Халқаралық валюта жүйесі

Мазмұны

I . бөлім. Халқаралық валюта қатынастары ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1. Валюта және оның түрлері. Валюта курсы ... ... ... ... ... ... ... ..
1.2 Валюта нарығының мәні: түрлері, дамуы ... ... ... ... ... ... ... ...

II . бөлім. Халқаралық валюта жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.1. Халқаралық валюта жүйесінің эволюциясы ... ... ... ... ... ... ...
2.2. Халқаралық валюталық жүйенің мәні, түрлері,
элементтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3. Халқаралық валюта жүйесіндегі халқаралық қаржы ұйымының ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
I - бөлім. Халқаралық валюта қатынастары.
1.1. Валюта және оның түрлері. Валюта курсы.
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз-құн ) – елдің ақша бірлігі, оның шарттары түрі, халқаралық төлем – есеп айырысу айналымының каналдары арқылы ұлттық ақшаларды қолданудың ерекше формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және әлемдік еңбек бөлінісін интенсивтендіру (күшейту) халқаралық нарықтың құрылуына себепші болады. өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі нарықтағы өркендеген салалардың өнімін сатуда туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайларын жетілдіру – міне осылардың бәрі әлемдік сауда-саттық байланыстарының кеңеюіне әсер етті. Әлемдік тауар айналымының дамуы мұнай, машина жасау, ауыл шаруашылығы, тамақ өнеркәсібі салаларының өнімдерін сатудың ұлғаюына байланысты болды.
Валюта қатынастары - әлемдік шаруашылықта валюта айналымынан қалыптасатын қоғамдық қатынастар жиынтығы, олар ұлттық шаруашылықтардың нәтижесінің өзара айырбасталуына қызмет етеді. Валюта қатынастарының кейбір элементтері көне дәуірде (ежелгі Египетте, Римде) вексель мен айырбастау істері ретінде пайда болған.
Валюта қатынастарының туындауы ұдайы өндіріске байланысты болғанымен оған, өз кезегінде, өндірістің тұрақтылығы дәрежесіне қарай керісінше де әсер етеді. Валюта қатынастары құқықтық нормалармен және ережелермен реттеледі.
Валюталық жүйенің маңызды элементі- валюталық бағам болып табылады. Оның пайда болуы: тауарлар мен көрсетілген қызметтердің халқаралық саудасы барысында, капитал және несиенің қозғалысында валюталармен өзара айырбастың қажеттілігінен; сондай-ақ ұлттық немесе шетелдік валюталарда бейнеленген әр түрлі елдердің құндық көрсеткіштерін салыстыруға; банктер мен фирмалардың шетел валютасындағы шоттарын уақтылы қайта бағалап отыруға байланысты негізделеді.
Валюталық бағам – бұл бір елдің ақша бірлігінің басқа бір елдердің ақша бірліктеріне бейнеленген бағасы. Әрбір елдің ұлттық валюталарын салыстыру олардың өндіріс және айырбас процесінде пайда болатын объективті құндық қатынастарына негізделеді. Валюталық бағам валюталарға сұраныс пен ұсынысқа ықпал етуші көптеген факторларға байланысты өзгереді.
Бағамның қалыптасуына ықпал ететін үш факторлар тобын бөліп қарауға болады:
Саяси –саяси тұрақтылық, валюталы заңдылықтардың ырықтандырылуы, валюталық саясат және т.б.
Экономикалық, халқаралық тәжірибеде анықталатын экономикалық тікбұрыштың шыңы сияқты: экономикалық өсу, валюта тұрақтылығы және инфляцияның төменгі қарқыны, жылына 10%-ға дейін, жұмыссыздықтың төменгі деңгейі жылына 8%-ға дейін, дүниежүзілік нарықтағы тепе-теңдік.
Психологиялық: жаппай сұраныс, негізгі капиталды тәуекелден қорғануға ұмтылыс және т.б.
Монометаллизм тұсында – алтын немесе күміс – валюталық бағамның базасы монеталық паритет болып табылады, яғни ол, әр түрлі елдердің ақша бірліктерінің олардың металдық құрамына байланысты арақатынасын сипаттайды. Ол валюталық паритет ұғымымен сәйкес келеді. Алтын монометаллизмі тұсында валютаның бағамы алтын паритетіне сүйенді және стихиялы түрде алтын нүктелерінің шегінде оның айналасында ауытқып отырды. Алтын нүктелерінің классикалық механизмі тек екі жағдайда жүзеге асты: алтынды еркін түрде сатып алу – сату және сыртқа шығару. Валюталық бағамның ауытқу шектері паритеттің 1%-нан асқан жоқ және қажетті валютада ауыстыру мақсатында алтынды шетелге тасымалдау шығындарымен анықталды.
Валюталық бағам алтын нүктелерінің шегінен шығып кете алмады, себебі осы нүктелерге жеткенде борышқорлар үшін, тауарларды ұлттық валютаға сатып алып, ал алтынды сыртқа шығарған тиімдірек болды. Алтын стандартын алып тастағаннан кейін, алтын нүктелерінің механизімі істен шықты.
1971 жылы долларды алтынға ресми бағасы бойынша ауыстыру тоқтатылғаннан кейін, валюталардың алтындық құрамы және алтын паритеттері сандық түсінікке айналды. ХВҚ оларды 1975 жылдан жариялауды тоқтатты. Валюталық бағамның негізі ретінде алтын паритетінен заңды түрде бас тарту Ямайка валюталық конференциясымен рәсімделеді.
Бұл жағдайда валюталық бағамның қалыптасу ерекшелігі мынада: валюталар өзінің құндық көрінісін алтында емес, яғни алтын нарығында стихиялы түрде болатын нақты баға ауқымы, несиелік ақшалардың салыстырмалы құны арқылы болуында.
Валюталық бағам валюталық паритет шеңберінде ауытқиды.ХВҚ-ның жарғысы бойынша 1978 жылдан бастап, валюталық паритет СДР немесе ЭКЮ-да валюталық "қоржын" базасында бекітілді.
Валюта бағамдарының динамикасы ақша бірліктерінің сатып алу қабілеттеріне, инфляция қарқынына, сұраныс пен ұсынысқа ықпал ететін төлем балансының жағдайы, пайыздық мөлшерлеме деңгейіндегі айырма; валюталық нарық қызметтері мен алыпсатарлық валюталық операциялар, валюталық бағамды мемлекеттік реттеу, дүниежүзілік нарықтағы валютаға деген сенімділік дәрежесіне байланысты.
Жалпы алғанда валюталық бағамның қозғалысының бағыттарын анықтайтын факторларды үш топқа бөлуге болады: фундаментальды, техникалық, қысқа мерзімді күтпеген факторлар.
Фундаментальды факторлар олта мерзімде әрекет ететін ұлттық экономиканың жағдайының негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері болып табылады. Әдетте олар, ұлттық статистикалық органдармен жарияланатын макроэкономикалық статистиканың мәліметтерін білдіреді. Мынадай негізгі факторлар бар: сатып алу қабілетінің паритеті бойынша валюталық бағам, жалпы ұлттық өнім, нақты пайыз мөлшерлемесінің деңгейі, жұмыссыздық деңгейі, инфляция, төлем балансы, өнеркәсіптік өндіріс индексі, іскерлік оптимизм индексі.
Техникалық талдау – бұл бағамды жүргізу графигін талдауды сипаттайды. График-чарттардың келесідей типтерін ажырата білу керек: сызықты, кесінді графиктері, жапон шамдарының "крестиктер-ноликтер" графигі. Валюталық бағамның қозғалысы толқынға ұқсас болып келеді және онда бір жерде жоғарласа, екінші бір жерде төмендеу байқалады№
Қысқа мерзімді күтпеген факторлар валюталық бағам динамикасына маңызды түзетулер енгізуі мүмкін. Оларға мыналар жатады: төтенше оқиғалар, саяси оқиғалар, саяси лидердің сөздері, валюталық инвестиция.
АҚШ-тың ішкі айналысында жанама баға белгіленімі неміс маркасына қатысты қолданылады.
Валюталық баға белгіленімінің түрі валютаның жағдайына, оның курстық деңгейіне әсер етпейді, өйткені валюталық бағамның мәні өзгермей тек формасы ғана өзгереді.
Әр валюта бойынша сұраныс пен ұсынысты салыстыру жолымен банкаралық бағамды анықтаудан және тіркеуден тұратын баға белгілеу процедурасы фиксинг деп аталады. Фиксинг негізінде егер банк валютаны сатса, сатушының бағамы бекітіледі, ал егер валютны сатып алса, сатып алушының бағамы бекітіледі.
Сатушы және сатып алушы курстарының арасындағы айырма банктің шығындарын жабу үшін қолданылады және банк табысын құрайды. Бұл айырма маржа немесе спред деп аталады да, валюталық нрықта болатын нақты жағдайы және валюта статусына, мәміле көлеміне, компанияның немесе банктің статусына байланысты өзгереді.
Банкаралық валюталық нарықтардағы операциялар халқаралық төлем және резерв құралы болып табылатын АҚШ долларына қатысты жасалынады.
Сауда- өнеркәсібі клиентурасы үшін валюталар котировкасы банкімен кросс-курс негізінде бекітіледі. Кросс-бағам бұл екі валютаның, олардың үшінші валютаға қатысты есептелінетін бағамнан шығатын қатынасын білдіреді.
Чектің бағамы телеграф аударымының бағамынан төмен, өйткені осы төлем құжатын бір елден екінші елге әуепоштасымен тасымалдау үшін қажетті күндерге пайыз шегеріледі. Бұнда банк чек бойынша төлемді, тек бұл төлем құралын беріп, шетел банкісі, банк-корреспондент инкассоға алғанда жасайды. Чектің бағамы тратта бағамынан анықтағанда оның төлеу мерзімі, кепілдемесі және төлем валютасы ескеріледі.
Кейбір мемлекеттерде операцияның әр түрі бойынша қолданылатын ұлттық валюта боғамдарының бірнеше түрі бар. Бельгияда 2 бағам қолданылады: біреуі- коммерциялық, екіншісі- қаржылық операциялар бойынша. Дамушы елдерде валюталық бағамдардың көптігі белгілі тауарларды экспорттық қолдау үшін және импорттық кейбір түрлерін шектеу үшін қолданылады.
Айырбас валюталық бағамдардан басқа статистикалық және экономикалық талдау кезінде қолданылатын есептеу бағамдары бар. Оған жататын орташа бағам- сатушы және сатып алушы бағамдарының арифметикалық орташасы. Шын мәнінде айтсақ мұндай бағам жоқ, бірақ оның мөлшері күнделікті ақпарат құралдарында жарияланады.
АҚШ долларының валюталық бағамдарының тиімді индекстерінің ішіндегі біршама белгілі болып табылатындарына ФРЖ-нің Директорлар кеңесінің индексі, «Морган гэранти траст» және ХВҚ индексі жатады. Соңғысын үнемі Халқаралық валюталық қор доллар үшін ғана емес, сондай-ақ барлық ірі валюталық нарықтар үшін де есептейді. 18 валютадан тұратын валюта «қоржыны» индексі төлем балансының сәйкес ақша бірліктердің бағамдарының өзгерістеріне ықпал етуін есепке ала отырып құрылған.
Валюта бағамдарының ағымын талдау барысында номиналдық және нақты валюталық бағамдардың индексі кеңінен қолданылады. Соңғылары, әдетте валюталық бағам өзгерістерінің бәсекелестік қабілетке әсерін тереңірек оқып білу үшін, оның ішінде валюталар инфляциялық құнсыздануға ұшыраған жағдайда пайдаланылады.
Нақты валюта бағамының индексі сәйкес келетін екі елдің ішкі бағаларындағы өзгерістерге қатысты түзетілген валюта бағамының индексін білдіреді. Аталған индекс бәсекелестік қабілетке ықпал етуші ақшалай факторларды көрсетеді, себебі ол инфляциямен байланысты, сол немесе басқа елдердің экспортерлерінің бәсекелестік қабілетіне қатысты нашарлауын және жақсаруын есепке алады. Нақты валюта бағамы индексінің дефляторы ретінде ішкі бағаның өсу индексін немесе шығынның элементтерін, мысалы, жұмыс күшін төлеуге үлесті шығындардың индексін пайдаланады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Н.Қ. Мамыров, М.Ә.Тілеужанова. "Макроэкономика"
2. Д.М. Мадиярова. "Сыртқы экономика саясаты және
экономикалық қауіпсіздік ". 2000ж.
3. А.П. Казаков, И.В. Минаев. "Экономика". 1996ж.
4. О.Ю. Мамедов. "Современная экономика". 1999ж.
5. В.Д. Камаева. "Эконом теория". 1999ж.
6. Ф.Г. Гайнулин. "Основы эконом теорий". 1998ж.
7. Б. Мәдешев. "Нарықтық эконом теорияға кіріспе". 1995ж.
8. С.Сатыбалдин."Азиатский кризис причины и уроки". 2000ж.
9. Н.М.Зубко. "Экономическая теория". 1998ж.
10. Б. Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, ү.Байжомартов.
"Нарықтық экономика негіздері". 1994ж.
11. Осипова. Общая эконом теория 1994ж.
12. Әубакіров. “Жалпы эконом теория” 1999ж.
13. Шеденов. “Жалпы эконом теория” 2004ж.
14. Эриашивили. “Эконом теория” 1999ж.
        
        Мазмұны
I - бөлім. Халқаралық валюта қатынастары..............................
1.1. Валюта және оның түрлері. Валюта курсы..............................
1.2 ... ... ... ... ...... ... валюта жүйесі.....................................
2.1. Халқаралық валюта жүйесінің эволюциясы...........................
2.2. Халқаралық валюталық жүйенің мәні, ... ... ... ... халқаралық қаржы ұйымының
ролі........................................................................
....
Қорытынды………………………………………………………………
Қолданылған әдебиеттер тізімі……………………………………..
I - бөлім. Халқаралық ... ... ... және оның түрлері. Валюта курсы.
Валюта (итальян сөзі, сөзбе-сөз-құн ) – ... ақша ... оның ... ... ... – есеп айырысу айналымының каналдары арқылы ұлттық
ақшаларды қолданудың ерекше формасы.
Шаруашылық жағдайларын интернационалдандыру және ... ... ... ... ... ... құрылуына себепші болады.
өндіріс күштерінің дамуы мен ішкі ... ... ... ... туындайтын қиындықтар, тауарлар тасымалы жағдайларын жетілдіру –
міне осылардың бәрі ... ... ... ... ... ... ... айналымының дамуы мұнай, ... ... ... ... ... ... ... сатудың ұлғаюына
байланысты болды.
Валюта қатынастары - әлемдік шаруашылықта валюта айналымынан ... ... ... олар ... ... ... айырбасталуына қызмет етеді. Валюта қатынастарының кейбір элементтері
көне дәуірде (ежелгі Египетте, Римде) вексель мен ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріске байланысты болғанымен
оған, өз кезегінде, өндірістің тұрақтылығы ... ... ... ... етеді. Валюта қатынастары құқықтық нормалармен және ережелермен
реттеледі.
Валюталық жүйенің маңызды элементі- валюталық бағам ... ... ... ... ... мен ... қызметтердің халқаралық саудасы
барысында, капитал және несиенің қозғалысында валюталармен ... ... ... ... ... шетелдік валюталарда бейнеленген әр
түрлі елдердің құндық көрсеткіштерін салыстыруға; ... мен ... ... ... ... қайта бағалап отыруға байланысты
негізделеді.
Валюталық бағам – бұл бір елдің ақша бірлігінің басқа бір ... ... ... ... Әрбір елдің ұлттық валюталарын салыстыру
олардың өндіріс және ... ... ... ... объективті құндық
қатынастарына негізделеді. Валюталық бағам валюталарға сұраныс пен ... ... ... ... ... өзгереді.
Бағамның қалыптасуына ықпал ететін үш факторлар тобын бөліп қарауға
болады:
Саяси –саяси ... ... ... ... ... және ... ... тәжірибеде анықталатын экономикалық тікбұрыштың
шыңы сияқты: экономикалық өсу, валюта тұрақтылығы және инфляцияның төменгі
қарқыны, жылына 10%-ға ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік нарықтағы тепе-теңдік.
Психологиялық: жаппай сұраныс, негізгі капиталды тәуекелден қорғануға
ұмтылыс және т.б.
Монометаллизм тұсында – алтын ... ...... ... базасы
монеталық паритет болып табылады, яғни ол, әр түрлі ... ... ... ... ... ... арақатынасын сипаттайды.
Ол валюталық паритет ұғымымен сәйкес келеді. Алтын монометаллизмі ... ... ... паритетіне сүйенді және ... ... ... ... оның ... ... отырды. Алтын нүктелерінің
классикалық механизмі тек екі жағдайда жүзеге ... ... ... ... алу – сату және сыртқа шығару. ... ... ... ... ... асқан жоқ және қажетті валютада ауыстыру мақсатында
алтынды шетелге тасымалдау ... ... ... ... нүктелерінің шегінен шығып кете алмады, себебі ... ... ... үшін, тауарларды ұлттық валютаға сатып
алып, ал алтынды сыртқа шығарған ... ... ... ... ... ... алтын нүктелерінің механизімі істен шықты.
1971 жылы долларды алтынға ресми бағасы бойынша ауыстыру ... ... ... ... және ... паритеттері сандық түсінікке
айналды. ХВҚ оларды 1975 жылдан жариялауды тоқтатты. Валюталық ... ... ... ... ... түрде бас тарту Ямайка валюталық
конференциясымен ... ... ... ... ... ерекшелігі мынада: валюталар
өзінің құндық ... ... ... яғни алтын нарығында стихиялы түрде
болатын нақты баға ауқымы, несиелік ақшалардың ... құны ... ... ... ... шеңберінде ауытқиды.ХВҚ-ның жарғысы
бойынша 1978 жылдан бастап, валюталық паритет СДР ... ... ... ... ... ... ... ақша бірліктерінің сатып алу
қабілеттеріне, инфляция қарқынына, сұраныс пен ұсынысқа ... ... ... ... ... мөлшерлеме деңгейіндегі айырма; валюталық
нарық қызметтері мен алыпсатарлық валюталық операциялар, ... ... ... ... ... валютаға деген ... ... ... ... ... ... бағыттарын анықтайтын
факторларды үш топқа бөлуге болады: фундаментальды, ... ... ... ... ... олта ... әрекет ететін ұлттық экономиканың
жағдайының негізгі макроэкономикалық көрсеткіштері болып табылады. Әдетте
олар, ұлттық статистикалық ... ... ... мәліметтерін білдіреді. Мынадай негізгі факторлар бар: ... ... ... ... ... ... ... ұлттық өнім, нақты
пайыз мөлшерлемесінің ... ... ... инфляция, төлем
балансы, өнеркәсіптік өндіріс индексі, іскерлік оптимизм индексі.
Техникалық талдау – бұл бағамды ... ... ... ... ... ... ... білу керек: сызықты, кесінді
графиктері, жапон шамдарының "крестиктер-ноликтер" графигі. ... ... ... ... ... келеді және онда бір жерде
жоғарласа, екінші бір жерде төмендеу байқалады№
Қысқа мерзімді күтпеген факторлар валюталық ... ... ... ... ... Оларға мыналар жатады: төтенше оқиғалар, саяси
оқиғалар, ... ... ... ... ... ішкі айналысында жанама баға белгіленімі неміс маркасына қатысты
қолданылады.
Валюталық баға белгіленімінің түрі ... ... оның ... әсер ... ... ... бағамның мәні өзгермей тек
формасы ғана өзгереді.
Әр валюта ... ... пен ... ... ... ... анықтаудан және тіркеуден тұратын баға белгілеу процедурасы фиксинг
деп аталады. Фиксинг негізінде егер банк валютаны сатса, ... ... ал егер ... ... ... ... алушының бағамы бекітіледі.
Сатушы және сатып алушы курстарының арасындағы айырма банктің шығындарын
жабу үшін қолданылады және банк табысын құрайды. Бұл ... ... ... деп ... да, ... нрықта болатын нақты жағдайы және валюта
статусына, мәміле ... ... ... ... ... ... валюталық нарықтардағы операциялар халқаралық төлем және
резерв құралы ... ... АҚШ ... ... ... ... ... үшін валюталар котировкасы банкімен кросс-
курс негізінде ... ... бұл екі ... ... ... қатысты есептелінетін бағамнан шығатын қатынасын білдіреді.
Чектің бағамы телеграф аударымының бағамынан төмен, ... осы ... бір ... ... елге ... тасымалдау үшін қажетті
күндерге пайыз шегеріледі. Бұнда банк чек бойынша төлемді, тек бұл ... ... ... банкісі, банк-корреспондент инкассоға алғанда жасайды.
Чектің бағамы тратта бағамынан анықтағанда оның төлеу мерзімі, кепілдемесі
және төлем ... ... ... ... әр түрі ... ... ұлттық
валюта боғамдарының бірнеше түрі бар. Бельгияда 2 бағам қолданылады: біреуі-
коммерциялық, ... ... ... ... ... елдерде
валюталық бағамдардың көптігі белгілі тауарларды ... ... ... импорттық кейбір түрлерін шектеу үшін қолданылады.
Айырбас валюталық бағамдардан басқа ... және ... ... ... есептеу бағамдары бар. Оған жататын ... ... және ... ... ... арифметикалық орташасы. Шын
мәнінде айтсақ мұндай ... жоқ, ... оның ... ... ... ... ... валюталық бағамдарының тиімді индекстерінің ішіндегі
біршама белгілі болып табылатындарына ФРЖ-нің ... ... ... гэранти траст» және ХВҚ индексі жатады. Соңғысын үнемі
Халқаралық валюталық қор доллар үшін ғана ... ... ... ... нарықтар үшін де есептейді. 18 валютадан тұратын валюта «қоржыны»
индексі төлем ... ... ақша ... ... ... етуін есепке ала отырып құрылған.
Валюта бағамдарының ағымын талдау барысында номиналдық және ... ... ... ... ... ... әдетте
валюталық бағам өзгерістерінің бәсекелестік қабілетке әсерін тереңірек оқып
білу үшін, оның ішінде валюталар инфляциялық құнсыздануға ... ... ... ... индексі сәйкес келетін екі ... ... ... қатысты түзетілген валюта бағамының ... ... ... ... қабілетке ықпал етуші ақшалай
факторларды көрсетеді, себебі ол инфляциямен байланысты, сол ... ... ... ... ... қатысты нашарлауын және
жақсаруын есепке алады. Нақты валюта бағамы ... ... ... ... өсу ... ... ... элементтерін, мысалы, жұмыс күшін
төлеуге үлесті шығындардың индексін пайдаланады.
1.2 Валюта нарығының мәні: түрлері, дамуы.
Валюталық ... ... есеп ... жүзеге асыруды, валюталық
операцияларға қатысушылардың валюталық бағамдар айырмасы ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізуді
қамтамасыз ете отырып, ішкі және халқаралық төлем айналымына қызмет етеді.
Халқаралық есеп айырысудың өзіндік ерекшелігі ... ... үшін ... қабылданған төлем құралының болмауында. Сондықтан да сыртқы сауда,
көрсетілген қызметтер бойынша есеп айырысудың қажетті шарты ... ... бір ... ... ... ... болып табылады.
Валюталық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ұсыныс ең алдымен
сатылған тауарлар және көрсетілген қызметтер үшін ... ... ... ... алған тауарлар мен көлік және кеме ... ... үшін ... ... ... сондай-ақ көрсеткен
қызметтер үшін фрахты, сақтандыру сыйақысы, брокерлер және ... ... ... алатын сақтандыру қоғамдары мен ... ... ... несиені және оған есептелген пайызды және т.б. ... бар ... және жеке ... ... ... нарықтарда валюталық операцияларды жүргізуге
халқаралық сауда мен оған ... ... ... және ... мен несиелер қозғалысы негіз болып табылады.
Валюталық нарықтар – сұраныс пен ұсыныс ... ... ... ... жүргізілетін ресми орталықты сипаттайды. Қазіргі
валюталық нарықтарда мынадай ағымдарды бөліп қарауға болады:
- шаруашылық байланыстардың ... ... ... ... ... ... жаңа жүйелерін пайдалану;
- әлемнің барлық бөліктеріне тәулік ішінде ... ... ... ... ... шоттары бойынша жазбаша түрде негізделетін
валюталық операцияларды жүргізу техникасын біртұтастандыру;
- коммерциялық валюталық мәмілелерімен салыстырғанда алыпсатарлық ... ... ... ... ұлғайту.
Валюталық операциялардың ... ... және ... ... ... ... ... нарықтар халқаралық, аймақтық және ұлттық
(жергілікті) болып бөлінеді.
Халқаралық валюталық нарықтар ірі дүниежүзілік қаржы ... ... ... ... ... ... Париждегі, Цюрихе, Токио, Сингапурдағы, Гонконгтағы валюталық
нарықтарды бөліп айтуға болады. Бұл нарықтарды ... ... ... ... ... ... ... асырылады.
Аймақтық және жергілікті нарықтарда белгілі бір конвертирленетін
валюталармен ... ... Оның ... сингапур доллары, сауд
риалы, кувейт динары және т.б. бар.
Ұлттық валюталық нарықтар деп, ережеге сәйкес, халқаралық ... ... өз ... ( олардың қатарында компаниялар,
жеке тұлғалар және банктер ... ... ) ... бойынша қызмет көрсететін
сол елдің аумағында орналасқан банктердің жүзеге асыратын операцияларының
жиынтығын айтады.
Сол ... ... ... ішкі ... ... ... ... валюталық нарық "қара нарықпен" толықтырылуы мүмкін. "Қара
нарықтың " ... ... ТМД ... тән ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық банкінің жүргізетін саясаты, айырбас орындарының көптеп
ашылуы пайда массасын өсіру үшін банктер арасында бәсекені ұлғайта отырып,
көше ... ... ... ... және ... нәнижесінде "қара
нарықтың " әрекет ету аясының қысқаруына әкелді.
Институтциональдық көзқараспен қарағанда, валюталық нарық ... ... ... ... және ірі корпорациялардың жиынтығын
білдіреді.
Қалған банктер мен брокерлік фирмалар ... ... ... ... ... ... ережеге сәйкес олардың
қарамағында жүзегеасырады. Валюталық нарықтардағы ... ... ... ... мен ... ... ... келеді. Мұндай
сызба, валюталық нарықты банкаралық нарық тәрізді сипаттауға мүмкіндік
береді.
Валюталық операцияларды жүргізуге ... ... ... немесе девиздік
банктер деп аталады.
Девиздік банктердің валюталық нарықтағы операцияларға ... ... ... банк шамасына, оның беделіне, ... ... ... ... даму дәрежесіне, жүргізілетін халқаралық есеп
айырысулар ... ... ... және т.б ... ... банк ... байланысты.
Әдетте, валюталық операциялар банктер арасында тікелей жүргізіледі (
телекс немесе телефон бойынша), бірақ кейбір елдерде (Скандинавия ... банк ... ... ... ... ... биржалар сақталған. Мұндай жағдай Қазақстан Республикасында да
әрекет етеді, яғни Қазақстан қор биржасында аптасына 2 рет валютамен ... тек өте ірі ... ... департамаенттер және
валюталық операциялармен айналысатын білікті дилерлер бар. өз клиенттерінің
тапсырмаларын ғана орындайтын және ... ... өз ... жүргізбейтін, халқаралық валюталық нарықта жұмыс ... ... ... мен банк ... делдалдық ролді
жетістіктермен атқару үшін, валюталық операциялар туралы жалпы ... ... ... ... жеткілікті.
Банктердің басқа да топтары ірі, бірақ азырақдиверсификацияланған
банктер болып табылады. Әдетте, олар бір, екі-үш ... ... ... және ... ... баға ... ... бұл банктер брокерлік фирмалардың қызметтерін пайдаланады.
Брокерлік фирмалар 30%-ға жуық ... ... ... ... ... ... ... жасайтын нақты брокер тұлғасында, екі банкінің арасында –
валюталарды сатушы және сатып алушы банктер арасында делдал ... ... ... ... бола ... ... брокерлік комиссиялық
ақы алады (брокер арқылы сатылған немесе сатып алынған әрбір миллион доллар
үшін 20 АҚШ доллары), ол ... ... ... ... алушы мен
сатушы тең бөледі және онда котировка қосылмайды, әр ай сайын ... ... ... ... жасайтын және баға белгілейтін өзінің банк-клиенттеріне
толық тәуелді. Брокер арқылы ... ... ... ... ... процесінің үздіксіздігі және брокер белгілейтін кез
келген ... ... ... ... ... жасағандағы құпиялық және өз
бағасын ұсыну мүмкіндігі. Дилер мен ... ... ... тек ... түсіністік, сенім және сыйластық болғанда ғана
мүмкін және ол ... ... ... ... ... валютамен жасалатын операциялары клиенттердің есебінен де,
сондай-ақ өздерінің есебінен де ... ... ... ... ... ... ... ақшалай белгілер түрінде болмайды, ол
банктік және несиелік ... ... ...... валютасына
сәйкес телеграфтық және пошталық аударым, чек, тратта түрінде болады.
Аударым – бұл ... ... ... өзінің клиентінің
өтініші бойынша және оның ... ... ... ... ... ... бір ақша сомасы шетелдік алушыға төлеу ... ... ... барысында банк екі операцияны бір уақытта жүзеге асырады:
өз клиентіне ұлттық валютаға шетел валютасын сатады және шетел ... ... Бұл ... ... аударым жасау барысында есеп
айырысу жеделдетеді және арнайы код ... ... ... ... ... чек – шетелдік банк-корреспондентке чекті ұстаушының ағымдық
шотынан білгілі бір ақша сомасын ... ... ... ... ... ондай чекті ала отырып, оны өзінің банкіне сатады.
Банктік вексель – осы елдің банктің шетелдік банк-корреспондетке ... ( ... ... ... өздерінің банктерінен бұл
вексельді сатып алады және оны олардың ... ( ... ... ... ... борыштық міндеттемесін өтейді. Ал осы
елдің банкінің міндеттемесі мерзімі жеткенде вексельді төлеуді өзінің
корреспондентінің ... ... ... ... ... ... табылады.
Бұл жерде чектер мен тратталарды тек қана банктер емес, сондай-ақ сауда
және өнеркәсіптік фирмалардың, жеке ... бере ... да ... қажет.
Несиелік айналыс құралдары халқаралық төлем айналымынан алтын мен ... ... әр ... ... ... корреспонденттік
қатынастардың дамуына және шетел валютасында ағымдағы корреспонденттік
шоттарды жүргізу ... ... ... ... ... Бұл ... ... қолма-қолсыз түрде жүргізуге, есеп айырысуларды
жеделдетуге және айналыс шығынын ... ... ... есеп ... ... ... былай беруге болады:
тауарды экспорттаушы ... ... үшін ... ... ... ... чек, ... және басқа да төлем құжаттарын өз елінде
коммерциялық банкіге сата ... оның ... ... ... ... ... ... алады. Коммерциялық банк өзінің шетелдегі банк-
корреспондентіне бұл төлем ... ... де ... ... ... ... ... валюталық қаражаттарды төлеуін
талап етеді. Алынған шетел ... ... ... ... ... корреспонденттік шотына түсіреді. Халқаралық есеп айырысулардың
осындай механизмі ... ... ... ... ... ... алу жолымен банк – корреспонденттер арқылы сыртқы ... ... ... есеп айырысуларды жүзеге асыруға ...... ... ... ... ... валюта жүйесінің эволюциясы.
Бірінші дүниежүзілік валюта ... ... ... ... ... ... басшы елдердің өкілдері қатынасқан Париж конференциясында
мемлекетаралық келісіммен заңды түрде рәсімделді.
Екінші дүниежүзілік валюта жүйесі 1922 жылы ... ... ... ... ... ... ... валюта жүйесі конференцияда келісімге келуші 30 ... ақша ... ... ... ... ... ... Ол дивиздің принціпі
бойынша банкноталар алтынға емес вексельге және чекке, яғни дивиздерге
айырбасталады.
Девиз ... ... ... ... ... дүниежүзілік валюта жүйесі 1944 жылы 22 маусымда АҚШ БҰҰ-ның
Бреттон-Вудс конференциясында ... ... ... ... ... Онда ... девиз стандартына негізделіп, девиздік валюта ретінде
американдық доллар мен фунт стерлинг қабылданды. Сонымен бірге алғашқы ... ... ... заңды түрде осы валюталарға бекітіледі.
Төртінші (қазіргі) дүниежүзілік валюта жүйесі 1976 жылдың қаңтарында ХВҚ-
ға мүше мемлекеттердің Кингстонда ... қой ... ... дүниеге
келіп, Ямайка валюта жүйесі деп аталды.
Ямайка валюта жүйесінің бұрынғы жүйеден айырмашылығы:
- алтын өзінің монетарлық қызмет ... ... яғни енді ... ... ... жоқ: ... өзгерген жарғысына сәйкес алтын құн
өлшемі ретінде және валюта ... ... де ... ... ... ... ... ресми бағасының, шетел орталық банктері мен
үкімет орындары үшін американдық қазынашылықтың ... ... ... ... ... ... ... девизді стандарттың орнына жаңа халқаралық есеп айырысу құралы –
СДР енгізілді. Ол валюталық паритет пен ... ... ... ... ... ... валюталық паритетті қолданбай кез-келген валюта
бағамының тәртібін пайдалануға ... ... ... Вудс жүйесінен ауысқан ХВҚ-ның міндетті мемлекетаралық валюталық
реттеуді күшейту, мүше елдердің ... ... ... ету, ... валютаның тұрақтылығына қол жеткізу үшін әртүрлі
валюталық ... ... жылы ... ... одақтың шеңберінде Батыс Европа
елдерінің интеграциялық процестерін дамытуға көмектесу ... ... ... (ЕВЖ) деп ... аймақтық валюта жүйесі құрылды.
ЕВЖ-нің дамуындағы маңызды кезең-саяси, экономикалық және ... ... ... 1994 жылы ... қол ... ... ... ЕО-ны құрудың
бірінші кезеңі 1990 жылы шілдеде басталып, мүше – елдерге 1992 ... ... ... мүлдем жоюды қарастырған.
Екінші кезеңде Европа валюталық институты құрылып, оның құрамына 12
орталық банктердің басқармалары ... Оның ...... ... ... ... кезең экономикалық одақтың бірнеше мемлекеті несие – ақша
жүйесінің ... ... ... бір ... өзгерістер енгізуге
қажетті келісімге келген хх- ғасырдың аяғында басталды.
2.2. Халқаралық валюталық жүйенің мәні,
түрлері, элементтері.
Валюта ... – ол ... ... ... шаруашылық
байланыстардың интернационалдандыру негізінде тарихи қалыптасатын валюта –
экономикалық ... ... ал ... ... ...... ... – экономикалық формация шегінде мемлекеттік –
құқықтық түрде ұйымдасқан валюта – экономикалық қатынастар.
Тарихи үш ... ... ... және ... немесе аймақтық
валюта жүйесі қалыптасқан. Алғашқыда елдің ақша жүйесінің ... ... ... ... ... жүйесі пайда болды.
Ұлттық валюта жүйесі деген қоғамның ұдайы өндірісті қалыптастыруға және
халқаралық төлем ... ... ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтығы.
Ұлттық валюта жүйесі ұлттық валютаға негізделіп құрылады. Ұлттық валюта –
елдің ақша бірлігі.
Ұлттық валюта жүйесінің негізгі элементтері ... ... ... ... ... ... валютасына айырбасталу жағдайлары;
- валюталық паритеттің бірдейлік ережесі- ... ... ... ... ... валюта бағамының тәртібі.
- валюталық шектеудің болуы немесе болмауы.
- төрт қосындыдан ... ... ... алтын және валюта резервтері, СДР
есеп шоттары, евро, ХВҚ резервтік позициясы) және ... ... ... мүмкіншілігін білдіретін мемлекеттің халқаралық валюта өтімділігін
реттеу;
- халқаралық несиелік ... ... мен ... есеп айырысу
формаларын қолдану тәртібін белгілеу;
- валюта ... ... ... ... ... ... ... дамуына байланысты әр елдің ұлттық
валюта жүйелерінің негізінде ... және ... ... ... ... ... ... принцптері мемлекетаралық келісіммен
заңды түрде бекітіледі.
Дүниежүзілік валюта деген халқаралық валюта ... ... яғни ол – ... ...... ... халықаралық –
шарт және мемлекеттік құқық нормасы кешендерін біріктіретін жүйе. Бұл ереже
– шарттардың негізгі міндеті – ... ... ... ... қатысушы фирмалардың іс-әрекеттерінің тиімділігін
қамтамасыз ету.
Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... қатысушы елдердің әрқайсысының ішкі ақша айналымын қамтиды.
"Дүниежүзілік валюта жүйесі " деген ұғымға кіретін ішкі және ... ... ... ... ... ... біріктіретін түйін - әлемдік
ақша белгілері.
Алғашқыда әлемдік ақшаның бірден-бір түрі болын алтын, ... ... ... ... тарихи дамудың нәтижесінде дүниежүзілік валюта жүйесінің негізгі
элементтері қалыптасты. Олар:
- әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, резервтік ... ... ... валюталық паритет пен валюта бағамы тәртібін үйлестіру;
- валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
- халқаралық валюта өтімділігінің ... ... ... ... ... ... құралдарын қолдану тәртібін үйлестіру;
- әлемдік валюта нерығы мен алтын нарығының ... ... ... ... ... – 1944 ... ... қоры бекітілді.
Аймақтық валюта жүйесі – дүниежүзілік валюта жүйесінің шеңберінде
Батыс Европаның өнеркәсібі дамыған ... ... ... Ол 1957
жылы Рим шарты бойынша құрылған "Жалпы нарық " одағындағы ... және ... ... ... ... алып, 1979 жылы
құрылды. Оның ...... ... ... ... ... және валюта одағын – Еуропалық одақ (ЕО) құру, Батыс
Еуропаның ... ... ... ... ерекшеліктері мен тұрақтылығы оның
құрылымдық принцптерінің әлемдік ... ... ... ... ... ... және басшы елдердің мүддесіне
сәйкестік деңгейіне байлансты өзгереді.
2.3. Халқаралық ... ... ... ... ... ... ... жүзжылдықта пайда болды. Олар халқаралық
экономикалық қатынастарды реттеу үшін мемлекетаралық қатынастарды реттеу
үшін мемлекетаралық ... ... ... ... ... және ... ... және банк емес институттар кіріп, әр
түрлі глобальды немесе аймақтық масштабтағы міндеттер мен мақсаттарды
шешеді.
Халқаралық есеп айырысу банкі ( ... ... есеп ... ...... ... дәрежедегі банк.
Ол 1930 жылы Англия, Бельгия, Германия, Италия, Франция және ... ... ... негізінде құрылған .
ХЕБ-ны құрудың мақсаты қатысушы – елдердің ... ... ... және ... ... ... есеп
айырасуды қамтамасыз ету деп жарияланды.
Халқаралық есеп айырысу банкі – алғашқы халқаралық бәрежедегі банк. Ол
1930 жылы ... ... ... ... Франция және Жапония
елдерінің үкіметаралық келісімі негізінде құрылған. Бұл ... ... осы ... ... ... ... қол ... Аталған мемлекеттердің орталық банктерінен басқа,
оның алғашқы құрылтайшыларының арасында АҚШ –тың Морганның банкирлік үйі
бастаған кейбір коммерциялық банктері болды. ХЕБ-ны ... ... ... ... ... банктерінің ынтымақтастығына жәрдемдесу және
олардың арасындағы ... есеп ... ... ету ... 1932 жылы оған ... тағы да 19 елі ... елдердің орталық банктері ХЕБ-ның құрылтайшылары, әрі ... ... ... ... ... ... банктердің
халқаралық банкі деп жиі атайды. Онда Федералдық резервтер жүйесі АҚШ-
тың өкілі болып қатыспаса да, ол ... ... ... ... ... ай сайын өтетін мәжілістерде және ... ... ... ... ... ... ... кеңесінің мүшесі қатысады. ХЕБ-ның дәстүрлі басқарушысы
болып Батыс Еуропа ... ... ... АҚШ өз ... ... ... кезде ХЕБ мүшесі болып 30-дан астам мемлекет есептеледе, оның
ішінде екінші дүниежүзілік соғысқа дейін оған ... ... ... елдер: Албания, Болгария, Венгрия, Польша және ... ... мен ... қазіргі жүргізетін операцияларының
географиясы оның ... ... ... ... ... ұйымға айналуын сипаттайды.
ХЕБ-ның қызметін акционерлердің жалпы жиналысы мен ... ... ал ... өзі шын ... акционерлік есеп айырысу
палатасы болып саналады. Банктің жарғысына сәйкес оның ...... ... ... ... жағдайлар жасау
және қатысушылардың мемлекетаралықесеп айырысуын жүргізгенде сенімді жақ
ролін ... Банк ... ... және ... ... ... ... операциялар жүргізеді, сондай-ақ валюта-несиелік
қатынастарға мамлекетаралық реттеу жүргізеді. Операциялар бойынша есеп
айырысу ... ... ... ... ... ... ал АҚШ
доллары акционерлерге дивиденд төлеу үшін қолданылады.
ХЕБ әлемдік басты валюталардың ... ... ... ... ... ... арнаулы операциялар жүзеге бастады – ... ... ... ... ... ... Ол шетел валютасына сұраныстың күтпеген өсуін қамтамасыз ету
үшін ... ... ... ... ... ... қолдануда. Одан басқа, ХЕБ - ... ... ... ... ... Ол басқа халқаралық несие-қаржы
ұйымдарымен белсенді ынтымақтастық саясатын жүргізеді.
Қорытынды
Валюталық жүйенің ... ...... ... ... ... ықпал ететін факторлар қатары анықталады. Шетел валютасының
бағамдарының әр түрлі түрлері мен баға белгіленімдері берілген.
Валюталық нарықтарды валюталық оперпцияларды ... ... ... ... байланысты көрсетілген қызметтер және
капиталдар мен несиелердің халқаралық қозғалысы ... ... ... ... сұраныспен ұсыныс негізінде валюталарды сатып
алу – сату ... ... ... ... ... ... ... байланысты валюталық нарықтар
халқаралық, аймақтық және ұлттық болып бөлінеді.
Валюталық нарықтардың ... екі ... ... бөледі:
пассивті, валюталық операцияларды жүргізу қажет болғанда ... және ... ... баға ... ... ... баға ... сұрағандар үшін банктерге бағаны
қоюшылар.
Шетел валютасы халқаралық төлем айналымында ең ... ... ... ... ...... және пошталық аударымдар,
чектер, тратталар түрінде болады. Әр түрлі ... ... ... ... және ... ... ... құндық қатынастарына негізделеді.
Валюталық бағам – басқа елдің ақша бірлігіне қатысты сол елдің ақша
бірлігінің бағасы. Ол ... ... ... валюталық паритет
шеңберінде ауытқып отырады.
Валюталардың баға белгіленімі айырбас үшін ... екі ... ... ... анықтауға мүмкіндік жасайды. Валюталық баға
белгілеу түрі валютаның жағдайына екі ақша бірлігінің шекті ... ... ... ... баға белгілеу түрі валютаның
жағдайына, оның ... мәні ... ал оның ... ... ... үшін валюталар баға белгілеу кросс-бағам
негізінде бекітіледі, ол екі валютаның өзара қатынасының үшінші валютаға
қатысты анықталуын сипаттайды.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Н.Қ. ... ... ... Д.М. ... ... экономика саясаты және
экономикалық қауіпсіздік ". 2000ж.
3. А.П. Казаков, И.В. Минаев. ... ... О.Ю. ... ... ... ... В.Д. ... "Эконом теория". 1999ж.
6. Ф.Г. Гайнулин. "Основы эконом теорий". 1998ж.
7. Б. ... ... ... ... кіріспе". 1995ж.
8. С.Сатыбалдин."Азиатский кризис причины и уроки". ... ... ... теория". 1998ж.
10. Б. Жүнісов, Ұ.Мәмбетов, ү.Байжомартов.
"Нарықтық экономика негіздері". 1994ж.
11. Осипова. Общая эконом теория 1994ж.
12. Әубакіров. ... ... ... 1999ж.
13. Шеденов. “Жалпы эконом теория” 2004ж.
14. Эриашивили. “Эконом теория” 1999ж.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халқаралық валюта қатынастары20 бет
Беларусь Республикасы63 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет
Валюталық жүйе және оның түрлері4 бет
Маркетингтік зерттеулер жүргізу әдістері7 бет
Жаза өтеп жатқан адамдарға қатысты халқаралық қалыптық ережелер62 бет
Халқаралық туризм96 бет
Бухгалтерлік есеп бойынша есептер жинағы21 бет
Гамма теңіз кен орны80 бет
Конституциялық құқық және оның әдіс- тәсілдері мен жүйесі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь