Еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамтамасыз ету

Кіріспе
1 Еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамтамасыз етудің теориялық негіздері
1.1 Жұмыссыздық түсінігі және оның түрлері
1.2 Жұмыссыздықтың әлеуметтiк.экономикалық салдары және оны
төмендету жолдары
1.3 Қазақстандағы әлеуметтік саясатты іске асыру формалары
2 Еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамтамасыз етудің жағдайын талдау
2.1 Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы мен халықты жұмыспен қамтамасыз етудің жалпы сипаттамасы
2.2 Жамбыл облысы еңбек нарығының ахуалын және өзгеру динамикасын зерттеу
2.3 Облыстың еңбек нарығын экономикалық бағалау
3 Еңбек нарығын реттеу және халықты жұмыспен қамтуды жетілдіру
жолдары
3.1 Еңбек нарығын реттеудің тиімді экономикалық тетіктері
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазіргі кездегі нағыз пәрменді әлеуметтік саясат – ол халықты жұмыспен тұрлаулы қамту саясаты болып келеді және болып қала береді. Осыған орай әлеуметтік көмек көрсету саясаты әлеуметтік топтардың мұқтаждықтарымен айқындалуға тиіс емес, қайта еңбекке қабілетті азаматтарды жұмысшылар санына қосуға даярлау міндеті ауқымында шоғырландырылуға тиіс. Азаматтарға қолдау көрсетудің мемлекеттік жүйесі олардың қайта оқып үйренуі мен жаңа кәсіпті меңгеруіне ынталандыру бағытында құрылуы керек. Бүгінгі күнде елімізде еңбек нарығы экономикалық жүйенің ерекше инфрақұрылымына айналып отыр. Бұл нарықта, басқа нарықтағыдай, біріншіден, сұраныс және ұсыныс заңдары, жұмыс күшін сату – сатып алу жетілген бәсеке нарығы жағдайында жүріп отыратын болса, екіншіден, жетілмеген бәсеке нарығының ерекше ықпалы да байқалып отырады.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымына кіру отандық өнімдірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруды талап етеді. Өндірістердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жоғары білікті және кәсіпқой мамандарға сұраныс арта түсуде. Сондықтан білікті ұлттық кадрларды кәсіби жағынан даярлау және қайта даярлау бүгінгі күннің талабы.
Дамыған және дамушы елдердің тәжірибесін үйренуде жүйелік және нақты тарихи көзқарас халық шаруашылығындағы еңбек нарығын реттеудің әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-инфрақұрылымдық қызмет ету тетіктерін жетілдіру, облыс тұрғындарын жұмыспен қамту, әлеуметтік қорғаудың белсенді формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта даярлау, қоғамдық бағдарлама жасау негізгі өзекті мәселелердің бірі болып отыр, ғылыми тұрғыдан зерттеуді талап етеді.
Әлемдегі көптеген экономист ғалымдардың еңбектерінде еңбек нарығын реттеу тақырыбы, оның маңыздылығы, қоғамның дамуындағы рөлі, экономикадағы алатын орны зерттелген. К.Маркс- өз еңбегінде еңбек нарығы туралы теориялық-әдістемелік негізін зерттесе, Д.Ж.Кейнс пен М.Фридман еңбек нарығы мен жұмыспен қамтуды реттеуде мемлекеттің жүргізу саясатының қажеттілігінің маңыздылығын қарастырған. Сонымен бірге тәжірибеде теориялық жағынан қамтылған және Батыс елдердің үлкен тәжірибесіне негіз болған ғылыми зерттеулер жарияланып жүр. Дамыған елдердің тәжірибесін үйрену еліміздің еңбек нарығын реттеу мен халықты жұмыспен қамтамасыз етудің үлгісін жасауға негіз болады.
1. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» Қазақстан Республикасының Президентінің халықққа жолдауы, 28 ақпан 2011ж
2.А. Байболова, «Халықты жұмыспен қамту», Саясат №4, 2005ж.
3. К.Маркс. Капитал Т1- Маркс К., Энгельс Ф.шығ.жин.,23т.189 б.
4. Курс экономики: Учебник – 3-е изд. доп./ Под ред. Б.А.Райзберга. – М.: Инфра-М, 2000 - 716с.
5.Социология. Лекциялар курсы. Жалпы ред. Басқарған профессор Ә.Х.Тұрғынбаев – Алматы.: «Білім», 2001. –160 б.
6. Курс экономической теории: Учебник/Под ред. Чепурина М.Н., Киров, 1994г., с. 233-248
7. Заславский И. К новой парадигме рынка труда// Вопросы экономики-1998, №2, С.83-91.
8. Курс экономики // Под ред. Б.А. Райзберга.- М.: 1997 , -720 с.
9. Долан Э.Дж. Микроэкономика-СПб, 1994
10. Экономика /Под.ред. Буланова А.С. –М, 1994
11. Маркс К., Энгельс Ф.Соч.2-е изд.- Т. 23.-М.,Политиздат,1976.-907
12. Мамыров Н.К. и др. Формирование рынка труда в малых и средних городах Казахстана: Учебное пособие/ -Алматы: Экономика,2000.-223с.
13. Марцинкевич В.И., Соболева И.В. Экономика человека: Учебное пособие для высш.учеб. заведений.-М.: Аспект Пресс,1995- 286 с.
14. Шеденов Ө.Қ., Байжомартов Ү.С., Жүнісов Б.А., Коллягин Б.И., Нысанбеков М.Ә. Жалпы экономикалық теория . Алматы- Ақтөбе, 2002 жыл, 365 б.
15.Саткина М.А., Гибриков Г.Г. Основы экономической теории: Учебное пособие для не әкон. спец. вузов.-М.:Экономика,1995- 367 с.
16.Экономика труда и социально-трудовые отношения (под.ред. Г.Г.Мелекьяна, Р.П. Колосовой) -М.1997-623с.
17.Сосновская Л.И. Основы теории рынка труда- СПб, 1992- 124 с
І8.Человеческое развитие в Казахстане. Материалы для учебного пособия-Алматы,2002-247с.
19. Кейнс Дж. М. Общая теория занятости, процента и денег.- М.,"Прогресс" 1978,-494 с.
20. Маслова И.С. Особенности Российского рынка труда/ Человек и труд.М.,1993,№3,С.24-29.
        
        Мазмұны
| |Кіріспе | |
|1 ... ... мен ... ... ... етудің теориялық | |
| |негіздері | ... ... ... және оның ... | ... ... әлеуметтiк-экономикалық салдары және оны | |
| ... ... | ... ... ... ... іске асыру формалары | |
|2 ... ... мен ... ... қамтамасыз етудің жағдайын талдау| |
|2.1 |Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы мен халықты жұмыспен | |
| ... ... ... ... | ... |Жамбыл облысы еңбек нарығының ахуалын және өзгеру динамикасын | |
| ... | ... ... ... ... ... ... | |
|3 | ... ... ... және ... ... қамтуды жетілдіру | |
| ... | ... ... ... реттеудің тиімді экономикалық тетіктері | |
| ... | |
| ... ... ... | ... кездегі нағыз пәрменді әлеуметтік саясат – ол халықты жұмыспен
тұрлаулы қамту саясаты болып ... және ... қала ... ... орай
әлеуметтік көмек көрсету саясаты әлеуметтік ... ... тиіс ... ... ... қабілетті азаматтарды жұмысшылар
санына қосуға даярлау міндеті ... ... ... Азаматтарға
қолдау көрсетудің мемлекеттік жүйесі олардың қайта оқып үйренуі мен жаңа
кәсіпті меңгеруіне ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің ерекше инфрақұрылымына айналып
отыр. Бұл нарықта, ... ... ... ... және ... ... ... сату – сатып алу жетілген бәсеке нарығы жағдайында
жүріп отыратын болса, екіншіден, жетілмеген ... ... ... ықпалы
да байқалып отырады.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымына кіру отандық өнімдірушілердің бәсекеге
қабілеттілігін арттыруды талап етеді. Өндірістердің бәсекеге қабілеттілігін
арттыру үшін ... ... және ... ... ... арта ... білікті ұлттық кадрларды кәсіби жағынан даярлау және қайта
даярлау бүгінгі күннің талабы.
Дамыған және ... ... ... ... ... және ... ... халық шаруашылығындағы еңбек нарығын реттеудің ... ... ... ету ... ... ... ... қамту, әлеуметтік қорғаудың белсенді
формасы ретінде жұмыссыздарды ... ... және ... ... ... жасау негізгі өзекті мәселелердің бірі болып ... ... ... талап етеді.
Әлемдегі көптеген экономист ғалымдардың ... ... ... тақырыбы, оның маңыздылығы, қоғамның дамуындағы рөлі, ... орны ... ... өз еңбегінде еңбек нарығы туралы теориялық-
әдістемелік негізін зерттесе, Д.Ж.Кейнс пен ... ... ... ... ... ... мемлекеттің жүргізу саясатының ... ... ... ... ... ... ... және Батыс елдердің үлкен тәжірибесіне ... ... ... ... жүр. ... ... тәжірибесін үйрену еліміздің
еңбек нарығын реттеу мен халықты жұмыспен қамтамасыз етудің үлгісін жасауға
негіз болады..
1. Еңбек ... мен ... ... ... ... ... негіздері
1.1 Жұмыссыздық түсінігі және оның түрлері
Еңбек рыногында сауда-саттық объектісі болып арнайы тауар адамның
еңбек күші ... ... ... ... бұл ... ... бірақ, белгілі бір себептерге байланысты сатып алушы табылмауы ... ... оның ... яғни әлеуметтік статусы ... ... ... табуы да мүмкін, таппауы да мүмкін, немесе жұмыссыз
болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... анықтамасына сәйкес жұмыссыздар – бұл жұмысы
жоқ, ... ... ... және ... төрт апта ... жұмыс іздеп
жүргендер, немесе жұмысқа орналасып, бірақ әлі жұмысқа ... ... заң ... жұмыссыздар деп: тексеру аптасы ішінде жұмыс
істемегендер, алдыңғы төрт апта ішінде жұмыс ... ... ... ... ... жұмыспен қамту органдарына барғандар, болмаса
достарына барғандар); тексеру аптасы ішінде жұмыс ... ... 30 ... ... ... қажет уақытша жұмыстан босатылғандар немесе жаңа
жұмысқа жалданғандар.
Жапонияда жұмыссыздар деп тексеру аптасы ... бір ... ... ...... ... ішінде жұмысы жоқтар, осы
апта ішінде жұмыс іздегендер немесе ... ... ... ... немесе жұмысқа орналасу туралы келіссөз ... ... ... ... ... ... ... сәйкес жұмыссыздар деп
жұмысы, ... жоқ, ... ... ... және жұмыс іздеуге дайын еңбекке
қабілетті жастағы азаматтарды айтады.
Статистикалық жинақтарда жұмыссыздарға тексеру кезінде жұмысы ... бар ... ... ... ... көмегімен немесе өз ... ... және ... ... белгіленген уақыт ішінде жұмыс істеуге
тез арада ... 16 ... ... және одан ... ... ... ... жұмыссыз қатарына жатқызғанда осы ... ... ... ... ... – бұл ... етуге мүмкіндігі бар және еңбек еткісі келетін
елдегі халықтың белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... теориялық негізі бұл жұмыскер
мен жұмыс беруші арасында адамның негізгі, ... ... ... ... ...... ... деген қабілетін жүзеге асыру құқын,
сонымен бірге тек ... ... ... және ұдайы өндіруге қажетті ... де ... жеке ... ... адам құндылығы мен сапасын жұзеге асыру,
оның тіршілік формасы ретінде табиғаттан еңбекке деген ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Жұмыссыздық біртекті құбылыс емес. Жұмыссыздықтың нақты жағдайларға
байланысты өзін көрсететін көптүрлі формалары бар. Жұмыссыздық жұмыс ... ... ... ... ... да, оны ... ішкі
себептердің салдары деп қарастыру қажет.
Жұмысбастылықтың нарықтық ... ... ... ... ... ... ... болып табылады дегенді дәлелдейді.
Демек, жұмыссыздық - әр елдегі нарықтық процесс категориясы, еңбек рыногы
қызмет етуінің және ... ... ... ... ең ... қорлануымен, өндіріс құрылысының өзгеруімен, өндірістік
күштердің дамуымен байланысты [8].
Жұмыссыздық түрлерін қарастырайық. ... ... ... ... байланысты жұмыссыздықтың келесі ... ... ... ... ... ... және ... жұмыссыздыққа өз еркімен жұмыс іздеп жүрген ... шығу ... ... өз қабілетін жаңадан қолдану мақсатында
жұмыссыз жүрген адамдар жатады. Оның себебі өз кәсіпорнынан шығып кеткен
немесе өз ... ... ... жаңа ... ... табу үшін ... қажет.
Ол жұмыс оған қызмет жағынан да, ақысы ... да ... ... ... мұндай орындар бола тұрғанмен, оларды бірден таба алмайды.
Кейбір адамдар қиын және жоғары ... ... ... ... ... ... ... басқалары өз жұмыс орнындағы талаптарға сай
еместігіне көзі жетіп, ... ... бар ... ... керек екенінін
ескереді. Еркін нарықтық қоғамда түрлі ... ... ... сай ... ... ... ... бір адамдар саны бар.
Бұдан басқа еңбек рыногында бірінші рет жұмыс іздеп жүрген жұмыссыздар
бар (жастар, ... бала ... және т.б). ... ... ... деңгейін анықтағанда есепке алынады. Бұл процестер
еңбек ресурстарын қолданудың тиімділігін жоғарылатуға, олардың ... ... әсер ... ... ... ... ... құбылыс және
қорқыныш туғызбайды деп есептейді. Ол қысқа мерзімді сипат алады, ... ... ... ... ... ... ... байланысты.
Құрылымдық жұмыссыздық технологиялардағы өзгерістермен, сонымен бірге
жаңа тауар мен қызмет көрсетудің үнемі ... ... ... жоқ ескі
тауарларды ығыстыратын жаңа тауарлар пайда болады) байланысты. Осыған орай
кәсіпорын өз ... ... ... ... және ... да. Жаңа ... енгізу жұмыс күшінің бір бөлігінің
жұмыстан босатылуына, немесе персоналды қайта оқуына ... ... ... елге ... бос ... саны ... ... тұра жұмыс іздеп жүрген адамдар санынан кем түспесе қорқыныш
туғызбайды. Егер ... орны өте аз ... онда бұл елде ... ... ... формасы пайда болды дегенді білдіреді [11].
Технологиялық жұмыссыздық жұмыс күшін өндірістен ғылым мен техниканың
жаңа жетістіктерімен ... ... ... ... ... ... – бұл ... құлдырауынан пайда болатын
жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... дамуы
жұмысбастылықтың азаюына және жұмыссыздықтың өсуіне ... ... ... әсер ... ... бар. ... ең негізгілері:
экономикалық жандану; бюджеттік, фискальдық, ... ... ... ... ... ... және орта ... өсуі;
экономиканың сала және секторлар арасындағы құбылуына әсер ететін ... ... ... жандану және көтерілу фазаларында жаңа жұмыс
орындары пайда болып, жұмыссыздық азаяды.
Тағы кейбір салаларда әртүрлі уақыт мезгілдерінде ... ... ... ... ... ... кейбір айларда бұл салаларда жұмыс
күшіне сұраныс көбейеді (жұмыссыздық азаяды), ...... ... ... ... ... ... Бұл
салаларға негізінен ауыл шаруашылығы мен құрылыс жатады.
Сондықтан, кейде жұмыссыздар ... ... ... ... Олар кейбір қызмет түрлері тек ... ... бір ... ... ... ... ... бұл әр қоғамда өзінің психикалық құрылымы немесе
басқа да себептерге байланысты жұмыс ... ... ... ... ... ... ... бірге, егер жұмыскер жалақы деңгейіне, жұмыс
жағдайларына немесе басқа да жағдайларға наразылығын білдірсе ол жұмыскер
өз ... ... ... байланысты ерікті жұмыссыздық пайда болады.
1.2 Жұмыссыздықтың әлеуметтiк-экономикалық салдары және ... ... 80-ші ... ... басталған және қазіргі уақытқа
дейін жалғасын тауып жатқан әлеуметтік-экономикалық қайта құрулар маңызды
қоғамдық мәселелерді ... ... Бұл ... қиындығы мен
көптүрлілігін есепке ала отырып олардың ішінен бір мәселені жұмыссыздықтың
экономикалық және ... ... ... және ... ... ... ... маңызды мәселе ме? Әрине, сөзсіз. Жұмыссыздықтың
әлеуметтік-экономикалық салдары кедейшілік және әлеуметтік тұрақсыздық
мәселелермен ... ... ... және ... ... ... ... кезеңде көпшілік адамдарды рационалды жұмысбастылық
құрылымды ... ... ... ... ... ... ... ығыстыру болып табылады. Осымен қатар өте қатаң шараларды
қолдану кәсіпорындардың ... ... ... және ... ... ... жұмыссыздықтың пайда болуына себебін тигізеді.
Сондықтан қатаңдықтың “дұрыс шараларын” сақтау ... ... ... қалған жұмыскерлер саны мен төленетін төлем ақы
соммасын түрінде тек жұмыссыздықтың экономикалық эффекті ғана ... ал ... ... ... ... ... елдегі
жағдайына теріс әсер ететін деңгейі нақты ... ... ... ... ... жұмыссыздардың төмен
материалдық қамтамасыз етілуіне, сонымен қатар қоғамдағы жоғары әлеуметтік
шиеленістердің салдарынан әлеуметтік күйзеліс ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың әлеуметтік және экономикалық
салдарын жеке-жеке қарастыру қажеттілігі туындайды.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... ... оң және теріс ықпал тигізетін көзқарасынан
қарастырылатын толық классификациясын ұсынуға болады.
Жұмыссыздықтың теріс ... ... ... ... ... ... күшеюі, физикалық және рухани аурулар санының өсуі,
әлеуметтік теңсіздіктің көбеюі, еңбек белсенділігінің ... ... ... ... ... әлеуметтік құндылығының жоғарылауы, жеке бос
уақыттың көбеюі, жұмыс орнын таңдау бостандығының өсуі, еңбектің әлеуметтік
маңыздылығы мен құндылығының өсуі.
Теріс ... ... ... ... өндірістің қысқаруы,
жұмыссыздарға көмек шығындары, ... ... өмір ... ... ... ... салық түсімдерінің азаюы жатады.
Оң экономикалық салдары: экономиканы құрылымдық қайта құру үшін жұмыс
күші резервін құру, ... ... ... ынталандыру ретінде
жұмыскерлер арасындағы бәсекелестік, білім деңгейін жоғарылату және қайта
оқыту үшін жұмысбастылықтағы үзіліс, еңбек қарқынын және ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық салдарын жою ... үшін ... ... ... ... ... ... төмендету үшін мемлекет қандай қадамдар қолдануы
қажет? Жұмыссыздық көптүрлілігі оны ... ... ... соқтырады.
Жұмыссыздықпен күресудің бірыңғай жолы болмағандықтан, әр елде бұл ... үшін ... ... ... тура келеді.
Жұмыспен қамту саясатының 3 негізгі әдісі қалыптасты: пассивті, орташа
пассивті, белсенді. Пассивті ... ... ... ... ... ... ... қамту қызметін көрсету мекемелері арқылы жұмыс
орныны таңдауды қамтиды.
Орташа пассивті жұмысбастылық саясаты да жұмыссыздарды ... ... ... таңдау әр түрлі қызмет көретумен күшейтілген. Бұл екі
нұсқа да ... ... ... жағынан үнемді. Сонымен қатар
экономикалық дамудың пассивті жағынан ... ... ... мен жұмыс
күшінің тек жоғары икемділігімен, өздігінше ... ... ... позитивті экономикалық басымдылықтармен ақталады. Әйтпесе еңбек
рыногындағы пассивті саясаттың реттеушілері әлсіз болып ... ... ... Ал ... ... болмауы жұмысбастылық қызмет орындары
функцияларын біршама төмендетеді.
Өтпелі экономика үшін бәсекелестігі бар өнімді шығаруды ынталандыру,
қоғамның экономикалық ... ... ... ... ... жоғары жұмысбастылығын және жұмыс күшінің сапасын қамтамасыз
ете алатын белсенді саясат тиімді болып табылады [23].
Нарықтық қатынастарға өту жағдайында ... ... ... тағы
бір міндет қосылады – экономиканың құрылымдық өзгерістеріне байланысты
жұмыс істемейтін тұрғындарды ... ... ... ... ... жүргізу механизмінің негізгі тетігі
болып ... ... ... ...... ... ... қызметі табылады. Ол жергілікті әкімшілік және Қазақстанның
еңбек, жұмыспен қамту және әлеуметтік ... ... ... және ... қала, облыс және республикалық деңгейде жұмыс
істейді және жұмысбастылықты ... ... қоры ... ... ... орны ... ... реттеушілері болып
табылады. Ол бұл міндетті рынок жағдайы ... ... ... ... ... зонасын анықтай отырып орындайды. Жұмысбастылық қызмет
орны мүмкін болатын ... ... ... жеке ... ... көрсете отырып, жұмыс күші сұранысы мен ұсынысы арасында кәсіби
және географиялық тепе-теңдікті анықтайды [5].
Қазақстан Республикасының “Халықты ... ... ... ... ... ... ... реттейтін негізгі заң актісі болды.
Онда ... ... ... ... негізгі жағдайлары,
жұмысбастылықты реттеудің негізгі бағыттары, Қазақстан Республикасы
азаматтарының ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік көмек, жұмысын жоғалтқан жағдайда мемлекет тарапынан кепілдеме
беру ... ... ... ... ... ... ... саясатын жасағанда және жүзеге
асырғанда әкімшілік және экономикалық шараларға ... ... ... ... әкімшілік әдістеріне
келесілерді жатқызуға болады:
- азаматтарды жұмыссыз деп тану тәртібін белгілеу;
- жұмысбастылық қызмет ... ... ... жұмысқа орналасу
құқығын жариялау, тегін консультация, кәсіби дайындық, қайта даярлау
және түрлі ақпараттарды алу;
- еңбекті ... ... ... ... ... таңдау құқығын
сақтау, жұмыссыз азаматтарды материалдық және әлеуметтік қолдау.
Халықтың жұмысбастылығына әсер ... ... ... экономиканың жеке салаларын тікелей инвестициялау жолымен жұмыс
орындарын сақтау және дамыту, ... ... ... жеке аймақтар, ... ... ... ... жаңа ... ... ... мүмкіндік туғызатын жаңа технологияларды
шығаруды ынталандыру;
- жеке өндірісті кеңейтуге бағытталған экспорт пен имортты таможнялық
реттеу есебінен отандық ... ... ... ... ету ... ... ... ұлғайту;
- шағын бизнес пен тұрғындардың өздігінше жұмысқа орналасуын дамытуды
қолдау;
- мамандарды кәсіби қайта даярлау жүйесін дамыту;
- жұмысбастылықтың икемді ... ... ... ... ... ... реттеудің басты құралы ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау ретінде
мемлекеттік биліктің әр түрлі ... ... ... ... ... ... Президентінің тапсырмасы бойынша 2003 жылы
үкімет 2003-2006 жылдарға арналған кедейшілік және ... ... ... ... ... Ол ... ... кем
дегенде бір мүшесін жұмыспен қамтамасыз етуге бағытталған, Қазақстанның әр
аймақ тұрғысынан осындай ... ... ... байланысты нақты
шараларды қамтыған. Жұмыссыздық деңгейін жұмыспен ... ... ... жүргізу көмегімен азайту – бұл ... ... бірі ... уақытта Қазақстандағы кедейшілікті азайту бойынша 2005-2008
жылдарға концепция жасалған. Халықты жұмыспен қамтуды ... ету ... ... бұл ... елдегі кедейшілік мәселесін шешу
әдісінің негізі ретінде қарастырылған.
Үкімет басты назарын жұмыссыздарды қайта оқытуға, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... консультациялар жүргізуге, шетел
жұмыс күшінің келу тәртібін реттеуге аударып отыр. Қазақстандағы ... ... ... 10 мыңға жуығы тіркелген, ал жасырын келгендер
бұдан бірнеше есе артық. Бір жағынан, ... ... ... ... ... ... ... орналастыру тәжірибесін қолданбақ.
Мысалы, министрліктің алдына қойылған міндеттердің ойдағыдай жүзеге
асырылуы Қазақстан ... ... ... ... қабылдануына мүмкіндік туғызды.
Қазақстан Республикасы үкіметі шағын бизнестің дамуына жете назар
аударып отыр. Шағын бизнес, бір жағынан, ... ... ... ... ... ... ретінде, екінші жағынан,
әрқкшан глобальды әлемдік шаруашылық процестерінің әсерін бастан кешіреді.
Тұрғындарды әлеуметтік ... ... ... ... ретінде
олардың ақшалай табысын индексациялауды жатқызады. Оның мәнісі: инфляция
келтірген зиянның ... ... ... ... Тұрғындардың табысын
индексациялау өзінің экономикалық мазмұны бойынша - тұрғындардың ... ... ... механизм. Инфляцияның әсерінен болған тұтыну
тауарлары мен қызмет көрсетудің қымбаттауын сол механизм арқылы ... ... ... ... ... экономика жағдайында тұрғындарды
әлеуметтік қорғаудың бірден-бір механизмі ... ... ... ... қолданылады. Ол тұрғындардың ақшалай табысы мен ... ... ... ... ... ... алатын ақшалай табысы да жатады (жәрдем ақы, ... ... ... және т.б.).
Индексацияны мынадай түрлерге жіктейд:
- ақшалай табыс индексациясы;
- сақталған ... ... және өмір сүру ... алғанда ақшалай табысты индексациялау механизмы төмендегідей
түсіндіріледі. Мемлекеттік статистикалық агенстволар органдары тауар ... ... ... ... бақылап отырады. Осы бақылау тұтыну
бағасы индексін есептеуге мүмкіндік береді. Осылар ... ... ... т.б.) ... ... ... айқындайды және
мөлшерінің орнын толтырады.
Индексация ретроспективті немесе күтетіндей болуы ықтимал. Әлеуметтік
қорғаудың басты бағыты ... ... ... Кедейлік
әлеуметтік тәжірибеде өмір сүру ... ... ... көру ... ... не және қалай өлшенеді? Өмір сүру минимумы
деп адамның өмір ... және оның ... ... ... ... ... ақшалай қаржы деңгейін айтамыз. Қоғам дамуы
жағдайындағы күн көру ... өмір ... ... ... төменгі
шекарасын анықтайды. Ғалым-экономистер күн көру деңгейін екі ... ... ... ... ... ... ... негшізделген.
Ол отбасы табысының балансы мен шығындарынан ... ... ... ... негізгі физеологиялық және ... ... ... ... ... тиек етілген. Бұл бір адамға немесе бір
жұмыскерге есептегенде ақшалай ... ... ... күшін ұдайы
өндіруді қамтамасыз ететін тауар мен қызмет жасаудың сандық құрамына ... ... ... бюджеті дейміз. Минималды тұтыну бюджеті
мөлшерінің құны мен ... ... ... ... шығып тұрады.
Күн көру деңгейін анықтаудың екінші тәсіліне ... ... өз ... бөлігін тамақ өнімдеріне жұмсайтыны ескеріледі.
1.3 Қазақстандағы әлеуметтік ... іске ... ... ... ... шеңберінде өмір сүру қайсы бір мемлекет
болмасын жат тіршілік болып табылмайды. Себебі ... ... ... даму ... тіршілік ете отырып, еңбек қатынасы негізінде
мүмкіндіктерді анықтау және сол ... ... даму ... ... шешу баянды істердің бірі болмақ.
Осы орайда егемендік жылдарынан бастау алып, ... және ... ... ... ... халықтың игілігіне материалдық ахуалды
жақсартудың басты көріністері ... ... ... ... тар ... ... күй ... отырғандар жағдайы мемлекеттің
қолдауынсыз оңалту шараларынсыз қадамдары өрге басулары екіталай.
Үкімет тарапынан бюджеттен бөлініп жатқан қаржылар ...... ... ағымынан табиғи немесе болмысынан қарттығы мен жетімділігіне
байланысты қалып қойғандарға жәрдемақылар, ... ... ... ... ... төлемақылар жүргізілуіне негізделеді.
Мемлекет өзінің даму ... орай ... ... ... ... әлеуметтік мүмкіндіктері шектелген азаматтарға қарау жасайды.
Бірақ ... ... ... ... ерекшеліктеріне және
мүмкіндіктеріне орай қабілетті жандарды белгілі бір мөлшерде ... ... ... күн ... ... ... керек. Күн
санап өсіп келе жатқан мүгедектер саны қоғамға өзінің ... ... ... ... тек ... ... әлемдік проблема болып отыр.
Ал, републикада ... ... ... ... ... келіп тірелетіні
белгілі.
Осыған орай мүгедектігі бойынша, асырамаушысынан ... ... және ... ... ... әлеуметтік жәрдемақылар туралы
заң жарық көрген болатын. Бұл заң негізінде ... ... ... тәртіптері, мүгедектік санаттары, асыраушысынан айырылу жағдайы
бойынша жәрдемақы ... ... ... ... төлемдерін
жүргізудегі жалпы ережелер мен құқықтарын қарастыра отырып, ... ... осы ... ... қабылданған республикамыздың
өзге де нормативтік ... ... ... ... ... ... ... асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша
және жасына байланысты мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар алуға құқы ... деп ... ... да мемлекет осы тұрпаттағы саяси өмір сүру немесе
күн көріс деңгейінің мүмкіндігі шектелген жандардың тұрмысына қажетті деп
танылған ... ... және ... ... таратылуы
материалдық ахуалды оңалту жолындағы жүргізіліп ... ... ... заң республикада тәуелсіздік жылдарынан бергі әлеуметтік ... ... ... ... бірі ... ... ... жәрдемақы алатын әлеуметтік топ өкілдерінің бірі – мүгедектер.
Сондықтан да мүгедектер мәселесі мен олардың ... ... ... ... ... Ел ... елдік еркіндігін орнатып
тәуелсіздік ... ... ... ... 1991 ж. ... рет
«мүгедектерді әлеуметтік қорғау туралы» заң ... Бұл заң ... ... ... қажеттіліктерін ескеру, сондай-ақ
жәрдемақылар тағайындау тарифтері сияқты тұстары ескерілді. ... ... ... ... қорғау министрлігінің ұйғарымымен (ҚР
Президенті мен ҚР Үкіметінің актілер жинағы, 244 бап) бірқатар ... ... ... ... ... және ... да ... қамтамасыз ету;
- зейнеткерлер мен мүгедектерге әлеуметтік ... ... ... мүгедектерді кәмелетке толмаған балалары бар
отбасыларын, халықтың мемлекеттік ... ... ... ... ... мақсатымен өкілетті және атқарушы ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету, емдеулер мен ... ... іске қосу ... ... ... қолдауға ие болып әлеуметтік
Жыл санап өсіп келе жатқан экономиканың даму ... ... ... жәрдемақылар мен әлеуметтік көмектер, төлемдер,
жеңілдіктер және төлемақылар өтеуге ... ... ... хақындағы
мұндай істерді халық игілігінде жүзеге асыру қоғам ағымынан әртүрлі
себептерге ... ... ... ... үшін оңалту жолындағы іс-
қимылдар болып табылады. Экономикалық даму ... ... ... ... ... күшейген сайын әлеуметтік ахуал ... ... ... бір ... болмасын, оның даму деңгейі әлеуметтік
салалардың қамтылуымен, халықтың тұрмыс-тіршілігімен анықталады.
Халқының өткендегісіне ұлық ... ... оның ... ... ... іс ретінде келешек ұрпаққа баяндау абзал тіршілік болып табылады.
Себебі республикада күні бүгінде ... ... жас сәби ...... қартбуын өкілдеріне дейін мемлекет ... ... ... бар. ... ... ... халықтың
игілігінен шыққан бұл қомақты іс күні бүгінде дамыған ... ... ... ... ... жас ... ... жәрдемақылар
тағайындалып, орындалуда.
Халықтың әл-аухатын көтеру кез-келген мемлекеттің негізгі ... ... осы ... ... ... шешілгенде ғана қоғам тұрақтанып, мемлекет
әрі ... ... ... ... ... жылдарынан бері қайта
жаңғырып, саяси мағыналы тұстарымыз халықтың тұрмыс-тіршілігі, ахуалы мен
оңалту ... ... ... жетістікке жеткен тұстары бар.
Мемлекет тарапынан әлеуметтік сферада осы және өзге де қағидалар
ескеріліп, ... ... мен ... ... ... әлеуметтік басты
буынды мемлекеттер қатарынан әлеуметтік толықтырулар ... ... ... ... Ол үшін мемлекеттік функция ретінде
жәрдемақылар алушылар әлеуетін ... ... ... жөн. Күн көріс
деңгейімен жәрдемақы өтемінің жалпы сомасын ... ... ... ... ... ... ... әлсіз топтар өзінің күнделікті тұрмыстағы
қажеттілігін қамтамасыз етуі тиіс.
Қазақстан республикасы Үкіметі тұрмысы ... ... ... ... ұлттық қор құру арқылы, оның қызметінің негізгі бағыттарын
яғни тұрмысы ... ... ... ... ... беру,
қызметтер көрсету, әлеуметтік бағдарламалардың іске асырылуына жәрдемдесу,
облыстарда ... ... аз ... әлеуметтік қорғау жөніндегі
аймақтық ... ... ... ... тиіс және ... көшу ... және ... сәйкес Республикада экономиканың
тұрақталып қалуына байланысты жетім балаларды, қарттарды, сонымен ... ... ... ... ... ... және ... қамқорлыққа алу мәселесі қоғам үшін маңызды сипат алып, оларды
үкімет тарапынан дер кезінде шешу табанды ... ... ... ... әрбір тұрғындары мен облыс жұртшылығына
бөлінген қаражат жәрдемақы мен әлеметтік көмектер ретінде жұмсалып, ... ... ... ... тарапынан экономикалық, әлеуметтік
және саяси қолдауға ие болған халықтың мұң-мұқтажын өтеу ағымы әлеуметтік
сфераны ... ... ... бір ... ... ... тұрғыды жан-жақты қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... ... ... кезек күтіп
тұрған толықтырулар күн ... ... ... жаңа даму ... ... Халықты әлеуметтік қолдау жөніндегі республикамыздың заңының 13
бабының 1 бөлімінде ... орай ... ... ... ... ... ... мүгедек немесе асыраушы деп танылған
адамдардың жұмыс стажына қарамастан, егер ядролық қаруды ... ... ... ... тағайындалады» - деп қарастырылған.
Президенттің әлеуметтік жағдайды түзеуге белсенді түрде ат салысуы
қоғам өмірінің ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-тұрмыстық хал-
ахуалы жыл өткен сайын жақсаруы қоғамның барлық сферасына әсерін тигізді.
Мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... жеңілдіктер жүргізу қоғамдық игілік жұмыстардың өзекті
тұстарының бірі болып табылады.
Экономиканың қай ... ... ... ... ... экономикалық саясаттың ... ... ... табылады.
Жұмыссыздықтың табиғи дәрежесі мен құрылымдық дәрежесі мағыналары бойынша
сәйкес келетін түсініктер болып табылады. ... ... ... факторлар жұмыссыздықтың жалғасуы және жиілігі терминдерінде
көрініс табуы мүмкін. Жұмыссыздықтың жағасуы циклдік факторларға ... ... ... мен ... ... қамтамасыз етудің қазіргі жағдайы
2.1 Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы мен халықты жұмыспен
қамтамасыз етудің жалпы сипаттамасы
Жұмыспен ... ... ... әрі ... өз қызметін Қазақстан
Республикасының ... ... ... мен ... ... ... шешімдері мен өкімдеріне, ... ... және ... ... ... министірлігінің,
облыстық басқарманың нұсқаулары мен ережелеріне, ... да ... және осы ... ... ... ... Бөлім облыстық
басқарманың құрамында және ... ... ... мен ... ... өз ... атқарады.
Бөлім өзінің күнделікті жұмысын облыстық басқарма бастығымен
бекітілген: жұмыс жоспарына, регламентіне, іс-шараларға және осы ... ... ... штат ... және оның қызметкерлерін жұмысқа қабылдау
немесе шығару облыстық басқарма бастығының бұйрығымен жүзеге асырылад
Жамбыл ... ... ... ... ... және әлеуметтік
бағдарламалар басқармасы
1. Жұмыспен қамтамасыз етудің мемлекеттік ... іске ... ... ... арттыруды қамтамасыз етеді.
2. Халықты жұмыспен қамтуды арттыруға ... ... ... ... ... жасайды және жүзеге асырады.
3. Өз уәкілеттігі ... ... ... ... ... ... қамту туралы» Қазақстан Республикасы Заңының сақталуына
ықпал жасайды және осы бағыттағы жұмыстарды ұйымдастыруға ... ... ... ... ... ... ... барлық бағыттағы қызметтерін үйлестіреді, бөлім құзырына
кіретін мәселелер бойынша оларға ... және ... ... ... талдайды.
5. Жұмыспен қамтуға бағытталған шараларды іске асыруға және
еңбекке қабілетті ... ... ... ... ... ... асыру барысы туралы ақпараттарды жинауды
қамтамасыз ... ... ... ... ... және қорытындыларын
облыс Әкімінің қарауына ұсынады.
6. Еңбек нарығының жағдайын талдауды және ... ... ... ... ... ... ... және осы іс-
шараларға бөлінетін бюджеттік қаржылардың игерілуін талдайды.
7. Еңбек нарығында ... ... ... ... күшіне
сұраныс және ұсынысты болжауды жүргізеді, жергілікті ... ... ... ... және ... ... қорғау саясатының
негізгі бағыттарын жасауды ұйымдастырады.
8. Автоматтандырылған ... ... ... ... ... ... және Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... жібереді.
9. Ақылы қоғамдық ... ... ... ... ... үшін ... ... бойынша
жұмыс түрлерін кеңейтуді жүргізеді, қоғамдық жұмыстарға бюджеттен
бөлінетін ... ... ... талдайды.
10. Жұмыссыздарды еңбек нарығындағы қажеттілікке ... ... ... ... ... оқытуды ұйымдастыруды үйлестіреді,
бюджеттен бөлінген қаржыларды тиімді пайданалылуын талдайды.
11. Еңбек нарығында азаматтарды жұмыспен ... мен ... ... ... ... және ... сонымен қатар
бос жұмыс орындарының жәрмеңкесін ... ... және ... ... ... органдарға ведомствалық және статистикалық
есептерді, ақпараттарды уақтылы, сапалы тапсырады.
13. ... ... ... ... ... ... ... жүргізуді және халықты жұмыспен қамтуға ықпал тигіздіретін
жергілікті атқарушы органдарымен, ... ... ... және ... өзара қарым-қатынаста болуды жүзеге асырады.
14. Жұмыспен қамту бойынша уәкілетті ... ... ... ... жетілдіру бойынша ұсыныстарды жасайды және
олар бойынша шешімдер қабылдау үшін сәйкес органдардың қарауына енгізеді.
15. «Жұмыссыз ... ... қою және ... ... ... ... ... қызмет көрсету стандарттары
бойынша   аудандық және ... ... ... ... жұмысын
үйлестіру және бақылауды жүзеге асырады.   
16. Жамбыл ... ... ... ... өзіне тиісті
жариялымдарды өзгеруіне қарай жаңартып енгізіп ... келе ... ... және ... кезеңдегі елдердің
көбінде сегментацияның жеке факторлары үймеленуімен жиі ... ... ... еңбек нарығының сегменттері орын табады.
Сегментация байқалуының екі орталық нысаны бар: біріншіден, ... ... ... формальды және формальды емес
секторға бөлінуінен тұрады. Әсіресе ... ... ... ... ... тек белгілі салаларына қол жеткізе
алатыны, ... ... ... ... ... ... ... орнында кепілдігі бар, ұзақ мерзімді болашағының жоқтығы
көрінеді. Экономиканың ... ... ... емес ... ... ... дәрежелі жұмысшылардың көпшілігін қажет етпейді
[44, 85 б.].
Жоғарыда аталған көрсеткіштерге байланысты Қазақстан ... ... ... талдау жасап көрейік.
Жалпы еңбек ресурстарының саны 2005 - 2009 жылдар аралығында 10935
мың адамнан 11694 мың ... ... ... , яғни 759 мың адамға немесе 7 ... ... ... ... ... ... белсенді және белсенді емес
халық санының көрсеткіштері
(мың адам)
|Р/с|Көрсеткіштер |15 жас және одан ... жас ... |
| | ... ... ... |у, ... | ... белсенді емес халық | |ы, |
| | | |(+,-)|% |
| ... 2006 жылы 329,5 мың ... ... ал 2009 жылы 543,2 ... өсті. Яғни, жоспарлы 2010 жылдық көрсеткішті, өткен 2006 ... ... 213,7 мың ... немесе 65 % - ға өскенін
байқаймыз.
Сондай – ақ ... ... ... ... және ... заттарын жөндеу бойынша жұмыспен қамтылған халық санын 2006 –
2010 жылдар ... ... ... 71,2 мың ... ... 7 % - ға
көбейді. ... ... ... ... мен мейрамханаларда 2009 ... 2006 ... ... ... ... 21,8 мың адамға
немесе 31,8 % - ға өскендігін ... ... және ... ... ... 503,9 мың адам ... ... ал 2010 жылы 558,2 мың адамға жетті.
Яғни, 2010 жылдық көрсеткішін, өткен 2006 жылдық көрсеткішімен ... мың ... ... 1 % - ға өскендігін ... ... ... 2006 – 2010 ... аралығын салыстыратын болсақ, 33,9 мың адамға
немесе 63,9 % - ға ... ... ... ... ... ... және тұтынушыларға қызмет көрсету бойынша 2006 жылы 207,1 мың адамды
құраса, ал 2010 жылы 374,3 мың ... ... ... 2009 ... 2005 жылмен салыстырсақ 167,2 мың адамға немесе 81 % - ға көбейгенін
байқаймыз. Мемлекеттік басқару аппаратында жұмыспен ... ... 2006 ... ... ... ... болсақ, 24,1 мың адамға немесе 8 % - ға
көбейген. Сондай – ақ білім беру ... осы ... ... ... ... ... жоғары екендігін көреміз. Яғни 2010 жылдық
көрсеткішті, ... 2006 ... ... ... ... 100,6 ... немесе 6 % - ға өскендігін көреміз. Денсаулық сақтау және әлеуметтік
қызмет көрсету бойынша 2006 жылы 299,7 мың ... ... ал 2010 ... мың ... жетті. 2006 – 2010 жылдар аралығын салыстыратын болсақ,
37,2 мың адамға немесе 13 % - ға ... ... ... және ... ... ... салаларында жұмыспен қамтылған
халық саны 2006 жылы 196,3 мың адам ... 2007 жылы 195,8 мың ... ... Яғни 2010 ... ... ... 2005 ... салыстыратын болсақ,
-0,5 мың адамға немесе 0,3 % - ға ... және ... да үй – ... ... көрсету саласы бойынша да 2005 – 2009 жылдар ... ... -20,9 мың ... ... 49,2 % - ға ... Жамбыл облысы еңбек нарығының ахуалын талдау
Облыстың негізгі бағыты индустриалды-аграрлық ... ... ... ... 2008 ... сәйкес кезеңіндегімен салыстырғанда
өнеркәсіп өндірісінің көлемі облыстың бес ... мен ... ... ... ... ... ( өндіріс көлемі 22,5 %-ға өсті), ... %-ға) ... мен ... ... (16,7 %-ға) қол ... ... үш
ауданы мен Тараз қаласының өнеркәсіп өнімдерінің көлемі облыстық орташа
көрсеткіштен асып ... ... ... ... ... ... 2009 жылғы қаңтар-
желтоқсанда ағымдағы бағалармен 24047,6 млн. теңгені ... ... ... сәйкес кезеңіндегі 5,7 % -ға өсті.
2010 жылдың 1 қаңтарында 2009 жылдың ... ... мал басы ... барлық санаттағы шаруашылықтарында өсті.
Мал басының өсуіне, негізінен, тұрғын халықтың үй шаруашылықтары мен ... ... ... қол ... ірі қара ... қой мен ешкі , жылқы және құс саны ... он ... ... ... түйе ... жеті ... өсті.
2009 жылғы қаңтар-желтоқсанда 2008 жылдың сәйкес кезеңіндегіге
қарағанда ет өндіру ... 4,2 %-ға, сүт ... 2,7 %-ға, ... өндіру-
1,6 %-ға, жүн өндіру- 4,6 %-ға артты.
Облыстың 7 ауданында аграрлық ... ... ... 3 ... ірі ... ... байланысты өнеркәсіп дамып келеді.
Облыстың өнеркәсібінің дамуына ... ... ... ... өз үлесін қосуда.
Жамбыл облысы фосфорлы және ерітінді қоспалар шикізат базасы болып
табылады. Оның территориясы республикадағы ... ... 71,9%, ... 68%, алтын – 8,8%, мыс - 3%, уран – 0,7% құрайды.
Облыс түрлі-түсті металлдарға, баритке, көмірге, ... ... ... ... өңірінде бірнеше табиғи газ орындары барланды. Амангелді газ
орында 18 ұңғыма жасалды, оның тәуліктік газ беру көлемі 820 мың куб ... ... ... ... ... етіле бастады. Шу-Іле аймағында
болашағы бар қалайы-цинк минералының көздері табылды. Шу ... кен ... мыс ... алу іске асырылуда. Республика ... жер асты су ... ... ... үшінші орын алады.
Сарысу ауданының тұз кен орны өнеркәсіптік қызығушылық танытуда. Астық
және техникалық тұз қорының көлемі 10 млн. ... ... ... 2 ... минералды су орны барланды: Мерке,
тәуліктік қоры 0,518 мың куб метр суы бар және ... ... ... ... ... суға ... ішкі және ... туризмді дамытуға үлкен мүмкіншілігі бар.
Өйткені облыс территориясында тарихи ескерткіштер орналасқан Әйгілі Жібек
жолы өткен: Сайрам-Тараз-Ақшолақ-Ақыртөбе-Құлан-Мерке-Шу-Аспара-Қордай ... ... ... ... жолы тарихи орталығын қайта жандандыру,
түркі тілдес ... ... ... және ... ... ... ... бағдарламасына енгізілген.
Берілген көрсеткіштер бағдарлама индустриалды – инновациялық 2006-2010
жылдар ... ... ... 2005 жылы ... ... ... ... АҚ «Амангелді кен орны ... ... және ... ... АҚ ... ... Мерке ауданында іске қосылды.
Орташа жауапкершілігі бар ... ... кен ... ... ... ... ... сүт өңдеудің жаңа технологиялары іске қосылып,
лактоза және сырпастасы шығарылып, сырдың жаңа ... ... ... ... ... түрлері жарық көре бастады. «Фудмастер Кордай» АҚ
жаңа технология енгізіліп, сырдың жоғары сапалық түрлері өндіріліп, ... ... ... ... ... цех және өндіріс орындары ашылып
және медициналық мақтаны ... ... ... ... терезе және
есік шығарыла бастады. Бұл өзгерістер инфрақұрылымның ... ... ... жоғарылануымен, ауылшаруашылығын
несиелеудің дамуымен, қосымша қаржы қаражаттарын ... ... ... облыстардың тұрақты дамуы, жер өнімдерін өндірумен және тұқымды көбейту
шаруашылығымен тікелей байланысты. Агротехнологиялық және қысқы ... ... ... алды. Қазіргі кезде оригинатор шаруашылығының 2 түрі
қызмет жасап, 8 ... ... ... және 21 ... ... ... ... мақсаттарының бірі аса дамыған 50 елдердің
қатарына қосылу үшін орта және кіші ... ... ... ... ... үшін 10 бизнес-центр және 2 бизнес-инкубатор, 20 бизнес-
ассоциациясы құрылды.
Облыстағы ... ішкі ... ... ... ... қарап дамытуға тиіспіз. Өз бизнесімізді ерекшелендіріп,
шетелден қызығушылық дамытып оларды ... ... ... Бұл ... ... ... ... жасау құрылымы бар. Осы бойынша
жоба құрып көздеген мақсатқа ... ... ... ... бөлінуіне байланысты
көрсеткіштерге талдау жүргіземіз. Ол келесі 3- кестеде келтірілген.
Кесте ... ... 2010 ... 1 ... ... ... жер ... және
әкімшілік–аумақтық бөлінуі
|Көрсеткіштер |Жер |Халық |1ш.км-де |Қала-л|Кенттік |Елді мекендер |
| ... ... |ар ... | |
| |мың |мың ... ... | |
| ... |адам |р саны, | |саны | |
| | | ... | | | |
| | | | | | ... ... | | | | | | |ар ... ... | | | | | | | ... |144,3 |1138.8 |7,0 |4 |153 |12 |367 ... қ. |0,1 |462,4 |342,3 |1 |- |- |- ... ... |4,5 |80,2 |17,8 |- |17 |- |42 ... ауданы |4,3 |77,4 |18,0 |- |17 |- |46 ... ... |4,2 |51,5 |12,4 |- |15 |- |52 ... |9,0 |111,3 |12,4 |- |19 |1 |40 ... |9,1 |61,3 |6,7 |- |15 |1 |42 ... | | | | | | | ... ... |7,1 |73,5 |10,4 |- |14 |2 |42 ... |50,4 |32,1 |0,6 |- |16 |6 |23 ... | | | | | | | ... ауданы |31,4 |44,6 |1,4 |1 |9 |- |25 ... ... |12,2 |50,7 |4,2 |1 |13 |1 |22 ... ... |12,0 |93,8 |7,8 |1 |18 |1 |33 ... ... ... ... ... ... ... болады. Жамбыл облысының жалпы жер көлемі 144,3 мың шаршы км.,
оның ішінде ең көп үлесін Мойынқұм ... алып ... 50,4 мың ... км., ... аз ... Жуалы ауданынында 4,2 мың шаршы км. және Тараз ... жер ... 0,1 мың ... км. Ал ... санына келетін болсақ
керісінше ең көп тұрғындар Тараз қаласында 362,4 мың адам ... ең ... ... ... 32,1 мың адам ... 1 ... км-де тұратын
тұрғындар санына келетін болсақ Мойынқұм ауданында 0,6-ға тең болса, Тараз
қаласында ол ... ... тең ... ... Мойынқұм ауданында жер
көлемінің көптігі негізінен ... ... ... онда ... аз
мекендейді. Ол жерлерді мал ... ... ... Облыстағы қалалар саны 4-ке тең. Кенттік ауылдық округ саны
облыс бойынша 153-ке тең болып отыр. ... ... ... саны ... 19 ... Сарысу ауданында 9. Кенттердің ең көп ... ... 6-ға тең. Ал ... ... болсақ облыста Жуалы
ауданында 52 ауыл бар болса, Талас ауданында 2 ауыл ... ... ... 4 ... 153 ... ... округ бар. Кенттер саны 12
болса, ауылдың саны 367 ... ... ... ... ... ... халықтың, оның ішінде еңбекке қабілетті адамдардың
белгілі бір санын ... ... Ал ... ... ... ... ... болып табылады. Еңбек ресурстарының саны мен сапасы халықтың саны
мен жас-жыныстық құрамына байланысты анықталады.
2.3 ... ... ... ... ... облысы республиканың еңбекпен жеткіліксіз қамтылған аймағына
жатады, себебі салалық құрылымдардың ... мен ... ... ... және ... ... дамуының
жеткіліксіздігі. Әлеуметтік қорғау органының мәліметтері бойынша облыстағы
әл-ауқаты төмен тұрғындар саны 2010 жылы 7,0 ... ... 74,9 мың ... ... ... нарығын экономикалық бағалау аса маңызды болып
табылады. Экономикалық белсенді халыққа шаққанда ... ... 7,7 % ... ... ... ... және ... әсерінен Жамбыл облысында және ... ... ... ... күші ... ... жаңа тенденциясы пайда
болды. Оны келесі кестеден көруге болады.
12-кестедегі ... ... ... ... жасасақ келесідей болады.
Республикадағы экономикалық белсенді халық саны 8228,3 мың ... ... ... белсенді халық саны 548,6 мың адамды құрайды.
Кесте 12
2008 жылдағы тұрғындардар ... ... ... халық саны,|Экономикалық белсенді |
| |мың адам ... ... % ... | | |
| | ... ... ... |жұмыс- |
| ... | ... ... |
| | | ... |жұмыс-сыз| | |
| | ... |дар | | ... | | | | | ... |8228,3 |7631,1 |597,2 |92,7 |7,3 ... ... |548,6 |506,2 |42,4 |92,3 |7,7 ... оның ... жұмыспен қамтылғандар саны республика бойынша 7631,1
мың адам болса, облыс бойынша ол ... 506,2 мың ... ... ... ... 597,2 мың адам ... облыс бойынша 42,4 мың адам болып
отыр. Экономикалық белсенділікке шаққанда еңбекпен ... ... 92,7 ... ... облыс бойынша 92,3 пайыз, ал жұмыссыздар
республика бойынша 7,3 пайыз болса, облыс ... 7,7 ... ... ... ... ... ... 0,4 пайызға жұмыссыздар
саны өсіп отыр.
Талдау барысында байқағанымыз облыс бойынша жұмыссыздар саны ... ... ... ... азайту үшін алдағы жылдарға арнайы
бағдарлама жасап, оны іске асыру қажет деп ойлаймыз.
Қазақстан Республикасындағы нарықтық ... ... ... ... ... өзгеруі өз әсерін тигізеді. Еңбек нарығында
жаңа жұмыс ... ... ... жұмыс күшіне деген сұраныстың саны мен
сапасының параметрі өзгертті. Жалпы айтқанда ... ... ... өсу ... ... деген сұраныс пен жұмыспен қамтуды
жоғарылату болып табылады.
13-кестедегі ... ... ... ... ... бес ... салыстырамыз. Экономикалық белсенді халық 2006 жылы 519,5 мың
адамды құраса, 2010 жылы 548,6 мың ... ... екі ... салыстырсақ 2010 жылы 2006 жылға қарағанда 6 пайзға ... ... ... санын салыстырсақ 2006 жылы 57,4 мың адам
болса, 2010 жылы 42,4 мың адам ... ... осы ... 2006 жылмен
салыстыратын болсақ 26,2 пайызға ... ... ... саны 2006 жылы 462,1 мың адам ... 2010 жылы 506,2 мың адам
болып отыр, 2006 жылмен салыстырсақ 24 ... ... ... саны ... ... ... ... белсенді халық санына шаққандағы жалпы
жұмыссыздар үлесі 2006 жылы 11,1 ... ... 2010 ылы 7,7 ... ... ... ... 30,6 ... төмендеген. Тіркелген жұмыссыздар саны
2006 жылы 7,8 мың адам болса, ол көрсеткіштер жылдан жылға өсіп ... ... 9,5 мың ... өскен, 2006 жылмен салыстырсақ 2010 жылы 22 пайызға
өсіп ... ... ... ... ... ... белсенді
халық санына шаққандағы үлесі 2006 жылы 1,5 пайыз болса, 2010 жылы 1,7
пайыз болған, 2006 ... ... 2010 жылы 13 ... өсіп ... ... ... нарығының жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер динамикасы
мың адам
|Көрсеткіштер |2006ж | 2007 | 2008 |2009 ... ... | |ж |ж | | |06 |
| | | | | | ... | | | | | |% ... | | | | | | ... халық |519,5 |492,9 |496,6 |510,7 |548,6 |106 |
|Жұмыссыздардың жалпы| | | | | | ... |57,4 |50,4 |48,7 |46,8 |42,4 |73,8 ... | | | | | | ... |462,1 |442,4 |447,9 |463,9 |506,2 |124 ... саны | | | | | | ... | | | | | | ... халық |11,1 |10,2 |9,8 |9,2 |7,7 |69,4 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... |7,8 |8,3 |9,1 |11,1 |9,5 |122 ... саны | | | | | | ... ... |1,5 |1,6 |1,8 |2,1 |1,7 |113 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... негізделген экономикалық жүйеге өтудің маңызды
жолы еліміз үшін мемлекет меншігін жекешелендіру. Нарықты ... одан әрі ... ... ... бірі ... тұтыну процестері негізінде құрылып жатқан шаруашылықтар ... ... іске ... ... ... әдістемеліктер бойынша шағын кәсіпкерлік
субъектілерінің ... ... және ... ... ... ... ... 1997 жылғы 19 маусымындағы «Шағын кәсіпкерлікті
дамытуға мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қатарына орташа есеппен саны 50 адамнан және
активтерінің жалпы құны орта ... бір ... 60 мың ... ... аспайтын, кәсіпкерлік қызметпен айналысатын заңды және жеке
тұлғалар жатқызылады [54].
1998 жылғы наурыздың ... ... ... қожалығы туралы»
Қазақстан Республикасының жаңа заңы өмірге келді. Бұл заңда ... ... ... ... ауыл ... өнімін өндірумен, сонда-ақ осы
өнімдіұқсатумен және өткізумен тығыз байланысты отбасылық еңбек бірлестігі
шаруа (фермерлер) қожалығы деп танылған [55].
Шаруа қожалығы – өзі өнім ... ... ... ... ауыл шаруашылық тұлға. Оның басты ерекшеліктері:
–өз қызметін отбасылары арқылы жүргізеді;
– жер мемлекеттік актімен бекітіліп берілгеннен кейін оның ... ... ... ... ... ... ... алынып, өзінің атынан жергілікті
органдармен шарт жасасып отырады;
–шаруа ... ... ... ... мүшелерін
азық–түлікпен қамтамасыз ету, сонымен бірге, өндірген өнімдерді ... ... ... ... аяғынан тік тұрып үлгерген фермерлер адамдарды жалдай
бастағаны байқалады [56,2 б.].
Кәсіпкерлікпен жеке ... ... ... ... ... мемлекеттік секторға қайта бөлу тенденциясы өсуде, сондықтан
Жамбыл облысында кіші және орта ... ... ... негізгі
кардиналды шешімі болып табылады. 2006 ... ... ... ... қамтылғандар үлесі 84,6 пайызға жетті .
3 Еңбек ... ... және ... ... ... ... ... Еңбек нарығын реттеудің тиімді экономикалық тетіктері
Қазіргі ғылыми өндірістер еңбек ресурсына жаңа көзқараспен ... ... Бұл ... ... ... ... жұмыс күнін ақы
төлеуде кемшіліктерінің сақтау саясатын білдіреді. ... ... ... ... шартты, ақысы төмен аймақтарға мамандардың жұмыс ету
қызығушылығын арттыру. Микро деңгейде ресурстар ... ... ... ... керек. Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, ... мен ... бір ... орнында жұмыс ету ұзақтығымен тығыз
байланыста екендігін көрсетеді. Арнайы зерттеулер менеджер–маманның бір
орында оптимальды жұмыс ету ... – 4 жыл ... ... бола ... осы ... өндірісті дұрыс түсіну және басқару жұмыстарын
шешуде қажетті ... ... ... алайда әрі қарай
ізденісі кемігендіктен бұл білімдер көрсетілген мерзімнен бастап ... ... ... ... өсу, карьерлік ауысу) немесе
көлденеңі ... ... ... маманның жұмысқа тұрақты белсенді
қатынасын көрсетеді. Дамыған мемлекеттерде, оның ішінде АҚШ-та 20 жыл ... ... ... ... 20 жыл ... 4 ... жұмыс
істеген инженер аса құнды болып табылады.
Қазақстандағы еңбек ресурстары нарығы көптеген өзгерістерге ұшыраған,
еңбек ресурстары жалпы ... ... ... ... ... ... құрылымдада сондай жағдайға тап болды.
Еңбекпен қамту сферасында стихиялы ... ... ... еңбек
ресурстарының қозғалысы ешқашан экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мамандарының потенциалы (инженер, технолог, мұғалім,
құрастырушы) белгісіз қызметтердің жетегінде кете барды. Олар ... ... кіші ... ... тұрақсыз факторлар мен қайнар көздердің өсіміне сәйкес
қарама-қайшылығын ... ... бар. ... ... ... ... ... қажеттілігі туады.
Қазіргі уақыттағы еңбек ресурстарын пайдалануды ... ... ... ... үшін ... ... деңейдегі бос тұрған жұмыс
орындары мен жұмысшыларға қойылатын ... ... ... ... болашақта еңбек нарығының тапсырысына еңбек ресурстарын қайта
дайындау;
- елдің барлық ... оның ... ... ... ... пен ... ... инфрақұрылымды дамыту;
- жаңа жұмыс орындарын ашылуына қолдау көрсету, әсіресе ... ... ... ... және ... ... ресурстарын, еңбектің көші-қонын
реттеп қайта орналастыруға өз үлесін қосатын іс-шараларын жасап қабылдау;
- мамандық, тұрақты кәсіп және ... ... ... орнынан
босап қалған жұмысшыны қайта дайындау жүйесін және кәсіптік білім беру
мониторингін жасау.
Бұл ... ... ... алу ... реформалауда, экономиканы
қайтадан құру бағдарламасында, жұмыспен қамтамасыз етудің салалық және
облыстық бағдарламасында негізгі ... алу ... ... ... ... ... салық жүйесінің іс-шаралары мен
жеңілдіктер көмегімен жасау маңызды мәнге ие ... ... ... ... жастардың барлық топтары үшін салық ... Сол ... ... бар бірақ еңбек ... жоқ ... ... ... иесіне қызығушылық таныту қажет. Тәжірибесі жоқ
жастар үшін жұмыс ... бөлу ... ... ... ... ... ... идеяға конкурс жариялауға болады, мысалы, орта кәсіптік ... ... үшін ... ... бойынша жұмыс орнын ... бұл ... ... ... ... ... жою үшін ... әдісі қажет.
Еңбек ресурсын қолдануда жаңалық ашу ... ... ... ... ... ... жаңашылдығының күтілетін бірден-бір
жолы әлемдік экономика кеңістігіне ... ... ... ... ... ... ... даму идеясы XVI ғ. пайда болып, өзінің
шыңына XX ғ. ... ... ... ... ... мемлекеттерді
интеграциялаудың негізгі себебі болды, сондықтан жабық экономикалық жүйе
шеңберінде сауда-экономикалық операциялар ... ... ... ... ... ... және коммуникациялық қызметтердің,
тауарларды тасымалдаудың ... ... ... ... жою, ... , ... және ... ресурстардың құнының
төмендеуіне әкеледі деп болжауда [66.52 б.] .
Әлемдік кеңістік ... ... мен ... құны және наклодной
шығыны төмендейді. Бұның барлығы ... ... ... ... көп ... ... қауіпі де аз емес. ... ... ... яғни ... ОША (ЮВА), Түркия, Аргентинада ... және ... ... ... [67, 31 б.].
Әлемдік шаруашылықтың қозғаушысы ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... азиаттық–тынық
мұхит аймағына өтеді, бірақ оңтүстік шикізат көзі болып қала ... ... көп ... алып ... ... ... ... жарты ғасыр «көмектесу» мәселесін шешуде. Қанша
декларация қабылданғанмен жылдан–жылға ол мәселенің көлеміде ... ... 1900 ... 2000 жыл ... әлемдік ҰЖТ салыстырмалық құны
19 есе, ал тұрғындар- 4 есе (1,6 дан 6,3 млрд. адам). өсті. ... ... ... мемлекетінің ҰЖТ жан басына шаққанда 1/9 құраса, сол ... ... мен ... 1/20 ... ... және ... мемлекеттер
арасындағы кіріс ғылыми техниканың прогресіне пропорционалды дамып отырды.
1965 жылы айырмашылық 30 есе ... XX ғ. ... 60 ... ... ... ғылыми – техникалық, әлеуметтік және электронды
... ... ... арқа ... ол күрделі ғылыми
сыйымдылықты технологияны жасауды ... ... Оның бір ... ... басқа аймақтарына экспортталады.
Индустралды қоғамға өту жолында жаһанданудың құрылымы әлеуметтік
дамуды өкінішке орай жеңілдете алмады.
Жалпы әлемдік ... ... ... ... олар ... ... және ... өсуде, еңбекпен қамту мен еңбек
ресурсын пайдалану деңгейінің төмендеуі, мемлекеттің әлеуметтік ... ... ... ... ... ... нақты табысының төмендеуі,
«экономикалық прогрестен зардап шеккен» адамдар тобының ... көп ... ... пен ... ... ... келесідей жағдай
кездеседі: кейбіреулер жұмысты табады, кейбіреулер жұмысты ... ... ... ... қай ... адамдар көп болады және
басқаларға ... ... ... мүмкінбе. Әлеуметтік-экономикалық
прогресс үшін, өзінің ... ... ... баға ... ... жаңа ... іздеуге тура келеді.
Мемлекет ішіндегі еңбек ресурстарын пайдалануды жақсартудың маңызды
бағыты еңбекпен қамту ... ... құру ... ... ... ... ... яғни нақты жұмыссыз топтар бойынша өтініш ... ... ... алу мен ... ... ... ... бос орындарды беретін жұмыс берушілердің ... ... ... ... және ... шаруашылықтармен
іскерлік байланыс орнату.
Еңбекпен қамту ұйымы кәсіпорын, ... ... және ... жұмыссыздарды жұмысқа алуды қайта бөлуді күшейту мен ... ... ... ... мен ... жұмыспен қамтуды жетілдіру жолдарын
ғылыми зерттеу ... ... мен ... ... ... Елімізде және облыста еңбек нарығын реттеудің ... ... ... мен ... күшін пайдалану бойынша, сатып
алушылар мен сатушылар ... және ... ... ... ... әлеуметтік институттар тұрақты ықпал етуіне байланысты болатын
әлеуметтік еңбек және экономикалық қатынас жүйесі.
2. Еңбек нарығын ... ... ... ... ... ... мен жетістіктерін айқындалып, Қазақстан өзінің ... ... ... жасауы қажеттігі қарастырылды.
3. Болжамды зерттеулер жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ерекшелігі облыстағы жұмыспен қамту
және олардың өмірлік деңгейін жоғарылату мақсатында ... ... ... жұмысқа орналастыру тиімділігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... өзарақатынасына толық талдау жасауды
талап етеді. Талдаудың ... ... бірі ... Сондай модельдік талдау кезінде алынған сапасын тексеруден кейін
экономикалық динамиканы болжау үшін ... ... ... ... ... еңбекпен қамту санын анықтайтын
бағыты есептелінді және ... ... ... ... ... ... санына әсер ететін факторларды ранжирлеу деңгейі
бойынша бірінші ... ... ... қамтылғандар санын талдауға
мүмкіндік береді.
4.Жамбыл облысы бойынша еңбек ресурстарын пайдалануды жақсартудың
негізгі шаралары ... ... ... ... ... үшін жалпы ұлттық деңейдегі бос тұрған жұмыс
орындары мен жұмысшыларға қойылатын талаптар жөнінде ақпараттық
жүйені ... ... ... нарығының тапсырысына еңбек ресурстарын қайта
дайындау;
- елдің барлық аймақтарында оның ішінде ауылдық жерлерде еңбекке
сұраныс пен ұсыныс бойынша инфрақұрылымды ... жаңа ... ... ... ... ... салааралық және кәсіпкерлік еңбек ресурстарын, еңбектің көші-қонын
реттеп қайта ... өз ... ... ... жасап қабылдау;
- мамандық, тұрақты кәсіп және алдын-ала сұраныс бойынша, орнынан
босап қалған жұмысшыны қайта ... ... және ... ... ... ... ... инфрақұрылымдық дамыту, ол жұмысшы орындарының
санын көп ұлғайтады және еңбек нарығын бәсеңдетеді;
-жаңа жұмыс орындарының құрылу ісін ... ... ... қажеттілікке қол жеткізу үшін басқару
және қаржыландыру жүйесін жетілдіру қажет;
5. Облыстың еңбек нарығын ренттеудің ... ... ... ... үшін ... ... қосу ... облыс тұрғындарын еңбек ... ... өсу ... құру негізінде экономикалық белсенді халық санын, жұмыспен
қамтылғандарды, жұмыссыздарды есепке алу жүйесін жетілдіру;
- ... ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандарды айқындау, олардың еңбек
табысы жөніндегі мәліметтерді анықтау;
- облыс бойынша шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... бәсеке қабілеттілігін жоғарылату, яғни экономика
салалары бойынша мамандарды дайындау және қайта ... ... ... ... жетілдіру;
- жұмыссыздарды жұмыспен қамтамасыз етудің жаңа ... ... ... ... ... ... ... – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері» Қазақстан Республикасының ... ... ... ақпан 2011ж
2.А. Байболова, «Халықты жұмыспен қамту», Саясат №4, 2005ж.
3. К.Маркс. Капитал Т1- Маркс К., ... ... ... Курс ... ... – 3-е изд. доп./ Под ред. ... – М.:
Инфра-М, 2000 - 716с.
5.Социология. Лекциялар курсы. ... ред. ... ...... ... 2001. –160 ... Курс ... теории: Учебник/Под ред. Чепурина М.Н., Киров,
1994г., с. ... ... И. К ... парадигме рынка труда// Вопросы экономики-1998,
№2, С.83-91.
8. Курс экономики // Под ред. Б.А. Райзберга.- М.: 1997 , -720 ... ... Э.Дж. ... 1994
10. Экономика /Под.ред. Буланова А.С. –М, 1994
11. Маркс К., ... ... изд.- Т. ... ... Н.К. и др. ... рынка труда в малых и средних ... ... ... ... Экономика,2000.-223с.
13. Марцинкевич В.И., Соболева И.В. Экономика человека: Учебное пособие для
высш.учеб. заведений.-М.: ... ... 286 ... ... Ө.Қ., ... Ү.С., ... Б.А., ... Б.И., Нысанбеков
М.Ә. Жалпы экономикалық теория . Алматы- Ақтөбе, 2002 жыл, 365 б.
15.Саткина М.А., Гибриков Г.Г. Основы ... ... ... ... не ... спец. вузов.-М.:Экономика,1995- 367 с.
16.Экономика труда и ... ... ... Р.П. ... -М.1997-623с.
17.Сосновская Л.И. Основы теории рынка труда- СПб, 1992- 124 с
І8.Человеческое развитие в ... ... для ... ... ... Дж. М. ... ... занятости, процента и денег.- М.,"Прогресс"
1978,-494 с.
20. Маслова И.С. ... ... ... ... Человек и
труд.М.,1993,№3,С.24-29.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықты жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету қағидалары, еңбек және жұмыспен қамту саласында кемсітушілікке жол бермеу30 бет
«Ақтау теңіз порты» АЭА-ның даму концепциясы19 бет
Ішкі істер органдары штабтарының жүйесі және құқықтық жағдайы71 бет
ААҚ сынау зертханасы жағдайында құрлыс өнімдерінің сапасын талдау40 бет
Автоматты технологиялық және химиялық реакторлы процесс51 бет
Аграрлық саясат9 бет
Аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары6 бет
Аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі және Қазақстанның саясаты99 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь