Халықты әлеуметтік қорғау туралы ақпарат

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 Халықты әлеуметтік қорғаудың жалпы түсінігі
1.1 Халықты әлеуметтік қорғаудың эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Халықты әлеуметтік қорғаудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ..12

2 Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қалыптастыру ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.1 Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік
қорғау жүйесінің қалыптасуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.2 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік.экономикалық тиімділігін жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22
2.3 ҚР бойынша халықты әлеуметтік қорғаудың көрсеткіштері бойынша талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...26


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Қолданылған әдебиетер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Нарықтық экономика механизмдерін қалыптастыру проблемаларының арасында халықтың белгілі бір топтарын әлеуметтік қорғаудың сенімді және тиімді жүйесін жасау шаралары аса маңызды орындардың бірінде тұр, өйткені әлеуметтік “беріктік” резервінің шексіз болуы мүмкін емес. Әңгіме халықты әлеуметтік қорғаудың және халыққа кепілдік берудің қазіргі механизмдерімен салыстырғанда принципті жаңа механизмдері жайында болып отыр. Барлық деңгейлерде: республикалық, аймақтық деңгейлерде, еңбек ұжымдарымен жеке адам деңгейінде әлеуметтік кепілдіктердің принципті жаңа жүйесін қалыптастыру қажет. Бұл жағдайда әлеуметтік қорғау шараларының жүйелілігі мен кешенділігі ерекше маңызды. Әлеуметтік қорғау нысаналы сипат алып, халықтың әлеуметтік-демографиялық және басқа да сипаттамалары бойынша өздерін жарамды тұрмыс деңгейімен қамтамасыз етуге қабілетсіз топтарына ғана бағытталуға тиіс.
Нарыққа өту жағдайларында халықтың әлеуметтік қорғалуын қолдау мен нығайтуға бағытталған мемлекеттік шаралар жүйесі қажет. Бұл жүйеде үш қосалқы балуға тиіс:
А) Халықтың барлық әлеуметтік-демографиялық топтарының мүдделерін білдіретін;
Б) қоғамның еңбекке жарамсыз мүшелерінің мүдделерін көздейтін. Бұл қоғамның әлеуметтік мәселесіне қатыстылығы. Сонымен бірге жүйе үш деңгейге бөлінуге тиіс: республикалық, аймақтық, бастапқы шаруашылық буыны. Республика деңгейінде қоғамның барлық мүшелеріне әлеуметтік кепілдіктер, соның ішінде табыстың белгілі бір деңгейіне (жалақының, ставкалар мен окладтардың, зейнетақылардың ең төменгі мөлшеріне, ең төмен тұтыну бюджетін негізге ала отырып, түрлі игіліктер мен қызметтерді тегін тұтыну деңгейіне) кепілдіктер берілуі көзделеді. Аймақ деңгейінде, оның мүмкіндіктерін негізге ала отырып, аймақтық әлеуметтік-мәдени, демографиялық ерекшеліктерді ескере әлеуметтік қорғау жүйесінің одан әрі дамытылуы, нақтылануы, оның толықтырылуы мен ұлғаутылуы қамтамасыз етілуге тиіс. Еңбек ұжымдары деңгейінде өз қаражаты есебінен еңбекке ақы төлеу және әлеуметтік дамыту қорлары құрылып, олар соның ішінде қосымша әлеуметтік кепілдіктер мен жеңілдіктерге жұмсалады.
Әлеуметтік қорғау жүйесінде әлеуметтік-экономикалық нормативтер жүйе құрайтын индикаторлар ретінде негіз қалаушы рөл атқарады, ең төмен тұтыну бюджеті секілді индикатордың ролін едәуір арттыру қажет етіледі. Әлеуметтік нормативтер белгілеуде аймақтарға тән факторлар мен жағдайларды ескере аймақтар деңгейіне көшу қажет. Іоғамның әлеуметтік аралануын күшейту және ондағы қарама-қайшы процестерді дамыту әлеуметтік кепілдіктердің сенімді жүйесін жасауды қажет етеді, ол мына процестердің дамытылуына негізделетін болуға тиіс:
1) адамның өндірістегі, бөлу мен тұтынудағы құқықтарын қамтамасыз ететін әлеуметтік кепілдіктер түрлерін сақтау және оның меншікті, одан алынатын табысты иелену құқығы, меншік түрлеріне еңбек ақысының сараланған ең төменгі мөлшерін алу құқығы, жымыссыздыққа байланысты жәрдемақы алу құқығы, ақшалай табысты индекстеу механизмі сияқты жаңа түрлерін қалыптастыру;
1. Назарбаев Н.А Қазақстан 2030. Ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы// Егемен Қазақстан 1997 жыл;
2. Назарбаев Н.А 2003 жылға ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары туралы Ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы // Егемен Қазақстан 2002 ж, 30 сәір;
3. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан халқына Жолдауы» Астана, 2005 жылғы ақпанның 18-і.
4. Алимбаев А.А, Алпысбаев С.Н, Ниязбекова Р.К и др. Формирование модели социально ориентированной экономики в Казахстане (региональный аспект): Караганда, ПК Алем,2001 ж;
5. Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.-Алматы. 1998 ж. Авторлар ұжымы.
6. Концепция социальной защиты населения РК:Пастоновление правительстваРК от 26 июня 2001 года;
7. Қазақстан Республикасының еңбек туралы Заңы 1998 жыл;
8. Зейнетақылық қамтамасыз ету туралы ІР Заңы 1998 жыл;
9. Ең төмен күнкөріс деңгейі туралы Қазақстан Республикасының Заңы,16 қараша 1999ж;
10. Формирование модели социально-ориентированной экономики в Казахстане (региональный аспект): Под редакцией Алпысбаевой С.Н. Караганда ПК “Алем”, 2001 год.
11. Алимбев А.А. Государственное регулирование экономики-Алматы 1999 год
12. Карибджанов А.С. Социальная защита населения. Алматы, экономика 1999 год
13. Сансызбаева Г.Н. Система социальной защиты население. Алматы, экономика 1998 год.
14. Бабакумаров. Социальная политика государства. Алматы 1996 год.
15. Оразәлі Сәбден. ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз. Алматы, “Қазақстан” 1997 жыл
16. Пемехонов Ю. Социальная защита населения в условиях рыночной экономики. Проблемы теории и практики управления-1993 год N3
17. Қазақстан Республикасынынң халықты әлеуметтік қорғау тұжырымдамасы. Оңтүстік Қазақстан 2001 жыл 3 мамыр.
18. Проект индикативного плана социально-экономического развития Республики Казахстан на 2001-2005 годы
19. Пенсионное обеспечение: проблемы и перспективы. Ваше право 1999 год 2 июля.
20. «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2007 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2007ж. 23 ақпан.
21. «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, Ақорда, 2008 ж. 5 ақпан.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе................................................................
.........................................................3
1 Халықты әлеуметтік қорғаудың жалпы түсінігі
1. Халықты әлеуметтік қорғаудың
эволюциясы.........................................5
2. ... ... ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғау жүйесін қалыптастыру
ерекшеліктері
............................................................................
..15
1. Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік
қорғау жүйесінің қалыптасуы және
дамуы............................................15
2. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік-экономикалық
тиімділігін ... ҚР ... ... ... ... ... бойынша
талдау
.......................................................................
........................................26
Қорытынды..................................................................
...........................................33
Қолданылған
әдебиетер...................................................................
.....................35
КІРІСПЕ
Нарықтық экономика механизмдерін қалыптастыру проблемаларының арасында
халықтың белгілі бір топтарын ... ... ... және ... ... ... аса ... орындардың бірінде тұр, өйткені
әлеуметтік “беріктік” резервінің шексіз болуы мүмкін емес. Әңгіме ... ... және ... ... берудің қазіргі механизмдерімен
салыстырғанда принципті жаңа механизмдері ... ... ... ... ... ... деңгейлерде, еңбек ұжымдарымен жеке
адам деңгейінде әлеуметтік ... ... жаңа ... ... Бұл жағдайда әлеуметтік қорғау шараларының жүйелілігі
мен кешенділігі ерекше маңызды. ... ... ... ... ... ... және басқа да сипаттамалары бойынша
өздерін ... ... ... ... ... ... ... бағытталуға тиіс.
Нарыққа өту жағдайларында халықтың әлеуметтік қорғалуын қолдау мен
нығайтуға бағытталған ... ... ... қажет. Бұл жүйеде үш
қосалқы балуға тиіс:
А) Халықтың барлық әлеуметтік-демографиялық топтарының ... ... ... жарамсыз мүшелерінің мүдделерін көздейтін. Бұл
қоғамның әлеуметтік мәселесіне ... ... ... жүйе үш ... ... ... ... бастапқы шаруашылық буыны.
Республика деңгейінде қоғамның ... ... ... ... ... табыстың белгілі бір деңгейіне (жалақының, ставкалар ... ... ең ... ... ең төмен тұтыну бюджетін
негізге ала отырып, түрлі игіліктер мен қызметтерді тегін тұтыну деңгейіне)
кепілдіктер ... ... ... ... оның ... ала ... ... әлеуметтік-мәдени, демографиялық
ерекшеліктерді ескере әлеуметтік қорғау жүйесінің одан әрі ... оның ... мен ... ... ... ... Еңбек
ұжымдары деңгейінде өз қаражаты есебінен еңбекке ақы төлеу және әлеуметтік
дамыту қорлары құрылып, олар соның ішінде ... ... ... ... ... ... жүйесінде әлеуметтік-экономикалық нормативтер жүйе
құрайтын индикаторлар ретінде ... ... рөл ... ең ... тұтыну
бюджеті секілді индикатордың ролін едәуір арттыру қажет етіледі. Әлеуметтік
нормативтер белгілеуде аймақтарға тән ... мен ... ... ... көшу ... Іоғамның әлеуметтік аралануын күшейту және
ондағы қарама-қайшы ... ... ... ... ... жасауды қажет етеді, ол мына процестердің дамытылуына негізделетін
болуға тиіс:
1) адамның өндірістегі, бөлу мен тұтынудағы құқықтарын ... ... ... ... ... және ... одан ... табысты иелену құқығы, меншік түрлеріне
еңбек ақысының сараланған ең төменгі мөлшерін алу құқығы,
жымыссыздыққа байланысты ... алу ... ... ... ... ... жаңа ... қалыптастыру;
2) халықтың экономикалық тұрғыдан ең осал топтарына көп балалы
және толық емес отбасыларына, ... ... ... ... ... төмен жалақы
алатын топтарына әлеуметтік қолдау көрсету.
Басты кепілдіктердің бірі әрбір еңбеккердің белсенді және өнімді еңбек
етуі үшін жағдайлар ... ... ... ... оның өзі шаруашылық
жүргізуші кез келген субъектіге экономикалық қызметпен және ... ... ... ... ... шиеленістің елеулі
ошағы барған сайын өткір ... алып келе ... ... ... мүмкін,
бұл процестердің алдағы уақытта күшейе түсуі ықтимал болып отырғандықтан,
ондай жағдайда іс-қимыл жасаудың ... ... ... бастап ойластыру
қажет. Республикада әлеуметтік шиеленіс дәрежесін бағалау үшін ... ... ... ... ... ... жасау
қажет.
Тақырыптың өзектілігі ел экономикасының негізгі даму ... ... ал ... ... ... әлеуметтік өлшемдермен
сипатталады. Сондықтан да халықты әлеуметтік қорғау, ... ... ... ... ... үшін басты орында және негізгі
мәселе болып табылады.
Курстық жұмысты ... ... ... мен ... ... ... Халықты әлеуметтік қорғаудың қоғамдық қатынастардағы маңызы мен ... ... ... ... қорғаудың көрсеткіштері мен шетелдік тәжірибелерді
қарастыру;
• ҚР халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің қалыптасуы мен бүгінгі ... ... ... ... ... ... жетілдіру мен Елбасымыздың халыққа
Жолдаулары негізінде әлеуметтік қамсыздандырудың нақты ... кету ... ... ... ... екі ... тұрады. Бірінші бөлімде әлеуметтік
қорғаудың жалпы түсінігі мен қажеттілігі туралы айтылса, ал екінші бөлімде
ҚР бойынша ... ... ... ... мен қазіргі жай-күйі
қарастырылды және ҚР Президенттінің Жолдауы негізінде экономикалық дамудың
әлеуметтік ... ... ... туралы айтылды.
1 Халықты әлеуметтік қорғаудың жалпы түсінігі
1.1 Халықты әлеуметтік қорғаудың эволюциясы
Әлеуметтік саясат ... ... ... ... ... ... ... елдер мен халықаралық ұйымдарда “әлеуметтік қорғау” түсінігі
әртүрлі қарастырылады.
Өтпелі экономикалық елдерде “әлеуметтік қорғаныс термині жаңа ... ... ... ... (кәрілік, мүгедектік,
денсаулық ... ... ... ... ... ... ... бола алмайтын және лайықты еңбек ақы төленетін
еңбекке қатысу жолымен өзін ... ... ете ... азаматтар үшін
өмірлік қажетті игіліктердің және әл-ауқаттың белгілі бір ... ... ... ... ... ... кең мағынада құқықтық, әлеуметтік саяси және
экономикалық кепілдеме. Ол кепілдеме тіршілік ... ... ... ... ... жүйесі кең мағынада бұл құқықтық, әлеуметтік саяси
және экономикалық ... Ол ... ... ... ... ... ... жасайды:
-еңбекке қабілетті азаматтарға өз еңбек салымы есебінен, экономикалық
өзіндігі және кәсіпкерлігі есебінен;
-әлеуметтік осал ... ... ... ... ... ... ... минимумынан төмен емес.
Әлеуметтік қорғау жүйесі тар мағынада-бұл нарық ... ... бір ... ... ... ... ... жүйе.
Қазақстан мүше болып табылатын халықарлық еңбек ұжымының анықтауы
бойынша әлеуметтік қорғау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру;
- негізгі әлеуметтік қатерлердің алдын алу, ал ол туындаған жағдайда
әлеуметтік сақтандыру тәсілдері арқылы сол ... ... ... бір ... ... ... халықты әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатыспайтын әлсіз
топтарына арналған әлеуеметтік көмек тәсілдері;
- азаматтардың білім және медициналық көмек сияқты негізгі ... ... қол ... ... ету-халықтық әлеуметтік осал қатарына ... ... ... ... ... борышы.
Әлеуметтік қамтамасыз ету “адам капиталына” әсер етеді. Бұл міндетті түрде
денсаулық сақтауда, өнімді азайтуда, денсаулық жағдайын ... ... ... ... жұмысқа қабілеттілікті қайта қарауда байқалады. Сәтсіз
оқиғаларды алдын ала тоқтату шаралары осы ... ... ... ... ... ... ету сонымен бірге квалификацияға, жұмыспен
қамту деңгейіне және сәйкесінше жұмыссыздыққа әсерін тигізеді. ... ... ... ... жасты қысқарту шаралары үлкен
маңызды роль ойнайды. Әлеуметтік қамтамасыз етуде жұмыссыздарды жұмыспен
қамту ... ... ... табуға жәрдемақы беру арқылы жағдай
жасайды.
Қазіргі кезде көптеген батыс елдерде ... ... ... жатыр:
әлеуметтік қамтамассыз ету шығындар еңбек факторын “өте ... ... ... ақы ... бір ... ... табылады, сонымен бірге
бәсекеге қабілеттілікті төмендетеді және жұмысбастылық саласындағы саясатқа
әсер етеді.
Әлеуметтік қамтамассыз ету жүйесін ... ... ... және әлеуметтік әрекетті қамтамасыз етуге бағытталған ... ... ... болады. Мемлекеттік саясаттың негізгі бағыты
болып ... ... ... ... сақтандыру, сәтсіз
оқиғалардан сақтандыру және жұмыссыздықтан ... ... ... ... ... сияқты әлеуметтік қолдау болып табылады.
Әлеуметтік сақтандыру ... ... ... реттеуші
механизмдерінің бастысының бірі. Ол үш ... ... ... ... ... мемлекет. Барлық әлеуметтік сақтандыру
жүйесінің басты проблемасы болып оны қаржыландыру табылады. Тек ... ... ... ... анықтау маңызды: жұмыс берушінің,
жұмысшының, мемлекеттің, ... ... ... ... көрсетілген
көмекті төлем есебінен қаржыландыру және төлем мен ... ... ... ... байланысы табылады. Көмек көлемі сақтандырылған
жеке адамның алдын ала салымына ыңғайланады.
Әлеуметтік ... ... ... объектіге көмекті
қамтамасыз ету міндетін мемлекеттің мойындауы, ал ... ... ... ... ... Әлеуметтік көмек принципі бойынша шаралар
бюджеттен қаржыландыруды және ... жеке ... ... ... ... ... алдын ала төленген төлемдерге тәуелді емес.
Бірақ көмек көрсету кезінде екі жағдай ескерілу ... ... ... адамдар арасында өз белсенділігін көрсету керек: екіншіден ... ... жолы ... әлеуметтік саясат іске араласады.
Әлеуметтік қолдау жеке және жанұялық бюджетке ауырлық түсіп табысын
жоғалтқанда көрсетіледі және ол ... ... ... Бұл ... ... ала төленген төлемге қарамай көрсетіледі, бірақ ... түрі мен ... ... ала ... және алушының қосымша табыс
немесе ... ... ... мәні жоқ. Егер ... қамтамасыз
ету жүйесінің көк бөлігі әлеуметтік қолдау принципі бойынша құрылса, онда
ол мемлекеттік қаржыға ауырлық ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы ұсынылады (1-сурет)
Сурет 1 - Әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы
Әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... бар, яғни оның ... ... ... ... ... жиынтығы. Жүйе құратын
элементтері болып субъектілер мен объектілер ... ... ... ... ... типі бойынша, бағалылықтары бойынша, өмірлік
стандарты ... ... ... ... факторлар негізінде
әлеуметтік қорғау жүйесін функциялау шекарасы ... ... ... ... ... еңбекке қабілетсіз жаспен)
шектеледі.
Осылайша әлеуметтік қорғау жүйесінің құрылымы ... ... мен ... құралдарын (ресурстар мен институттар),
механизмдерін және ... ... ... тұрады. Белгілі тәуекелділік
санына сәйкес әлеуметтік қорғау құрылымы өзіне негізгі бағыттарды ... ... ... ... олардың арасындағы
байланыстарды ... ... ... ... ... өте ... ... объектісі болып мыналар табылады: күнкөріс минимумынан төмен ... ... ... адамдар; жұмыссыздар; бақындар; Чернобыльдегі
АЭС жарылысы нәтижесінде зардап шеккендер; соғыс ардагерлері; ауған ... ... ... аз қамтылған жанұялар; әскери борышын
орындау ... қаза ... ... қызметкерлерінің жанұялары; репрессия
құрбандары; концлагерь тұтқындары; экологиялық авария және ... ... ... субъектісі (3-сурет) болып ғасыр бойында
әр елде мемлекет келеді, яғни әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... мен ұйымдар.
Бірақ олармен бірге қорғаудың активті субъектілері ... ... ... ... жеке ... (өзіндік көмек) табылады.Нарықтық
қатынастар кезінде әлеуметтік қор субъектілері ... ... ... ... ... ... ... Маңызды роль
қайырымдылық жүйесі ойнайды.
Әлеуметтік қорғау субъектілері болып діни ұйымдар мен ... ... ... ... ұйым болып жалдамалы ... ... ... ... мен ... берушілер
арасындағы келісөзді жүзеге асыратын кәсіпшілер одағы табылады. Кәсіпшілер
одағы әлеуметтік қорғаудың басқа да ... ... олар ... ... ... жақсартуға, медициналық қызмет көрсетуге, ауыр ... ... ... ... ... бағытталған.
Әлеуметтік қорғау субъектісінің объектіге әсер етуіне байланысты
субъектілер иерархиясы болады. Әр модельде олар әртүрлі ... ... ... басты субъект болып жеке тұлға(өзіндік көмек) ... ... ... ... ... басқалармен
үлескен мемлекет болып табылады. Біздің елде әлеуметтік қорғаудың дәстүрлі
субъектілер иерархиясы көп ... ... ... ... мемлекет болып
табылады.
Әлеуметтік қорғаудың құрылымдық компоненті болып берілген ... ... ... табылады. Халықтың әртүрлі
табысының минимальді көлемін, минимальді еңбек ақы, ... ... ... ... ... бірі болып минимальды күнкөріс
бюджеті, яғни “күнкөріс минимумы” табылады.
Күнкөріс минимумы ... ... ... ... ... қанағаттандыруды қамтамасыз ету үшін
азық-түліктерді заттай ... және ... ... ... алу мүмкіндігін анықтайды.
Әлеуметтік қорғаудың маңызды институты болып әлеуметтік қамтамасыз ету
жүйесі табылады. Ол ... ... және ... ... ... ... Әлеуметтік қамтамасыз ету мемлекеттік,
жеке, фирмалық институт ретінде ... ... ... өздерінің
жетістіктерімен кемшіліктері болады.
Халықты әлеуметтік қорғауда маңызды рольді ... ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік көмектің
мемлекеттік орталықтары ойнайды.
Мемлекеттік емес ұйымдарға кәсіпкерлік құрылымдар, ... ... ... қоғамдар, үкіметтік емес ұйымдар жатады.
Әлеуметтік қорғау жүйесі принциптерге (4-сурет) ... ... ... қорғау жүйесіндегі экономика және саясат арасындағы
байланыс принципі.
Кедейлікпен күрестің қоруы болып тұтынудың орташа ... ... өсу ... ... ... ... ... шаралар жиынтығын анықтайды.
2.“Жалпы тәуекелділікті сақтандыру” ... ... ... ... ... бәрін қоғам орындамайды әр адам өзі үшін
өмір сүреді. Бірақ әртүрлі жағдайдың себебінен адам қиын ... ... Сол ... ол жеке ... ... осы ... ... Әлеуметтік қорғау жүйесін жайлап құру және дамыту принципі.
Дамыған елдердегі қазіргі әлеуметтік қорғау ... көп ... ... Сол ... біз ... қорғау жүйесінің дамуын қадағалап
отыруымыз қажет .
4. Әлеуметтік қорғау жүйесін ... ... ... қорғау жүйесін құруда оның негізі болып табылатын: қаржыландыру,
ұйымдық ... ... және ... ... ... ... оларды
жеке өз алдына бөлуге болмайды.
5. ... ... ... принципі.
Мемлекет халықты әлеуметтік қорғаудың жалпы стандартын құрады, еңбек ақысы,
зейнетақымен қамтамасыз ету, жәрдемақы, стипендиямен, ... ... ... ... ету ... сәйкес құқықтық база құру арқылы
минималды кепілдеме береді.
6. ... шек қою ... ... ... ... ... және ... көрсетіледі. Ол мемлекет және әртүрлі жеке фирма мен тұлғалар
арқылы ... ... ... ... ... ... ... жүреді.
8. Әлеуметтік көмек көрсетудің аталық принципі.
Әлеуметтік көмек нақты критерий бойынша қажет ... жеке ... ... Өзін өзі ... ... ... басқармалардан өзін-өзі басқару органдарын бөлуден тұрады.
Ол әлеуметтік қорғау жұмысын толық істелуін қамтамасыз етеді.
10. Сақтандыру принципі.
Сақтандыру-халықты ... ... ең ... құралы. Адамдар көбіне
ауру, жұмыссыздық, сәтсіз оқиғаларға көбіне алдын ала ... ... ... ... ... қорына төлем төлеп тұрады. Сол арқылы төлем
көлеміне байланысты әлеуметтік әлеуметтік көмек көрсетіледі.
11. Шығындарға қатысу принципі.
Белгілі ... ... ... ... өз ... арқылы жүзеге асады.
12. Қамтамасыз ету принципі.
Салық есебінен көрсетілген әлеуметтік ... ... ала ... ... мысалы, балалар мен соғыс құрбандарын әлеуметтік қамтамасыз ету
.
13. Қамқорлық принципі.
Салық есебінен әлеуметтік көмекті қаржжыландыру.
14. Ескерту принципі.
Апаттық әлеуметтік жағдайлардың болуын ... ... ... ... мен ... ... функциялар
арқылы байланысқан. Егер әлеуметтік қорғау ... ... онда ол кең ... тар ... ... нақтылап алуымыз
керек.
Кең мағынадағы әлеуметтік қорғау функциялары келесідей: ... ... ... әлеуметтік қорғау келесі функцияларды орындайды:
бағалылық, орнын толтыру, жағдай жасау, бейімдеу (5-сурет).
Экономикалық ... ... ... ... ... ... өсудің тұрақты тәсіліне бағытталған, өндіріс көлемінің өсуіне
бағытталған және еңбекақының өсуін қарастырады.
Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... жақсартуға халықтың әлеуметтік осал таптарына өмір суруіне
кепілдемені қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... ... туралы толық ақпарат беру үшін
кепілдеме жүйесін құруға бағытталған.
Аналитикалық функция халықтың өмірлік деңгейін ... ... ... ... ... ... мақсаты, заты және еңбек
құралы бар нағыз еңбек. Әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... саясатшы, әлеуметші,
экономист, әлеуметтік психолог, менеджер сияқты еңбек ресурстарымен ... ... ... еңбек сияқты әлеуметтік қорғау өзінің
технологиясы болу керек. Ол ... ... мен ... ... ... ... ... квалификациясы деңгейімен
анықталады.
1. Халықты әлеуметтік қорғаудың шетелдік ... ... АҚШ ... ... (6-сурет). Маргинальдық модель негізінде
америка қоғамы туралы ұсыныс жатыр, олар өздерінің ... ... ... ... ... бар, ... ... халықтың осал қатарын қолдап
отырады.
Халықты әлеуметтік қорғаудың бұл моделі бейімделгіш болып келеді, бірақ өте
қиын және аралас. Боның ерекшелігі-децентрализация. Ол ... ... ... ал ол ... не ... заңдылықтармен, не не
федералды мемлекеттік органдар мен ... ... ... регламенттеледі. Жеке бағдарламалар жергілікті өкіметтермен де
қаралады.
АҚШ ... ... ... ... ету ... екі ... ... әлеуметтік сақтандыру және мемлекеттік көмектесу,
оларды өзара ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорынан төленеді, ол қорға
жұмысшылар мен кәсіпкерлерден ... ... ... ... бөлу ... іске асады.
Әлеуметтік сақтандыру туралы(1935 ж) заң екі түрлі әлеуметтік
сақтандыруды қабылдады: ... ... және ... ... ... ... қоса ... категориядағы кедейлерге, мүгедектерге және
жетімдерге көмек көрсету шаралары қарастырылған. Уақыт өте келе заңға жаңа
түзетулер ... онда ... ... жаңа ... ... жоғалтқандарға байланыссыз, еңбекке қабілеттілікті
жоғалтқандарға ... ақы ... ... ... байланыссыз,
еңбекке қабілеттілікті жоғалтқандарға жәрдем ақы төлеу, 65 жастағы және
одан жоғарыдағыларға ... ... ... беру ... ... жеке сектордағы жұмысшылар мен қызметкерлерге таралды,
бірақ ... ... ... ... өздерінің әлеуметтік сақтандыру
жүйесі қарастырылған. Федералды азаматтық ... ... және ... ... әлеуметтік сақтандыру
бағдарламасы бар. Ауылшаруашылық жұмысшылары, майда кәсіпорын ... ... ... мемлекетттік бағдарламасымен
қамтылмады.
1935 жылы заңмен ... ... ... ... ... ... түзетулерін жалпы федералды ... (ЖФБ) ... ... ... 80 жылы ... бойынша зейнетақыны 21,5
миллион адам, асыраушысын жоғалтушылар 12 милионнан жоғары, ... 25 ... адам ... 36 ... ... алушылардың 30 млн. 62
жаста және одан ... ... ... ақы ... ішінде 1,5 млн
бұрынғы федеральді қызметкерлер және 670 мың ... 1983 ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру
жүйесін жойып боны ЖФБ ... ... ... ... ... сақтандыру қорларымен
қаржыланады. 1935 жылғы ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыруға салық алынады. Оған
қоса өздерінің табысынан жалдамалы жұмыс істейтін тұлғалар: ... ... ... ... төлейді. Өздерінің үлесін ... ... ... ... ... сақтандыру бойынша
зейнетақы мен басқа жәрдемақыларды қоғамның барлық класына және қатарына
жататындар алады, жәрдемақы ... ... ... ... ... бойынша сақтандырулар федеральді-штатты негізде жүзеге
асырылады. Федеральды заңдармен жұмыссыздық бойынша ... ... ... ал ... заңдары сақтандыруға жататын тұлғалар
категорияларын, жәрдемақы көлемін және ... ... ... ... ... сақтандыру қорлары кәсіпкерлердің аударымы
есебінен құралады. Көмектесу жүйесі “кедейлік ... ... ... мен ... ... Ол ... көмектесуге арнайы салықтарды
төлемейді.
Аса кедей халыққа көмек федералды бюджеттің жалпы табысы есебінен
қаржыланады. ... ... ... мен ... ... ... осы ... ... ... ... арасында көрінбейтін бөгет қояды.
Кедейлер жәрдемақысы сақтандыру жүйесі төлемдерінен үш есе ... ... ... ... ел ... бірдей: олар
конгрестің бірлесіп қабылдаған нормалары мен ... ... ... пен ... ал кедейлерге көмек көрсету нормаларға
мен критерийлері штаттан ... ... ... ... ... ... ... мағынасы мен айырмашылығы бар. Оның ішінде
20% зейнеткерлер, 50% ... ... ... беру ... ... ... іске асады:
кепілденген табысты қамтамасыз ету бағдарламасы ... ... ... балалары бар жанұяларға көмек беру бағдарламасы, ... ... үй ... ... қызмет көрсету облысында екі
бағдарлама әрекет етеді. “Медикер” және “Медиксид”, ... ... ... ... 41% ... ”Медикер” бағдарламасы
зейнеткерлерге арналған және ... ... ... ... ... ... етілмеген қарттарға арналған және
федеральді бюджет пен штаттар бюджетімен қаржыланады.
АҚШ ... ... ... ... жүйесінен басқа әлеуметтік
сақтандырудың жеке жүйесі бар, олар екі формада болады: жұмыс орны ... және ... жеке ... сақтандырумен халықтың 56%
қамтылған. Кәсіпкерлер өздерінің жұмысшыларына медициналық сақтандыруды да
қарастырады. Бірақ бұған қармастан халықтың 15%-нің ... ... кіші ... ... және ... ... ... ақысын төлеу мүмкіндіктері жоқ.
Осылайша американдық әлеуметтік қорғау 2 ... ... ... және ... ... ... ... халықты әлеуметтік қорғау жүйесін
қалыптастыру ерекшеліктері
1. Қазақстан Республикасының халықты әлеуметтік
қорғау жүйесінің қалыптасуы және дамуы
Қазіргі әлеуметтік ... ... ... ... және мелекеттік
институттардың қатысу деңгейі басым да, ынталандыру деңгейі төмен.
Мүгедектігіне, ... ... ... ... ... бойынша әлеуметтік қорғау жүйесі толық ынтымақтастық қағидасына
негізделген. Қазақстанның барлық ... ... ... ... ... еңбек үлесіне және жүйеге қосқан жарнасына ... ... ... ... ... Азаматтың еңбек үлесі
ынтымақтастықты зейнетақы жүйесінде ... ғана ... ... ... ... негізделген нормативтері мен еңбекақы
жүйесінде өзара байланыс болмауынынң салдарынан ... ... ... ... ... ... арасындағы тиісті байланыс болмай
отыр. Нәтижесінде, жұмыс істетін халықтың бір ... ... ... ... азаматтардың да алатын әлеуметтік ... ... де ... ... яғни ... ... ... азаматтар қатерлі жағдайға тап
болған кезде жүйедегі жарансына қарай қосымша қорғау деңгейімен қамтамасыз
ететін шектеулі ынтымақтастыққа негізделген жүйе ... ... ... ... қамсыздандырудың
қатысушылар арасында ынтымақтасусыз, жинақтау қағидасына негізделген жүйеге
қатысуға нәрменді ынталандыратын бірден бір түрі.
Азаматтардың жекелеген ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Қолданылып жүрген заңнамада әлеуметтік қатерлер туындаған жағдайда
ерікті сақтандыруды жүзеге асыру көзделген, ол ... ... ... ... дамымай отыр.
Әлеуметтік қорғау жүйесінің негізгі қаржыландыру көзі мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекет
басқаратын жүйедегі халықтың қатылу деңгейі жоғары және ... ... ал жеке ... ... ... ал жеке ... институттары
қатысатын жүйеде халықты қамтудың төмендігі мен ... ... ... ... ... тұжырыммен дәлелденіп отыр. Жинақтаушы
зейнетақы ... ... ... ... ... ... төмен.
Әлеуметтік қорғау жүйесінің тиімділігін шектейтін негізгі кемшіліктері
мыналар-жетілдірілмеген заңнама: әлеуметтік саланы реттейтін ... ... мен ... ... ... ... төлемдер
түрлері бойынша қалыптастырылған, сондықтан күрделі және анық емес;
-әділдігі ... және ... ... ... ... алу ... іске асыру кезінде салық аудармайтындардың алдында
салықты ... ... ... ... ... еңбеккерлердің
артықшылығының болмауы,
-айқындықтың жеткіліксіздігі: дербес сәйкестендіру жүйесі ... алу мен бөлу ... ... үшін ... ... ... ... жүйені сақтау қызмет параметрлерінің нашарлауына және
әлеуметтік қорғау міндеттерінің шешу мүмкіндігінің ... ... ... ... дамытудың тәжірибе мен қазіргі жағдайды
талдаудан туындайды. Нарық жағдайларына сәйкес келетін және тұрақты ақылы
еңбекке ... ... ... шығыстары төмен, халықты
қамту деңгейі неғұрлым жоғары жүйе құру көзделіп отыр.
Әлеуметтік проблемалаларды шешудің нарықтық қатынастарға ... ... іске ... Жаңа жүйе ... ... өмірде тап болуы
мүмкін негізгі қатерлерден әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ... ... және ... ... ... қамтитын аралас жүйе
болады.
Әлеуметтік қорғаудың жаңа жүйесінің негізгі мақсаттары мен ... ... ... ... ... ... туындаған кезде
барлық азаматтарға қорғау көрсетуде әділ, пәрмендіде тиімді жұмыс істейтін
және халықты неғұрлым толық қамтитын ескере отырып ... ... ... ... ... ... кездесетін қатерлердің
негізінде қалыптастырылуы керек.
Жүйе әділ болуы ... ... ... ... барлық азаматттар үшін,
адамның салымына қарамастан, әлеуметтік төлемдердің ... ... деп ... ... бір ... әр ... әлеуметтік қорғалуы
боның еңбек үлесін, аударымдардың мөлшері мен ұзақтығына ... ... ... ... жаңа ... ... екі көзқарасты
ұштастыруға негізделетін болады. Әлеуметтік қорғау құқығын іске ... үшін қол ... ... ... ... ... ең төменгі жәрдем ақылар әлеуметтік қатар
туындаған кезде барлық алушылар үшін ... ... ... ... Сонымен бір мезгілде, қосымша қорғау деңгейі әрбір ... ... ... байланысты болу керек.
Әлеуметтік қорғау жүйесі әрбір азаматтық мемлекетке тәуелділігін ... жеке ... ... ... ... алғанда, барлық
еңбекке қабілетті азаматтар өзінің жеке басының болашағы мен өз ... үшін ... ... ... ... ... ... болу керек, яғни оны алуға ... және оған аса ... ... ... Жүйе ... яғни ашық ... ... шығыны аз және қарапайым, ... ... ... қосарлануы мейлінше азайтылуы қажет. Жүйенің ... ... ... ... қажет.
Жүйе белгілі бір қысқа мерзім ішінде халықтың барынша толық қамтылуын
қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... ... және
қорғаудың мынадай элементтерін ... ... ... ... ... отыр:
- барлық азаматтарға әлеуметтік қатер туындаған кезде әлеуметтік ... ... ... ... арналған бюджет қаражатының
есебінен бірдей деңгейдегі мемлекеттік төлемдер беру;
- жұмыс берушілер мен ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесі;
- әлеуметтік көмек және белгілі бір санаттағы азаматтарды мемлекеттік
бюджет ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қатерлердің құқылы.
Қазақстанның ерекшелегін, халықаралық тәжірибені ескере отырып,
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... сол ... және меншік институттардың мүмкіндіктері ... ... ... ... берілуі тиіс.
Әлеуметтік төлемдерді неғұрлым тиімді басқару үшін әрбір ... ... бере ... осы код негізінде барлық ... ... ... ... жүйе мен ... ... ... тиіс.
Ана мен баланы кең ауқымды әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... ... басымдықтарының бірі боладды. Келешекте
әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... ... ... ... ұйымда диспансерлік есепке тұрған әйелдерге жәрдемақы
төлеу мүмкіндіктерін іздестіру және басқа да ... ... ... бала
тууды арттыруға ықпал жасау тәсілдерін енгізу жолымен ... оң ... ... ... ... ... құқықтарын қорғайтын қоғамдық бірлестіктерді мүгедектерге
қатысты қоғамдық оң пікір қалыптастыруға ... ... ... шешу ... ... ... мүгедектердің мұқтаждарына
арналған өндірістерді мемлекеттік ... ... ... мүгедектердің
негізгі құқықтармен көрсетілетін қызметтерге қол жеткізу қамтамасыз ететін
мемлекеттік стандарттарды енгізу қарастырылады.
Атаулы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... аз қорғалған топтарныа ғана берілетін болады. Бүдан басқа, ... бір ... ... мүгедектерге, аз қамтамасыз етілген
азаматтарға қосымша қорғау ... ... ... ... қорғауды реформалауда әлеуметтік нормативтердің ролін
арттыру, ең төменгі жалақының ... ... ... ... ... ... табылады. Әлеуметтік төлемдердің мөлшері әлеуметтік-
экономикалық табиғаты бар нормативтерге негізделіп есептелетін болады. Ең
төменгі ... ... және ... ... ... қисында болады. жасы, асыраушысынан және еңбек ету қабілетінен
айырылуы бойынша мемлекеттік жәрдемақылар әлеуметтік ... ... ... тағайындалған азаматтарды қамтамасыз ету қағидалары
өзгерістерге ұшырамайды.
Әлеуметтік қорғаудың кез-келеген жүйесі ... ... ... ... мен ... ... қаражаты есебінен
қаржыландырылатындықтан ... ... ... ... ... ... ... үкіметтің әлеуметтік әріптестерінің-кәсіподақтардың және жұмыс
берушілер ... ... ... ... ... ... ... кезде әлеуметтік қорғаудың негізгі тәсілдері.
Әлеуметтік салықты аударатын ұйымдарда жұмыс істейтін барлық еңбеккерелер
асыраушысының ... ету ... және ... ... ... сақтандыру жүйесінің қатысушылары болады. Әлеуметтік сақтандыру
жүйесі енгізгенде алғашқы кезеңінің ерекшеліктері ескеріледі. Әлеуметтік
сақтандыру ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылады. Төлемдердің ең төмен және ең ... ... ... ... ... табыстың ең жоғарғы шегі
белгіленеді.
Еңбек ету қабілетінен айырылған жағдайдағы әлеуметтік қоррғау.
Мүгедектерді ... ... ... ... және
бағдарламаларын дамыту олардың әлеуметтік, еңбекке ... ... ... ... ... көрсету шаралары қабылданатын болады.
Еңбек етуге қабілетті жастағы азаматтардың мүгедектік дәрежесін
бағалауда ... ... ... ... ... ету қабілетінің
шектелуін бағалауға көшу қарастырылады. ... ... ... мен ... ... ету ... айырылу деңгейін
айқындаудағы жауапкешілігін арттыру жөнінде ... ... ... берушінің кінәсінен еңбек ету қабілетінен айрылу.
Еңбеккерлердің өмірі мен денсаулығына келтірілген зиян үщін ... ... ... ... жүйесі енгізіледі.
Сақтандыру жұмыс беруші мен ... ... ... жасалған шарт
талаптары мен жұмыс берушінің сақтандыру ұйымына ... ... ... асырылады.
Сақтандыру ұйымы сақтандыру оқиғасы туындаған жағдайда еңбеккерге
келтірілген зиянды өтеуді еңбеккердің бүкіл ... бойы ... ... ... ... ... сақтандыру компаниясы зардап шегушіні
протездеуге, емдеу мен ... ... ... ету ... қалпына
келтіруге кеткен және тағы басқа ... ... ... ... ... ... жағдайда мемлекеттік бюджет қаражатының есебінен
жәрдемақы төленбейді және азаматқа келтірілген зиянды өтеу мемлекет жауапты
болмайды.
Төлемдердің ең төменгі мөлшері (мемлекет берген ... ... ... ... белгіленеді және жұмыс берушілерге сақтандыру шарттарын
уақтылы жасамағаны үшін ... ... ... ... ... осы ... ... жұмыс берушілерді еңбек қауіпсіздігі
талаптарын ... және ... ... және ... ... ... қаржыландырылатын
мемлекеттік мекемелер қызметкерлері үшін жұмыс берушінің кінәсінен еңбек
ету ... ... ... ... өтеудің ерекше тәртібі белгіленетін
болады.
Жұмыс берушінің кінәсінен болмаған еңбек ету қабілетінен айрылу.
Еңбек ету қабілетінен айрылу жағдайындағы әлеуметтік ... ... оның ... үш ... ... ... көздейді:
Бірінші деңгей: барлық азаматтарға мемлекеттік бюджеттің қаржаты есебінен
бірдей деңгейдегі жәрдемақы беру.
Екінші ... ... ... ... ... ... ... жүйесінен зейнеткерлік жасына жеткенге дейін қосымша төлемдер
беру.
Үшінші деңгей: азаматтардың өзінің меншікті ... ... ... ... айрылуын ерікті сақтандыру.
Әлеуметтік сақтандыру жүйесінен мөлшері ... ... ... және ... ету ... ... ... қарай
белгілі бір уақыт ішіндегі ... ... ... ... есептелетін болады. Төлемдердің ең төменгі және ең жоғары мөлшері
заңмен белгіленетін болады. Жарна аударымдары ... ... ... шегі ... ... жағдайында, жұмыс берушінің кінәсінен қайтыс
болған, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғауды жәрдемақылар түрінде бірдей ұсынуға
кепілдік береді.
Жұмыс берушінің кінәсінен асыраушысынан айрылу.
Еңбек ету ... ... ... сияқты шарттар бойынша
қызметкердің келтірген зиян үшінде жұмыс берушінің жауапкершілігін ... ... ... ... ... ... айрылу
жағдайы бойынша әлеуметтік қорғаудың үш ... ... ... ... ... ... ... төлемдердің мөлшері
асырауындағы адамдар санына ... ... ... Төлемдердің ең төмен
және ең жоғары шегі белгіленеді.
Жұмысынан айрылу жағдайында әлеуметтік қорғау.
Жұмысынан айрылу жағдайында азаматтарды ... ... ... оның екі ... ... ... көздейді.
Бірінші деңгей: жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... ... ... даярлауға көмек көрсету, қоғамдық жұмыстар
беру жолымен төлеген жарнасына қарай қосымша қорғау.
Ресми түрде жұмыссыз деп ... және ... ... ... ... әрі сақтандыру жүйесіне белгілі-бір ... ... ... сақтандыру жүйесінен төлемалу құқығы туындайтын болады. ... ... ... және ... ... ... ... сақтандыру жүйесніе жарна аударылатын табыстың ең жоғарғы шегі
белгіленетін болады.
Әртүрлі деңгейде шектеу ... ... ... ... ... өз ... ... жұмыстан шығу, жекелеген құқық бұзушылықтар
орны алғанда, төлемді алу мерзімінің ... ... ... ... не жойылуы мүмкін.
Жұмыссыздықтан міндетті сақтандыру жүйесін енгізу азаматтарды жұмысынан
айрылған ... ... ... ... жақсартады және кеңейтеді.
Еңбеккерлерге жұмысынан айрылған жағдайда латын жәрдемақы мөлшерін
білетін болады және жәрдемақы ... ... ... ескеріп,
белсенді түрде жұмыс істеуге ынталы болады. Жұмыссыздарды ақпараттық қолдау
мақсатында еңбек рыногында мамандықтар мен ... ... ... ... орталықтандырылған дерекқоры құрылады.
Қартайған кездегі әлеуметтік қорғау.
Ынтымақтастықты зейнетақы жүйесінің өлшемдері жетілдірілетін болады.
Зейнетақы төлемдерінің ... ... ... ... шығу ... Ынтымақтастықты жүйенің зейнеткерлік әлеуметтік қорғауды жүзеге
асыру қағидаттары өзгертілмейді.
Халықтың, ең алдымен ауыл ... ... ... қызметінің, зейнетақы
төлеу жөніндегі мемлекеттік орталықтың және ... ... ... ... ... зейнетақы қорларының қызметімен
қамтуды кеңейту жөнінде шаралар көзделіп ... ... ... қамтамасыз ету және жинақтаушы ... ... ... ... ... инвестициялау кезінде қатерлерді әртараптандыру
тетігін реттеу жөнінде шаралар қабылданатын болады. Жинақтаушы ... ... ... ... ... ... рыногын енгізу, оның ішінде ... ... ... сатып алуын ынталандыру болады.
Мемлекеттік емес және мемлекеттік ... ... ... ... теңестіру және үкіметті органның талаптарына сәйкес
болған жағдайда жинақтаушы зейнетақы қорларына зейнетақы ... ... ... ... ... беру ... қолданыстағы
зейнетақы заңнамасына өзгерістер енгізіледі.
Аз қамтамасыз етілген азаматтарды әлеуметтік қорғау.
Жаңа жұмыс орындарын ашу және ... ... ... ... ... қол жеткізіледі.
Атаулы мемлекеттік әлеуметтік көмек азаматтарға ақшалай, зататай,
институционалдық нысандарда, сондай-ақ нақты мұқтаждық ... ... ... ... жұмыстар беру түрінде көрсетіледі. Атаулы әлеуметтік
көмек көрсету тәсілін де жетілдіру жалғастырылады.
Заттай және институционалдық ... ... ... еңбек етуге
қабілетсіз азаматтарға; балаларға, ... ... ... ... басқа , еңбек етуге қабілетті халыққа әлеуметтік ... ... де, ... ... бағалау әдістемесін де ... және ... ... ... ... ... ... азаматтарға: балаларға, зейнеткерлерге, мүгедектерге ғана
беріледі. Бұдан ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек
қоғамдық жұмыстарды қаржыландыру, қайта оқыту бағадарламалары мен жұмысқа
орналасуға жәрдемдесу арқылы да ... ... ... ... ... ... ... шарасы болмақ. Қоғамдық
жұмыстардағы еңбекақы деңгейі азаматтардың бұған ұзақ ... ... ... белсенді іздеуге итермелейтін болады.
Әлеуметтік қорғау ... ... ... ... және
институционалдық қамтамасыз етуді жетілдіру бағыттары.
Әлеуметтік қатерлер түрлері және төлемдер негіздері жөніндегі заңнаманы
кезең-кезеңімен жүйелеу ұсынылып ... ... ... санаттарын
қосымша қорғауға қатысты арнаулы заңнама әзірленетін болады.
Әлеуметтік нормативтерді есептеу әдістемесі одан әрі ... ... ... ... әлеуметтік салықтың бір
бөлігін жарнаға айналдыру және ... ... ... ... шара еңбеккердің, кәсіподақтар мен жұмыс берушілер ... ... ... ... ... арттырады.
Әлеуметтік қорғау республика халқының мүддесін қозғайтын болғандықтан,
халықты барлық мүдделі ... ... анық та ... ... ... ерекше мән берілуі қажет. Халықтың арасында қажетті түсіндіру жұмысы
әлеуметтік әріптестердің қатысуымен жүргізіледі.
Реформаланатын әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесінде ақпараттық
қамтамасыз ету мен есепке алу реформалаудың аса ... ... ... ... ... ... бір ... жарнаға айналдыру дәл
мөлшерін анықтау үшін әлеуметтік сақтандырудың барлық түрі ... ... ... ... Бұл ... әрбір азаматтық қатысуын есепке
алу арнайы жеке коды ... ... ... код ... азаматтардың әлеуметтік төлемдерді алуы жүзеге
асырылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... табылады. Бұл инфрақұрылымды ұстауға арналған әкімшілік шығындарын
азайтуға және жәрдемақылардың қосарлануын болдырмауға, әлеуметтік жарна мен
әлеуметтік ... алу ... ... ... жасауға мүмкіндік
береді. Бұл шаралар зейнетақы төлеу ... ... ... ... барлық әлеуметтік төлемдер бойынша ақпаратты есепке
алу және ... ... ... ... ... ... мұқтаждары үшін
актуарлық есептердің әдістемелік жетілдіру жөнінде шаралар қабылданады.
Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін мемлекеттік ... ... ... ... жаңа ... ... ... негізгі
қағидасы болып табылады. Жүйеге қатысушылардың қызметін бақылау мемлекетте
қалатын болғандықтан, мемлекеттің ролі ... ... ... ... ... ... ... жоғары
болған жағдайдың өзінде жетекші болады.
Әлеуметтік сақтандырудың міндетті түрлерін енгізу жүйеге қатысатын
азаматтардың аударымдарын шоғырландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... сақатандыру жүйесі дамуының халықаралық тәжірибесін ... ... ... азайту, халықтық толық қамтылуын және бүкіл
жүйенің сенімділігін қамтамаыз ету мақсатында ... ... ... құру ... ... ... қатысуы мен мөлшерін
жеке бақылау арқылы қор қысқа мерзім ішінде жеке ұйымдар үшін ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Осымен қатар қордағы қаражатты мақсаттан тыс пайдалану мүмкіндігін
болдырмайтын бақылаудың нәрменді тетіктері енгізіледі.
Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік ... ... ... ... кеңейтіледі. Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорының
міндеттемелері қолданылып жүрген акционерлік қоғамдар туралы ... ғана ... ... ... міндеттемелері болып
табылады. Сонымен бірге, келешекте міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен
төлемдер ... ... ... жеке институттардың қатысуы мүмкін
болады. Әлеуметтік-экономикалық жағдайлар өзгерген ... ... ... ... ... ... уақтылы енгізіледі.
2.2 Халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің әлеуметтік-экономикалық
тиімділігін жетілдіру жолдары
Кедейлікті қысқартуда әлеуметтік қорғау саясаты маңызды рөл ... ... ... ... ... ... беру, қызмет
көрсету шаралары іске асырылады. Бұл саясат ... ... ... ... ... ... ... уақытша көбеюіне жағдай
жасайды. Әлеуметтік қамсыздандырудың тиімділігін қамтамасыз ету ... тек қана ... ... ... ... ... деп қоғамдық дамудың нақтылы жағдайларына сәйкес
азаматтарға қалыпты тіршілік әрекеттің кепілдікті деңгейін ... ... ... және ... ... және басқадай институттар
арқылы жүзеге асыру механизмдерінің жүйесін айтады. Бұл денгей ... ... ... ... ішкі ... ... ... байлыққа және оларды бөлудің сипатына, жүйені іске асыру
механизмдерінің жұмыс тиімділігіне байланысты болады. Әлеуметтік ... ... ... ақша ... ... және ... ... бөлгіштік қатынастарда көрініп, біліннеді, бұл қорлардан
халыққа әр түрлі әлеуметтәк төлемақылар беріледі. Кедейленген ... ... ... ... мемлекеттң әлеуметтік саясатының негізгі
міндетті. Тұтынудың әр ... ... ... пен жұмысшы күші
факторларымен ... атап өту ... ... ... ... ... ондағы жұмыс істейтіндер мен ... ... ... ... ... ... және т.б. ... табысты қайта бөлу қызметінің негізгі мақсатты-осы айырмашылықтарды
азайтып, қоғамның барлық мүшелерінің өмір сұруіне қолайлы материалдық ... ... ... ... ... жүйесі одан ары қарай
жетілдіруді талап ... Осы ... 2004 жылы ... ... ... ... одан әрі қарай тереңдету ... Бұл ... ... ... ... ... әділетті үш сатылы әлеуметтік қамсыздару жүйесін құру
болып ... ... ... ... ... ... тек қана ... деңгейде бекітілген екі әлеуметтік
төлемдер-мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... ... гексеру арқылы орташа табысы кедейшілік
деңгейінен төмен ... ... ... олардың табысы күнкөріс
минимумынан ... ... ... /20, ... ... ішінде көлемі жағынан екінші орында тұрған
әлеуметтік ... бір түрі ... ... ... ... ... оған ... –үй жәрдемақысы, бала тууға байланысты берілетін және
басқа да әлеуметтік көмектің түрлері жатады.
Айлық есептік ... ... ... (АЕК) бала тууға
байланысты бұл жәрдемақы бір ет ... ... ... 2 - ... ... ... ... көрсеткіштері
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... ... | | | | ... мың ... ... ... |791,7 |786,4 |790,4 |792,3 |
|Жасына қарай берілетін жәрдемақысы, мың | | | | ... |16,7 |15,5 |15,0 |15,2 ... ... ... мың | | | | ... |391,6 |391,3 |396,7 |397,9 ... айырылған жағдайда (жұмыс | | | | ... ... мың адам |383,4 |379,6 |378,7 |378,1 ... ... ... | | | | ... көлемі барлығы, теңге |4095 |4394 |4602 |5045 ... ... ... ... және ... ... ... ақпараттары.
Атаулы әлеуметтік көмек Қазақстан Республикасының 2001 жылы 17 ішілде
шыққан №246 «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік ... ... ... ... /21, 5б/.
Атаулы әлеуметтік көмек табысы аз отбасыларына, соның ... ... ... ... ... ретінде нақты аймақта төленіп
отырады
Халықтың тұрмыс ... ... ... ... ... ... ... мен игіліктерді тұтынуы және нақты
сұраныстарын толығымен қамтамасыз ететін жиынтық ... Осы ... ... бір мезгілде ү шаруашылығында тұтылуының ақшалай көрісінің
жиынтығы өмір құны деп анықталады.
- тұтынуға қолданылатын табыстар (жан ... ... ай ... орташа еңбек ақы,
Халықтың тұрмыс деңгейінің көрсеткіштеріне мыналар жатады:
-халықтың ақшалай табыстарының номиналдық (аталуы) көрсеткіші (ай сайын
жан басына шаққандағы көрсеткіш),
-ең төменгі ... ... ... еңбек ақының ең төменгі еңбек ақыға қатынасы,
-жасына қарай берілетін ең төменгі зейнетақы,
-күнкөріс минимумы (жан ... ... ай ... ... ... минимумынан төмен халықтың үлес салмағы, %,
-азық-түлік себетінің құны (жан ... ... ай ... ... ... ... ... үлес салмағы, %.
Қазақстан халқына арналған 2006 және 2007 ... ... ... ... туралы ғана емес, біздің дамуымыздың келешегі
жайында да ... ... ... ... ... ... ... 50 елінің
қатарынан нық орын алу мен 30 корпоративтік көшбасшыларын қалыптастыру
негізінде елді ... ... ... ... ... ... қала бермек.
Үстіміздегі жылы Үкімет олардың орындалуы жөнінде есеп ... ... жыл ... үшін ... ... ... және саяси
жаңару жолында тағы бір сенімді ілгері қадам жасаған жыл болды.
Қазақстан 2008 ... жаңа ... ... жаңарған саяси
құрылымымен қарсы алды.
Ел Конституциясына енгізілген ... ... пен ... ... ... ... ... арттыра түсті. Тәуелсіз
Қазақстанның тарихында тұңғыш рет теңдестірілген негізде парламент сайлауы
өткізілді. Сайлауда «Нұр Отан» партиясы ... ... ... ... рет ... ... реформа жалғасын тауып, оның аясында мемлекеттік органдар
аппараттарының ... ... ... хатшылар институты құрылды.
Өткен жылғы экономикамыздың өсу ... 8,5 ... ... ... алғанда ел экономикасы 2001 жылдан бастап жылына орта ... ... өсіп ... Бұл өте ... де жедел өсу болып саналады.
Бүгінгі күнге дейін еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып,
Ұлттық қор қаражатын қоса ... ол ... 40 ... АҚШ долларын
құрап отыр. Осындай елеулі жинақтаулардың болуы еліміздің ... ... ... ... ... рөл атқарды.
Еліміздегі әлеуметтік ахуал да тұрақты қалпында. 2000 жылдан бастап,
мемлекеттік бюджеттің білім беруге, ... ... және ... ... шығындары 5 еседен астам ұлғайды. 5 миллионнан аса
біздің азаматтарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып отыр. ... ... бес жыл ... ... екі ... ... зейнеткерлерімізді қолдау көлемін ұдайы арттырып келеміз.
Халықтың зейнетақылық жинақтаулары тұрақты түрде ... оның ... ... ... асып ... Әлеуметтік инфрақұрылым нығайып отыр. 2007
жылы ғана республика бойынша 76 мектеп пен 23 ... ... ... ... ... тоқтатуға қол жеткіздік.
Мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасының аясында өткен үш жыл ... млн. ... ... ... ... үй пайдалануға берілді, бұл біздің
жоспарымыздағыдан 2,2 млн. ... ... ... 2008 ... 5-ші ... «Қазақстан халқының әл-ауқатын
арттыру - мемлекеттік саясаттың ... ... атты ... Жолдауында
айтылғандай Қазақстан халқына арналған 2006 және 2007 ... мен ... ... ... ғана емес, біздің дамуымыздың
келешегі ... да ... ... ... орай ... бәсекеге қабілетті 50
елінің қатарынан нық орны алу мен 30 ... ... ... елді индустрияландыру міндеттері біздің ... ... ... қала ... 2008 жылы жаңа ... ... және ... жаңарған саяси құрылыммен қарсы алды. Бүгінгі күнге дейін
еліміздің айтарлықтай резерві қалыптастырылып, ... ... ... ол шамамен 40 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуде
өзекті рөл атқарады.
Еліміздің әлеуметтік ахуалы да тұрақты қалпында 2000 ... ... ... ... беруге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік
қамсыздандыруға арналған шығындары 5 ... ... ... ... ... ... адамдарымыз мемлекеттік әлеуметтік қорғаумен қамтылып
отыр. Бұл көрсеткіш осыдан бес жыл бұрынғы көрсеткіштерге қарағанда екі ... ... ... ... ... ... келе ... Халықтың зейнетақылық жинақтары тұрақты түрде көбеюде, оның
көлемі 1,1 триллион теңгеден асып түсті.
Әлеуметтік ... ... ... 2007 жылы ғана ... ... ... пен 23 денсаулық сақтау орны салынды. Жалпы айтқанда қоғамдық
өмірдің барлық ... ... ... ... ... Бұл ... өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік саясатымыз бен ... ... ... ... іске асып ... ... ... тиісті шаралар қарастырылған:
• мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылардың және арнаулы мемлекеттік
жәрдемақылардың мөлшерін 2009 жылдан ... жыл ... орта ... ... арттырып отыру;
• сәби бір жасқа толғанға дейін күтіп-бағуға берілетін ай сайынғы
жәрдемақыны 2010-2011 жылдары ... ... орта ... 2007 ... ... мөлшерін 2,5 есеге арттыру;
• бюджет саласы қызметкерлерінің жалақысын ... ... ... жылы 2 есе ... оның ... 2009 жылы – 25 %-ға, 2010 ... 25 %-ға, ал 2011 жылы 30%-ға ... қамтамасыз етілуі тиіс.
Сонымен қатар Жолдауда нақты көрсетілгендей бюджеттің нәтижелігін
арттыру қарастырылды. Оның ... ... ... ... ... ... ... қысқарту керек. Орталықта
нәтижелікке бағытталған бюджетті өмірге ... ... ... қазірдің
өзінде жүзеге асырылып жатыр. Бұл жұмысты жергілікті ... ... ... ... Яғни, тұрғындар өңірлік биліктің нақты қамқорлығын сезінуі
тиіс.
Жоғарыда аталынған қоғамдық ... ... ... ... ... біздің экономикамыздың өркендеуінің, сындарлы әлеуметтік саясатымыздың
және тұрақты саяси жүйеміздің ... ... ... ҚР ... халықты әлеуметтік қорғаудың көрсеткіштері бойынша
талдау
Экономиканың даму барысында елде жан басына шаққандағы коэффициент
тұрақты тұрде ... ... да, ... ... да төмендеді. Бірақ
табысы күнкөріс минимумынан төмен ... үлес ... ... ... ... ... арасында үлкен алшақтықты көрсетеді.
Мұндай үрдіс Қазақстанның ... және ... ... ... көп ... отбасыларына тән ауылдық ... орын ... ... ... көп ... ... ... Қазақстанда күнкөріс минимумының
көлемін анықтайтын нақты табыстары мен ақша жинақтарын
анықтауда (сонын ... ... және ... ... ... ... шаруашылықтардың өнімдерін бағалауда, ұлттық ... ... ... ... ... бар (Кесте
3).
Кесте 3 - Табысы күнкөріс минимумынан төмен халықтың үлес салмағы
|Аймақтар аты |2007 ... ... ... |
| ... | |
| | | | |
| | ... жер ... жер ... Республикасы |16,1 |9,2 |24,8 ... ... |14,0 |10,4 |16,8 ... ... |14,3 |6,4 |24,9 ... ... |15,2 |10,3 |17,3 ... ... |29,1 |20,6 |41,8 ... |14,4 |3,0 |22,4 ... ... |18,3 |14,6 |21,2 ... ... |13,5 |7,4 |38,9 ... ... |19,0 |7,6 |32,1 ... ... |26,5 |21,4 |35,7 ... облысы |21,0 |15,4 |47,0 ... ... |23,0 |17,0 |26,4 ... ... |14,5 |6,6 |28,0 ... |12,0 |3,7 |17,0 ... |14,9 |7,1 |25,6 ... Қазақстан |1,1 |1,1 |- ... ... |2,0 |2,8 |- ... ... | | | ... ... 2007 ... табыстар ауытқуының негізгі көрсеткіштері.
Мемлекеттің атаулы көмегін алушылар-балалар, ... бар ... ... ... өте көп. ... ана мен ... ... республикада
өзекті мәселеген айналған.
Бүгінгі күнде ана мен баланы әлеуметтік қорғауда төлемдердің үш түрі
қолданылады:
-жүктілік және босану бойынша ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жәрдемақылар,
-мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек.
Келешекте арнайы мемлекеттік жәрдемақылардың көлемі ұлғаяды және екі
жәрдемақы еңгізіледі: бір ... ... ... ... арналған жәрдемақы, 18
жасқа дейін балаларға берілетін жәрдемақы (отбасының жиынтық табысын ескере
отырып тағайындалады).
Бала мен ананы қорғау ... ... ... ... ... ... істеуге, еңбек процесіне қатысуға, өзіне және ... ... ... ... жағдай әлі жасалмай келеді.
Мұндай шешілмеген мәселелерге әйелдің жүкті болған кезінде бала ... ... ... ... ... жұмыс орнын сақтап
қалуда жауапкершілігін арттыруда көптеген шешілмеген мәселелер бар.
Мүгедектерді әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... саласындағы уәкілетті органға және оның аумақтық
бөлімшелеріне жүктеледі. Оларға үйымдарға мүгедектерді әлеуметтік қорғау
тұралы ... ... ... ... ... ... жасау,
анықталған бұзушылықтарды жою туралы жазбаша үйғарымдар беру, заңдарда
белгіленген ... ... ... салу ... ... ... үшін ... басшыларға және заңды тұлғаларға (тиісінші 200 және 400
АЕК) әкімшілік шаралар қолдану көзделген.
Жаңа заң жобасының ... ... ... ... ... ... 2007 жылдан бастап мемлекеттік бюджеттен 72,5 млрд. теңге
бөлу көзделді. ... ... ... ... қорғау
туралы Заңды қабылдау казіргі нормативтік құқықтық базаға: «Қазақстан
Республикасындағы мүгедектігі ... ... ... ... және жасына байланысты берілетін мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы
туралың, «Қазақстан Республикасындағы халықты жұмыспен қамту ... ... ... құқығы туралы Қазақстан
Республикасының Зандарына, Қазақстан Республикасынын Кодексіне ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде міндетті әлеуметтік
сақтандырудың алатын орны қомақты.
Қазақстанда міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесін енгізудің ... ... ... ... ... тәуекелдер болған ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесін
қалыптастыру. Кәзіргі жағдайда ондай ... ... ... ... ... ... алуларына құқтар бар, ол шығындар
республикалық бюджеттен қаржыландырады. Бұл ... ... ... ... ... емес және ... мүмкіндігіне қарай анықталады.
Бұл жәрдемақылардың көлемі онша үлкен емес (жасына ... ... ... ... ... 2007 жылы 2757 ... болса,
мүгедектерге берілетін жәрдемақының ... ... ... жағдайда-5336 теңге болып отыр) Келесі жылы Президенттің
ұсынысымен ... ... ... ... жардемақының
орташа көлемі-20%-ке өседі деп күтіліп ... ... ... ... ... шеше ... да ... сақтандыру негізінде әлеуметтік тәуекелдер
пайда болған жағдайда жұмысшыларды қосыьша әлеуметтік ... ... Бұл жүйе ... ... және ... ... жүргізіледі.
Әулеметтік сақтандыру енгізуен бірге формалдық ... ... ... өйткені бұл жерде әулеметтік қамсыздандырудың
қосымша түрлерін қолдануға мүмкіндік ... ... ... ... ... экономикалық өсудің факторы бола алады.
Жұмыс істейтін азаматтардың өз келешегіне және отбасының берекесі
үшін жеке ... ... ... ... жеке ... ... ... болуы бір мезгілде
әлеуметтік қорғауда әділеттілікт күшейтеді, өйткені әулеметтік төлемдер
қатысушылардың қызмет түріне, ... ... ... ... мен
мерзіміне байланысты болады.
2) Қосымша қаржыландыру көздерін тарту. ... ... ... ... ... ... ... төлеуді) қаржыландырудың қосымша
көздері де тартылады (жұмыс ... ... зиан ... ... ... жұмыспен дербес қамтылғандардың жарналары).
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысушыларға әлеуметтік
салықты төлеуші барлық ұйымдар (жұмыс істейтін зейнеткерлерден ... ... ... ... ... (шетелдіктерді және ... ... ... ... сәйкес сақтандыру еңбек ету қабілетінен айырылған, жұмысынан
айырылған жағдайлада пайда болатын әлеуметтік ... ... ... және ... ... ... ... төлей алады.
3) Ерікті зейнетақы сақтандыру жүйесінің дамуы елешекте ... ... ... ... ... ... қатысуды
ынтландыратын шаралар қарастырылып жатыр, азамаииардың кейбір санаттарының
(мемлекеттегі қызметкерлер, әйелдер) сақтандыру ... ... ... ... зерттелуде.
Бұл процесс 1991-1997 жылдардағы өндірістің құлдырауынан, жұмыспен
қамтылған халықтың ... ... ... гипер инфляция
жағдайында экономикалық дағдарыс кезінде жүргізілді. ... ... ... ... өз табысынан міндетті зейнетақы жарнасын аударады.
Реформаның негізгі мақсаты ... ... ... мемлекеттік
бюджетке түскен ауыртпалығын төмендетуге демографиялық үрдістердің, ... ... ... бала туу ... ... ... ... өмірдің ұзақтылығына байланысты шығындарды қаржылындыруға арналған
қаржы міндеттемелерін қысқарту болып ... Одан ... ... ... ... ... мен төленетін ... ... ... ... ... ... ... берілетін
инвестицияларды көбейтуге жағдай жасайды. Сондықтан Қазақстанда ... екі ... ... ... ... ынтымақтастық
зейнетақы жүйесі және жинақтаушы зейнетақы жүйесі, ... ... ... ... басқа нысандырыдың компоненті болып
қала береді, ал ... ... ... мемлекеттің саясатын іске
асырудың негізгі табыс көзі ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандырудың негізгі тұтқасы болып
табылады және сөзсіз әлі 20-30 жылдар ... өте ... роль ... ... 4 - ... зейнетақы жүйесінің негізгі индикаторы, 2008 жыл
|Жасына қарай берілетін зейнетақы алушылар саны, мың адам |1,675 ... ... ... зейнетақының ең төменгі мөлшері, теңге| ... ең ... ... ... |9300 ... ... көлемі, теңге |21713 ... ... ... |13604 ... ... ... % | |
| |97,6 ... көзі: КР Президентінің 2008 жылғы халыққа Жолдауы. ... ... 5 ... бұл төлемдердің зейнетақымен қамтамасыз етудегі үлес
салмағы жинақтаушы ... ... ... ... ... Қазіргі жағдайда ынтымақтастық зейнетақы жүйесі әлеуметтік салық
және басқа төлемдер арқылы қаржыландырылады.
Өзінің картаюын ойлау және азаматтардың ... ету ... ... жеке ... ... жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі
постулаты болып табылады. Қазақстанныңжинақтаушы ... ... де ... жоқ: ... міндетті зейнетақы салымдарының сақталуына кепілдік
береді, және әмбебап базалық зейнетақыны қосымша ... ... ... ... ... әрбір жұмысшы зейнетақы жүйесіне қатысуға міндетті,
зейнетақы жарналарын өзінің дербес шотына төлеу арқылы дербес жауапкершілік
тартады.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі Қазақстанда жеті жыл бойы ... ... ... зейнетақы активтері едәуір көп жиналды және олар 2004 жылы ЖІӨ-
нің 9%-ын құрады.
Қазіргі жағдайда жинақтаушы зейнетақы жүйесіне ... ... айту ... Ресми статистикаға жүгінсек, бұл жүйе 6,6 ... ... ... бұл ... ... ... 84%-құрайды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысатын ... ... ай ... ... міндетті түрде 10% көлемінде алынып
отырады. Міндетті ... ... ... ... ай ... ... ... айлық жалақының жетпіс бес еселік мөлшерінен аспауы тиіс. Одан
басқа азаматтар ерікті зейнетақы жарналарын (табыстан ... ... ... АЕК-тен асып кетсе) көлемінде бере алады. Ең бір негізі ... ... ... өндірістердің, жұмыстардың, кәсіптердің,
жағдайлары ерекше зиянды аса кауіпті өндірісте жұмыс істеітіндер үшін ... ... ... ... ... ... Бұл ... жұмыс
берушілердің қаражаттары есебінен салықтық жеңілдіктер арқылы жүргізіледі.
Зейнетақы жарналараның 2003 жылы 41%-ға өсіуне ... ... ... төлеудегі қарыздары бар.
Бұл жерде халықтың кейбір топтарының еңбек ... ... ... ... ... зеңнетақы төлеу үшін қажет болатын ... ... ... ... ... ... ақысы төмен халық санаттары,
соның ішінде ... ауыл ... ... ... ... ... ... байланысты халықтың аз қамтылған айлық ... ... ... ... ... ... қарастырған жөн.
Қазіргі кезде 6,7 миллионан астам жеке зейнетақы есебі ашылған, ал
таза инвестициялық табыс 107,4 ... ... ... Бұдан басқа,
зейнетақы қорлар мен ... ... ... құны 25 ... ... ... және ... зейнетақы жарнасы есебінен зейнетақы
төлемі жүзеге асырылған. Өз кезегінде, 2008 жылы ... ... ... миллиард теңгеге жетеді деп болжанып отыр.
Міндетті зейнетақы жарнасын төлеудің тиімділігін арттырудың ... ... ... ... ... жүзеге асыру тәртібін
айқындау, төлем кезіндегі инфляция ... ... ... ... ... ... ... мен зейнетақы жинағын алушылардың
құқығы қорғауды қамтамасыз ету үлкен мәселеге ... ... ... қорлары портфеліндегі ұзақ мерзімді қаржылық
құралдар үлесін ұлғайту мен тізбесін ... ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша,
Қазақстанда жинақтаушы зейнетақы жүйесін дамытудағы маңызды ... ... ... дамыту болып табылады. ... ... ... түрін кеңейт, сарапшылардың пікірінше, оларды
қаржыландыру үшін шығарылған облигациялар бойынша ... ... ... ... анықтауды заңды жолмен жүзеге асырады. Бұл
тұрғындағы мазалайтын жәйт, тұрғындардың өз ... ... ... ... ... отыр. Бұл мәселені шешуде елемеушілік немесе
жеткілікті көңіл бөлмеушілік орын ... ... ... ... салдары болуда. Халықтың біраз бөлігінің жинақтаушы
зейнетақы жүйесіне ... ... ақыр ... бұл ... ... ... жылдан кейін ауыр тиюі мүмкін екінін атап өту қажет.
Аталған проблеманы шешуге бағатталған ұсыныс, біздің пікірімізше,
зейнетақы ... ... құрі ... ... үшін ... болып,
олардың ресми есеп шеңбңрінде табысын жинақтаушы зейнетақы жүйесіне
аударуын ынталандырған болар еді /23, 45 ... ... жеке ... ... ... (ЖЖҚА) рыногы
негізінен қалыптасты деп айтуға болады, және жыл сайын оның ... ... және ... өсу ... Бірақ зандық, инфрақұрылымдық,
функционалдық-техникалық және өзге де сипаттағы ... ... ... қалыптасқан, теңгерілген жүйе деп айтуға әлі ерте.
Қазіргі уақытта, Қазақстан Республикасының Еңбек және ... ... ... ... ... ... ... республика
бойынша тіркелген 74 жеке жұмыспен қамту ... бар . ... ... ... және ірі қалаларда кадрларды іріктеу бойынша
комерциялық агенттіктер ... ... ... ... ... ... тіркелген ЖЖҚА жалпы санының шамамен 50% Астана қаласында
орналасқан. Сонымен қатар, бірқатар облыстарда ... жеке ... ... саны өте аз, не ... ЖЖҚА-лар мүлдем жоқ. Мысалы,
Қызылорда облысында бір де бір жеке жұмыспен қамту агенттігі жоқ.
Жалпы, ... ... ... ... еңбек рыноктарынды жұмыс
күшіне сұраныс мен ұсыныстың ара ... ... ... ... ... болады.
Халықты әлеуметтік қорғауға жұмсалатын шығыстар мемлекет
шығыстарының жүйесінде үлкен орын алады.
Реформаларды ... ... ... ... ... ... көзі болып қалады. Бұл жағдай мемлекеттің қатысуы
төмендегенде және ... ... ... ... ... Мемлекет барлық әлеуметтік төлемдердің бюджет есебінен
мерзімінде әрі ... ... ... ... ... жүйесін қаржыландыру әлеуметтік салықты ... мен ... ... ... ... ... 3%
мөлшерінде енгізу есебінен жүзеге асады. Әлеуметтің ... ... ... ... – ҚР-ғы әлеуметтік қорғаудың жаңа ... ... ... ... ... ролі ... ... жүйесі
жоғары дамығанда да маңызды болады, өйткені жүйе ... ... ... ... Әлеуметтік қорғау мәселелері бойынша мемлекеттік
орган жинақтаушы зейнетақы жүйесінде әлеуметтік өлшемдерді ... ... ... жүйесін және жұмысшының өмірі мен денсаулығына қауып
төндіру ... ... ... ... енгізу жүйегі қатысатың
азаматтарды бөлуде арнайы институттар құруды ... ... ... ... ... ... есепке ала отырып,
барлық тұрғындарды қамту ... ... ... ... ... ... түріндегі әлеуметтік сақтандырудың мемлекеттік ... ... Қор ... ... ... ... сақтандыру арқылы еңбек
секторын, соның ішінде жеке ұйымдар үшін онша ... емес ... ... ... Сонымен қатар, қордың ... ... ... ... ... механизмдері енгізіледі. Қордың
инвестициялық қызметі активтерді сақтаудағы қордың міндеттері мен ... ... ... ... жүйесі мен зейнетақы төлейтін
мемлекеттік орталық арасындағы тығыз байланыс, оның ... ... ... ... ... ... міндетті акционерлік қоғам
туралы заңдылықтарға сәйкес, акционер ретінде мемлекеттің де міндеті
саналады. ... ... ... ... ... төлем төлеуді
ұйымдастыратын жеке институттардың ... да ... ... ... ... өзгергенде міндетті әлеуметтік сақтандырудың негізгі
өлшемдеріне мерзімінде өзгертулер ... ... ... ... ... ... қатысты болғандықтан, тұрғындар барлық қызықтыратын сұрақтар
бойынша толық та дұрыс ... ... ету ... ... табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық тәжірибесі сүйене отырып, әлеуметтік қорғаудың неғұрлым
тиімді және жүйелері, әдетте:
1) мемлекеттік жәрдемақылар;
2) міндетті әлеуметтік ... ... ... қамсыздандыру;
4) әлеуметтік көмек сияқты негізгі элементтерді ... ... ... болады.
Мелекеттік жәрдемақылар әлеуметтік қорғауға жататын жағдайлар
туындаған кезде ... ... ... ... ... ... ... етуге арналған.
Жұмыс берушілер мен еңбеккерлер аударымдарының есебінен қаржыландыратын
міндетті ... ... ... ... жарна деңгейіне сай ресми
жұмыс істейтін еңбеккерлерді ... ... ... ... жүйесі әр азаматтың өзін-өзі зейнетақымен дербес
қамсыздандыруына арналған.
Әлеуметтік көмек ... ... ... ... қаражаты
есебінен қосымша қорғауды көздейді.
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... құқығы бар.
Осындай аралас жүйе ынтымақтыстыққанегізделген және дербестендірілген
жүйелердің артықшылықтарын үйлестіруге мүмкіндік береді.
Қазақстанда нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... ... ... ... сәйкес болуы қажет.
Өтпелі кезеңнің басында мемлекет бұрын беймәлім болып келген инфляция,
бюджет тапшылығы, өндірістің құлыдырауы, экономиканың бейресми ... ... жаңа ... ... ... ... ... мәселерімен айналысуға мәжбүр болды.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесін енгізу мен заттай жеңілдіктерді ... ... ... ... ... ... ... болса
да, өтпелі кезеңнің ағымдық мәселелерін шешуге бағытталды.
Соңғы жылдардағы Қазақстандағы көбіне Оңтүстік Қазақстан облысындағы
экономикалық ... ... ... ... ... ... талап
етіп отыр. Әлеуметтік ... ... ... ... ... ... тигізуде, әсіресе әлеуемттік қорғалмаған
халықтық бөлігіне көп әсерін тигізуде. ... ... ... процестерге алып келіп отыр. Сонымен бірге ... ... ... алу ... төмендеуіне, сатып алу қабілетінің
төмендеуіне және аз қамтылған халық санының өсуіне алып келіп отыр.
Осының бәрі ... ... үшін ... ... үшін тиісті шаралар
қолдану қажет.
Қаржы ресурстарының шектеулі жағдайында кедейшілікке ... ... ... ... мыналар табылады:
-халықтың әлеуметтік осал қатарына тікелей атаулы қолдауды күшейту;
-жұмыссыздарды, әйелдерді, аз ... және ... ... ... ... ретінде және мемлекеттік емес секторлардың
аз қамтылған азаматтарға әлеуметтік қолдау көрсетуі;
-кәсіпорындар жжағынан ... ... ... ... емес көмектің
түрлерін жоғарлату.
Міне, осы халықты әлеуметтік қорғаудың барлық шараларын заң ... ... ... Республикамызда әлеуметтік-экономикалық жағдайымыз
жақсарар еді.
Қолданылған ... ... Н.А ... 2030. Ел ... ... ... ... Қазақстан 1997 жыл;
2. Назарбаев Н.А 2003 жылға ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары
туралы Ел президентінің Қазақстан халқына ... // ... ... ж, 30 ... ... ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан
халқына Жолдауы» Астана, 2005 ... ... ... ... А.А, Алпысбаев С.Н, Ниязбекова Р.К и др. Формирование модели
социально ... ... в ... ... ... ПК ... ... Экономикалық теория негiздерi. Оқулық.-Алматы. 1998 ж. Авторлар ұжымы.
6. Концепция социальной защиты ... ... ... 26 июня 2001 ... Қазақстан Республикасының еңбек туралы Заңы 1998 жыл;
8. Зейнетақылық қамтамасыз ету туралы ІР Заңы 1998 жыл;
9. Ең төмен ... ... ... ... ... Заңы,16
қараша 1999ж;
10. Формирование модели социально-ориентированной экономики в
Казахстане (региональный аспект): Под редакцией Алпысбаевой ... ПК ... 2001 ... ... А.А. ... ... ... 1999 год
12. Карибджанов А.С. Социальная защита населения. Алматы, экономика 1999
год
13. Сансызбаева Г.Н. Система социальной защиты население. Алматы, экономика
1998 ... ... ... ... ... Алматы 1996 год.
15. Оразәлі Сәбден. ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз. Алматы,
“Қазақстан” 1997 жыл
16. Пемехонов Ю. Социальная защита населения в ... ... ... теории и практики управления-1993 год N3
17. Қазақстан Республикасынынң халықты әлеуметтік қорғау ... ... 2001 жыл 3 ... ... ... плана социально-экономического развития Республики
Казахстан на 2001-2005 годы
19. Пенсионное обеспечение: проблемы и перспективы. Ваше право 1999 год ... ... ... жаңа Қазақстан» Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2007 жылғы
Қазақстан халқына Жолдауы. – Астана, ... 2007ж. 23 ... ... ... ... арттыру мемлекеттік саясаттың басты
мақсаты» Н.Назарбаев 2008 жылғы Қазақстан ... ...... 2008 ж. 5 ... ... ... құрылым
Әлеуметтiк кластық құрылым
Мамандық
құрылым
Жыныс пен
Жас құрылым
Жұмыс бастылық
құрылым
Әлеуметтiк қорғаудың объект ... ... ... ... халық
әскердегi әскер қызметкерлерi,
мемлекеттiк қауiпсiздiк орындары
Жұмыс-
шылар
Жұмыс iстеушi
халық
аудандар
облыстар
жасы
жынысы
Әлеуметтiк топтар
1.мемлекет
тiк кәсiп
орын
жұмысшылары
2.жеке кәсiпорын жұмысшылары
3.басқа меншiк ... ... ... ... ... ... ... адамдар
4.қарттар
5.шалдар
Әлеуметтiк қорғау субъектiлерiнi» құрылымы
Республикалық
қоғамдық
инститтар
ҚР
үкiметi
ҚР
Парламентi
Кәсiпшiлер
Одағы
Партиялар мен
Іозғалыстар
Территориялық
Де»гейi
Мемлекеттiк инститтар
Кәсiпорын
(фирма)
Облыстық
(аудандық)
өкiмет
Қоғамдық ұйымдар
1.әкiмшiлiк
2.кәсiпшiлер
одағыны»
комитетi
3.е»бек айтысы бойынша комиссия
4.коллективтi
келiссөздер
комиссияс
1.Кәсiпшiлер одағы ке»есi
2.Бiрiккен партиялар
3.Азаматтарды»
бiрiгуi
1.облыстық(аудан-
дық) әкiмшiлiк
2.Е»бек және әлеуметтiк қорғау департаментi
3.Жүмыспен ... ... ... сақтау департаментi
5.IIµ
6.Соттар
Кәсiпкерлердiң бiрiгуi
Азаматтарды» бiрiгуi
1.мүгедектер қоғамы
2.кере»-мылқаулар
қоғамы
3.соқырлар қоғамы
4.тұтынушылар қоғамы
ҚР жоғары ... ... ... ... ... ж/ә ... ... министрлiгi
2.Ғылым ж/ә бiлiм мин-гi
3ИМ

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Зақымдаушы факторлардан халықты инженерлік қорғау. Зақымдану ошақтарындағы құтқару және басқа да шұғыл жұмыстар10 бет
Зейнетақымен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау туралы есеп айырысулар32 бет
Төтенше жағдай кезінде халықты қорғау16 бет
Халықты жер сілкінісінен қорғау ерекшеліктері11 бет
Халықты жұмыс пен қамту және әлеуметтік қорғау стратегиясы24 бет
Халықты және аумақтарды қорғауды ұйымдастыру13 бет
Халықты қорғаудың негізгі принциптері мен қорғау әдістері13 бет
Халықты әлеуметтік қорғау7 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь