Экономикалық қауіпсіздік жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ТЕОРИЯСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1 Экономикалық қауіпсіздіктің мәні және құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.2 Экономикалық қауіпсіздік жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9



2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ ДСҰ.ҒА КІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ , ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13

2.1 ҚР.ғы экономикалық қауіпсіздіктің ұлттық сипаттағы маңыздылығы ..13

2.2 Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің экономикалық қауіпсіздікке
тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27

ПАЙДАДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .29
Еліміздің экономикалық қауіпсіздігі соңғы жылдары актуалды және көптеген ТМД және Батыс ғалымдарының белсенді түрде зерттеу обьектілерінің біріне айналған мәселенің бірі болып табылады.
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясын белгілеген Елбасы Жолдауында ұлттық қауіпсіздікке зор мән берілген. Мұнда біздің еліміздің ұлттық қауіпсіздігін одан әрі нығайтудың барынша басым бағыттары анықталған.
Курстық жұмысты елдің экономикалық қауіпсіздік деңгейінің төмендеу факторлары мен себептеріне талдау жасаумен қатар осы мәселелерді шешудегі мамандардың ұсыныстары варианттарын ұсынғым келеді. Бүгінгі таңда орын алып отырған бұл проблемаларды шешу қазіргі жағдайда өткір мәселелердің бірі болып отыр.
Қазіргі уақыттағы экономикалық жағдайға талдау жасай отырып, 90-жылдармен салыстрғанда әлемдік шаруашылық жүйесі күрделі өзгерістерге ұшырады деп айтуымызға болады. Біріншіден, әлемдік экономикалық өмірде ғаламдану тенденциялары айқын көріне бастады. Екіншіден, әлемдік интеграциялануының үшжақтылығының, әсіресе перифириялық аймақтарда басым әсері байқалады: «индустрияландыру – интернационалдандыру - трансұлттандыру». Үшіншіден, кез-келген елдің экономикасы, әсіресе перифириядан соң, одан әрі сыртқы жағдайларға байланысты бола түсті. Бұл оның экономикалық әлсіздігіне алып келеді.
Экономикалық қауіпсіздіктің мәселелері сөз болғанда бұл жөнінде айтушылар мен жазушылардың бірінші тобы экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етудің мемлекеттік стратегиясын жасау керек десе, екіншілері, оның тұжырымдамасын жасау керек дегенге саяды. Бұл екі түсінікті бір-біріне қарсы қоймай-ақ қарағанда екеуінің әрқайсысының өзіндік мағынасы мен орны бар сияқты.
Елдің экономикасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуді сөз еткенде, оның стратегиясы мен тұжырымдамасын жасағанда ең басты мақсаттың бірі – экономикалық өсуді қалпына келтіру, тұтыну секторында төлемдік қабілеті бар сұранысты көтеру, халықтың тұрмыс дәрежесін көтеру болуға тиіс деп ойлаймын.
Ғаламдану жағдайында ұлттық экономикалық қауіпсіздік стратегиясын жасау әрбір мемлекет үшін маңызды шара болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстанның ғаламдану жағдайында әлемдік экономикаға интеграциялануы барысында ұлттық экономикалық қауіпсіздік мәселелеріне талдау жасап, елдегі экономикалық қауіптердің алдын алу шараларына тоқталу болып табылады. Сонымен қатар бұл жұмыста елдің жалпы экономикалық жағдайына шолу жасалып, дәл қазіргі уақытта елімізде орын алып отырған экономикалық қауіпсіздік мәселелері мен перспективалары сөз болады.
1 «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік туралы» Заңы, 1998ж. 26 маусым
2 2003-2015 ж.ж. арналған «Индустриалдық-инновациялық даму стратегиясы», Астана, 2003ж.
3 Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін», Астана, 2004 ж. 19 наурыз
4 «Қазақстан - 2030» Даму стратегиясы, Алматы, 2001
5 «ҚР 2030 ж. дейінгі Даму стратегиясын одан әрі іске асыру жөніндегі шаралар туралы» ҚР Президентінің 2006 ж. 30 наурыздағы №80 жарлығына түсініктеме/Егемен Қазақстан, 2006 – 1 сәуір
6 ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті елу елдің қатарыны кіру стратегиясы», 2006 1 наурыз
7 «2005-2007 жылдарға арналған ҚР экономикалық сферада заң бұзушылықпен күрес» бағдарламасы, 2004ж.27 желтлқсан
8 Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа қазақстан», 2007ж 3 наурыз.
9 «Основы экономической безопасности», Учебное пособие под ред. Е.А.Олейникова, 1997г.
10 Г.С.Вечканов «Экономическая безопасность», Вектор, 2005г.
11 «Международная торговля, экономическая безопасность и таможенные преступления» под ред. Г.Г. Мокрова, Москва, Юнкнига, 2004г.
12 М.В. Сандарчук «Экономическая безопасность государства в условиях переходного периода: традиции, опыт, проблемы», Астана, 2008г.
13 «Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің өзекті мәселелері», Қаржы полициясы органдарының құрылғанына 10 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары – 1 бөлім, Астана, 2006ж.
14 А.И. Тазабеков «Экономическая безопасность Казахстана: региональный аспект», Болашақ-Баспа, 2007 ж.
15 Е.Т. Садыков «Экономические интересы и стратегия экономической безопасности», Алматы, «Жан», 1997г.
17 Диссертация « Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету контекстіндегі кеден саясатының қалыптасу
ерекшеліктері» Төлебеков .Ж.С Алматы 2006ж
18 Интернет /www/.stat.kz.2008 г.
19 К.Т. Арыстанбеков «На вступления Казахстан в ВТО нетсерьезных
преград» Аль Пари журнал. 2(42) 2007ж (3 – 9с)
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.............................................. 3
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ТЕОРИЯСЫ
....................................5
1. Экономикалық қауіпсіздіктің мәні және ... ... ... ... ... ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ ЖӘНЕ ДСҰ-ҒА
КІРУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ,................................... 13
2.1 ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің экономикалық қауіпсіздікке
тигізетін
әсері.......................................................................
..........................18
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................27
ПАЙДАДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.....................................................29
КІРІСПЕ
Еліміздің экономикалық қауіпсіздігі соңғы жылдары ... ... ТМД және ... ... ... түрде зерттеу обьектілерінің
біріне айналған мәселенің бірі болып ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясын белгілеген Елбасы ... ... ... зор ... ... біздің еліміздің ұлттық қауіпсіздігін одан әрі нығайтудың
барынша басым бағыттары анықталған.
Курстық жұмысты елдің экономикалық қауіпсіздік ... ... мен ... ... ... ... осы ... шешудегі
мамандардың ұсыныстары варианттарын ұсынғым келеді. Бүгінгі таңда орын алып
отырған бұл проблемаларды шешу қазіргі жағдайда өткір ... ... ... ... экономикалық жағдайға талдау жасай отырып, 90-
жылдармен салыстрғанда ... ... ... күрделі өзгерістерге
ұшырады деп айтуымызға болады. Біріншіден, әлемдік ... ... ... ... ... бастады. Екіншіден, әлемдік
интеграциялануының үшжақтылығының, әсіресе перифириялық аймақтарда басым
әсері ... ...... ... ... ... ... экономикасы, әсіресе
перифириядан соң, одан әрі сыртқы ... ... бола ... ... ... әлсіздігіне алып келеді.
Экономикалық қауіпсіздіктің мәселелері сөз болғанда бұл ... мен ... ... тобы ... ... ... ... стратегиясын жасау керек десе, екіншілері,
оның тұжырымдамасын жасау керек ... ... Бұл екі ... бір-біріне
қарсы қоймай-ақ қарағанда екеуінің әрқайсысының өзіндік мағынасы мен орны
бар сияқты.
Елдің экономикасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ... сөз ... ... мен ... жасағанда ең басты мақсаттың бірі ... ... ... ... тұтыну секторында төлемдік қабілеті бар
сұранысты көтеру, халықтың тұрмыс дәрежесін ... ... тиіс ... ... ... ... ... стратегиясын
жасау әрбір мемлекет үшін маңызды шара болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... интеграциялануы барысында ұлттық экономикалық ... ... ... ... ... ... алдын алу
шараларына тоқталу болып табылады. Сонымен қатар бұл жұмыста елдің жалпы
экономикалық жағдайына шолу ... дәл ... ... елімізде орын алып
отырған экономикалық қауіпсіздік мәселелері мен перспективалары сөз болады.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер орындалды: ұлттық
экономикалық қауіпсіздікті ... ... ... проблемаларды
зерттеу, ұлттық экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ... ... мен ... ... оның ... ... анықтау мен
ұлттық қауіпсіздіктің макроэкономикалық ... ... ... ... ... ... қазіргі
кездегі жағдайына шамалы талдау жүргізілді.
Осы жерде ... ... ... ... ... ... ... В.А.Савин, В.Тамбовцев, В.Сенчагов, Г.Г.
Мокрова, Г.С.Вечканов, Е.А.Олейникованың еңбектерін қарастырдым.
Ал отандық экономистер ішінен осы мәселеге байланысты ... ... ... Е.Т. ... М.В.Сандарчук,
Айтуғанова.З.Ш., Оксикбаев.О.Н., Төлебеков.Ж.С. еңбектерін қарастырдым.
1 ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІК ... ... ... мәні және ... тәжірибе көрсетіп отырғандай, ... ... ету – бұл ... ... кепілі, қоғам өмірінің
тұрақтылығы мен ... ... ... ... ... қауіпсіздік» қазақстандық экономиканы басқару органдарының
лексиконындағы жаңа түсінік болып ... ... ... ең ... рет 1934 жылы ... қолданған болатын. Бұл ұғым
батыс елдерінің басқару құрылымдарының қызмет практикасында жиі қолданылады
және өте кең ұғым ... ... ... ... ... ... оның құраушы элементтерін, сондай-ақ оны қамтамасыз ... ... ... ... бұл ... әр ... байыптаулар шеңберінде зерттеумен сабақтасып
жатыр.
Академик Л.И.Абалкиннің түсіндіруінше, экономикалық қауіпсіздік ... ... ... ... ету, ... ... тыныштықты
сақтау, экологиялық апаттан сақтау, энергетикалық қауіпсіздік ... ... қоса ... ... жүйесінің құрамына
кіреді.Мұнда бәрі ... ... және ... бірі ... әлсіз және тиімсіз экономика жағдайында әскери қауіпсіздік ... ... ... ... ... конфликтілер орын алған қоғамда
әскери қауіпсіздік те, тиімді экономика да ... ... ... ... нақтылай отырып, мұндағы шешуші және басты роль экономикалық
қауіпсіздікке берілетінін ескеру қажет.
Экономикалық қауіпсіздік біршама ... ішкі ... ие. ... ... мен бұл проблеманы шешудегі отандық және шет елдік
тәжірибелерді қарастыру оның ... 3 ... ... қарастыруға
мүмкіндіе береді:
1) Экономикалық тәуелсіздік, бұл қазіргі кездегі әлемдік шаруашылық
жағдайында ешқандай ... ... ие ... ... ... ... экономикаларды бір-біріне байланысты және ... ... ... ... ... мемлекеттің ұлттық ресурстарға
бақылау жүргізу, бәсекеге қабілетті және әлемдік ... ... және ... ... ... тең ... ... беретін сапалы және тиімді өнім өндірісі деңгейіне
жетуге бақылау жасауға мүмкіндігін көрсетеді.
2) ... ... ... мен ... бұл ... ... ... қорғауға алғышарттар жасайды, кәсіпкерлік белсенділікке кепіл
беру және нақты жағдай жасау, жағдайды тұрақсыздандыруы ... ... ... ... ... ... ... бөлуде
қоғамдық толқулар тудыру қауіпін туғызатын көзге ... ... ... Өздігінен даму және прогресске қабілеттілігі, бұл әсіресе қазірге
динамикалық дамушы әлемдегі басты мәселе. Инвестициялар мен ... ... ... ... ... ... модернизациялау,
жұмысшылардың жалпы мәдени дамуы және мамандануы, олардың ... ... ... экономиканың өзін-өзі сақтауы мен тұрақтылығының қажетті және
міндетті шарттары болып табылады.
Осылайша, ... ... – бұл ... ... оның ... мен қалыптылығын, әрдайым жаңару мен өзін-
өзі жетілдіруді қамтамасыз ететін ... ... мен ... ... ... ... ]
В.Тамбовцев ойынша, «...осы және ... ... ... ... бар ... ... жетудің мүмкіндігін
қамтамасыз ... оның ... жүйе ... ... ... түсіну қажет».
В.А.Савин бойынша, «экономикалық қауіпсіздік елдің өмірлік мүдделерін
қорғау жүйесін сипаттайды. ... ... ... ... ... халық
шаруашылығы, елдің бөлек аймақтары, шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ретінде заңды және жеке тұлғалар бола
алады». [6,202-203б]
Академик В.Сенчагов экономикалық қауіпсіздік деген түсінікті ... оның ... ... ... ... ол үшін ... ... ұлттық-
мемлекеттік мүддесін және оның мақсаттарын тану керектігін айтады. Бұл
мүдделер ... ... ... де, одан ... да өмір сүретіндігін
айтады. Ол мүдделер: мемлекеттік егемендікті және дербес дамуды қолдау,
елдің ... ... оның ... ... ... ... мен кооперациялануында, әлемдік саудада, халықаралық қаржы және
банк жүйелерінде, тауар мен ... ... ... ... ... алатын орны, елдің көпұлттық мемлекет ретінде дамуы, қорғануы
және ... ... ... мәнін ұғыну үшін оның «даму» және
«орнықтылық» деген түсініктермен байланысын ұғу керектігін айттады. Даму ... ... ... бірі. Егер экономика дамымаса,
онда оның өмір сүруі, сыртқы және ішкі қауіптерге бейімделуі мен қарсы тұру
мүмкіндігі ... ... оның ... ... мен ... ... ... төмен қарай, көлденеңінен және басқа байланыстарын,
ішкі және сыртқы ауыртпалыққа шыдай ... ... ... және ... ... ... ... арасындағы
байланыстардың бұзылуы экономиканың қауіпсіз жағдайдан қауіпті ... ... ... ... ... мәнісін экономика мен ... ... ... нық ... ... ете ... елдің әлеуметтік бағытпен дамуы, ішкі және ... ... ... дамыған кездің өзінде жеткілікті қорғаныс потенциалы
болуы деп анықтауға болады. Сонымен, экономикалық қауіпсіздік – ол тек ... ... ... ғана ... ... ... ... институттарының
отандық экономиканы дамытуға, қоғамдық әлеуметтік-саяси тұрақтылығын
сақтауға қажетті тетіктерді құра ... ... мен ... ... ... экономикалық қауіпсіздік – Қазақстан
Республикасы ұлттық экономикасының экономикалық тәуелсіздігі мен орнықты
дамуына қауіп ... ... мен ... сыртқы және ішкі
қатерлерден қорғалу жағдайы болып табылады. [12,32-33б]
Экономикалық қауіпсіздіктің мәні оптималды ... ... ... орта мен ... шикізат қорларын тиімді пайдалану ... ... ... ... және ... қанағаттандыру мақсатында ... ... ... ету ... табылады.
Экономикалық қауіпсіздік сөз болғанда мәселенің қылмыстық ... ... ... ... ... ... елдің геосаяси
жағдайының күрделі мәселелеріне ... ... өте көп ... ... ... қауіпсіздіктің келесідей деңгейлерін бөліп қарастыруға
болады: халықаралық ... ... және ... ... ... (ел ... аймақтық және салалық), жеке (фирма және
тұлға).
Халықаралық экономикалық қауіпсіздік әлемдік қауымдастықтың ... ... және ... ... ... және араласпау (қол
сұқпау), түсінушілік, басқа ... ... ... екі ... ... ерікті (тәуелсіз таңдау) сайлау және өзінің
әлеуметтік-экономикалық даму ... ... ... мүмкіндікті
қамтамасыз ететін бірлесіп өмір сүру ... ... ... ... ... сипаттайды.
Ұлттық қауіпсіздік идеясы ең алғаш рет ... 1947 жылы ... ... заң ... және ... ... ... Кеңесі құрылуымен байланысты заңды түрде танылды, сонымен
қатар көптеген елдердің осындай заңдар мен ... ... ... ... – бұл ... ... қорғалу кепілі, тұтастай
елдің әлеуметтік бағытта дамуы, ... ... ... және ... даму түрлерінде жеткілікті экономикалық және қорғаныс
потенциалы ... ... ... ... мен ... ... қауіпсіздік құрылымы:
1) Экономикалық қауіпсіздік
2) Экологиялық қауіпсіздік
3) Ақпараттық қауіпсіздік
4) Әскери-қорғаныс қауіпсіздік
5) Әлеуметтік қауіпсіздік
6) ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік негізгі орын
алады. Бұл экономиканың қоғам, мемлекет және жеке ... ... ... ... ... ... байланысты. Экономикалық
қауіпсіздік экономиканың барлық өндірістік жүйесіне әсер етеді.
Сонымен ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін жағдайлар мен факторлардың жиынтығы болып
есептеледі. Сондай-ақ экономикалық қауіпсіздік деген ұғымға елдің ресурстық
әлеуетіне (қорлар ... ... және ... өсу ... дамуына, экологиясына қатысты маңызды ... ... ... ... ... ... ... біртұтас
жиынтығы кіреді.[8,20-22б]
Кесте 1- ... ... ... ... ... қамтамасыз ету механизмдері
|Субьектілер |Экономикалық мүдделер интеграциясының деңгейі |
| ... ... ... ... ... ... |Қосымша жұмыс ... ... |
| ... ... құру ... ... топ |Өмір деңгейі мен |Дербес экономикалық |Халықтың әлсіз |
| ... ... ... ... |
| | ... ... азаюы |
|Ұйым ... ... ... ... және |
| ... ... ... |гуманитарлық |
| ... ... ... |бағытта қызмет |
| ... ... ... және оларды |істейтін ұйым |
| | ... | ... ... шикізаттық|Аумақтық ... |
| ... ... ... |дәстүрлі салаларын |
| ... ... даму ... және ... |
| ... ... ... теңестіру| ... |ІЖӨ мен ... ... |Мемлекеттің |
| ... өсуі ... мен ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... ... қауіпсіздік жүйесі
Экономикалық қауіпсіздік жүйелік сипатқа ие. Елдің экономикалық
қауіпсіздік жүйесінің келесідей құрамды ... атап ... ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздік критериилерінің сандық және сапалық
критериилері
3) экономикалық қауіпсіздіктің қатерлері және осы ... ... ... ... ... ... ... етудің стратегиясы мен
жүйелік шаралары
Экономикалық қауіпсіздік проблемалары өзіндік ... ... ... ... ... ... ... да мүмкін болатын ... ... ... обьектілеріне байланысты орын алады.
Экономикалық қауіпсіздік проблемалары экономикалық жүйе шеңберінен
шығып кетеді, сондықтан да экономикалық ... ... ... ... ... және ішкі экономикалық проблемаларды, сондай-ақ
аралық сфераларды қоса қарастырылады.
Аралық сфераларға ... ... ... ... ... потенциалын қорғау сферасы, қоғамдық қауіпсіздікті
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... пен ... ... тұрғыда жүзеге асырылатын экономикалық афералар
проблемалары, т.б); экономика мен табиғаттың әрекеттесу сферасы және ... ... ... ... тыс ... (энергетика, қорғаныс, т.б.).
Осыған сәйкес, экономикалық қауіпсіздік құрылымында ... ... ... ... ... қауіпсіздігі
2) энергетикалық қауіпсіздік
3) өндірістік қауіпсіздік
4) технологиялық қауіпсіздік
5) әлеуметтік-экономикалық қауіпсіздік
6) қаржылық қауіпсіздік
7) ... ... ... ... ... қауіпсіздік
Қазақстанның экономикалық қауіпсіздігінің обьектіне мемлекетпен қатар
оның экономикалық жүйесі және оның барлық табиғи байлықтары, сонымен қатар
қоғам және оның ... ... ... және ... ... Республикасының экономикалық қауіпсіздігінің субьектілеріне:
функционалды және салалық министрліктер мен ведомствалар, салық және кеден
қызметі, банктер, биржалар, қорлар және ... ... ... ... ... өндірушілер мен оны сатушылар, тұтынушылар ұйымдары
жатады.
Кесте 2 - ... ... ... ету ... ... субьектілік деңгейлері /18/
| ... ... |
| ... |калық | |
| ... ету | | ... |Ел ... ... |Ұлттық мүдделерді |
| | | ... ... | | ... ... |Ел парламенті ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... ету ... |Ел ... ... және ... ... |
|(ұйымдар, топтар |мәслихаттар ... ... ... ... ... | ... |нормаларды ... |
| | ... ... ... | | ... ... |
| | | ... қабылдау |
| | | ... ... ... ... тұрғысынан келгенде, экономикалық жүйе
ресурстары, біздің ойымызша, үш түрге бөлінеді:
1) ... ... ... ... және ... ... шикізаттар, елдің ұлттық байлығын құрайтын және басқа
ресурстар).
2) ... ... ... режим типі, қоғамның әлеуметтік
стативтілігі, қоғамдық өзара қарым-қатынасын реттеу механизмдері және т.б).
3) Адам ... ... саны мен ... жұрттың білімділік және
әлеуметтік-кәсіби әлеуеті, медициналық-демографиялық ... ... ... ... ... ... ... болуымен, әлеуметтік әлеует пен адам капиталын дамытуға қолайлы
жағдай қалыптастырумен, сондай-ақ ... ... ... кеңейтумен
қамтамасыз етіледі. Дамыған елдерде экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз
ету – ... ... ... ... ... ... сөзсіз кепілдеме ретінде екі денгейде түсініледі:
● сыртқы саясат – мемлекет егемендігі;
● ішкі саясат – қоғамның ...... ... жүйе ... ... сайын , экономика өмірге икемдірек
болады, яғни қауіпсіздігін бағалау жоғарылайды.
Кесте 7 - Экономикалық қауіпсіздікті ... ... ... ... ... ... |қауіпсіздік |
| | | ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... ... мен |- ... ... |
|ресурс потенциялы|сапасы |- ... |- Азық – ... ... ... ... |- ... |- ... – |
|капиталды |Жұмыссыздық |- ... ... ... ... ... ... |- ... |
|қолдану ... ... |- ... |
|тиімділігінің |экономикалық ... ... ... ... | |- ... – |
|- ... -ның ... | |лық ... ... | |- ... - ... |Мемлекеттік | |лық |
|- ... ... | |- ... – |
|- ... ... | ... |
|тұрақтылық ... | |- ... |
| ... | | |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| ... | | |
| | | | |
| | | | ... ... ... ... бастапқы мәндеріне талдау
жасай отырып, елдегі оны қамтамасыз ... ... ... ... ... ... болады. Қазақстанның ... ... ... ... ... ... етудің
ойластырылған концепциясын жасау қажет. Барлық экономикалық қайта құрулар
Қазақстанның өзіне ұлттық және экономикалық қауіп тудырмайтын ұзақ ... ... ... 3 - Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде экономикалық ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... валюта орнықтылығы мен |
| ... ... ... |
| |ету ... ... ... ... қаражаттарды |Өнеркәсіптік және ғылымды көп |
| ... ... және ... ететін салаларға |
| ... ... ... ... |
| ... | ... |Ғылымды көп керек |Әлемдік нарықта ... |
| ... және ... ... ... ... |
| ... өнім | |
| ... | ... ... ... ... ... |
|ық ... ... құру |
| ... ... | ... ... ... ... ... баламалы және |
| ... ... ... ... қалыптастыру |
| ... ... ... жағдай жасау |
| ... ... | ... |Индустриальдық секторды|Қосымша жұмыс орындарын құру |
| ... оның ... ... ... экономикалық |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
|Азық-түліктік |Азық-түлік ... ... ... өндіру |
| ... ету | ... ... |Қосымша жұмыс орындарын құру |
|алық ... ... ... ... ... |
| ... сүру сапасын |белсенділігін арттыру жолымен |
| ... ... ... ... ... экономикалық|Экономиканың ашықтығы |Елдің халықаралық еңбек |
| ... ... ... мен ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... |ету |
| ... ... ... | |
2 ... РЕСПУЛИКАСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ҚАУІПСІЗДІГІ
2.1 ҚР-ғы экономикалық қауіпсіздіктің ұлттық сипаттағы маңыздылығы
Қазақстан Республикасындағы экономикалық қауіпсіздіктің негізгі
міндеттері:
1) Экономикалық қызметтерді жүзеге асырудың халқаралық ... ... ... ... ... Сыртқы және ішкі қарыздар бойынша мәселелерді реттеуді қамтамасыз
ететін валюта-қаржылық ... ... ... ... ... ... дұрыс жүргізу және обьективті инвестициялық
климат жасау;
4) Экономикалық және тәуелсіздікті ... ... ету ... ... ... ... жүйесін қалыптастыру.
Кесте 6 - Қазақстан Республикасы экономикалық ... ... ... ... ... мен ... ... |тәуелсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... мен мүддделердің |
| ... ... ... ... ... |
| ... Елде ... тұрақтылықты сақтау. |
|Ұлттық экономиклық |Ұлттық экономиканың көтерілуі және экономикалық ... |өсу. ... ... ... ... ... ... ... ... ... пайдалану. |
| ... ... ... ... |
| ... ... халықаралық экономикалық рейтингін |
| ... ... ... ... өркендету және дамыту, ғылым мен|
|басымдықтар ... жаңа ... ... ... |
| ... ... нығайту, отандық |
| ... ... ... ... ресурстар |
| ... ... ... ... әуе жолы |
| ... дүние жүзінің басқа мемлекеттерімен |
| ... тең ... қол ... қамтамасыз ету.|
| ... ... ... - 2030» ... сай|
| ... ... ... ... ... |
| ... ... мен мәдениетті дамыту. Ғылымды көп |
| ... ... ... мен ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... әсер ... ... және ішкі ... |
| | |
| ... |
| ... ... кең ... дендеп енуі және оларды|
| ... ... ... алуы |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... шетелдік фирмаларға |
| ... ... ең ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... халықаралық қаржы ұйымдары |
| ... ... ... |
| ... операциялары көліктік құрылымдарының |
| ... |
| | |
| ... |
| ... ... ... |
| ... бәсекелестікке төмен қабілеті |
| ... ... ... ... |
| ... ... қазбалар қорын көбейту оларды |
| ... ... ... ... |
| ... ... жоғары деңгейі |
| ... ... ... және ... |
| ... ... ... келтіруге емес, |
| ... ... ... ... салу етек алуы |
| ... ... ... күшеюі, қоғамның кең |
| ... ... |
| ... ... ... жіктелуі |
| ... |
| ... ... |
| ... ... қалыптастыру механизмдерінің |
| ... |
| ... ... теріс саясат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... заң, құқықтық және |
| ... ... |
| ... ... экономикасы қауіпсіздігінің |
| ... ... ... ... ... шаралар мен |
|қауіпсіздікті ... ... ... ... ету | ... | ... ... ... ... ... ... ... |органдарын құру (мониторинг, болжам және |
| ... ... ... ... ... ... экономикалық қауіпсіздігін
қамтамасыз етудің өзекті мәселелері», Қаржы полициясы органдарының
құрылғанына 10 жыл толуына арналған халықаралық ғылыми-практикалық
конференцияның материалдары – 1 ... ... ... ... ... ... келесідей
сипат алады:
1) ЖІӨ құлдырау деңгейі (1990ж. 100%) – 28-30% ... ... ...... ... ... Мемлекеттік сыртқы қарыз деңгейі ЖІӨ деңгейінің 25% аспайды
4) ... ... – 2,5 ... АҚШ ... кем ... ... деңгейі – жылына 3-4%
6) Сыртқы сауда айналымының оң сальдосы 0 ден жоғары
Бұдан ... ... ... ... ... мәндерінен ауытқу жоғары болған сайын ұлттық экономика динамикалық
өзіндік дамуға, ішкі және ... ... ... қабілеттілігін
жоғалтады, интернационалды және ... ... ... ... ... ... және ... ішкі және сыртқы тонаулардан зардап шегеді.
Ішкі қатерлер:
1) Бұрынғыдан қалған экономиканың құрылымдық деформациясы пайдалы шикізат
қорын зерттеудің оларды ... ... ... ... ... монополиялануының жоғарғы деңгейі, оның мұнай газ және
шикізаттық бағытта ... ... ... ... төмендігі және капитал салымдарының
өндіріске емес, делдалдық және қаржы қызметтеріне ... ... ... жан ... ... ... ... алшақтықтар;
5) экономиканың криминалдануы, коррупция мен ұйымдасқан ... ... ... ... ... ... ел экономикасына дендеп
енуі, билік институттарының әлсіздігі, сонымен қатар табыстарды жасыру және
сот жүйесі мен ... ... мен ... ... басты
институттарын құрудың артта қалуы.[5,154б]
Бүгінгі күнде қылмыстық жолмен ақша жымқырумен байланысты проблема
актуалды ... ... ... ... пара алу, ... ... көптеген секторында, әсіресе ... ... ... қызметте, мұнай-газ секторында көлеңкелі экономиканың
үлесі жоғарылап отыр. Кейбір мәліметтерге сай, 2005 ж. ... ... жуық ... ... кәсіпкерлер мүлдем қосылған құнға салынатын
салықты төлемеген. Ал олардың бір бөлігі бұл ... өте аз ... ... ... көлеңкелі экономика деп нақты
статистикаға ... және ... ... ... игіліктерді
өндіру, тұтыну, айырбас және бөлу. Қазақстандағы көлеңкелі экономиканың
негізделуі мен дамуының нақты көздері, біріншіден, капитал, ... ... ... ... сыртқа шығарумен байланысты. Бірақ мұндағы
келісім-шарттардың бәріне жуығы заңды негізде жасалады. Шикізат ... ... ... ... шет ... ... бағамен
сатылады. Ал олардың табыстан түскен пайдасының бір бөлігі сол шет елде
қалып қояды. ... ... ... ... шаруашылық
қызметі болып табылады.[13,135-137б]
Әлемдік масштабта көлеңкелі экономиканың үлесі жалпы ішкі ... ... ... деп ... Айта ... ... ... бұл көрсектіш
30%, Чехияда - 18%, Украинада - 50%, Ресейде - 40%. Оның 40-50% ... ... ... ... ... ... механизмдерін құрудың жетілмеген экономикалық
шешімдер қабылдаудағы аймақтық және ... ... ... жоғарылығы,
орталық экономикалық ведомстволардың ... ... мен ... ... ... бұзылуына, әлеуметтік
қақтығыстар қаупінің тууына, отандық тауар өндірушілердің ... ... ... ... алып келуі мүмкін.
2) Көптеген салалардағы технологиялық базаның артта қалуымен ... ... мен ... ... жоғарылығы, өнімнің сапасының
төмендігі және жоғары өндіріс шығындары.
3) ... ... ... құлдырауы, ғылыми техникалық
дамудың жеке бағыттарында «мидың ағылуы» және мамандардың ... ... ... басымдықтарды жоғалту және интеллектуалды еңбектің
престиждігін жоғалтуы
Сыртқы қатерлер:
1) Қазақстанның ішкі рыногын шет ел ... ... ... ... ... өнім түрлерінің, оның ішінде стратегиялық мәні ... ... ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар
импортына тәуелділігінкөрсетеді. Ауыл шаруашылығының ЖІӨ құрылымындағы
үлесі өткен 15 жыл ішінде үш еседен көп ... ... ал ... 6,5% ... ... кезде Қазақстанның ауыл шаруашылық саласында
АҚШ-тың 100 аса компаниясы, сонымен қатар американдық ... ... ... кәсіпорындар жұмыс істейді.
2) Қазақстандық экспортта шикізат товарларының басымдылығы, дәстүрлі машина
мен әскери өнімдер жасау саласының дамымауы.
3) Шет ел ... ... ... ... ... сыртқы
немесе ішкі рыноктардан ығыстыру мақсатында сатып алуы
4) Қазақстанмен ... ... ... шет ... және ... ... дискриминациялық шаралары.
Сыртқы қарыздың жоғарғы деңгейі және оның ... ... ... ... бюджет шығындарының көлемінің өсуі және қарыздарды экономикалық
және саяси шешімдер қабылдауға ... ету үшін ... ... ... ... ... мен Ұлттық банктің мәліметтерін
сүйенсек, 2006 ... 1 ... ... ... ... және ... ... қарыздарының жалпы көлемі
784336144 мың тенгені немесе 5863311 мың АҚШ ... ... ... ... ішкі ... ... ... мың тг. (2226768
мың дол.), сыртқы ... ... ... мың тг. (1776625 мың дол.)
болса, ал мемлекетпен кепілдендірілген ... ... ... 79264697 мың ... мың дол.) ... Экспорттық және валюталық бақылаудың жеткіліксіздігі және ... ... ... жоқтығы. Осының салдарынан ұлттық байлықтың
ақшалай да, ... да ... ... ... белгілі.
2) Экспортты-импортты операциялардың транспоттық инфрастук - турасының
жетілмегендігі. Теңіз бен ... ... ... жолдың жоқтың қасы
болғандықтан, экономикалық ... ... жүк ... ... ... ... ... арқылы өтеді. Қазақстан аумағынан 2005 ж. 11 млн. ... ... оның 2,5 ... ... жүк ... ... Өткен жүктің үлкен
бөлігі – қазақстандық минералды ... ... ... ... ... 2011 жылға дейін шекаралық кеден жолдары арқылы
өтетін жүк ... 25 ... ... жетеді деп күтілуде.[14,154-156б]
Сыртқы қарыз өте өзекті проблема болып отыр.Егер теорияға ... ... ... белгілі бір деңгейі ішкі жалпы өнімнің белгілі бір
параметрлеріне сай ... ... ... ... ... ... көрсеткіші болады. Ол әр елде әр түрлі. Егер ... ... ... 20-25 ... тең ... онда ... қауіпсіздікке қатер
төнбейді, ондай елдер тұрақты ... келе ... ... деп аталады. Ал
бізде жағдай басқаша рең алып барады. Қазіргі кезде 40 ... ... ... ... ІЖӨ осы 40 ... ... сәл ғана ... Бұл
мемлекетке төніп тұрған тікелей қауіптің барлығының дәлелі.
Кенеттен қарыз берген елдер қарызын қайтаруды ... ... бола ... ... 2-3 жыл сол ... бодауында тегін
жұмыс істеуге тура келмей ме? ... ... ... сырттан арзан
қарыз алуға болады дегенінің екі жағы бар. Бірінші жағы – арзан ... ... да ... жағы – ол жеке ... ... емес, қарапайым халыққа
ертеңгі күні салмақ болады. Өйткені ерте ме, кеш пе қарызды Қазақстан халқы
қайтарады.
Сол сырттан ... ... ... ...... ... емес,
айналып келгенде ипотекаға салынуда. Ипотека инфляцияны қоздыруда.
Халық пәтер алып жатыр ғой деулері мүмкін, ал тұрғын ... ... ... ... ... Бұл жерде Ұлттық банк, Монополияға ... ... ... және ... ... бақылау агенттігі сырттан қарыз
алу процесін қатаң өз бақылауында ұстауы тиіс.Үкімет ... ... ... ... ... ... Қазақстанда экономика өсіп отыр,
ал даму жоқ. Яғни Қазақстанда дамусыз экономика өсімі жүріп жатыр.
Бұл дегеніңіз, ... ... ... ал ... өнім жоқ ... сөз. Мен бұл сөзді бірінші рет айтып ... ... ... ... емеспін. Бұл менің жеке пікірім. Парадокс
болғанына қарамастан, ... дәл ... ... тұр. Дәл осы ... қарсы күрес жүргізе алатын Үкімет қажет. Экономика ... ... ... жетістіктерге жетіп қойды десек, қателесеміз. Сапалы
даму жоқ. Жалпы, экономикалық ... ... ... үшін ... ... ... деп ойлаймын. Мен сол күдікті айтып отырмын. ... өмір сүру ... ... әлемде 78-орында екен. ... ... ... ... ... ... 31 ... Бұл Жапония, АҚШ, Германия сияқты дамыған елдермен салыстырғанда 6
пайызға дейін төмен. 2013 жылы осы ... 37 ... ал 2019 жылы ... ... ... ғана ... ... елдермен бәсекеге түсе алады.
Экологиялық заңдылық пен саясат жөніндегі Йель ... ... ... әлемдік экологиялық тұрақтылық индексінде 70-орынға
тұрақтаған.
2.2 Дүниежүзілік сауда ұйымына кірудің ... ... ... ... ... Ұйымына кіру ниеті объективті
себептерден туындаған және отандық экономиканың ... ... ... үшін қажетті де анық қадам ретінде қаралуға тиіс.
Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болу ... ... ... ... ... ... еліміз үшін өзекті маңызға ие бола
түсуде.
Бүгінгі күні ... 149 елін ... ... ДСҰ-ның нормалары
тауарлар мен қызметтердің бүкіл әлемдік айналысының 95 пайызын реттеуде,
сондықтан ... бұл ... тыс қала ... ... ... ... айналымының 50 пайызы ДСҰ-ға мүше елдерге келіп
отыр, ал осы беделді халықаралық ұйымға Ресей мен ... ... ... бұл
көрсеткіш 90 пайызға жететін болады.
Қазақстанның Дүниежүзілік Сауда Ұйымына кіру ... ... ... ... ... ... ... әлемдік сауда кеңістігіне кіріп,
әлемдік сауданың толық та ... ... ... және осы ... ... жаңғыру және халықаралық нарықтағы бәсекелестік
қабілетін нығайту құралы ретінде пайдалануға ұмтылуда.
Республиканың ... ... ... ... заңдарының едәуір
бөлігі қазірдің өзінде ДСҰ нормаларына сәйкес келтірілді немесе Парламентте
талқылануда.
Қазіргі уақытта зияткерлік меншік құқықтарын ... ... ... ДСҰ ... ... ... бүкіл процесі аяқталып
келеді.
Ұлттық экономикалық ... ... де, ... сай
экономикасы бар елдің ғана маңдайына жазылатыны туралы сарапшылар да ... ... және ... ... ... ... мен құндылықтарды сақтай отырып, ұлттық және халықаралық құқықтық
нормаға сәйкес қорғауда саяси, құқықтық және экономикалық ... ... ... ... қажет етеді.
Сонымен бірге сыртқы және ішкі экономикалық қауіпсіздікке ... ... ... ... оны болдырмауға немесе зардабын азайтуға
арналған шараларды қабылдау пәрменіне де ... ... ... дау
жоқ.
Кейбір сарапшылар Қазақстан ДСҰ-ға кіруге әзір емес. ... ... ... ... ... ... ... дегендерімен
мүлде келіспейді.
Келтіретін дәйектер төмендегідей. «Біріншіден, Дүниежүзілік сауда
ұйымы бізге қажет». Дүниежүзілік сауда ұйымы бізді қажетсінбеуі де мүмкін.
Біз бүгінгі күні ДСҰ- ға мүше 146 ... 136- ... ... ... ... ... біздің әртүрлі тарифті көрсеткіштер бойынша
сауда жасауға мүмкіндігіміз бар.
Бір елмен ДСҰ ережесі бойынша ... ... ... ... ... ... келісім негізінде сауда жасауға болады. Бұл пікірге
қарсы шығушылар дәйектері Қазақстанның ДСҰ-ға мүше ... ел ... ... ... ... ... отандық кәсіпорындар жабылады
дейді.
Себебі біздің кәсіпорындарымыз шетелдік компаниялармен ... бере ... ... мың ... ... қалады. Еліміз
қауіпсіздігіне нұқсан келеді.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... де қызығып отырған жоқ. Бүгінгі күні біз өзіміз шетелден керекті
тауарларды ... ... ішкі ... ... тауар артығымен бар.
Шетелдік бизнесмен өтпейтін тауарларын әкеліп біздің ... ... Бұл ... ... ... жоқ. Біз ішкі ... үшін ... салықтарын көтерсек, онда шетелден әкелетін тауардың
өзіндік құны өседі. Соған ... ... да ... Ол ... ... алу мүмкіндігі азаяды. Әлеуметтік – тұрмыстық ... неге ... ... ... ... өзім ... ... арзан тауарды сатып ала ... Міне ... ... ... сапасыз тауар өндіретін, ... ... бере ... ... ... керек.
Халық өзіне ұнайтын затын, тауарын өзі таңдайды. ... алым - ... ... реттеу пайдасыз. Тығырықтан шығудың ... ... ... ... ... ... ... қатты сақтанып отырған саласы – ауыл ... біз ... ... ... ... деп қорқады. Ал шындығында мүлдем
олай емес.
Біздің елімізде мемлекет қолдау көрсетуге міндетті бір- ақ ... Ол ауыл ... ... үш талап қойылады.
Бірінші, сырттан әкелінетін ауыл ... ... ... ... ... ... жоқ. ... алыс шетелден көп
тауар әкелмейміз. Негізінен, ауыл шаруашылығы тауарлары Ресейден, Еур Аз ... ... ... ... ДСҰ- ның ... жоқ.
Екінші ауыл шаруашылығы тауарларын экспортқа шығаруды қолдау.
Кейбір сарапшылар бұған ... ... ... ... шығаратын
тауарын мемлекеттік қайтарымсыз қаржылай қолдау (субсидия) оған түк те
түспейді.
Ол қаржы ... ... ... ... ... ... ... Біздің ойымызша, бар күшті ішкі отандық ... ... ... ... ... ... саласы бойынша таласты жәйт жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ондағы қызмет барынша
бәсекелестікке негізделеді. Фермерлікке де, өнеркәсіпке де ... ... Қай ... ... ... ... ... тарифі өседі.
Мәселен: электр энергиясының тарифі 7 пайызға өсірілсе, жұрттың бәрі
шулап кетеді. ... ... ... саласындағы шетелдіктердің үлесі 8 пайыз
ғана. Ал оларға берілген квота 50 пайызға ... ... да, бұл ... ... ... ... - ға мүшелікке өткісі келетін елдерге қойып отырған халқаралық
талаптардан тыс қосымша талаптары да бар. Мәселен: Дүниежүзілік ... ... ішкі ... шетелдік компаниялардың өзге техникасын ... ... ... өндірушілер мен жеткізушілердің бағасын ... баға ... ... қойып отыр.
Мұндай талапты Дуниежүзілік сауда ұйымы бізге қойып ... жоқ. ... ... негізінен, алып державаларға қатаң талаппен қарайды.
Мәселен: Қытайға стандарттан тыс 230 талап қойылды. Қытай ... ... ... ... ... ... ... Үкіметке ұсынып
отырмыз.
Бұл Дүниежүзілік сауда ұйымы сауда – саттыққа шарт қойып, оған
кедергі ... ұйым ... ... ... елге жанашырлық жасап, жеңілдік
беруші ел соған байланысты біздің міндеттемеміз ауыл ... ... ... ... сауда ұйымы кіруге ерекше кедергі кездесіп оырған
жоқ. ... ... ... ... ... бәсекелестік
негізінде Қазақстан ... ... ... және ... ... тоқырайды деседі.Ол салалар баяғыда
жабылып қалды, әлі де тоқырап, тарап отыр.
Бұған ДСҰ – ның ... ... жоқ. Біз ... ... ... ... салаға басымдық беру қажеттілігін саралауымыз керек. Әлсіз жақтарын
айтып ... ... ... ... ... ... сарапшыларымыз.
«Дүниежүзілік сауда ұйымы» кіру жеңіл өнеркәсіпті 8 пайызға төмендетіп
жіберді дейді.
Республикадағы ... және ... ... ішкі ... ... ... ... өнеркәсіптің 1,9 пайызын ғана алып отыр, оны қалай 8 пайызға
төмендетуге болады.Машина ... ... ... ... 3 пайызын,
жалпы ішкі өнімнің 0,9 пайызын ғана машина жасау саласының үлесінде.
ҚР- ның ДСҰ кіруі мыналарды қамтамасыз ... шет ... және ... ... ... ... күрт
өсуін;
2) Қазақстанның әлемдік интеграциялау процесін күшейту;
3) ДСҰ мүше ... ... мен ... ... ... ... ... елде айтулы сауда – ... ... ... шетел инвестициясының, жаңа технологиялардың түсуін ұлғайту,
оның үстіне тиімсіз салаларды, өнеркәсіпті пен өндірісті қайта құру мен ... ДСҰ- ға мүше ... ... ... мен қызметтер үшін қол
жеткілікті болуы, оның үстіне ... жаңа ... ... ... ... – на ... жағымсыз жағдайлар:
1) ұлттық өндірудің құлдырау қаупінің өсуімен және олар өндіретін
тауардың бәсекеге қабілетінің төмендігі ... ... ... ... ... ДСҰ- ға ... кедендік
баждарды орнату;
3) тауарлар мен қызмет нарығына қол жеткізуді шектеуге шаралар
қолданбау;
Елдің құрылымы көрсетіп отырғандай, экспорттың белгілі бір ... ... ... ... көбі ... ... бағалармен сатылатын минералды ресурстар, ал мұның нәтижесінде
мемлекетке салықтық түсімдерден ешқандай табыс түспейтіндігіне әкеледі.
Оның дәлелі ретінде ... ... ... ... ... ... нәтижесінде мемлекеттік бюджетке түсімдер аз
пропорцияда ... ... ... ... ... ... шығару процесстерін бақылауға тырысуда, 2001 жылы
халықаралық операцияларда ... ... ... ... ... білу «Трансферттік бағаларды қолдануда мемлекеттік бақылау
туралы» заң ... ... ... ... ... көлемінің
ұлғаюы тағы бір мәселені туғызады: сыртқы рыноктағы ... ... ... ... шет ел рыноктарында, тіпті ЕврАзЭС
елдерінің рыноктарында да қазақстандық ... ... ... ... ... ... отыр.[38,
Антидемпингтік шараларды қолдану Қазақстанның ДСҰ(ВТО)-на кірмегенінше
жалғасуы мүмкін. Қазақстанның ДСҰ-ға енуі ешқандай талас тудырмайды, ... кіру ... ... мен салдары талас тудырады.
Қазір көбі басқа да ... үшін ... кіру ... ... Бұнымен келісуге болады, бірақ барлық салдарды есептеп ... ... мен ... ... ... ... Қазір біз үшін
келісім-шарт жасасу кезінде барынша көп переференцияларға қол жеткізуіміз
маңызды болып табылады.[31]
Өзінде бар мүмкіндіктерді пайдалану мен өз ... ... ... ... ... ... ... енуі қажет.
Қазақстанның осы халықаралық ұйымға кіруі оның өз ... ... сай ... ... ... ... және нормативтік
базасын сапалы нығайтына септігін тигізетін болады.
Қазақстанның ДСҰ-ға кіруге дайындық ... ... ... ... ... ... сатып алуды жетілдіру, шетел
инвесторлары және отандық бизнес мүдделері  арасында оңтайлы теңдестікті
қамтамасыз ету  ... ... тура ... ДСҰ-ға кірер жолда мынадай мақсаттар қойып отыр:
1) қазақстандық ... ... ... қол ... ... ... ... қатарлы, кемсітпеушілік
шарттар алу;
2) дауларды шешудің халықаралық тетігіне қол жеткізу;
3) ... ... үшін ... қолайлы ахуал қалыптастыру;
4) ішкі нарыққа шетел тауарларының, қызметтерінің ... ... өсуі ... ... ... ... бәсекелестік қабілетін арттыру үшін жағдай жасау; 
5) ДСҰ-ға мүше елдерде, атап айтқанда, банк саласында қазақстандық
инвесторлар үшін мүмкіндіктерді кеңейту;
6) Қазақстанның халықаралық сауданың ... ... ... ... ... ... Қазақстанға сыртқы сауда әріптестерімен өзара іс-
қимылда айқын ережелерге сүйене отырып, ішкі ... ... үшін ... жасауға мүмкіндік береді.  Сонымен бірге, аграрлық сектор,
сондай-ақ әлі де қалыптасу кезеңінен шыға ... және ... ... ... ... сай емес орта ... ДСҰ ... осалдық танытуда.
ДСҰ-ның Ауыл шаруашылық келісімінде (АШК) «агрегирлік қолдау шараларын
аясындағы субсидиялармен үкімет пен оның органдары ... ... ... ... бюджеттік шығыстар мен кірістер қамтылатындығы»
жазылған.
Бұл ... ... және ... ... ... түрде
Қазақстанның агрегирлік қолдау шаралары есебіне қосуға құқығы бар екендігін
көрсетеді.
Сонымен, Қазақстан «сары себет» ... ... ... ... ... ... асыл ... мал мен элиталық ауыл шаруашылық дақылдарының
сатылу бағасын арзандату;
2) ауыл шаруашылық тауарын өндірушілердің қарызын кешіру;
3) жұмыс істемей тұрған ауыл шаруашылық кәсіпорындарының
қарыздарын ... ... ... ... үшін ... ... ... сыйақылар;
5) белгіленген баға бойынша мемлекеттік резервке астық сатып алу.
Мысалы, Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметтеріне қарағанда,
Қазақстанда 1 га ... ... ... ... 17,1 ... ... Еуропалық Одақ елдерінде 1 га егістікке 111,9 доллар, АҚШ-
та 411, 7 доллар көлемінде мемлекеттік ... ... ... ... ішкі ... Австралия мен Жаңа Зеландия секілді
ауыл шаруашылығы барынша ырықтандырылған елдердегі ... да ... ... ... ... ... ... кіргенге дейін ауыл
шаруашылығындағы ішкі ... ... ... ауыл шаруашылығының
бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге мүмкіндік жасап үлгеру қажет.
Қазақстанда 1991-1995 жылдар 1990 жылмен ... ... ... төмендедi, яғни жылына шамамен 8%-ды құрап ... ... ... ЖIӨ ... өсу ... ... 1990 жылмен
салыстырғанда 69,3% -құрады. Сонғы ... ... ... ... өсiмi ... астам болды. Сонда ЖIӨ динамикасына назар ... ... ... ... ... ... түрде көруге
болады екен. /14/.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ... 2 – ... ... ЖIӨ ... ... суреттен көретініміз еліміздің экономикалық өсуінде
2007 ... ... ЖІӨ ... өсу ... ... 8-11% деңгейінде
болып келсе, ал биылғы 2008 жылы орын алған әлемдік дағдарыс ... ... әсер ... ... ғалымдарымыздың болжауынша 2008
жылы Қазақстан экономикасының өсуі 5-6% шамасында болады деп айтылуда.
Бiрақ та бiздiң экономикалық өсуiмiз толықтай ... ... ... ал бұл ... ... ... ел экономикасына тиiмсiз. Ол
өзiмен бiрге көптеген ... ала ... ... ... экологиялық
мәселелердi туғызады және көп мөлшердi жымысшы күшiн қажет етедi. ... ... ... ... және өндiрiстi экономикадан толық
құтылып, сервистiк-технологиялық ... ... ... ... ... ... дамушы және даму жағынан артта қалған елдерге өтуде.
Сонымен қатар елiмiзде ғылым мен ... ... бөлу өте аз, оның ... 0,9% ... ... Ал ... жүзеге асырмасақ, онда 2015 жылы болжам бойынша оның үлесi 0,6%-ға
дейiн кемидi екен. Бұл ... ... ... ... 2015 жылы ... ... және ... қызметке ЖIӨ-нен бөлiнетiн ... ... ... ... отыр ... ... 2000 ... бергі инфляцияның жылдық көрсеткіштерін келесі
суреттен көре аламыз.
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | ... 2 – ... ... ... инфляцияның деңейi
Сонымен қатар 2004 және 2003 жылдары анықталған ... яғни ... ... ... ... өсуі байқалса, ал
2005-2007 және 2008 жылдары инфляция барысында ондай ... орын ... ... ... дәне ... ... және тағам өнімдері. Ал
тағам және жеміс жидекке 20% шамасында болып отыр. Жеміс жидекке ... бұл ... ... ... ... ... жылы орын ... және
жанар-жағармайдың жоғары болуы ауыл шаруашылығына ауыр ... ... ... 2008 ... инфляцияның одан да әрі үдей түсуіне ең
біріншіден бүкіл ... ... ... себепші болуда. Осы аталған
қаржылық дағдарыстан бүгінгі таңда әлемнің барлық елдерінде экономиканың
дағдарысқа ... ... орын алуы және ірі ... ... ... жаппай түсуі орын алды.
Осымен бұл бөлімде инфляция жағдайының, оның еліміздің егемендік
алған жылдарынан бастап осы ... ... ... ... ... ... ... қорытындылар айтсақ болады, яғни елімізде гиперинфляция
1991-1995 жылдар аралығында болса, 1995-1999 ... ... ... ... ал 2000-2006 жылдар инфляцияның төмен (5-8%) және ... ... ал ... жылдары жоғарыдағы аталған себептерге
байланысты инфляция деңгейі біршама өсіп кетіп ... ... ... ... ... 50511,3 мың тонна шикі
мұнай, соның ішінде ТМД-дан тыс елдерге 49760,4 мың ... ... ... 99,2) ... ... ... ... негізінен (ресурстардың ... ... ... өз ... қалыптасады. Алайда, мұнай
өнімдері рыногында олардың импорты орын алып отыр. Мәселен, 2007 ... ... ... ... ... үлес ... бензин -
24%, жағатын мазут – 6,2%, газойль – 6,1% болды.
Қазақстан Республикасының сыртқы ... ... ... ... ... ... ... есебінсіз 2007 жылы 45201,5 млн. АҚШ
долларын құрады және 2006 жылмен салыстырғанда 37,5%-ға өсті, ... ... – 27849,0 млн. АҚШ ... ... 38,6%-ға өсті, импорт
(тасымалдауға және ... ... ... ...... доллары болып 35,8%-ға өсті. Бірақ ... ... ... болуы алаңдатушылық тудыруда. /11, 285 б/
Сурет 4 - Экспорттың тауарлық құрылымы
Қазақстан өнімдерінің негізгі сатып ... ... ... (15%), ... Федерациясы (10,5%), Франция (9,6%), Қытай (8,7%),
Нидерланды мен Иран (3,2%), Израиль мен АҚШ (2,4%), ... ... ... (1,9%), ... мен ... (1,7%), ... (1,5%), ... (1,3%),
Ұлыбритания (1,2%) болып табылады.
Сурет 6 - Импорттың тауарлық құрылымы
2007 жылы барлық импорттық ... 46,9% ТМД ... ... (2006 жылы – 47,9%). ... өнімдерінің негізгі
жеткізушілері Ресей Федерациясы (импорттық ... ... - 38%), ... ... (7,2%), АҚШ (6,9%), ... (4,9%), ... (3,9%), Жапония
(3,5%), Ұлыбритания (2,4%), Түркия (2,3%), Франция (1,7%), ... ... мен ... (1,5%), ... пен ... ... ... /10/
2007 жылы инвестициялық тауарлар импорттың жалпы ... ... ... ... 48,5% ... (2006 жылы – 5871,0 млн. ... ... мемлекеттерімен сыртқы саудаға тоқталып өтсек, 2007 жылы
ТМД елдерімен сыртқы сауда айналымы 12200,7 млн. АҚШ ... ... ... ... ... ... өсті, соның ішінде экспорт – 4066,8 млн.
доллар болып, 0,7%-ға азайды, импорт – 8133,9 млн. долларды құрап, ... Ал ... ... ... ... сауда айналымы 33000,8 млн. АҚШ
долларын құрап, 2006 жылмен салыстырғанда ... ... ... ... – 23782,2 млн. ... болып, 48,6%-ға өсті, ал импорт 9218,6 млн.
болып, 38,3%-ға өскен.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта ... ... ... ... ... ... ... ететін жағдайлар мен факторлардың
жиынтығы болып есептеледі. Сондай-ақ экономикалық қауіпсіздік деген ұғымға
елдің ресурстық ... ... ... үйлесімді және үдемелі өсу
мүмкіндігіне, әлеуметтік дамуына, экологиясына қатысты маңызды мүдделерін
қамтамасыз ететін экономикалық, ... ... ... ... ... ... ... біз елдің экономикалық қауіпсіздігін міндетті деңгейде
қамтамасыз ететіндей барлық ішкі ресурстарды иеленеміз. Қазақстан жер ... өте бай, ... және ... ... ... мен оларды дайындау базасы бар, ... пен ... көп ... сипатқа ие. Біздің агроөнеркәсіптік потенциалымыз
өте үлкен, сондықтан да Қазақстан өз ... ... ... тамақ
өнімдерімен, ал өнеркәсіп – ... ... өнім ... ... ... ... етуге мүмкіндігі бар және міндетті.
Біздің өнеркәсібіміз сыртқы және ішкі рыноктарды ... ... ... өнім ... ... ... ... етуі қажет.
Инновациялық саясаттың дамуын ... ету ... Бұл ... ... ... осылайша импорт пен экспорттың құрылымын
жетілдіруге мүмкіндік береді.
Қазақстан өмір сүру сапасы жағынан әлемде 78-орында ... ... ... ... ... ... ... 31 пайыз
ғана. Бұл Жапония, АҚШ, Германия сияқты дамыған елдермен ... ... ... ... 2013 жылы осы көрсеткіш 37 пайызға, ал 2019 жылы 43
пайызға өскен жағдайда ғана ... ... ... бәсекеге түсе алады.
Экологиялық заңдылық пен саясат жөніндегі Йель ... ... ... ... ... тұрақтылық индексінде 70-орынға
тұрақтаған.
Соған сәйкес, ... ... ... 63,8 ұпай ... ... ... ... және Жаңа Зеландия мемлекеттері 87-88
ұпайлық көрсеткішке ... ... ... баламалы қуат көздерін қолданудағы үлесі
тек 0,03 пайызды ғана ... ... ... бұл көрсеткіш бүгінде 0,3
пайызға тең. Ал Австрия сияқты дамыған елдер табиғи энергияны өндіруде ... ... ... көздеп отыр екен. Ендеше, біз де осындай биікке
көтерілу үшін жан-жақты жұмыс жасауымыз керек.[17,154-155б]
Минералды-энергетикалық ресурстарды кешенді және ... ... ету, ... ... жоғарғы технологиялық укладтарды дамытуды
ұйымдастыру, мұнай-химиялық өнеркәсіпті қалыптастыру өте ... ... ... Біз ... ... мен ... ... дамуына жағдай жасауымыз қажет. Өкінішке орай, әлі ... ... ... өндірушілер сыртқы және ішкі рыноктарда бәсекеге
қабілеттілік көрсете алмай отыр. ... ... да ... осы ... ... ... дамымағандығы салдарынан болып отырған жай деп
айтсақ қателеспейміз.
Біздің елімізде ... да, ауыр ... ... да,
электротехникалық өндірісті де, мұнай өңдеуді де дамытуда жеткілікті
перспективалар бар. ... ... ... ... жаңа ... салаларында бірқатар кемшіліктер бар. Қазақстан
жаңа технологиялық негізде ... өнім ... ... мүмкіншілігі
бар. Бұнымен шын мәнінде айналысып, қолға алса ғана қол жеткізуге болады.
Елдің экономикалық ... ... ... жоғарылату үшін
аймақтық мәселелерге көңіл бөлген жөн. Бүгінде белгілі болғандай, ... ... тек қана ... ... ... ... олар
құрылымдық қайта құруды, жоспарлауды, қаржыландыруды және басқа да
мемлекеттің тікелей ... ... ... етеді.
Шын мәнінде тәуелсіз және егеменді болып қалу үшін бізге мемлекет қолында
стратегиялық мәні бар экономика салаларын ... қалу ... ... ... ... ... рыноктарда теңдестірілген бағамын
қамтамасыз етуіміз қажет. Отандық тауар ... ... ... ішкі ... қорғауды жүзеге асыру.
Сөз соңында айтарымыз – ең құдіретті, ең бай ... ... ... ... ... бір сәт те ойдан шығармайды, оны
қамтамасыз ... ... ... ... ... отырады. Сол сияқты
Жапонияда, Еуропалық мемлекеттерде, Оңтүстік-Шығыс ... жаңа ... ... мен ... бұл мәселе бірінші кезекте тұр.
Сондықтан да біз де оянып, экономикалық ... ... ... алуымыз керек. Өйткені бұл мемлекеттік қауіпсіздігіміздің құрамы ғана
емес, іргетасы деп те айтсақ болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. «Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... 2003-2015 ж.ж. арналған «Индустриалдық-инновациялық даму
стратегиясы», Астана, 2003ж.
3. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Бәсекеге қабілетті
Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика ... ... ... ... Астана, 2004 ж. 19 наурыз
4. «Қазақстан - 2030» Даму ... ... ... «ҚР 2030 ж. ... Даму стратегиясын одан әрі іске асыру жөніндегі
шаралар туралы» ҚР Президентінің 2006 ж. 30 ... №80 ... ... 2006 – 1 ... ҚР Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы «Қазақстанның әлемдегі
бәсекеге қабілетті елу елдің қатарыны кіру стратегиясы», 2006 1
наурыз
7. «2005-2007 жылдарға ... ҚР ... ... ... ... ... 2004ж.27 желтлқсан
8. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
қазақстан», 2007ж 3 ... ... ... безопасности», Учебное пособие под ред.
Е.А.Олейникова, 1997г.
10. Г.С.Вечканов «Экономическая ... ... ... ... ... экономическая безопасность и таможенные
преступления» под ред. Г.Г. Мокрова, Москва, Юнкнига, 2004г.
12. М.В. Сандарчук «Экономическая безопасность государства в условиях
переходного периода: традиции, ... ... ... ... «Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің өзекті
мәселелері», Қаржы полициясы органдарының құрылғанына 10 жыл ... ... ... ... ... 1 бөлім, Астана, 2006ж.
14. А.И. Тазабеков «Экономическая безопасность Казахстана: региональный
аспект», Болашақ-Баспа, 2007 ж.
15. Е.Т. Садыков «Экономические ... и ... ... ... ... ... Диссертация « Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздігін
қамтамасыз ету ... ... ... ... ... .Ж.С ... 2006ж
18 Интернет /www/.stat.kz.2008 г.
19 К.Т. ... «На ... ... в ВТО ... Аль Пари ... 2(42) 2007ж (3 – 9с)
-----------------------

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақпараттық қауіпсіздік."18 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
Азия-тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі46 бет
Азия-Тынық мұхиты аймағындағы қауіпсіздік мәселесі және Қытайдың позициясы61 бет
Аймақтық қауіпсіздік және орталық азия мемлекеттері халықаралық қатынастар жүйесінде72 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Архиваторлар. Компьютерлiк қауіпсіздік4 бет
Архиваторлар.Компьютерлік қауіпсіздік19 бет
Ақпараттық дәуірдегі – ақпараттық қауіпсіздік27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь