Қытай тілі

КІРІСПЕ
1. ҚЫТАЙ ТІЛІНІҢ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОНЫ АУДАРУДАҒЫ НЕГІЗГІ ТАЛАПТАР.
1.1. ҚЫТАЙ ТІЛІ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК.
1.2. АУДАРМАШЫҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
1.3. ҚЫТАЙ АУДАРМАШЫЛЫҒЫНЫҢ ҚЫСҚАША ТАРИХЫ.

2. ҚЫТАЙ ТІЛІНЕН ҚАЗАҚ ТІЛІНЕ АУДАРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ.
2.1. ИЕРОГЛИФТЕР МЕН СӨЗДЕРДІ ДҰРЫС ТАНУ

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Аударма – қиын да, күрделі іс, жауапты да, маңызды, шығармашылық өнердің ең биігі. Талантты аудармашы, әрі аударма зерттеушісі К.Чуковский аударманы биік өнер деп бағалаған. Өйткені неміс ғалымы И.Гете пайымдауында «аудармашы еңбегі бүкіл жер шарын біріктіретін, байланыстыратын маңызды істердің бірі болып қалды және қала береді». Шын мәнінде аударма қалыптасу кезеңінен бастап, бүгінгі күнге дейін адамзаттың арасындағы рухани, мәдени құндылықтарды бір біріне жеткізуші, халықтар арасындағы шығармашылық өнерді дамытушы, жалғастырушы болып отыр.
Шығысымыздағы алып көршіміз – Қытай Халық Республикасы тек өзінің бүгінгі әулетімен ғана құдіретті емес, қайта бай мәдениеті мен ұзақ тарихы арқылы әлемнен өз орнын баяғыда күреп алған санаулы державалардың бірі, Адамзаттың көне мәдениет ошағының бірі де бірегейі болған бұл ел, сол бай да, ескі мәдени жәдігерліктерді бүгінге жеткізіп, адамзат баласының қазіргі ұрпағының игілігіне айналуына үлес қосуымен де ерекшеленеді. Адамзатта алғашқы болып 4 ірі тапқырлықты да (компас, қағаз жасау, мылтық дәрісі, баспа техникасы) қытайлардың өмірге әкелгенін ескерсек, аталған ел адамзат ескі мәдениетінің бірегей ошағы екендігіне еш күмән қалмаса керек. Демек, адамзаттың өте бағзы дәуірлердегі рухани құндылықтарына ден қою үшін оны зерттеп білу үшін қытай тілін білу керек болады.
Тағы бір жағынан, шығысымызда жатқан Шын елі ежелдің ең күнінін бері қарайғы біздің «құдай қосқан» көршіміз. Небір аумалы төкпелі замандарды басынан өткерген халқымыз «мың өліп, мың тіріле» жүріп, бүгінге зорға жетіп отырғаны құпия емес. Біз оны зерттеуде археологиялық қазбалар мен көрші елдердің жазбаларына сүйенеміз. Бұл ретте, ең байырғы, аса жүйелі, өте құнды деректер қытай жазбаларында екені белгілі. Демек, туған халқымыздың мәдениетін байытып, тарихын қалыңдату үшін де қытай тілін меңгеру керек деген сөз.
Бұдан тыс, бәрінен де маңыздысы Қытайдың қазіргі таңдағы экономикасы мен ғылымының даму қарқыны әлем халықтарын сөзсіз таңқалдыруда. Егер де ол өз дамуын дәл осындай дәрежеде сақтайтын болса, «XXI ғасыр сөзсіз Қытай ғасыры болады» деген болжамның де негізі жоқ емес. Осы себепті де, қазіргі жаппай экономикалық ынтымақтастық пен бәсекелестік заманында біз үшін Қытайдың даму деңгейі, оның осындай дәрежеге жету жолын білудің маңызы зор.
Міне, осындай сан салалы қажеттіліктер қытай тілінен қазақ тіліне аударудың негізгі мақсаттары мен маңыздылығын айқындайды.
1. Сәмитұлы Ж. Аударма теориясы және практикасы. – Алматы: Қазақ Университеті, 2005. 272 бет.
2. Мәсімхан Д, Әбиденқызы А. Қытай филологиясына кіріспе. Алматы: Қазақ Университеті, 2002.-237 бет.
3. Бархударов Л.Язык и перевод. – М, 1975.-240
4. Тарақов Ә. Аударма әлемі.¬ – Алматы: Қазақ Университеті, 2007. 243 бет.
5. Мәсімхан Д, Мамытан Қ. Қытай тілі фонетикасының негіздері.- Алматы: ҚазақУниверситеті, 2001.- 162 бет.
6. Қазыбек Г.Қ. Аударматануға кіріспе. Алматы: Қазақ Университеті, 2004.- 215
        
        Жоспар
Кіріспе
1. Қытай тілінің сипаты және оны аударудағы негізгі талаптар.
1.1. Қытай тілі туралы жалпы ... ... ... ТАЛАПТАР
1.3. ҚЫТАЙ АУДАРМАШЫЛЫҒЫНЫҢ ҚЫСҚАША ТАРИХЫ.
2. ҚЫТАЙ ТІЛІНЕН ҚАЗАҚ ТІЛІНЕ АУДАРУДЫҢ ЕРЕКШЕЛІГІ.
2.1. Иероглифтер мен ... ... ... ... ... – қиын да, ... іс, жауапты да, маңызды, шығармашылық
өнердің ең ... ... ... әрі ... ... ... биік өнер деп ... Өйткені неміс ғалымы И.Гете пайымдауында
«аудармашы еңбегі ... жер ... ... ... ... бірі ... ... және қала береді». Шын мәнінде аударма ... ... ... ... ... адамзаттың арасындағы рухани, мәдени
құндылықтарды бір-біріне жеткізуші, халықтар арасындағы шығармашылық өнерді
дамытушы, ... ... ... алып көршіміз – Қытай Халық Республикасы тек өзінің
бүгінгі ... ғана ... ... ... бай мәдениеті мен ұзақ тарихы
арқылы әлемнен өз орнын ... ... ... ... ... бірі,
Адамзаттың көне мәдениет ошағының бірі де бірегейі болған бұл ел, сол бай
да, ескі мәдени ... ... ... ... ... ... ... айналуына үлес қосуымен де ерекшеленеді. Адамзатта
алғашқы болып 4 ірі тапқырлықты да ... ... ... ... ... ... ... өмірге әкелгенін ескерсек, аталған ел ... ... ... ... екендігіне еш күмән қалмаса керек. ... өте ... ... ... ... ден қою үшін оны
зерттеп білу үшін қытай тілін білу керек болады.
Тағы бір жағынан, ... ... Шын елі ... ең ... ... ... ... қосқан» көршіміз. Небір аумалы - төкпелі замандарды
басынан өткерген халқымыз «мың өліп, мың тіріле» жүріп, ... ... ... ... ... Біз оны ... археологиялық қазбалар мен көрші
елдердің жазбаларына сүйенеміз. Бұл ... ең ... аса ... ... ... ... жазбаларында екені белгілі. Демек, туған халқымыздың
мәдениетін байытып, ... ... үшін де ... ... меңгеру керек
деген сөз.
Бұдан тыс, бәрінен де маңыздысы Қытайдың ... ... ... ғылымының даму қарқыны әлем халықтарын сөзсіз таңқалдыруда. Егер де ол
өз дамуын дәл осындай дәрежеде сақтайтын болса, «XXI ... ... ... ... ... ... де ... жоқ емес. Осы себепті де, қазіргі
жаппай экономикалық ынтымақтастық пен бәсекелестік ... біз ... даму ... оның осындай дәрежеге жету жолын білудің маңызы зор.
Міне, осындай сан-салалы қажеттіліктер ... ... ... ... ... ... мен маңыздылығын айқындайды.
Курстық жұмыстың мақсаты – қытай тілінен қазақ тіліне аударудың
маңыздылығын ... және ... ... ... ... ... ... байланысты мынадай міндеттер туындайды:
▪ Қытай тілінің өзіндік фонетикалық, ... және ... ... ... ... ... тіліне аударушыға қойылатын негізгі талаптарды
анықтау;
▪ Қытай тілінен қазақ ... ... ... ... ... ... ... кездесетін қиындықтарды танып білу;
Курстық жұмысты жазу барысында дерек көзі ... ... ... ... ... және ... атты зерттеу еңбегі және
қытай тілінің адармасы мен қытай филологиясын зерттеген Д. Мәсімхан, Фәтима
Болатқызы қатарлы ... ... ... ... ... өзіндік
ерекшеліктерін танып білуге септігін тигізді.
Курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытынды мен ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылған әдебиеттер мен курс жұмысының құрылымына талдау
жасалды.
Қытай тілінің сипаты және оны аударудың ... атты ... ... тілінің өзіндік фонетикалық, лексикалық және грамматикалық
өзгешеліктері ... ... ... ... ... ... ... талаптар айқындалды.
Қытай тілінен қазақ тіліне аударудың ... ... ... ... ... аударушының қытай тілінің иероглифтері мен сөздерін
дұрыс тану ережелері туралы айтылып, ... ... ... ... ... ... ... түрлі сала атауларына байланысты
аударудың ерекшеліктеріне тоқталды.
Қорыта келгенде, адамзат ... өз ... ... ... ... ... ... алпауыт мемлекеттерінің бірі Қытайдың ортақ
тілінен қазақ тіліне аудару практикасы ... ... ... ... ... БӨЛІМ
1. Қытай тілінің сипаты және оны аударудағы негізгі талаптар.
1.1. Қытай тілі туралы жалпы түсінік.
Қытай тілі - ең ... ... ... ... ... ... қытай
тілінде сөйлейтін адам саны басқа тілде сөйлейтіндердің қай-қайсысынан ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымының әр түрлі қызметтерінде ортақ
қолданылатын алты (ағылшын, қытай, француз, орыс, ... араб ... бірі ... ... ... ... қытай иероглифтерінің пада болуын біздің жыл
санауымыздан бұрынғы 16-14 ... ... ... ... жазуы немесе мыс
жазбалар дәуірінен, яғни, бұдан 3300 жыл ... ... ... ... ... ... ... алфавиттерге ұқсамайтынын, тек қытай ұлтына ғана
тән ... ... ... бар екенін мақтанышпен ауызға алады.
Бұл жазулар ең ... ... ... ... ... ... саны да ерекше көп болған. Тарихтан қалған бір-біріне
ұқсамайтын алуан түрлі иероглифтердің ... саны 50-60 мың ... ... ... тіл және жазу ... кейінгі кезде «жаппай
қолданылатын иероглифтердің саны 7000 деп ... ... ал ... ішінде
үнемі қолданылатын 3500 иероглиф» деген мәлімет ... ... ... ... ... ... ... және
жаңа заманғы иероглиф деп екі түрге бөлінеді. Жаңа ... ... ... 1919 жылы ... 4 ... жастар қозғалысынан кейінгі реформаланған
таңбаларды айтады, сонымен бірге қытай иероглифтері ескісі, жаңасы болсын,
жалпы көлемнен ... ұлы ... ... Қытай қолданып
отырған таңбаларды Формуза, Гонконг, Аомэнь, Жапония, Оңтүстік ... ... ... ... ... ... құрылымы формалық және дыбыстық деп екі
бөлшектен жасалады. ... оның ... да, ... да аса ... ... ... Бұл ... иероглифтерінің бір тобы бейнеленетін
нәрсенің формасына ... ... енді бір тобы оның ... ... ... ... ... оны сырттай қарап түсіну
аса қиынға соғады. Және басқа ... ... ... бір топ ... алғаннан кейін, сол негізде қалғанын ежіктеп оқып ... ... неше мың ... ... соның әрқайсысын жеке-жеке оқып-тану және
олардың сөйлемдегі орнына қарай өзгеріп ... ... да ... білу ... сөз. ... мұны тек ... ... білімі бар адам
болмаса, басқа адам түсіне алмайды.
Қытай иероглифтері алуан ... ұсақ ... ... құралады. Қытай
тіліндегі 7000 иероглифті зерттеп көргенде қытай ғалымдары олардың ортақ
сызығы бір иероглифке 10.76 сызықтан тура ... ... ... ... ең ... бір иероглифті мысалға алсақ, ол
мұрынның бітіп қалуын білдіретін «齉» дыбысталып, 36 сызықтан ... ... ... ... кезде қытай иероглифтерін оңайлату үшін
олардың сызықтарын қысқарту ... көп күш ... ... да ... ... ... мәліметтеріне сүйенер болсақ, ... ... ... ... кейінгі кезде,1956 жылы қаңтардан
бастап жалпы қытай иероглифтерінің үштен бірінен артығын құрайтындығына ... өз ... ... ... ... қарап, «тқртбұрышты»
жазу деп атайды. Осы төртбұрышты таңба формасын ан оның тағы бір ... ... ... ... біз ... ... ... бір бағытта ғана жазылады. Мысалы, араб алфавиті оңнан солға қарай,
латын, кириллица алфавиттері солдан оңға ... ал ... ... төменге қарй жазылып, сол бағыт бойынша оқылады.
Мұндай жазу әдісі оларда тарихтан бері ... ... ... ... ... ... көп ... келгені анық. Тіпті,
қазіргі кезде де бар. Бүгінгі таңда да Қытай ... мен ... ... ... ... үшін ... оң жағынан, біреуін сол
жағынан бастап, енді біреуін жоғарыдан төмен қарай оқитын етіп орналастыру
жағдайы көптеп ... Бұл ... ... ешқандай қиындық тудырмайды.
Бұл айтылғандар, қытай тілінің көзге бірден көрінетін абстракт түрдегі
сыртқы ерекшеліктері. Қытай тілін оқыған адам, әрине, ең ... ... ... Ал аудармашының алдына кезігетін қиыншылықтар мұнан өзгеше.
Осы ретте біздің ... ... ... және ... ... жағынан алшақ жатқан тілдер деп айтуымыздың негізі бар. Бұл
жайында орыс қытайтанушылары ... ... ... ... негізге ала отырып, оны дараланушы тілдердің ... ... ... ... өзге ... ұқсамайтын көптеген ерекшеліктері бар
екендігін тіл ғалымдары ерте байқаған. Бұл ... ең ... ... тілі тек
өзіне ғана тән ... және ... ... ... ... көптеген грамматикалық өзгешеліктері де бар
екенін, онда сөйлем мүшелерінің саны қазақ тіліндегідей 5 ... 6 ... ... жіктік, тәуелдік жалғауларының болмайтындығын ... жөн. ... ... ... ... көне және жаңа тіл, 7500-ден
астам иероглифтің күрделі және ... ... ... екі түрде
бейнеленіп келгендігін, әсіресе, дыбыстардың тек иероглифпен ... ... ... ... ... ... сияқты үндестік
заңы, дыбыс және буын үндестігі, ілгерінді және кейінгі ықпал дегенлерлің
мүлде болмайтындығын ескеретін ... онда ... ... ... қатысты да алуан түрлі айырмашылықтардың болатындығы өзінен-өзі
белгілі.
1) Фонетикалық ерекшелігі.
Қазіргі қытай тілінің фонетикасын өзге тілдермен салыстырғанда көзг ... ... бір ... – бір ... ... немесе соңында болсын
екі не үш дауыссыз дыбыс қатар келетін жағдай кездеспейді. Бұл ... ... ... славян тілдерімен салыстырғанда анық байқалады.
Мысалға қызық тіліндегі «өрт», ... ... бір ... ... ... келіп тұрған дауыссыздарды алайық, немесе орыс тіліндегі екі-үш
дауыссыздың ... ... ... ... здравствуй) алайық, бұл
секілді құбылыстар қытай тілінің фонетикасына мүлдем жат. ... ... ... ... ... ... ... формасы ретті,
буындардың шет-шекарасы өте айқын. Есесіне сөздердегі дауысты дыбыстардың
орны ерекше, яғни ... ... ... сандық салмағы
дауыссыздардан әлдеқайда көп екендігін байқауға болады. Сондай-ақ ... ... де, әр ... ... ырғақ (тон) болатындығы да ... ... ... ... ... ... Лексикалық ерекшелігі. Қазіргі қытай ... ... ... бірі – ... ... бір буындылықтан жаппай қос
буындылыққа көшіп бара ... Бұл ... ... мына ... ... ... көне ... тіліндегі буын сөздердің
орнын түгелге дерлік екі буынды сөздер басуда. Мысалы, көне қытай тілінде
«көз» - ... ... сөз ... ... оның ... ... деген қос
буынды сөздің бақаны белгілі. Сол секілді 军–ның орнын «军队» ... ... ... т.с.с. атауға болады. Екіншіден, көне қытай тіліндегі
бір буынды сөздердің біразы қазіргі қытай тілінде аллофондық рөл атқарып,
қос ... сөз ... ... ... жайы бар. ... көне ... «білу» деген мағынаны білдіретін «习» деген сөз үйрену学习,
пысықтау 练习,практика 实 习 ... 习题 ... ... деген
секілді қос буынды сөз жасайтын аллофон болып жүр. ... да ... ... қытай тіліндегі бұрын соңды ... ... ... ... ... ... ... ықшамдалып, қос буынды сөздерге өзгеріп
барады. Мысалы,科学研究 - 科研医疗效果一疗效 ... ... ... ... ... өзге ... ... аударма арқылы кірген көп
буынды сөздердің де орнын таза қытайша екі буынды сөздер ... ... ... ... ... ... ... 塞因斯деп сырттан қабылдаған
болса, бұл күнде ол сөздің 科学орнын ... екі ... ... сөзі ... ... 德 莫 克 拉 西–дің 民主 –ге өзгергенін айтуға ... тыс ... ... ... тағы бір ... ...... біріктіру арқылы жаңа сөз жасағышытық қасиетін айтуға болады.
Демек, қытай тілінің сөзжасамдағы ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асатындығын байқауға болады. Әрине,
қытай тіліндегі жаңа сөз жасаудың бұдан өзге де тәсілдері ... ... ... бар. Дей ... ең көп ... ... нәтиже беріп келе жатқан тәсіл сол – кіріктіру-біріктіру.
3) ... ... ... ... тілінің грамматикалық
тұрғысынан аналитикалық ... ... ... онда жеке ... өз ... ... да, грамматикалық мағыналар көп ... ... ... ... ... ... Мысалы: 他деген сөйлемде
«他找我» бастауыш болатын болса, «我找他» дегенде толықтауыш болып тұр. Сол
сияқты, 我 ... ... - ... ... ... біресе,
салалас, біресе сабақтас тіркес болып тұр. Ал ұқсас бір етістіктің соңынан
жалғанған «着» шылауы сол ... әлі де ... ... ал了 ... білдіреді. Қазіргі қытай тілінің грамматикасындағы көрнекті
ерекшелік деуге ... ... бірі - ... шама есім ... ... білдіретін сөздердің көптігі. Бұл топтағы ... ... ... тілі ... ол ... сөз табы ретінде
қарастырылады. Яғни, қытай тілінде зат ... ... ... есім ... ... қосақталмайды. Міндетті түрде сол заттың сандық сапасын
білдіретін мөлшер есімдер зат есім мен сан ... ... ... ... ... ... зат есімдердің өзіне тән мөлшер есімдері болады.
Соны тек дұрыстап игеріп лауы керек. Бұлардан тыс ... ... ... ... де аса көп. Ал ... ... ... модальды сөздің
көптігі сол тілдің бай-икемділігінің белгісі болып есептеледі.
1.2. АУДАРМАШЫҒА ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР
Аударма қызметі - аса ... ... ... Ол ... ең алдымен
шынай болуды, ғылыми ұстанымдарға толық бойұсынуды талап етеді. Сондықтан,
аудармашылар мынадай бірнеше щартқа дайын болуы керек:
1. Аудармашы ... адам ең ... ... өзге ... жетік білуі қажет.
Сонымен қатар, өзінің ана тілін толық білуі, лексикалық қорының бай болуы,
бейнелеу қуатының күшті болуы ... ... ... ... оны ... ... ... кепілдік етудегі негізгі шарт болып табылады.
Аударатын өзге тілді толық білмеген дағдайда бұл мақсатқа жету мүмкін ... егер өз ана ... ... ... ... мазмүнын дәл бейнелеп,
түсінікті, жатық етіп жеткізе алуың да қиын. Бұл екі ... ... ... да, ... сапасы ақсап қалады.
Мысалы: 莫非将来她靠裙带吃饭?
Мұны біреулер «енді оған көйлек-көншіктеріне сүйеніп күнелтуден басқа
не қалды?» деп аударған. Иә, ... ... ... лесикалық
мағынасының «көйлек» екені рас. Бірақ, «裙带» болып келгенде, оның ... ... ... ... бір ... ... тағы ... оның сөздіктегі лексикалық мағынасын ғана біліп, екінші түрдегі
мағынасын түсіне алмаған. Оның ... ... ... ... ... «енді
дұрыс абысы-ажын, апа-сіңлілеріне сүйеніп күнелтуден басқа не қалды?»
2. Аудармашы әр ғылымнан хаабары бар, ... да, ... де ... , мол ... адам ... ... Тар өрісті,таяз адамдар екінің
бірінде қателікке бой алдырып, ұятқа қалып ... ... ... ... әйел ... Zhang ... ... панар көтеріп,
кенеттен кіріп келді). Бұрын қытай балалары бірнеше әйел алатын да, ... ... ... екінші әйелі «二房» деп аталатын. Жоғарыдағы сөйлемде
аударушы «» деген ... ... қана ... ... үй» деп ... Бұл оның қытай тілінен шала сауатты екендігін ... ... ... ... ... ... да ... аударма қате болып шыққан. Мұның дұрыс аудармасы мындадай:
«Бәйбішенің үй қызметшісі Zhang ... ... ... ... ... ... ... Аудармашы үшін өзге тілді жақсы меңгеру өзінің ана ... ... ... ... шындық. Бірақ, оның сыртында аудармашы болған адам екі
тілдің бейнелеу жағындағы ерекшеліктерін де ... ... ... ... мен оның ... де ... ... әсте болмайды.
Мысалы: 一家那哭啊,就别提了!
Мұны бір аудармашы «Бала-шағамның зар жылауына қоя берші» деп ... ... ... ... ... ... өзінде қазақша сөз
қолданысы да кісі күлерлік екені көрініп тұр. Көркем шығарма ... ... ... ... сөз ... ... ішкі ... де байланысты жанды түрде бейнеленетіндігін ұмытпаған
дұрыс. Мұны біз жоғарғы сөйлемдегі «啊» иероглифін меңзеп айтып ... бұл ... ... ... сөйлемге лептік әуен беруге
ұмтылғаны айқын байқалады. Әйтпесе, сол «啊» иероглифін ... ... ... ... «提» ... ... тілінде көп мағыналы сөздер қатарына
жатады. «Көтеру, сұрақ қою, алу (затты), ашу (істі), ... ... ... ... ... ... ... дәл осы мәтінді аударғна кезде, осы
көп сөздің қайсысы лайық екені жөнінде жан-жақтылы ... ... ... ішіндегі мазмұнға дәл келетін біреуін таңдап ... ... ... ... былай болып шығады: «Бір үйлі жанның қалай ... ... ... ... идеялық және саяси жағынан, саналы теориялық білім жағынан
сауатты болуы ... ... ... ... ... және қазіргі кездегі алуан
түрлі саясатапен қатысты болмай ... ... ... ... онда аудармашының бұл жақтағы білімі таяз болса,
қателік көп кездеседі. Сондықтан ... ... ... ... саяси
жағдайына қанық болуы шарт. Сол дәуірдегі қоғамдық тәртіпті , ... ... ... ... ... ... ... қатысты атау-
терминдерді айқын білуі қажет.
Мысалы: 一九四三年三月,蒋介石写过一本书叫 «中国 之 命 运», ... мұны «1943 жылы ... Jiang Jieshe ... ... ... ... ... және либерализмге қарсы тұруды дәріптеген»
деп аударған.
Былай қарағнда, аударма дұрыс ... ... зер сала ... ... сол кездегі тарихи жағдайды және Jiang Jieshe-ның сол кездегі
идеялық көзқарастарын түсінбегені анық көрінеді. Себебі, мұндағы ... ... екі ... бар. Бірі – ... ... ... Бұл ... аудармашы Қытайдың сол кездегі президенті Jiang
Jieshe-ның саяси қуаттамасы не ... ой ... ... еді. ... ... да оқып көруі тиіс еді. Сол кезде компартия мен
қиян-кескі азаматтық соғыс жүргізіп ... ... ... ... ... ... үгіттеп жатқан еркндікке де ... ... ғана ... дәл ... ... алатын еді. Бірақ, ол
«自由主义» деген сөздің сыңар мағынасын ғана ала салған.
Олай болса, мәтіннің дұрыс аудармасы ... ... ... «1943 ... Jiang Jieshe «Қытайдің тағдыры» деген кітабын жазып, онда
коммунизмге және либерализмге ... ... ... ... ... ... ТАРИХЫ.
Қытай мәдениеті дамыған, байырғы ел. Сондықтан оның аудармашылығы да
ұзақ тарихқа және даңқты дәстүрге ие. Сонау Цинь, Хань ... ... ... ... ... ұлты ... ... басқа ұлттармен және көршілес
елдермен барыс-келіс жасаған. «Жора-жосын Хандың түзім» деген ... ... өмір ... ... ... ... ұқсамайды. Салт-санасы
да түрліше.Олардың ой-сезімін, талабын жеткізу ji (寄) үшін оңтүстікте
xiang(象), батыстаdi(狄),деген ... ... ... құрылған.
Батыс Хань дәуірінде ел арасындағы тілмаштар мен ... ... ... ... сол арқылы ұлтаралық және халықаралық қарым-
қатынас орнаған. Чжаң Цянь Хань У-ди ... ... ... ... жіберу арқылы алыстағы ұлттар мен елдерді өзімізге тартайық» деп
ұсыныс қойған екен. Кейбір ... ... Хань ... ... ... ... ... Шыңжанды өз ішіне алған батыстағы 36
ел де аудармашылықпен шұғылданған деген сөз бар.
Хань Миңди Юнпиң жылнамасының 8 ... ... ... 65 ... ... діні ... ... Сөйтіп, будда номын аударуды өзек
еткен аудармашылық ... да етек ала ... ... ... рет аударған әйгілі аудармашы Аршак (安清) Патиялық
адам. Ол жасынан құлшына үйреніп,санскрит тіліне де ... ... Ол ... 148 ... 172 ... ... ... неше жыл ішінде түрлі номнан ... ... ... «Ол аударманың шұбалаңқы тартымсыз болмай,
ұғыныңқы да ... ... онда ... ... ... тауып қолдануды»
дәріптеп, кейінгілердің құрметіне бөленді.
Жин дәуіріне келгенде төте аударушылардың өкілі 揲道安ретінде шығады.
揲道安(Shedaoan) (жаңа эраның 314-385жылдары) Chang Shan ... ... ... жердің адамы. Ол будда номын аударуда нақтылы
тәжірибелерді ... ... бес ... ... ... ... орны ауысқан сөздерді қытай тілінің грамматикалық
заңдылығы бойынша өзгерту; 2. ... сөзі ... ... ... ... 3. Номдағы қайталанған ... ... 4. ... ... соңында қайталанған шағын қорытындыны қысқарту; 5. Номда ... ... ... енді бір істі ... ... ... мазмұнын қайта
бір айтып өтеді, мұндай қайталанған жерін аударғанда, қысқартып тастау
керек. ... бұл ... ең ... ... ... болса керек.
Мағынасы бойынша аударудың алғашқы өкілі, әрі ... ... ... ... бір ... өмір ... ... Оның әкесі-
үндістандық, ал шешесі-кушарлық.Ол санскрит тіліне де, қытай тіліне де
жетік ... ... ол ... ... қытай тілінің бейнелеу дағдысы
бойынша өңдеп, түпнұсқадағы басы артық сөздерді қысқартып ... ол ... ... сөз ... ... ... ... алдына жан салмаған.
Таң дәуіріне келсек, будда номын ... ... ... Цзян ... ... ... да кемелдене түседі.
Сюань Цзянның (602-664) тегі – Chen, аты- Hui . Ном ... ... ... ... номның 657 бөлігін әкеліп, оның 75 бөлігінің 1335 орамасын
аударды. Ол ном аудару ... ... ... ... ... мен ... аударудың жетерсіз жерін тастап, баламасын тауып
аудару сынды тәсілдер арқыла ... ... бір ... ... «жаңаша
аударма» теориясын жарыққа шығарды. Аударған номды сол ... ... ... ... ... ... дәуірінің Wanli жылнамасынан хандығының Цинь соңғы мезгіліне
дейін ... ... жаңа бір ... ... ... ... ... философия жаратылыстық ғылым салаларында да ... ... ... ... ... ... қытай тіліне
аударыла бастады. Бұл аудармалар Қытайдың сол ... ... ... ... рөл ... ... Қазақстанға үлгі боларлық басты ерекшелігі –
олардың аударма жұмысын сонау ерте заманнан бері ұлт ... ... ... қажетіне жаратуды негізгі мақсат еткендігінде.
1839-1840 жылдарда апиынмен улануға және Англия ... ... ... ... ... ұлт ... Lin Zexu (林则徐) жау
жағдайын түсініп, стратегиялық саясатты дұрыс белгілеу мақсатында ... күн ... ... батыстың кітаптарын шығарып, жаңа ... тұру ... ... арнайы ұйымдастырып, көптеген кітаптар шығарды.
Бұлардың ішінде «әр ... ... ...... таяу ... ... ... халықаралық заң қолданбасы болса, «Батыс
Хань туралы жазбаларының» бес құрлықтың жағдайын жалпы беттік ... жаңа ... ... ... Zexuдің ықпалымен және тапсыруымен шығарылған басқа да кітаптар,
бір жағынан, «батыстықтар батыс ... ... ... ... арқылы
сол кездегі шетел жағдайы жайында энциклопедиялық білім берген болса, енді
бір жағынан, Қытайдың ішкі ... да ... зор ... сілкініс
тудырды. Бұл тіпті Жапонияға дейін таралып, сол тұста дүниеге келген
«жаңалықты ... ... да әсер ... ғасырдың 60 жылдарына дейінгі аралықта шетелге қызмет ... Li ... Li Hong Zhang ... бастауымен жылы 1862
жылы Пекинде құрылған аудармашылар ... ... ... ... жж. ... ... және т.б ... ағылшын, француз, орыс,
неміс ... қоса ... ... ... сияқты жаратылыстану
ғылымдарын да үйретіп, әдеби кітаптармен ... ... ... да ... ... ... ең көрнектісі оңтүстік Қытайда 1867 жылы
құрылған аударма мектебі(翻译管) ... Олар ... және ... ... 1868 ... 1907 ... ... 199 түрлі салада алуан
түрлі кітаптар шығарды.
Жапония қозғаған Jia Wu(甲午战争)соғысынан кейін ... ... ... жалғыз жолы- жаңалықты қорғау, тек қана шетелден үйрену»
деген ұран тастады да, ... ... ... алды орынға шығарды. 1902-
1904 жылдары аударылған ... ... ... ... 62 ... жылы Yan Fu (严 复)«сенімді болу, дұрыс болу ... ... ... қойғаннан кейін аударма жұмысының сапасы одан ары жоғарылай
түсті.
Аударма ... ... ... ... ... Lin ... кету мүмкін емес. Ол шетел тілін білмесе ... ... ... ... ... 1897 жылдан бастап шетел роман дарын
аударумен әйгілі ... Ол ... рет ... оқып ... Wang ... ... ... «Париждегі шәй гүлді көйлек киген қыздың
басынан кешіргендерін» бастырып шығарғаннан кейін, бүкіл Қытайда ... ... ... дардың саны күрт көбейіп, аз уақыттың ... ... ... ... «Lin Shu романдары» деген атпен әйгілі болды.
Әрине, аудармаларының көптеген кемшіліктері, сапасы ... ... ... болғаны рас. Бірақ, ол дүниеге әйгілі шетел ... ... ... ... ... зор еңбек сіңірді. Оның аудармалары
буржуазиялық демократия идеясын насихаттаумен қатар, ... ... ... Қытайдың көрнекті қоғам қайраткері, ақын, драматург, тарихшы
ғалым Го Можоның Қытай әдебиеті тарихындағы ерен ... еске ала ... ... ... ... ... ... Бұл екеуі де
буржуазиялық төңкеріс тұсындағы ... ... ... қайраткерлер»,-
деуі де осының дәлелеі.
Ал манчжурлық Цинь патшалығының ... ... ... ... ... да ... ... Бұлардың арасынан Liang Qichao(梁启超),
Ma Jun-wu(马君武), Su Manshu ... ... Piao ... Sheng ... ... қатарлыларды бөле-жарып айтудың
артықтығы жоқ. A ... ... ... ... Цинь ... ... кезінде аударма жұмысы саны
жағынан жалпы Қытайдағы әдеби ... ... ... ... - ... ... 20 ... дейін Lu Xun мырза Қытай аударма қызметінің
алға басуы мен дамуына өшпес еңбек сіңірді. Оның ... ... ... ... ... ... шығармалары мен Шығыс Еуропадағы
езілген қлттардың шығармалары болды. Lu Xun ... ... оның ... ... ... құрамдас бөлігі болып
саналады. Ол кейінгі ұрпақтарға алуан түрлі жанрдағы он томдық аудармалық
шығармаларымен ... ... ... ... мол ... ... Халық Республикасы құрылғаннан кейін (1949) Қытайдағы аударма
жұмысы ерекше тез ... ... ... зор табыстарға қол жеткізді. Әрбір
өлке, қалалардағы шет тілі жоғары оқу орындарынан ... алып ... ... ... ... ... және ... жерлерде табысты
қызметтер атқарды. Аударма қызметінің ... ... ... ... әдебиет пен мәдениеттің, ғылым мен техниканың т.б ең ... ... ... ... ... ... ... таңда қытай
тіліне түгелдей аударылып болды десек, тым асыра ... ... ... ... қазақ аудармашыларының еңбегін айтпай кетуге
де әсте ... 1950 ... ... ... ... ... ... Mao Dun, Ba Zhen сияқты жазушылардың шығармалары қазақ тіліне аударыла
бастаса, 1980 жылдардан кейін ... ... ... ... « ... «Үш ... ... «Ғұламалар шежіресі», «Батысқа саяхат»,
«Қызыл сарайдағы түс», т.б көптеген кітаптар жарық ... Ал, ... ... бері ... ... ... ... және алуан түрлі мәдени байланыстардың қолға ... ... ... ... ... ... де күн сайын
ілгерілеп келеді. Елбасы ... ... ... ... 2030» атты ... және 1995 жылы ұлы ... 150 жылдық тойына орай
Пекиндегі ұлттар баспасынан жарық көрген «Абай ... атты ... ... ... ... Әуезовтің «Абай жолы» эпопеясы да 2004 жылы Пекинде
қытай тілінде баспадан шықты.
2. ҚЫТАЙ ТІЛІНЕН ҚАЗАҚ ТІЛІНЕ ... ... ... мен ... ... тану.
Әдетте, қытай тілінен мол сауат алған аудармашының өзі де кей ... ... сөз ... ... түрлі кедергісіне ұшырамай қалмайды.
Олардың ең көрнектілері мыналар:
1. Қытай иероглифтерін дұрыс тану.
Аудармашы ең алдымен қытай иероглифтерін дұрыс ... ... ... ... жағынан бір-біріне ұқсап, өте жақын келетін иероглифтер қытай
тілінде аз кездеспейді. Қытай иероглифтерін судай ... ... ... ... ... ... өте жақын мұндайиероглифтерді айырып-
тануы, оны ... ... ... ... ... ... жатады. Мысалы:
a) 下卞
(ә) 九丸
(б) 又叉
(в) 已己巳
(г) 印卯卵
Бұл иероглифтер үстірт ... ... еш ... жоқ, ... ... ... олай емес. Олар тек таңбалануы жағынан ғана
емес, оқылуы мен мағынасы жағынан да ... ... ... ... Қытай иероглифтерінің ерекшелігіне жүгінетін болсақ, кейде бір
нүкте кейде сызықтардың ... ғана ... ... сәл ғана ... ... ... де сол иероглифті ... ... ... ... көрейік.
1) 下 және卞 иероглифтері.
卞 иероглифі «bian» деп оқылады да «қызу ... ... ... деген
мағынаны білдіреді. Мысалы:
(а) 她是一个性格卞的人. (Ол бір дегбірсіз ... ... ... өте көп. ... ... өте көп қолданылатын және
әр түрлі сөйлемде әр түрлі ұғымдар білдіретін көп мағыналы сөз.
(а)上级服从下级.(Төменгілер ... ... ... 成绩不能记在我的名下. (Нәтижені түгел менің атыма жазып қоюға болмайды)
(б)两下都同意. (Екі жақ бірдей келісті)
(в) 母马下小马. (Бие ... ... ... ... ... назар салу)
2) 九 және丸 иероглифтері
«九» иероглифі «jiu» деп ... да, ... ... ... ... ... есімге қатысты басқа ұғым да, ... ... ... сөздер
құрамында ауыспалы мағынада қолданылады.
(а) 冷再三九. (Суық үшінші жуда болды)
(ә)九死一生. (Мың өліп, бір тірілу)
«丸» иероглифі «wan» деп ... ... ... және ... ... ... білдіреді.
(а)我在他家吃了一碗丸子. (мен оның үйінен бір шыны ванзы (қытай ... ... (Ол екі ... ... бір жолда жұта салды)
3)己, 已 және巳 иероглифтері
(1)己 иероглифі «ji» деп оқылып, өздік есімдікті,онан рет ... ... ... алтыншысын білдіреді.
(а)一所不欲勿族于人 . (Өзіңе лайық көрмегенді басқаға таңба)
(ә)舍已为公. (Көпшілік үшін өз мүддесін құрбан ету)
(2) «已» иероглифі «yi» деп ... ... ... ... ... ... бірге басқа сөздерге қосылып келіп, өткен шақты білдіреді.
(а) 争论不己.(Дау-дамай басылмады)
(ә) 如此如己. ... ... ... «巳» ... «si» деп ... жыр ... ... бір мүшелдің
алтыншысын (жылан жылын) көрсетеді. Уақытқа байланысты ... ... ... түс ... немесе 9–дан 11–ге дейінгі аралықты
көрсетеді.
4) 又 және叉 ... «又» ... «you» деп ... ... ... ... қайта-қайта, арт-
артынан, әуелі, бір қадам - бір қадамнан» деген сияқты сөздердің ... ... ... ... ... жасау үшін қолданылатын «немесе, не
болмаса, яки, иә ... ... ... ... ... Енді ... ... сөзінің әуенін күшейту үшін де пайдаланылады. Бүтін
санның сыртында тағы бір ... сан бар ... ... ... яки ... ... ... қолданылады. Мысалы:
(а)去看球赛吧,又怕天下雨. (доп жарысын көруге барайын деп едім, жаңбыр
жауып кете ме деп тағы ... ... ... ... ол қиын, барайын десең, уақыт
жоқ)
(б)人类社会生严活动是一步又一步地由低级向高级发展的. (Адамзат қоғамының
өндірістік қозғалысы төменгі ... ... ... ... бір ... – бір
қадамнан дамып келеді)
(в) 他又不知道这些事,所以你不能怪她. (Ол бұл ... ... ... оған ренжудің қажеті жоқ)
(г) 一又三分之一( бір бүтін, екіден бір)
(2) «叉» иероглифі «cha» деп оқылып, ... ... аша, ... ... ... ... мағналарды білдіреді. Кейде жазылған сөздерді керексіз
деп ... ... ... ... ... ... арба бөгеп тастады)
(ә) 划个叉勾去. (Айқыш белгі қойып, өшіріп таста)
5)印, 卯, және卵 иероглифтері
(1) «印» иероглифі «» деп ... ... ... ... ... мағынаға
келеді. Мысалы:
(а) 马身上有烙印. (Жылқыға таңба басу)
(ә) 小小相印. (Ой-пікірлері бір жерден шықты)
(б) 地板上踩了许多脚印子. (Еденде бірталай іздері қалған)
(2) «卯» ... «mao» деп ... жыл ... бойынша, мүшелдің
төртіншісі, яғни, «қоян жылын» ... ... ... ... бамдат уақытын, яғни, 7-ден 9-ға дейінгі аралықты көрсетеді.
Ал бір заттың бейнесіне ... ... ... ... ... дегенді
білдіреді. Мысалы:
(а) 挖个卯儿. (Шұңқыр қазу)
(3) luan деп оқылып, «балық, бақа сияқты жәндіктердің уылдырығы мен құстың
жұмыртқасы» ... ... ... ... балықтың балықтың уылдырығы шашатын кез)
2.2. Сөздердің түрліше мағыналары бойынша дұрыс аудару
1. Көп мағыналы сөздерді ... ... ... ... ... ұқсас дыбысталатын кейбір иероглифтер бір өзі
бірнеше мағына береді. Олар ... ... ... ... ... ... және ... атқарып отырған рөліне қарай өзгеріп
отырады.
Мысалы:
(1) «阁» иероглифі қандай жерде ... ... ... ... ... де,
«ge» деп оқылады. Бірақ, әрбір орындағы мағынасы түрліше болады. ... ... ... ... де, қолданысқа байланысты «сарай,
бөлме, ... деп ... ... замандардағы бойжеткен қыздардың
бөлмесін «闺阁» деп атаса, олардың ұзатылып, отау көтеріп кетуін «出阁» ... ... ... ... ... әсіресе, бағыныштылық
мағынасына келгенде «аға, ағатай, тақсыр және би, мәртебелі» мағынасында
жұмсалады. Кейбір саяси, ... ... ... ... ... деп те ... Мысалы:
(а) 团长阁下饶了我吧.( Полк бастығы тақсыр, кешіріңіз мені!)
(ә)大使阁下,现在我是一个孤立无助的人.(Елші тақсыр, қазір мен еш ... ... ... ... ... (Жапон парламент мүшелері
Қазақстанда достық сапарда болды)
(2) «班» иероглифі қай ... де ... ... «ban» деп ... ... ... ... қарай түрліше мағына береді. Оқу-білім
саласында өолданылғанда класс, сынып ... ... ... ... ... кезекші, ... ... ... бөлім, бөлімше (机枪班), ал
театрда рөл алушылардың құрамы, топ (戏班) болып қаолданылады. Кей ... ... ... да ... ... сыртында қытайдың көне тілінде
«абақты, түрме» болып та кездеседі. Мысалы:
(а)我们每天分三班工作 .(Біз әр күні үш ... ... ... ... ... үйірмесінің құрамы өте күшті)
(б)我搭下一班飞机走 .(Мен келесі кезекті ... ... ... мен ғылыми атау-терминдерді дұрыс аудару.
Қытай тілінде кейбір иероглифтер бірде әдеттегі сөздер қатарында қолданылып
келсе, енді ... ... ... ... ... де ... ... қарапайым тілде де, физика, математика қатарлы
жаратылыстану ғылым саласында да көп ... ... ... ол
«бқлу, ажырату, айыру» - «不分是非»(ақ пен қараны айырмау), ... ... ... ... сан» - ... ... «үлес»- «我们的成绩究竟三分还是七分» (біздің нәтижеміз шынында да үш
үлес пе, әлде жеті үлес пе?), ... - ... ... ие ... ... ... - ... тоқсан балл алды),
«банктік сыйақы» - ... ... және ... ... ... береді. Ұқсамайтын орында ұқсамайтын мамандықтағы қолданысына
қарай өз ... ... ... жаңа сөз ... сөздің лексикалық
мағынасын байыта түседі. «分» ... ... ... қолданылғанда
мамандықтарға байланысты «молекула, децибел» (分贝), анализатор(分析仪),
спектрофотометр(分光光度以), ... ... ... ... сияқты
көптеген терминдерді білдіреді. Мысалы:
(а) 我们之间已经有了很大的分地.(Арамызда көптен бері салмақты ... .(Бұл ... ... ... ... ... ... екіге бөліп жіберсең де, мен жұмыстың
үдесінен шыға алмаймын)
(г) 二个分子和分母相等的一切分数的值.(«бір»- ... мен ... тең ... ... ... сөзі ... ... жұмыстың жақсы-жамандығына өлшем ретінде
«сапа» деген мағынаны білдірсе, ал, ... ... ... ... «масса» деп аударылады. Мысалы:
(а)测量质量较大的物体时,通常吨做单位. (Массасы ... ... ... ... бірлік етіледі)
(ә)教学质量 .(Білім беру сапасы)
(б) 质量守定事 .(Массаның сақталу ... бір, ... ... да, ... да ... ... дұрыс
түсіне білу.
Қазіргі қытай тіліндегі иероглифтердің 90 пайызға жуығы ... ... ... ... де оның ... жазылуы ұқсас болғанымен,
оқылуы ... ... да ... болып келетін иероглифтер де
біршама ... ... ... ... ... одан да көп дыбыстармен
дыбысталып, мағынасы да бөлек-бөлек болып келетін иероглифтер де табылады.
Мұндай ... ... оқу үшін ... ... де ... мол ... Қытай иероглифтеріне көзі әбден үйренген, олардың қай орында, қандай
иероглифпен қатар келгенде, қай иероглифтің артында немесе алдында келгенде
не деп ... ... ... ... анық ... ... қабілет
болғанда ғана оларды дұрыс танып, дұрыс ... ... ... ... ... ... адамдардың бір иероглифтің мұндай бөлек-бөлек оқылып,
басқа- басөа мағына беретінін өздігінен мөлшерлей алуы тым ... ... ... ... ... ... иероглифтеріне зерттеу жасаған кезде
«7785 иероглифті талдап көріп, олардың 671–і бір түрлі ... 69-ы ... ... ... ... ... кей жерде «zhang», ал кейде «chang» болып ... ... ... ... ... ұзақ» деген мағына береді. Әдеттегі жағдайда
«ұзын сақал»(长须), «қолын ұзаққа ... ... ... ... ... «жыл бойы қар ... (长年积雪),
«дүниеден өту»(长逝,张眼) деген сияқты болып түрлене ... ... ... ... ... ... ... күні-түні сөнбей
жанып тұратын шамды да, «сөнбес шырақ» ... деп ... ... ... етегі жоқ, ұзын көйлек-шапандарын ... деп ... ... ... ... «ұзын-сонар, мылжың, оттау»(长篇大论)
деп немесе ... ... ... ... ... ... енді ... «қауіп-қатер, пәле-
қазан»(帕孩子有个长)(балаға бірер ... ... ... ... да ... ... «长» иероглифі сөйлемдегі орнына қарай «zhang» деп ... ... ... ... тағы да көп ... ... ... жасы
үлкен адамдарға (年长) қаратылады. «Есею, ержету, бойжету» (长大), «жасы
үлкен» - «他比我大两岁» (ол менен екі жас ... ... аға» - ... да айтылады. Белгілі бір мансап, лауазым атауының соңынан келіп
«бастық» дегенді – ... ... ... ... Өсімдіктің өсуіне - «树长得快»(ағаш тез өсіп келеді), адам
денесінде болатын өзгерістерге байланысты «长腰»(тойыну, семіру, май ... ... ... және ... қабілет сияқты абстрактілі құбылыстардың
артуына қатысты «增长见识»(білімін толықтыру) қолданылады. Мұның ... ... ... ... ... ... ата-
баба»(长老,长辈), «тұңғыш ұл»(长子), «тұңғыш ұлдың жекжаттары»(长房),
«тұңғыш ... ... ... ... қарата да айтылады. Ауызекі тілде
көбінесе адамның өң-шырайын, түр-түсін көрсетеді де қытайдың көне тілінде
«шайқы, қазрет» ... « ... ... ... ... ... ... «着» иероглифі бірде «zhe», енді ... ... ... «zhuo» болып
оқылады.
«着» иероглифі «zhe» болып оқылған кезде көп жағдайда көмекші сөз ... Ең ... ... жалғасып жатқанын білдіріп, осы шақ етістік
«听着» (тосып тұр) , «走着» (кетіп барады) жасайды. Бірде «呢» ... ... ... іс ... ... ... дегенді білдіреді. Онан соң етістіктің немесе сапалық сын
есімнің соңына келіп, ... ... ... ... ... ... ... келеді де, кейде сөйлемде өтініш, тілек әуенінде ... ... ... есім ... етістіктермен тіркесіп келіп, үстеу ... ... ... ... үшін орнында жүреді.
«着» иероглифі «zhao» деп ... ... ... ... ... ... шара қолдану» - «我没有着儿» амалым ... ... ... ... ... да, ... алдымен «жарайды, иә, мақұл» деген ишаратты , онан соң ... ... тұз сал ... ... ... енді бір ... тағы да «zhao» деп ... тонда оқылып,
«тию» «着风» жел тию, «тиіп тұру» - «上天着天, 下不着地 » (аспанда да ... де ... ... салақтап қалу), «жану, «өртеніп күю» - «着火» өрт
кетті, «асығып-үсігу, абдырау» - ... - ... ... алаңдау уайымдау» дегенді білдіреді. Ауызекі тілде етістіктің
соңына келіп, мақсаттың орындалып, ... ... ... - ... дегенді ) білдіреді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық аударма федерациясының әдебиет ... ... ... ... ... – бұл адамзат мәдениетінің ... ... ... мен ... орын ... тиіс болашаққа
бағдарланған жолдау» деп ... ой ... Олай ... аудармашы -
құрметті мамандық. Нағыз төзімділерді, табандыларды ... ... ... ... өнер, ғажайып шығармашылық
іс. Аудармамен кез ... ... ... кезінде С.Талжанов та,
Р.Хайруллин де жақсы ... ... ол қай ... тілі болмасын –жалпы тіл атаулының бәрі сол
халықтың дәстүрлі мәдениетінің ... ... ... тіл тек қана жәй ... ... ... алмасудың құралы» ғана емес, бір ... ... ... Демек, басқа халықтың тілін білдім деген сөз. Мұның
себебі тілдің тағдыры сол ... ... ... тарихы сол халықтың
тарихмен біте ... бір ... ... ... ... ... біз ... қытай тілі әлемдегі ең ежелгі, аса іргелі, ең қиын
тілдердің бірі. Осы ретте, жоғарыда ... ... ... ... ... ... маңыздылығына келгенде, оның басым ерекшелігі, әрине, біз
үшін қытай дереетемелеріне сүйене ... өз ... ... білу,
неге дегенмен қазақ-қытай қатынастары сонау заманнан ата-бабаларымыз Үйсін,
Ғұн тайпаларынан бастау алған. Сонымен қатар, ... ... ... ... – ол мәдени ынтымақтастық, рухани білім алмасуда жатыр.
Қытай жазуы ... ... аса ұзын ... ... Ол ... қытай
қоғамының дамуында , берісі қытай тілінің өркендеуіне көрнекті рөл атқарып
келгендігі тарихтан белгілі. Қытай ... ... ұзақ ... ... ... аса мол ... қмірге әкенгені ақиқат. Ал осы бай
құндылықтарды олар өз ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Демек, қытай ... ... ғана ... әлем ... да баға ... ... айналып
отыр.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1. Сәмитұлы Ж. Аударма теориясы және практикасы. – Алматы: Қазақ
Университеті, 2005.-272 бет.
2. Мәсімхан Д, Әбиденқызы А. ... ... ... ... ... ... бет.
3. Бархударов Л.Язык и перевод. – М, 1975.-240
4. Тарақов Ә. Аударма әлемі. – Алматы: ... ... 2007.- ... ... Д, ... Қ. Қытай тілі фонетикасының негіздері.- Алматы:
ҚазақУниверситеті, 2001.- 162 бет.
6. Қазыбек Г.Қ. Аударматануға ... ... ... ... 2004.-
215

Пән: Тілтану, Филология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қытай Халық Республикасы."11 бет
1920-жылдардағы Қытай47 бет
1926 – 1927 ж.ж. Қытайдың ұлттық- революциялық армиясының Солтүстік жорығы4 бет
3-12 ғасырлардағы Қытай27 бет
III – X ғасырлардағы Қытай37 бет
XIX ғасырдағы Ұлыбританияның Қытайды отарлауы23 бет
«көне қытай ойшылы конфуцийдің пікірлерін философиялық тұрғыдан талдау»4 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
АҚШ-тағы және Оңтүстік-Шығыс Азияның ірі мемлекеттеріндегі қытай диаспорасының мысалында Қытай Халық Ресубликасы мен шетелдік қытай диаспорасының қарым-қатынас тәжірибесін сараптау50 бет
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қытай2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь