Туристік инфрақұрылымды жақсарту бағдарламасы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ТАЛҒАР АЙМАҒЫНА ФИЗИКАЛЫҚ . ГЕОГРАФИЯЛЫҚ
СИПАТТАМА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Географиялық орны мен ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4
1.2 Табиғи жағдайы мен ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5


2 ТАЛҒАР ҚАЛАСЫНЫҢ ДЕМАЛЫС САЛАСЫН ДАМЫТУДЫҢ
АЛҒЫШАРТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.1 Туризм мен демалыс саласын дамытудың табиғи алғышарттары ...11
2.2 Туризм мен демалыс саласын дамытудың әлеуметтік.экономикалық
алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.2.1 Аймақ территориясының этнографиялық ерекшеліктері ... ... .
2.2.2 Тарихи . мәдени обьектілер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3 ТАЛҒАР АЙМАҒЫНЫҢ ТУРИЗМ МЕН ДЕМАЛЫС САЛАСЫН
дамыту бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3.1 Туристік инфрақұрылымды жақсарту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
3.2 Туристік орталықтарды қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі кезде қоғамның рекреациялы іс-әрекеті әлемде қарқынды дамып келе жатыр. Бұл құбылыс қызмет көрсету көлемінің кеңеюіне, халықтың білім деңгейінің көтерілуіне және халықтың материалдық жағдайының жақсаруына байланысты көптеген дамыған индустриалды мемлекеттерде жүзеге асып жатыр.
Мен, Қазақстан Республикасының азаматшасы болғандықтан, елімнің өркендеуіне, жерімнің көркеюіне шамам жеткенше өз үлесімді қосуға міндеттімін деп ойлаймын. Өз басым сырға толы, жырға толы, киелі Талғар өңірінің перзенті болғандықтан, осы қасиетті өңірдің дамуына, бәсекеге қабілетті болуына, мен, өз кезегімде көмегімді тигізгім келеді.
Осы мақсатпен, курстық жұмысымның тақырыбын «Туристік инфрақұрылымды жақсарту бағдарламасы (Талғар қаласы бойынша)» деп алдым. Бұл курстық жұмыста туризмді дамыту үшін менің өз жобам ұсынылып отыр. Әрине, әзірше бұл жоба тек менің қиялым арқылы ғана жүзеге асырылып отыр, ал, болашақта осы жобаны жүзеге шынымен-ақ асырсам деген арманым бар!
Туризмді дамыту мәселесі Талғар аймағындағы ең негізгі мәселелердің бірі болып саналады. Талғар аймағы туристік – рекреациялық ресурстарға өте бай өңір. Аудан рекреациялық сұранысты туғызатын әлеуметтік – экономикалық даму көрсеткішінің жоғарылығымен және туристік салада рационалды түрде пайдалану мен жан – жақты зерттеуді қажет ететін бай туристік – рекреациялық әлеуетімен сипатталады.
Жұмыстың мақсаты . Аймақтың демалыс пен туризм саласын дамыту үшін туристік – рекреациялық ресурстарды белгілеу және оларды пайдалану жолдарын анықтау болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшін курстық жұмыс барысында келесі міндеттер анықталды :
- аймақтың физикалық – географиялық орнына сипаттама беру;
- аймақтың туризм мен демалыс саласын дамытудың табиғи және әлеуметтік- экономикалық алғышарттарын анықтау;
-туристік-рекреациялық ресурстарды демалыс пен туризм саласында пайдаланудың жолдарын анықтау;
- туристік саланы дамытудың жобасын жасау;
Зерттеу әдістері:салыстырмалы аналитика, жүйелі түрдегі талдау, тарихи тұрғыдан зерттеу, экономикалық және статистикалық зерттеу әдістері қолданылды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы:Талғар қаласында ерекше мәнге ие туризмді дамыту жолдары мен әдістері анықталды. Туризмнің деңгейіне баға берілді және болашақтағы даму мүмкіншіліктері анықталды.
1. Ердавлетов С.Р. Экономическая и социальная география Казахстана. – Алматы : Қазақ Университеті, 1998. – с.108.
2. Сәтбайұлы Ә.Б. Талғар тарихы ұрпаққа мұра. – Алма – Ата : Ғылым, 1992. – 201-202 б.
3. Физическая география Республики Казахстан // Под.ред. К.М.Джаналиевой. – Алматы : Қазақ Университеті, 1998.- 253-254 с.
4. Айдаров К.М. Талғар аймағының табиғаты // Талғар №128,2001.-4-5б.
5. Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы. Т-1.
6.Пузырева А.А. Климатическое районирование Южного Казахстана.- Алма- Ата : Наука, 1995.- с.213
7. Макаревич Г.К. Заложники гор // Аргументы И факты №41, 2001.-5-6с.
8.Ердавлетов С.Р. География туризма : история, теория, методы,практика. – Алматы, 2000-с.336.
9.Мироненко Н.С.,Твердохлебов И.Т. Рекреационная география.-М: МГУ, 1981.-с.203.
10.Вишневская И.В. Алматинский Заповедник.- Алма-Ата,1991.-с.167.
11.Зверев М.Д. Алматы қорығы-Алматы,1995.-с.138.
12.Турсинбаева К.С. Развитие туризма Карагандинской области: Автореф. К.д.г.н.-Алматы,2003.-с.129.
13.Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері.-Алматы:Қазақ Университеті,2004- б.172.
14.Трихи-мәдени мұраларды қорғау және пайдалану туралы, Қазақстан Республикасының заңы,02.07.1992.
15. Байпақов М.К. Жетісу және Оңтүстік Қазақстандағы о.ғ.қалалардың мәдениеті.-Алматы,1996.-б.223.
16.Пірімбетова М.П. Талғар қаласы жайлы деректер.-Талғар,1993.-б.197.
17.Кәкішов К.Т. Талғар аймағының мәдени мұралары.-Талғар, 1995.-б.163.
18.Папирян Г.А. Экономика туризма.-М.:Финансы и статистика,1998.-с.213.
19.Талғар ауданының 2003-2004 жылдардағы әлеуметтік – экономикалық дамуының көрсеткіштері.-Талғар,Аудандық әкімшілік,2004.
20.Талғар ауданының Әкімшілік Экономикалық Басқармасының даму бағдарламасы.-Талғар,2004.-б.58.
21.Биржаков М.В. Введение в туризм.-Спб.: ИТД. «Герда»,1999.-с.448.
22. Сәтбайұлы Ә.Б. Талғар қаласының тарихы.-Талғар,1998.-б.275.
23.Талғар Энциклопедиясы.-Талғар,1998.-б.467.
24.Жетісу Энциклопедясы.-Алматы:Ғылым,2001.-б.446.
25.Туристік саланы дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламасы .- Астана,2003.-б.96.
26.Каурова А.Д. Организация сферы туризма.-Москва,2008-с.269-320.
        
        Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
География факультеті
Туризм кафедрасы
Курстық жұмыс
Туристік инфрақұрылымды жақсарту бағдарламасы
(Талғар қаласы ... – нші курс ... ... ... ... жетекшісі ----------------------------------------- Ақтымбаева А.С.
(г.ғ.к, доцент) ... ... ... ... ... меңгерушісі --------------------------------------- Артемьев
А.М.
(қолы, күні)
Алматы, 2010 жыл
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
........................... 3
1 ... ... ...... ... орны мен ... ... жағдайы мен ресурстары
........................................................5
2 Талғар қаласының демалыс ... ... ... мен ... ... дамытудың табиғи
алғышарттары ...11
2.2 Туризм мен демалыс саласын дамытудың
әлеуметтік–экономикалық
алғышарттары
............................................................................
..................17
2.2.1 Аймақ территориясының этнографиялық
ерекшеліктері .........
2.2.2 Тарихи – ... ... ... ... ... мен ... ... бағдарламасы
.............................................
3.1 Туристік инфрақұрылымды жақсарту
.................................................28
3.2 Туристік орталықтарды қалыптастыру
...............................................30
Қорытынды
............................................................................
..............31
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
.........................................33
Қосымша
............................................................................
...................34
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Қазіргі кезде қоғамның рекреациялы іс-әрекеті
әлемде қарқынды дамып келе ... Бұл ... ... ... ... ... білім деңгейінің көтерілуіне және халықтың материалдық
жағдайының жақсаруына ... ... ... индустриалды
мемлекеттерде жүзеге асып жатыр.
Мен, Қазақстан Республикасының азаматшасы болғандықтан, елімнің
өркендеуіне, жерімнің көркеюіне шамам ... өз ... ... деп ... Өз ... сырға толы, жырға толы, киелі Талғар
өңірінің перзенті болғандықтан, осы қасиетті өңірдің ... ... ... мен, өз ... ... тигізгім келеді.
Осы мақсатпен, курстық жұмысымның тақырыбын «Туристік инфрақұрылымды
жақсарту бағдарламасы (Талғар қаласы ... деп ... Бұл ... ... ... үшін ... өз ... ұсынылып отыр. Әрине, әзірше
бұл жоба тек менің қиялым арқылы ғана жүзеге асырылып ... ал, ... ... ... ... ... ... арманым бар!
Туризмді дамыту мәселесі Талғар аймағындағы ең негізгі мәселелердің
бірі болып ... ... ... ...... ... өте
бай өңір. Аудан рекреациялық сұранысты туғызатын әлеуметтік – экономикалық
даму көрсеткішінің жоғарылығымен және туристік ... ... ... мен жан – ... ... ... ететін бай туристік ... ... ... ... . ... ... пен ... саласын дамыту үшін
туристік – рекреациялық ресурстарды белгілеу және ... ... ... ... табылады.
Осы мақсатқа жету үшін курстық жұмыс барысында келесі ... :
- ... ...... ... ... беру;
- аймақтың туризм мен демалыс саласын дамытудың табиғи және ... ... ... ... ... пен туризм саласында
пайдаланудың жолдарын анықтау;
- туристік саланы дамытудың жобасын жасау;
Зерттеу әдістері:салыстырмалы ... ... ... талдау,
тарихи тұрғыдан зерттеу, экономикалық және статистикалық зерттеу әдістері
қолданылды.
Жұмыстың ғылыми ... ... ... мәнге ие туризмді
дамыту жолдары мен әдістері анықталды. ... ... баға ... ... даму мүмкіншіліктері анықталды.
1 Талғар аймағына физикалық-географиялық сипаттама
1. Географиялық орны мен ерекшеліктері
Талғар ... ... ... оңтүстігінде Алматы каласының шығысында
орналасқан әкімшілік бөлік. Аудан территориясының жер аумағы - 3,8 мың км.
Аудан жер ... ... ... ... ... 2,7 ... алып
жатыр. Талғар ауданы Алматы облысының құрамына кіретін аудандардың ішінде
территориясының көлемі бойынша 12-нші орында тұр. Аудан солтүстік ... ... ... ... 250 км, шығыс бойлықта батыстан
шығысқа қарай 100 км шамасында созылып жатыр. Талғар ауданы Іле Алатауының
солтүстік ... мен ... ... ... ... ... аймағының жері Қазақстанның оңтүстік-шығысынан орын алып жатқан
таңғажайып географиялык жағдайы бар Жетісу ... ... ... ... ... ... өзі оның ... жеті озеннің атынан пайда
болғаны туралы айтып тұрғандай. Жеті өзеннің кұрамына Іле, Шу, ... ... ... ... ... кіреді. Жеті өзеннің тізіміне Іле
мен сол жағынан келіп ... ... ... ... ... Түрген,
Есік, Талғар, Қаскелен өзендерін де енгізген жөн деп ... ... Бұл ... да шындыққа жанасымды. Жетісу атауының түпкі
негізінде "өзенге бай жер" деген үғым ... ... ең бір ... жерінен орын алған Талғар аймағы
оңтүстікте Тянь-Шань тау жоталарының бірі Іле ... ... ... ... тау жотасына дейін кең ауқымды жерді алып жатыр. Талғар
ауданының батыстағы шекарасы Шымбұлақ жотасынан басталып, шығысқа қарай ... сай, ... сай, Түзу сай, Сұлу сай, ... Кеңсай өңірлерін
камтиды. Бүлардың бәрі де Талғар тау торабынан басталады. Талғар ... ... ... ... орын алып тұр. Одан ары Салт атты
шатқалы айрықша көрініп түр. Салт атты ... 3-5 ... ... Тау ... ... ... Ол жерлерде орман өсірушілердің өз
қолдарымен еккен, көптеген қайың-карағайдан құралған ... ... ... ... ... ... Тянь-Шань тау жоталарының бірі Іле
Алатауы қоршап жатыр. Осы ... ... ... 350 км ... ... ... ... жатыр, ені 30-40 шақырымдай, орташа биіктігі 4000 ... ... ең биік шыңы - ... ... ... жағында 20 шақырым
жерде орналасқан Талғар тау торабының Талғар шыңы. ... - 5017 ... ... Іле ... мұзарты, биік шыңды, шілде-тамыз айларының
өзінде шыңдарының басында мәңгі мұз ... ... Іле ... ... ... ... 4200 м ... Әуезов шыңы ерекше бой көтеріп тұр.
Осы тау торабында ... асуы бар, сол ... ... ... ... ... болады. Ол асуда екі
жол бар, бірі Медеу, Күйгенсай арқылы ... ... ... ... ... одан сол ... шатқалына түсуге болады. Екінші жол
Үлкен Алматы шатқалына өрлей Тоғызақ асуына асып, сол Талғар ... ... ала сол ... ... ... Іле Алатауының солтүстік бөктері
тереңде тік жартасты алқаптары бар бай шатқалдардан тұрады.
Талғар тау ... Іле ... ең биік ... Бұл ... ... аса биік ... ... оның ішінде Талғар шоқысының орасан зор
мұзарттарының, үшкір ... ... ... ... ... ... ... Іле Алатауының басқа аудандарындағы ешбір жсрде
жасай алмапты. Мұның өзі ерекше табиғи құбылыс.
Талғар шыңының шоқысын Талғар тау торабы жасырып тұр. ... ... ... ... жақ бөлігінен көзге шалынады, ал толық суреті Құлжа
жол бойынан түгелдей көрінеді.
Іле Алатауын түңғыш рет П.П. ... ... ... ... және В.В. ... ... көп ... еңбектер калдырған.
Талғар аймағының жер бедері оңтүстікте кар мен мұз ... ... ... , ... және солтүстік бөлігі Қапшағай бөгеніне қарай
ылдилап келеді. Территорияның үстіңгі ... ... ... ... ... оңтүстік таулы бөлікке және солтүстік жазықтарға бөлуге
болады. Бұл өңір ... ... ... ... 25 ... ... алып ... аймақтың табиғаты төменде жазықтық табиғатынан ерекшеленіп
тұрады. Таудың етегінде ... ... ... ... ... мен ... ... кең тармақтары жатыр. Таудың төменгі бөлігінде
жабайы алма, өрік, долана және басқа да ... ... ... ... ... ... бұл ағаштар тобы құрамында тянь-шань шыршасы бар
қылқан жапырақты ормандармен ауысады. Таудың одан ... ... ... ... ... ... ... шөптері бар
альпілік шалғындар кездеседі. Бұл шалғындар жазғы жайылым ретінде саналады.
Алпілік шалғындардан жоғары мүк пен ... ... ... ... тау ... орналасқан. Тундраның үстінен өсімдік жамылғысы
мүлдем жоқ қар мен мұз басқан қыраттар бой ... ... ... жағдайы мен ресурстары
Демалушылардың демалу мен саяхат орнын таңдауда табиғи ресурстар үлкен
рөл атқарады. Туристер сол ... ... пен ... ... және ... әлемдерінің әр түрлілігіне, спорт, аң мен балық аулау
мүмкіндіктеріне қатты назар аударады. Рекреациялық іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... кешеніне байланысты. Үлкен туристік
кешенді дамыту және жеке туристік объектінің пайда ... ... не ... ... ... орны ... рөл ... Ол
дегеніміз мұхит, орман және тау массивтеріне, демалушылардың негізгі
ағымдарына, транспорттық ... ... ... ... ... бедері. Аудан территориясында екі негізгі морфоқұрылым орнықкан:
Тянь-Шань ... ... тау ... және тау ... ... Таулы аймақтардағы геоморфологиялық жағдайлар басқа да табиғи
факторлармен бірігіп интенсивті эрозия және ... ... ... және ... процесстердің болуына жағдай жасап тұрады. Мұнда
жиі болатын табиғи процесстер — селдер.
Территориясының жер ... ... ... ... ... шартты
түрде Оңтүстік таулы бөлікке және солтүстік ... ... ... шеткі оңтүстік бөлігі Іле Алатауыңда жатыр. Іле Алатауы Тянь-Шань
таулы жүйесінің шеткі солтүстік тізбегінде ... ... ... ... ... тау жүйесін құрып тұр. ... ... ... ... ... мен ... ендікте орналасқан. Іле Алатауы
жотасы солтүстікте терең тектоникалық ойыс больп тұрған Іле қазаншұңқырымен
шектеседі. Оңтүстікте Күнгей Алатауы тау ... ағып ... ... ... ... өзен ... шектеседі. Күнгей Алатау тау жоталары
орталык бөліктерімен Шелек-Кемин немесе Талғар тау сілемін құрады. Батыста
Іле ... ... ... ... ... тас тау бөктеріне дейін созылып
жатыр. Шығыста Шелек өзенінің анғары кесіп өткеннен кейін биік емес ... ... ... ... ... ... ... дөңес құрып тұр. Доңестің
көтеріңкі жағының ұзындығы 250 км-ге созылып, оңтүстікке қарай бағытталған.
Сол 250 км ішіндегі 150 км биік ... ... Оның ... 4000 ... Негізгі суайрықты жотадан өткір ... тау ... ... ... Бұл тау ... негізгі өзен бассейндерін бөліп
тұрады. Мұндағы негізгі тау адырлары бөлшекті адырлар жүйесін құрып тұрады.
Аймақтағы таулар Тянь-Шань тау ... бой ... және ... ... ... тау ... ... түзілген. Сондай-ақ
мұнда конгломераттар, туфтар, әктастар, граниттер және тағы баска палеозой
жыныстары кездеседі. Тау ... және ... ... ... ... мен ... ... түзілген. Аймақтағы таулардың
алғашқы қалыптаса бастау кезеңі герцин қатпарлығымен тығыз байланысты. Одан
кейінгі кезеңдерде бұл ... ... ... ... ... ... кезеңінің басында альпілік орогенез кезінде
пенепленге айналған өңір ... ... ... кәдімгі
тауларды түзеген. Мұнда ысы кезге дейін тектоникалық процесстер жалғасуда.
Оқтын- оқтын болатын жер сілкінулер - ... ... ... ... ... ... құрылымы оның солтүстік
жоталарынан ағып ... ... ... ... өзен ... ... Іле ... құрылымына солтүстік және солтүстік-батыс
ауа массалары қатты әсерін тигізеді.
Климаттық жағдайлары. Аудан территориясындағы ... және ... ... ... ... ерекшеленеді. Жазық
кеңістіктерде континентальді климат, ал шеткі солтүстік ... ... ... ... ... ... ауа ... жылдық
амплитудасы 35° С-дан жоғары, ал кейбір кездерде 40° С-дан асады. Таулы
аймақтарда тау ... ... ... ... ауа ... ... 25 С. Биік ... аймақта ауа температурасы төмен болып,
өзінің коитинентальдігімен теңіз жағалауындағы климатқа ұқсас.
Климаттың континентальдігі оның ... ... ... де
байқалады. Мысалы, аязды қыс мезгілі салыстырмалы жұмсак қыспен ... ... жаз ... салкын ауа райымен алмасады. Ертеңгі және ... ... ... жылы ... ... ... Тауларда
мұндай өзгерістер жиі байкалмайды. Бұл жағдайларды жерді рационалды түрде
өңдеумен, мал ... және ... ... сфераларымен
айналысқанда ескеру керек.
Тауларда термикалық жағдайлар биіктікке байланысты өзгеріп отырады.
Бұл процесстің маңызды жағы аязы жоқ, ... ауа ... ... ... есептелінеді.
Биік таулы аймақтарда, әсіресе теңіз деңгейінен 3000 м биіктіктен
жоғары жерде аязсыз ... ... ... 3500 м биіктіктен жоғары
жайлауларында тәулік бойы топырақта да суықтық, 4000 м ... ... да ... байкалады. Іле Алатауының теріс жылдық ауа ... м ... ... Биік ... ... өте маңызды
термикалық жағдайлар ауа температурасының төмендеуі. Бұл процесстер әдетте
жаз ... ... ... ... ... оңтүстік экспозицияларда
қыста қары жок учаскелерде де байқалады. Бұл температуралы факторлар түрлі
инжинерлік ... ... ... айқын көрініс табады. Мысалы, жол
жамылғыларында анық байқалады. Оңтүстіктердегі жарықтарда бұл ... ... ... белсенді түрде өтеді. Іле Алатауының климаттық
жағдайларына солтүстік және солтүстік-батыстағы ауа массаларының әсері өте
мол. Биіктікке көтерілген ... ауа ... ... ... биіктік өскен сайын жауын-шашын мөлшері көбейе түседі ... мол ... ... климаты қоңыржай-континентальді.
Аудан территориясындағы жазықтардың ылғалдану таулы террито-риялармен
қарама-қарсы жүреді. Жазық жерлерде жылдық атмосфералық жауын-шашын мөлшері
100-250мм аралығында түрленіп тұрады. Бұл ... ... ... Тауларда жауын-шашын мөлшері анықталған гипсометрлік деңгейге
(ЗОООм) қарай көбейеді, одан кейін ... ... ... ... мөлшері 800 - 1400мм ... ... ... ... ... осы ... арқасында таудың
ылғалдығы анықталады. Жазық ... ... аз ... ... ... ... және шөлейтті ландшафттардың құрылуына себепші
болды.
Ауданның қар жамылғысы кеңістік бойынша да, уақыт бойынша да ... ... ... ... ... қар ... өзгерісі
айқын білінеді. Құмды массивтерде қар жамылғысы ала-құла ... ... ... ... Жер бедерінің қарсыз жан-жақты кұмды төбелері қарлы
адырлы жерлермен кезектесіп келеді. Сондықтан да ... ... ... ... қыстау ретінде пайдаланып келген. Шөл мен шөлейттердің қар жамылғысы,
оның үзіктілігі, қуаттылығының аздығы ... жел ... және ... ... ... ... Жазықтықтағы қар жамылғысы жылдан-
жылға қарай өзгеріп тұрады. Ол негізінен климаттың континентальдігіне
тікелей ... қар ... ... ... ... ... тұрады. Төменгі тау жоталарында жер бедерінің формасына байланысты
қар жамылғысы (салыстырмалы ойысты жер ... аз ... ... ... желдер) ерекшеленеді. Төменгі тау жоталарында қар жамылғысның
кеңістік бойынша үзіктілігі тау ... ... тік ... ... мен ірі қалдықтардың астында әдетте қар ... ... ... ... қар жамылғысы қар көшкінінен кейін пайда
болады. Бірақ ашық күндері қар ... ... ... ... ... ... ... мен қардың басқа жерге орын алмастыруынан да қар
жамылғысы көпке дейін жатпайды.
Биік таулы аймақтарда қар ... ... ... жетеді. Тауда қыраттар, қатқыл шөгінділер, кұрымдар кең ... қар ... ... жоқ немесе кейбір жерлерінде ғана таралған. Қыс
мезгілінде қатты жел соғулар жиі болып тұрады. Жел айдап кеткен беткейлерде
қар ... көп ... ... Қар ... ... ... биіктігі 2 м
дейін жететін куатты болады.
Орташа тау беткейлерінде қар ... кыс пен ... ... жиі
болып тұрады. Биік тауларда қар көшкіні жыл бойы ... ... ... ... ... бірі жел ... ... Алатаудың таулы аймақтарында самал жел үздіксіз соғып тұрады. Қыс пен
көктем айларында желдің ... ... ... ... ... ... жердің жағымды пайдалы жағы да бар. Талғар қаласы мен ... ... ... ... ... ... климаттық жағдайлары
аймақтың биіктігіне байланысты өзгеріп тұрады. Шаруашылық сферасында мұны
ескеріп ... ... Жер беті ... бір жағынан су спорт түрлерін дамыту,
балык аулау, таза ... ... ... ... екінші
жағынан
ландшафттың жоғары тартымдық көз қарасынан да ... зор. ... ... ... ... басты орында қажетті температурасы мен ағысы
дұрыс, ластанбаған су ... мен жер ... ... ... табиғи
жағажайларды жасау, не болмаса жүзу бассейндерін құру үшін мүмкіндігін ... одан ... ... су ... де су спортының әр түрін дамытуға
жағдай жасайды.
Талғар аймағының өзендер жүйесі Балқаш-Іле макрогеожүйесіне кіреді.
Мүндағы негізгі геожүйе ... ... ... ... ... ... Алматы, Қаскелен және Талғар өзендерінің ... ... ... Бұл ... сол жағалаулы сағалары Қапшағай
бөгеніне кұйылады. Мұзды ағынның ... ... ... ... ... ... ... қүратын физикалык-
геграфиялық ерекшеліктері: литогенді негізді құратын жыныстарының әр ... ... ... ... ... ... сатылы дамуы; жауын-
шашын мөлшерінің ағын ... ... ... ... ... геожүйенің дамуы кері әсер ететін ... ... тағы ... да ... әсер ... ... табиғи өмір сүруіне
техногенез қуатты факторлардың бірі ретінде әсер ... Ауа ... ... ... ... әлеуетіне өте үлкен зиян келтіреді.
Талғар ауданының территориясында Алматы субгеожүйесіне кіретін негізгі
өзен - Талғар өзені. Талғар ... ... - Сол ... Орта ... ... Бұл ... барлығы Іле алабына ... ... ... Іле ... ... алады. Талғар мұздығынан басталып Қапшағай
бөгеніне кұлайды. Өзендердің қоректенуінде таулы бөліктердегі су ағынын тез
арада ... ... жаз ... ... мұз ... басты рөлді
ойнайды. Қоректену типі аралас мұз-жаңбырлы болады. Өзен суының қоректенуі
көктемгі жазғы кезеңдерде , ... ... ... ... ... ... әр ... биіктік зоналарындағы қар мен мұздың
еруінен, орта ендіктердегі ... ... ... ... ... ... ... ағып түскенде ағыс жылдамдығы қатты болып
келеді. Талғар өзенінің үзындығы 117 км, су ... ... 444 ... Аңғары тар шатқалды, кей жерінде арнасы тік жарлы ... ... ... су ... ... қаласының тұсында 10,6 ... ... ... учаскелерінде су құламалары да кездеседі. Өзендердің
ені 10 метрден аспайды, орташа ені 5-8м, ... 1-2 ... ... Тау
өзендерінің ағындарының жылдамдығы жазық жерлерде ағатын өзендерден
айырмашылығы ... ... ... ... ... іс-эрекеттермен анықталады. Таулы аймақтағы өзен ... ... ... ... ... ... ... және аккумуляция
кездеседі. Өзендердің таулы және ... ағып ... ... ... және ... ... ... айырмашылықтар бар. Таулы
аңғарларда су суық, жаз айларындағы температурасы жақын. Ал қыс мезгілінде
су ағынының ... ... ... мұз ... ... ... өтетін өзен аңғарларындағы судың температурасы жаз ... ... ... өзен ... таяз жерінде су 25° С дейін қызады.
Қыста жазықтағы өзендерде тегіс мұз жамылғысы түзіледі. Су ... жай, ... ... ... ... шығыс жағынан Есік субгеожүйесі Есік
өзені ағып өтеді. Есік ... Есік ... ... ... біріктіреді. Есік өзенінің ағысы нивальды-гляциальды геожүйесі
уакытша болатын мұз ... ... ... ... ... бойынша
таулы-орманды зонадан кұрғақ далалыкқа таралған. Оңтүстіктен солтүстікке
карай орташа ... ағыс ... 1000 мм - 2 мм ... Есік
геожүйесінің флорасы көркем және эндемикті.
Шеткі өзендердің тобын ... деп ... ... ... Бұл өзеншелер жерасты суларымен қоректенеді. Мұндай өзендерге
ауданның Тереңқара, Қүлтопай, Нұра, Жалғамыс өзендері жатады. Бұлар ... ... ... Бұл ... тау ... конустық
перифириясындағы бұлақтардан қоректенеді.
Бұрынғы кездерде бұл таза, қауіпсіз, керекті өзсн ... ... ... ие ... ... шығып жатқаи жерлерінде
уақытша тұратын үйлер, кейіннен үлкен ауылды мекендерге пайда ... ... ... ... ... ... химиялық затгардың
келіп қосылуынан өзен сулары алғашқы маңыздылығын жоғалтты.
2 ... ... ... ... ... ... саласын дамытудың табиғи алғышарттары
Демалушылар демалыс пен саяхат аймағын таңдаған кезде табиғи ... рөл ... ... ... пен ... ... пен жануар әлемінің балығы мен әртүрлілігі және спортпен айналысу
үшін, аң және балық ... үшін ... ... ... табиғи ресурстарының жиынтығына байланысты рекреациялық іс-
әрекеттің түрі ... Ірі ... ... және туристік
нысандарды құру кезінде ауданның географиялық ... яғни ... тау мен ... ... жақындығы басты орынды алады.
Туризм мен демалысты дамытуда территорияның жер ... ... ... және ... да табиғи нысандары өте маңызды. Жер бедері
территорияның салыстырмалы биіктігін, су ағындарының ... ... ... ... маңызды элементі. Территорияның рекреациялық іс-
әрекетке жарамдығын анықтауда басты орынды климат алады. Өзен ... су ... ... ... аулауға, таза ауада суға шомылуға
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... ... ... да берілген жердің туристік функциясының даму ... ... ... кешендері атмосфераны оттегімен және озонмен
толтырады, желдің жылдамдығын азайтады және ауа температурасының ... ... ... ... Орман жамылғысы тағы да ландшафтқа
эстетикалық тартымдылық береді.
Талғар ... ... ... физикалық-географиялық жағдайы,
климаттық ерекшеліктері және табиғи обьектілер рекреациялық ... ... ... дамытуға үлкен мүмкіншіліктер береді. Талғар қаласы мен
оның айналасындағы жерлер табиғи рекреациялық ресурстарға өте бай. ... ... ... ... ... ... өте ... Өйткені, аймақта демалыс пен ... ... ... алғышарттары жетерліктей.
Аймақ территориясындағы табиғи нысандар негізінен оңтүстік бөлігінде
орналасқан. Оңтүстіктегі таулы аудандар ... ... ... ... ... бұл жерлерде демалыс пен спорттың белсенді түрлерімен
айналысуға барлық мүмкіншіліктер бар.
Талғар аймағының территориясына Іле ... ... ... еніп жатыр.
Ұлттық парктің территориясы төрт аудандық ... ... ... ... бөлімшесі, Түрген аудандық бөлімшесі, Медеу ... және ... ... ... кіреді. Талғар аудандық бөлімшесіне
үш орман шаруашылығы кіреді. Олар : Талғар, ... ... ... ... ... бойынша экологиялық – туристік арнай маршруттар
құрастырылып, іске ... ... ... ... Ұлттық парктің негізгі мақсаты мен
міндеті адамдардың табиғатта демалуына ... бере ... ... қорғау және қайта қалпына келтіру; туризмді, ... ... ... ... жоғары білім мен тәрбие беру. Қорғалатын табиғи
байлықтары - Іле Алатауының ландшафттары. Іле ... ... ... 1996 жылы ... ... Аумағы 164,4 мын га. Шамалған
өңірінен Түрген өңіріне дейін созылып жатыр. Ұлттық парк әсем ... ... ... ... табиғи нысан болып табылады.
Паркке келген әрбір адам вертикальді ландшафт ... ... ... ... ... ... ... таулы шөлейттер мен
құрғақ даладан ... ... ... мен ... қар мен ... шыңдарға
дейін барады. Паркте өсімдіктің 1200-ден аса түрі өседі. Оның 36 ... ... ... ... ... ... де өте бай және
әртүрлілігімен ерекшеленеді. Омыртқасыздардың 1500, омыртқалы жануарлардың
213 түрі ... ... ... ... ... 47, ... 8, ... 2, балықтардың 8, құстардың 148 түрі
бар.
Іле Алатауы. Ұлттық парктің Талғар ... ... ... ... орналасқан. Қорық Іле Алатауының орталық бөлігіндегі
табиғат байлығын қорғау мен ғылыми-зерттеу ... ... ... - Шань ... ең биік ... Іле ... орталық тау
жотасынан Талғар тауы тізбегінде ... ... ... орын алып ... ... Іле ... Кіші ... орман шаруашылығының территориясында
1931 жылы ұйымдастырылған. ... ... ... ... жер ... рет өзгерді. 1935 жылы қорық территориясына Үлкен Алматы, Талғар,
Есік, ... ... ... ... ... ... қосылды. Ал
1936 жылы оған тағы да ... ... ... тауы және Іле ... ... мен ... жері енді. Ол кезде қорықтың көлемі
856,7 мың га дейін жеткен еді.
1937 жылдан бері қорықта ғылыми бөлім ... ... ... Қорықтың
Талғар өңірі бөлігіндегі жан-жануарлар мен өскен өсімдіктерін республикаға
танымал ғалым-зоолог М.Д. Зверсв, М.А. ... көп ... ... ... қорығы әуелі Табанқарағай орман ... ... Ол ... қорықтың орталығы Шелек селосында болатын. 1964
жылы бұл қорыққа Талғар өзендерінің сол және оң жақ қабағында ... ... ... Оған Іле ... ... ... ... тау" да кірді.
Қазір Алматы қорығының территориясы - 73,342 гектар. Қорық бір-
бірінен оқшау екі ... ... Оның бірі - Іле ... ... ... ... ... екіншісі Қалқан шөлді аймағы. Қорықтың
орталығы ... ... 25 ... жерде Талғар қаласына таяу орналасқан.
Онда ғылыми зертхана мен табиғат мұражайы, қорық қызметкерлеріне арналып
салынған үйлер бар.
Жер бедері мен ауа ... ... ... Іле ... ... орын тепкен. Биік шыңдарын мәңгі мұз бен қар ... сұлу ... ... көз ... әсем тау ... болса да қызықтырмай
қоймайды. Алматы қорығына Іле Алатауының орталық бөлігі ... ... - 5017 м ... аралығында орналасқан Талғар тау жоталары енеді. Жер
бедері күшті тілімденген. ... ... зор әсер ... ... ... мың ... ... құздар алып жатыр. Шөлді аймақтың тау етегіне жақын
орналасуы оның ауа ... ... ... ... ... сәйкес таудан төмен
түскен сайын жылына болатын жауын-шашын мөлшері де азая береді. Мәселен,
теңіз деңгейінен биіктікте 500мм, ал 2400 – З000м ... 780 - ... ... ... ... ... 100 м көтерілген ... ... 0,71 С ... ... ... жел ... жаздың салқындау
болуы да жасыл шабындықтың жайқалып өсуіне жағдай жасайды. Қыс айлары онша
суық болмайды. Бұл қорықта паналайтын ... ... ... ... территориясы кішігірім өзеншелер арқылы бөлінетін бірнеше тау
қыраттарынан тұрады. Ондағы суы мол негізгі өзендер - ... мен ... ... ... ... бұл ... ені 3 - 5 м, тереңдігі 0,5 - 1
м болып, ағысы ... ... ... су ... тіпті тәулік ішінде
бірнеше рет өзгереді. Жаз ... су ... ... ... кейде 40
- 50 сантиметрге дейін жетеді. Тау беткейлерінде эрозиялық ... ... ... әр ... тау ... ала-кұла болуына әсерін
тигізеді. Төменгі тау жоталарының теріскей беткейінде сұрғылт топырақ басым
да, ал одан жоғары қара топырақта бұталы ... мен ... ... ... Алматы қорығының бір артықшылығы - тау беткейлерінде
орманды-дала, субальпі және ... ... ... ұштасып жатуы.
Шөлді аймақ "Әнші тау" төңірегін қамтиды.
Орманды дала ... ... ... 1300 - 2600 м ... аралығында
өтеді. Оның төменгі етегінде жапырақты ағаштар мен бұталар өседі. Олардың
көшпілігі жабайы ... ... Бұл ... ... ... ағаш
түрлері - алма, өрік, долана, көктерек, тал. Бұталармен ұштаса карақат,
итмұрын және ұшқат ұшырасады. Қорықтағы алма бағы 1700 м ... ... ... етегіндегі жазық ойпаттарда көбірек өседі. Көктерек
жоталардың солтүстік және ... ... ... ... ... ... ағаштарының алып жатқан аумағы 157 ... ... ... ... ... ... алып жатыр.
Алатауға сән беріп тұрған қылқан жапыракты ормандар 1400 - 2800 ... ... ... ... ағаш түрі — ... немесе Шренк
шыршасы. Тянь-Шаньның жасыл қылқанды шыршасы - көне ... ... ... жеткен асыл қазына. Оның қоры тек қана ... ... ... ... ... ... жалпы көлемі 500000 гектар
жер болады деп шамаланса, оның 300000 ... ... ... , ... Қырғызстанның тау беткейлерінде. Алматы қорығында орман көлемі 6084
гектардай ... ... ... ... ... қызметкерлері 121 гектар орман ағашын
қолдан отырғызды. Шырша орманының су ... ... ... ... ... ... күресу ісінде атқаратын рөлі зор. Алматы қорығындағы
шырша орманының көлемі 5300 гектар болады. Таудың теріскей жағында ... ... ... ... де, ... ... ... тал, ұшкат және қара
ырғыз, бүлдірген өседі. Көне дәуір куәсі болып саналатын бұл ағаштар тек
Алматы қорығында ғана ... ... ... ... ... маңында да
қамқорлыкқа да алынған.
Орманды дала белдеуінің ашық алаңдарында ... - ... ... Таудың салқын самалды қыраттарында боз, ... ... ... ... ... өседі. Алматы қорығының шырша орманының жоғарғы
жағын ... ... алып ... Белдеу теңіз деңгейінен 2600 - 3000 м
биіктікте орналасқан. Бұған тән өсімдік - биіктігі 0,5 - 1,0 м ... ... Бұл ... ағаш ... ... беткейін ала 700 жылға дейін жасайды.
Көрікті де әсем Алатаудың қыраттары ... ... ... келіп Іле
өзенінің жағасындағы шөлді жазира даламен ұласады. Осы ... ... ... шөлді аймағы орналасқан. Оның жер бедері сай-саламен
жырымдалып, ... ... ... келеді. Шөлді өңір кұмды -"Әнші ... алып ... Ол - ... ... ... ... Онда ... тән
сораң, жусан өседі.
"Әнші тау" құпиясы. Қорыққа қарасты "Әнші тау" биіктігі 150 ... үш ... жуық құмы ... ақ ... ... ... ... тау" деп те атайды. Ғажайып "Әнші тау" халық арасында неше түрлі
аңыз-әңгімелер тудырған. Мәселен, бұл ... ... ... ... еліктіріп, қауіпті сусыз шөлдерге апарып, қырғынға ұшырататын
әйел кескінді мақұлық ән салады-мыс. ... тау" ... әр қилы ... ... жоққа нанушылықтан туған. Көне дәуірде аңыз-әңгімеге ... ... тау" ... бұл ... ... ... ... дыбыс шығаруының кейбір себептері ғана белгілі болып отыр. Мұндай
қасиеттер өте құрғақ, кремнезем ... бар ... таза ... ғана
байқалатыны анықталды. Ондай құм түйіршігі ұсак және ... ... ... ... ... тек ... кезінде ғана дыбыс шығаратыны
ақиқат. Егер құм ... ... оньң ... ... ... күшейіп,
реактивтік ұшақтың гүрілі сияқты қуатты гуілге ұласады. ... ... ... ... В.И. Арабаджидің сіңірген еңбегі зор. Өзінің көп
жылғы зерттеулерінің арқасында В.И. Арабаджи ... ... ... жел әсерінен пайда болатын "құм толқындары" осындай дыбыс шығарады
деген қорытындыға келді.Қорғауға алынған табиғаттың осы бір қызық құбылысын
өз ... ... ... жолаушылар тасқыны "Әнші тау" бағытында еш
толастамайды.
Жануарлар дүниесі. Қорықтың жер бедерінің күрделілігі, ауа ... ... ... ... сәйкес өсімдік түрлерінің көптігі жан-
жануарлар түрлерінің кең таралуына әсерін тигізеді. Мұнда құстардын,
тауда 1500 - 1700 м, ... 1900 - 2000 м ... ... ... ... торғайлар ұясын қайың, тал, алма ағаштарының бұтақтарына
аспалы 200-ден аса, ал ... ... түрі ... етеді.
Қорықтың шырша орманында самырсын кұсы, шырша ... ... ... торғай, тоқылдақтар мекендейді, орманды-дала белдеуіңде кәдімгі
мысықторғай, қара шымшық, бұлбұл, маубас жапалақ, қара қарға, үкі, ... және ... да ... түрлі құстар тіршілік етеді. Таудың биік құздарында
ұлар мен қозықұмай ұшырасады.
Қорық территориясында жабайы ... өрік және ... ... ... өзен ... мекендеп сарғалдақ пен мысықторғай жүреді. Олар тор
сияқты іліп қояды. Мысықторғай орман мен бақ ... зиян ... ... ... ... Қара ... жапырақты,
кылқан жапырақты ормандарда кездесе береді. Іле Алатауьның 600 -2600 ... ... ... Жаз ... жауын құрты, қоңыздар,
моллюскалармен, ал күз бен қыс айларында долана, итмұрын, ұшқат, ... ... Қара ... ... үшін ... құс. Ол ... ағаштардың жемісін бір жерден екінші жерге таратуға септігі бар.
Қорық территориясындағы Тянь - Шань ... ... мен арша ... құр ... ... территориясында құр біркелкі тарағанымен,
қоры әлі көбейе койған жоқ. Сондықтанда бұл аса ... ... ... ... қолдан келген мүмкіндіктің бәрін жасауымыз керек. Іле Алатауының
койнауындағы шырша ... ... ... ... бірі — ... ... Ол -
ұзақтан сәл кішірек, ақшыл жолақтары бар, қоңыр-қызыл келген кұс. ... ... ... ұнатады. Қорықта мекендейтін тұмсығы қашау сияқты,
табандары қысқа, тырнақтары ішіне қарай иілген орман үшін өте ... құс ... ... ... ... санитары" деп атайды. Өйткені,
олардың біреуі тәулігіне 700-ге жуық ... ... ... Сонымен
қатар тоқылдақтар тек зиянкес жәндіктері бар ағаштардың діңін ғана ойып,
сонда ұя салады. Мұның өзі ... ... ... ... және
оларды сақтап қалуға дереу шара қолдану керектігін дер кезінде ... ... бұл ... саны ... ... ... ... кәсіптік маңызы бар канаттылардан қорық территориясында кекілік
мекендейді. Салмағы 550 - 600 граммдай ... ... бұл құс тас ... ... ... Қорықтың Іле өзенінің бойындағы шөлді бөлімшесінде
корғауға алынып, құстың бірі - қырғауыл. ... ... ... ... ... ... ең ... де сұлуы. Қамқорлыққа алып, жағдай
жасаудың нәтижесінде бұл құстың Алматы ... қоры үш ... ... ... ... ... ... жылқышы, бұлдырық сияқты құстар тіршілік
етеді. Жылқышы — түн құсы. Қорық өңірінде жыртқыш ... ... үкі, ... ... Олар ... ... ... балапанын сонда
басып шығарады. Негізгі қорегі - ұсақ ... мен ... ... ... ... ... құмай да тіршілік етеді. Орман
ағаштарын зиянкестерден корғайтын бұл ... ... ... қамқорлық
жасалған.
Қорықта елік, таутеке, арқар, марал, қоңыр аю, барыс, ... ... ... бар. ... орманды-дала белдеуінде (2000 м ... елік ... ... көруге жыл сайын еліміздің түкпір-түкпірінен, шетелдерден
ғалымдар, арнаулы экспедициялар, туристер ағылып келіп жатады.
Алматы қорығының негізгі ... - осы ... ... байлықтарын
қорғап, оның қорын молайту. Келешекте қорық жұмысын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... шешіліп жатыр. Оны
барлық жағдайларын ескере отырып, озық үлгідегі қорыққа ... ... тау ... ... ... әлемнің көптеген
мемлекеттерінің альпинистері мен туристерін қызықтырады. Таудың ең биік
нүктесі - ... ... ... - Іле ... ... ... ... — 4973 м. Талғар қаласына таяу. Шың айналасын Корженевский,
Жаңғырық, Богатырь мұздықтары ... ... ... ... ... ... 1935 жылы Б.М. Зимин бастаған альпинистер солтүстік-батыс ... ... - ... ... ең ірі өзен. Іле алабына тиісті
өзен. ¥зындығы 117 км, су ... ... 444 ... км. ... ... ... ... құяды. Арнасы тар шатқалды, кей жерінде арнасы
тік, жарлы, мұздықты болып келеді. ... ... ... ... - Сол ... Орта ... Оң ... Жылдық орташа су ағымы 10,6
м/с.
Талғар аймағында үлкенді-кішілі көлдер мен көлшіктер ... ... қар мен ... ... қоректенеді. Солардың ішінде ең үлкен көл —
Есік көлі. Есік көлі — Іле ... көл. Көл Есік ... ... 17 км ... Іле ... ... ... әсем шатқалдардың
бірінде теңіз деңгейінен 1759 м жоғарыда орналасқан. Аумағы 0,86 шаршы км,
ұзындығы 1850 м, ені - 600 м. Қол суы ... ... көк ... ... ... көл суының түсі сан рет құбылып өзгеріп ... ... түсі ашық көк ... түске боялып, түске таман жасыл ашық түске
айналады, түстен кейін ашық ... ... ... ... ... су
толқындарының ашық сұр түсіне айналады. Көл суы көк жасыл ... ... Айлы ... көл суы ... ... ... ... көрінісімен ертегідегідей таңғажайып сиқырлы түске еніп, көл
көрікті табиғи нысанға ... Көл суы ... ... ... ... ... ... көл суының жоғарғы қабатының температурасы жоғары . Көл
суына ... ... ... ... Жазғы күндері мұз бен қардың
еруі белсенді жүрген кезде, ... өзен ... ағып ... тау ... ... лайлайды. Көл суының деңгейі тамыз ... ... ... ... және ... ... ... айырмашылық 15 м. Көл
суында балық жоқ. Бірақ көлге құятын Есік өзенінде форель балығы кездеседі.
Тянь-Шань ... ... ... саналатын Есік көлі табиғи жолмен
қалыптасқан әсем көл. Көл суы ... тау ... ... ... 1963 ... ... жетісінде болған қуатты сел тасқыны ... ... ... ... ... ... ... қайта тұрғызылып, көл қалпына
келтірілді. Көлге демалуға келуші туристер ағынының саны ... ... ... 16 км ... Орта ... өзені шатқалында "Әулие
Бастауы" деп аталатын жылы бұлағы бар. ... ... ... 1785 ... ... Әлі аз ... ... таулы өңіріндегі жылы
бұлақтардың емдік қасиеттері күшті бола ... осы ... ... ... үшін ... ... ... солтүстіік шетінде Қапшағай бөгені орналасқан.
Қапшағай - Алматы қаласынан ... ... 70 км ... Іле
аңғарына салынган бөген, суға толтырылуы 1970 жылдан басталды. Ауданы
18,47 шаршы км, үзындығы 187 км, енді жері 23 км, ... ... ... ең ... жері 46 м. ... ... ... 23 шаршы км, су
жиналатын алабы 113 мың шаршы км, ... ... 430 км. ... ... ... тасты, едәуір бөлігі биік және тік жарлы,
онтүстік жағасы аласа, жайпақ, кұмды саздақты келеді.
Бөген суының деңгейі Іле ... ... ... төрт ... ... ... 26 түрі ... олардың ішінде 16 түрінің
кәсіптік маңызы бар. Бөгеннің энергетикалык және ирригациялық зор ... ... ... ... ... бар. Қала ... демалыс
орны.
2.2 Туризм мен демалыс саласын дамытудың әлеуметтік-
экономикалық алғышарттары
2.2.1 Аймақ территориясының этнографиялық ерекшеліктері
Территорияның ... даму ... ... ... ... этномәдени мұралардың сакталуы қамтамасыз ... ... ... ... ұлттық мейрамдар, әдет-ғұрыптар және салт-
дәстүрлер, фольклор және ... ... ... кол ... және ... ... тағам, этикалык және рухани
құндылықтар жүйесі - берілген ... ... ... Осы ... туристерді өзіне тартады және танымдық мақсатта оларды көруге
қызығушылығын арттырады. Этномәдени мұраның ... ... ... ... ... ... жүргізуге тікелей тәуелді. ... ... мен ... ... ... мұралар сақталынады, қайта қалпына
келтіріледі немесе тіпті жойылып кетеді.
Этнография — (грек тілінде ... ... ... ... халықтың құрамын,
көшіп-қонуын және мәдени-тарихи өзара қатынастарын, олардың материалды және
рухани мәдениетін, тұрмыстық ерекшеліктерін зерттейтін тарихи ... ... ... ... ... яғни ... алынады. Мәдени-
тарихи мұраларды қайта қалпына келтіріп, реставрациядан ... ... ... және ... ... ... ... алады.
Ұлттық тілді, мәдениетті және ... ... ... мен ... халық орындайды.
Талғар аймағында б.з. дейінгі V ғасырда Сак және ... ... ... Сақ пен ... ... ... дамытумен қатар
мәдениеттің өсуіне де көп көңіл бөлген. Сол кезде өте бастаған Ұлы Жібек
жолының ... ... ... ... ... ... ... сол кезде
өмір сүрген халықтың төл мәдениетіне зор әсерін тигізген. ¥лы Жібек жолы
арқылы Сақ және ... ... ... ... тығыз байланыста болған.
Оған Бесшатыр маңында табылған көне бұйымдар дәлел.
Сак тайпалары үш топқа бөлінді: теңіз жағасын ... ... ... ... әзірлейтін хаомаварга - сақтары және шошақ бөрікті
бас киім киетін тиграхауд сақтары. ... ... ... ... ... мекендеген. Олар туралы ежелгі грек тарихшысы Геродот былай
деп жазған: "Шошақ бөрікті сақтардың бас киімі киіз ... ... ... және ... ... мен оқтары болды". Сак пен Үйсін тайпаларының
негізгі шаруашылық түрі мал ... ... ... ... ... ... түрі табиғи жағдайларға, ... ... ... ... ... байланысты аралас жартылай-
көшпенді болған. Жыл бойы олар қоныстарын ауыстырып отыратын. Қысқы ... ұзақ ... ... ... негізгі малы алыс жүріске
бейімделген жылқы, түйе, қой ... ... ... үшін ... ... жертөлелер салынған. Жұрттың бір бөлігі келер қысқа азық-түлік
дайындау үшін ... ... ... айналысқан. Сақ тайпалары
арасында металл өндіру және оны өңдеу, әсіресе кола ... ... мен ... ... дамыған еді. Сақ ... ... оқ ... ... ... ... қайыс-әбзелдерін, әшекейлер
мен айналар, сол сияқты қазандар мен құрбандық ... ... ... көркем өнердің таңдаулы туындыларының қатарына жатады. Сақтар
арасында зергерлік өнер мейлінше жетіліп, биік ... ... ... алтын-күмісті балқытып құю, штампылап өңдеу ісімен таныс болған.
Олар алтын мен күмістен бұйымдар жасаған, олардан киім-кешектерді, аттың ... ... ... ... безендіруге пайдаланған. Бұған
Жақсылық калашығынан табылған бұйымдар дәлел. Сактардың ... ... ... бұйымдарының бәрінен толық көрінеді.
Дәулетті-текті кісілер киімдерін жібек және ... жүн ... ал ... ... ... ... жүн ... мен қой терісінен тіктіріп киеді екен.
Үйсін ... ... ... ... ... байқалады. Үйсін обалары өздерінің көлемі жағынан үш
топқа бөлінеді: диаметрі 80 м, биіктігі 15 м дейін жететін ... ... 15 м және ... 2 м дейін жететін орташа обалар; диаметрі 10 м,
биіктігі 1 м дейін жететін ең көп кездесетін кішкентай обалар.
Жетісу өлкесінің ... ... ... оның ... ... ... түседі. Антропологиялык мәліметтерге қарасақ,
этникалық даму барысында ұсақ замандар бойы ... ... ... ... ... да, кейінірек жүре келе азды-көпті моңғол текті
түрге карай өзгере бастайды. Қола дәуірінде көшпелі мал шаруашылықты ... ... ... ... ... далалық аймақтарындағы этникалық процестердің ... б.з. I -мың ... орта ... ... ... бағытына карай
жаппай жайыла қоныстануымен байланысты бел алады. Солтүстік Монғолиядан
Амударияга дейін Жетісуды қосқанда ... және ... ... ... ... ... зор территорияға біртіндеп түрік тайпалары тарап,
канат жайып мекендей бастайды. Талғар өңірінде түріктер және ... ... ... ... ... тайпалары осы араның ежелгі ... ... ... сіңісіп кетті. Ноғай ордасы кезеңінде ... ... ¥лы жүз ... ... ... болуы
болады. ¥лы жүздің ірі рулары: албандар, ... ... ... ... ... ошақты, шапырашты, жалайыр және тағы басқалары. ¥лы
жүз рулары Сырдариядан бастап Жетісу ... ... ... ... мен ... жері баяғыдан бері қазақ халқының
құрылып, қалыптасуының басты екі этникалық торабының - ежелгі ... ірі екі ... ... тоғысқан жері болатын. Олар -
Орталық және Оңтүстік ... ... ... ... және Оңтүстік-
Шығыс Қазақстандағы Үйсін тайпалар ... Олар ... Орта және ... ... болды.
Зерттеу жұмыстарының нәтижесінде Талғар қаласының ... ... ... ... мен нан ... тандырлардың орындары табылып
отыр. Сонымен катар ... ... ... ... ... ... ... қалдықтары табылған.
Қазақ халқының тұрғын үйі - материалдық ... ... ... ... және ... ... ... және жаздық болып
бөлінеді. Жазғы уақыттары қазақтар жығып алуға жеңіл киіз ... ... ... " ағаш үй", "жер үй" деп аталатын үйлерде тұрды. Ағаш
пен киізден жасалатын жиналмалы киіз үй ... ... ... ... ... ... ... Киіз үйдің көлемі
қанаттарының санына байланысты болды. Он екі қанаттан тұратын үйлер 100-120
м2 алаңды ... ... ... кереге ортасынан аздап майыстырылған 36
сағанақтан құралды. Үйдің әдетте оңтүстік жаққа қаратылатын, адам ... ... тік ... ойық формасында болды. Оның екі жаққа ашылмалы,
қос қакпалы есігіне көбінесе оюлы ... ... ... ... ... ... шимен көмкіріліп, оның сырты киізбен жабылды. Өзінің
пайдалануына қарай киіз ... үш ... ... ... ... салтанатты үйлер көлемінің
аумақтылығымен және бай жиьаздармен ерекшеленеді. ... ... ... он екі ... ... тұрғызылып, олардың үстіне ақ киіз бен жібек
маталар жабылды. Жасаулары жөнінен неғұрлым бай үйлер үйлену тойы ... ... үй ... Ал, ... ... ... ... жасалған. Кішкентай жорықтық
үйлер бір түйеге ғана немесе тіпті бір атқа ... ... ... ... ... ... ... әзірленді және күн суық
уақыттары ол үйді жылытты. Есікке қарама-қарсы түс үйдің ең құрметті орны —
"төр" деп ... ... ... мен ... ... ... отырғызылды.
Есік маңайындағы кеңістік - "босаға" деп аталды. ... ... ... үй ... мен ... сол ... ат ер-тұрмандары тұрды.
Босағаның оң жағынан үй иелерінің кереуеті орналасып, оның ішке қараған
тұстары шымылдықпен ... ... ... ... ... ... аймақтарының этникалық,
экономикалық және климаттық жағдайларына байланысты жасалған материалы мен
салынған өрнектерде біраз өзгешеліктер ... ... ... ... барлық элементтері барлық жерде бір типті болып ... ... жүн мен ... матадан, киізден және аң терісінен тігілді.
Қазақтарда ... ақ ... ... ... сусардың терілері
ерекше қымбат бағаланды. Шалбарлар мауытыдан, шұғыдан тігіліп, ... ... XV - XVII ғғ. жеңі жоқ, ... киім-кебенек пен
жұқа ақ киізден шапандар әйгілі болды. Еркектер мен ... ... ... түрі - жүн және ... ... ... ... Ерлер мен әйел адамдардың бас киімдері әр түрлілігімен ... ... ... ... келе ... әрі ... бас киімі
- қалпақ жұқа ақ киізден тігілді. ... ақ ... ... биік ... ақ ... ал ... әшектері жоғары бүктеліп қайырылғаны -
айыр қалпақ деп аталды. ... мен ... ... төбесі биік, міндетті
түрде аң терісінен жиектелген бөрік киіп жүрді. Қыста киетін үш құлақшынды
бас киім ... ... ... ... және төбесіне үкінің, көк құтанның
немесе тотының үлпек қауырсындары ... ... ... терісімен
жиектелген қыздардың бас киімдері ... ... деп, ... ... - ... бөрік" деп аталды. Барқыттан емесе қамқадан тігілген
жаздық жеңіл бас киім - ... ... ... ... ... және ... ... Әйелдердің бас киімдері арасынан неғүрлым өзіндік
сән-салтанатымен ерекшеленетін қыздардың тұрмысқа шығардағы бас киімі —
сәукеле ... ... ... ... ... биік ... жасалатыны ол
алтын және күміс тиындармен, іижу-маржандармен, алқалармен ... ... ... ... жас әйел ақ ... тігілетін бас киім
кимешек киіп жүрді.
Ерлер мен әйелдердің аяк киімдері де әр ... ... биік ... қопышы тізеден жоғары асатын етіктері "шоңқайма
етік" деп аталды. Олар қыска саптама етік, кедейлері - ... мен ... аяқ ... еркектердікінен гөрі әсемділігімен, қоныштарындағы
бай ою-өрнектермен бөлектенді. Олардың үй ... ... ... ... ... Байлардың әйелдері өрнектелген аяқ-киім -кестелі етіктер,
жасыл түсті ... ... ... және ... ... биік өкшелі — "көк сауыр" киді.
Қайыстан, барқыттан, жүннен және жібектен жасалған белдіктер қазақ
киімдерінің міндетті бір ... ... ... ... өрнек түсірумен,
әр түрлі жапсармалармен, асыл ... ... ... ... ... ... Мұндай белдіктер "кісе" деп аталды. ... ... әрі ... ... және негізінен жібек пен барқыттан
тігілді. Әйелдер сондай-ақ белдеріне ... ... ... ... алтыннан, күмістен, асыл тастардан әзірленді.
Салмақты күміс білезіктерге алтын ... оюлы ... ... ... ... ... ... жарқырауық тастар түзілген
шығыршық түрінде ... ... ... ... сыммен бекітілген төрт
бұрышты қиықша дөңгелек жалпақ тілікті түрлері көбірек кездеседі. ... ... ... ... ... ... алқалар немесе
теңгелер тізбесі түріндегі шашбаулар кеңінен пайдаланылды. Шашқа салынатын
әшекей қатарына аспалы шолпылар да ... ... ... ... сопақша, дөңгелек, көп қырлы қисында жасалды. Олар ... ... асыл ... салумен әшекейленді.
Қазақтардың тамағы негізінен ет және сүт өнімдерінен құралды. Сүт
тағамы әр ... ... Бие ... - ... түйе ... - ... Сиырдың, ешкі мен қойдың сүті негізінен алғанда айран ұйытуга,
май пісуге, әр ... ... ... ... ... ... сусындарының бірі - айран болды. Айранға су араластырылған
сусынды ... ... ... пісіп, сүттен май алынды. Ол майдың ... үшін оны суық ... ... ... қарынға салды. Тағам түрлерінен
құрт-ірімшіктер маңызды орын алады. Сүттен сары ірімшік, ақ ірімшік және
баска ... ... ... ас ... ... ... ... олардың сапасы туристердің ойында көп уақытқа дейін сақталып,
олар демалыс ... ғана ... ... ... ... ... болады.
Қазақ халқының мәдениеті өте бай. Ұлттық мәдениетіміздің тармақтары
көптеген ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпақка беріліп ... ... және ... ... ... ... элементтерін сақтап қалуға, кайта
қалпына келтіруге, арнайы ғылыми фольклорлы зерттеулер жүргізе отырып келер
ұрпақты тәрбиелеуде және ... ... ... ... ... ... зор.
Талғар аймағы - Алматы облысының құрамындағы аудандармен салыстырғанда
жергілікті қазақ халқының басымдылығымен ерекшеленеді.
Талғар ауданы көп ... ... ... ... ... аса ... тұрады. Халық санының 45,5 пайызын жергілікті халық - ... ... ... 11,2 ... ... ... мен ... пайызын және қалған 1,5 пайызын басқа ұлт өкілдері құрайды.
Талғар қаласы мен аймағында 30-дан ... ... ... және 15 ... ... ... ... аудан көлемінде табылған
көне заттармен қатар, салт-дәстүр мен ... ... ... ... ... бірі - ... ... орнында болган Талхиз
қаласы. Талхиз - Шығыс пен Батысты байланыстырған ¥лы ... ... ... жерінде орналасқан, Талғар қаласының орнында ҮІІ-ХШ ғасырларда
болған аса ... ... және ... ... ... ... болған қала
¥лы Жібек жолының бойынан бой көтерген Отырар, Иассы, Тараз, ... ... ... және ... да қалалар уақыт өте келе діни және
сауда ғана емес, сондай-ақ ғылым мен мәдениет орталығына айналған.
"Талхиз" ... ... ... ... ... "¥лы
Жібек жолының бойында орналаскан тарихи орталықтарын қайта өркендету, түркі
тілдес мемлекеттердің мәдени ... ... ... және туризм
инфрақұрылымын кұру" деген Мемлекеттік бағдарламасына ... ... ... ... ... ... ... асып жатыр. "Жібек
Жолы" қазақ ... және оның ... ... ... ... көп ... ... 'Тұракты дипломатиялық, әрі
сауда жүйесін қалыптастырған ¥лы Жібек жолы өз ... көп ... ... Осы факторларға сәйкес Талғар қаласында ... ... ... өзіндік туристік өнім шығару жоспарланып отыр.
Талхиз калашығын қайта жөндеуден ... ... ... ашу жұмыстары
жүргізіліп жатыр. Жоспардағы ... ... ... ... ... ... ... орындарын жандандыру жұмыстары бар.
"Талхиз" этнографиялық туристік кешенді кұру үшін және ... үшін ЖШС ... жолы ... Талғар қаласында тіркелген
аудандық бөлімі бір уақытта 250 адам ... ... ... жобасын
жасады. Қазіргі уақытта осы жоба бойынша ... ... ... жылдан бері арасына үзіліс сала отырып, бірнеше жыл бойы ... ... ... Ә. Марғүлан атындагы археология инсти-тутының
директоры ... Карл ... ... ... ... ... ... орта ғасырлық аса ірі ескерткіш ... ... ... ... ... ... жүмыстарын жүргізіп
келеді. Карл Байпақов өзі туып оскен жерінің тарихын зерттеуге ерекше ... Ол осы ... ... ... құнды, археологиялық еңбектер жазды.
Ол өзінің ұйымдастыруымен Талғар археологиялық отрядын құрып, Талғар ауданы
аймағының тарихын зерттеумен ... ... К. ... ... жанынан археологиялық мұражай ашып қойды. Ол тарихи мүражайды
ғалым Савельева Тамара Владимировна басқарады. Онда Талхиз орнынан табылған
көне ... ... ... ... ... көне қала ... ... еңбегі өте зор. К. Байпақов
келешекте Талғар маңынан ашық мұражай ашпақшы.
Талхиз қаласының орны ... ... ... ... ... төрт
бұрышты алқап түрінде сақталған. Бекініс ішінің аумағы 9 гектардай. Дуалдың
оң бойында жәнс ... ... ... ... ... терең ор өткен.
Оңтүстік-батыс және солтүстік-шығыс қабырғаларының орта шенінде ... ... екі есік ... ... арасын жалғастыратын жол
каланы өзара тең дерлік ... ... ... ... ... орталық
бөлігінің маңайында сауда-қолөнер аймағы сияқты ... ... ... қоса ... қала 30 ... ... алып ... жыл өткен сайын Талғар өзенінің жағасында орналасқан
қаланың батыс бөлігін ... ... ... ... ... өзінде
көне қаланың қандай болғанын жобалап айтуға болады. Мұндағы үйлер бір-
бірімен тығыз ... ... ... ... ішкі ... бойына
қатарластыра салынған. Қазіргі қалалардан бір ерекшелігі мұндағы ... ... ... бөлетін шекаралар тәрізді тұтас қоршалған бірнеше
шеңберлі қоршауы болған. Бұл ... ... ... ... ... ... аймағы тәрізді жасалған. Бір кварталда өзара туыстар
немесе кәсіби мен діни наным түсінігі ... ... ... 6-15 ... ... қаласындағы кварталдың аумағы 3500-5000 шаршы метр, ол жалпы
көлемі 30 гектар болатын қала территориясында 60-тан аса квартал болған.
Қалалардағы ... ... ... да ... сайын анықтала түсуде.
Мұндағы үйлер үш-төрт және одан да көп бөлмеден ... ... ... ... ас ... және нан ... тандыр, ошақтар болған.
Шаруашылық бөлмелеріндс ас сақтайтын ұралар, ... ... ... ... ... ... ... бар, оларда үй иелері өздеріне
және сатуға арналған астықтарын сақтаған. Бұл ... ... ... ... және ... айналадағы көшпелі,
жартылай көшпелі халықпен сауда-саттық жасап тұрғанын дәлелдейді.
Жеті ... ... үй ... ... ... жасалған құрылыс түрінде
сакталған. Қабырғаларының іргетасы тас пен үлкен қойтастардан ... ... ... ... ойқы-шойқы тұстары да балшықпен
сыланып тегістелген. Мекен-жайдың тұрғын бөлігі мен ауласын қазу ... ... ... алғанда құйылмаған қыш ыдыстардың сынықтары,
сүйектер, металдан, ... ... ... ... ... ... ... пышақ сынықтары, жебенің екі ұшы, ілгек, таға, садақтың
сүйектен жасалған жапсырмалары, әсем ... алқа ... ... да ... ... бар. Қыш ... жиынтығында қазан және құмыра
түрінде жасалған ... өте көп. ... ... ... ... ¥лбике
Назаркелінінің тапқан құмырасы. Ұлбике Назаркеліні тапқан құмырасының
құпиясы Талғар қаласы үшін және оның ... үшін ... ... ... ... ... ... кейін археологтар Талхиз қалашығының ... ... ... ... ... көлемде құйылған. Тарихи құмыра табылған
басқа бұйымдармен бірге бүгінде Республикалық ... ... тұр. ... ,Талхиз қаласының орнынан табылған ... ... ... Университеттің тарих бөлімінің мұражайында және Талғар
қаласындагы ... 4 ... ... ... ... ... ... орын алып жатқан жері Алматы кеңшарына
тиесілі болғандықтан ерекше ... ... ... ... ... ... үшін Талғар өзені жанынан ор ... ... ... ... кіре ... ... ... Талхиз
қалашығының орнына қоқырсык төгуге тыйым салынды. Мемлекеттік бағдарлама
бойынша ¥лы Жібек жолы бойында ... ірі ... ... ... ... ... ... ішінен Талхиз және Түркістан ... ... тұр. ... ірі ... ... ... Талхиз қалашығы -
Қазақстан жеріндегі ¥лы Жібек жолы басталған қала болып саналады.
Бағдарлама бойынша Талхиз ... ... ... жақ щетінен ашық
этнографиялық мұражай ашылмақшы. Бір сөзбен айтқанда Талхиз ... ... ... ... ... ... көрсету
мақсатында жұмыстар жүргізуде.
Талғар ауданының жерінде "Талхиз" ... ... ... жәпе ... атты кішігірім қалашыктар өмір сүрген .
"Тунк'" қалашығы Талхизбен тығыз байланысты болған. Тунк ара ... бір ... екі ... ... ... ... ... - Талғар қаласынан 55 ... ... Нұра ... ... ... ... қалашығы Х-
ХІІІ ғасырларда өркендеп, дамыған қала. Қаланың орнын казғанда қолдан
кұйылған сақиналар, ... ... ... садақ ұштары табылған. Олар
мұражайда сақтаулы тұр.
"Молдахмет" қалашығы Талғар ... 60 ... ... ... ... ... ... Қалашық Х-ХІІ ғасырларда дамып өркендеген.
Қазып алынған бұйымдарға қарасақ, өзіндік ... ... ... ... ... заманымызға дейін V ғасырда Сақ және Үйсін
мемлекеттерінің жері болған. Сақ пен ... ... ... ... ... ... ... бөлген. Олар Қытай мемлекетімен
тығыз ... ... Оған ... ... табылған көне бұйымдар
дәлел.
Аймақтың тарихи ескерткіштерінің біріне Рүстем қорғаны жатады. ... ... ... ... ... ... зор. ... қорғаны ХІ-
ХV ғасырларда тұрғызылған. Қорған өте мықты бекініс болған. Биіктігі 16 м,
кіретін екі ... ... ... 6 кез ... қоршалып жатқан. Қорғанды
күрделі жөндеуден өткізу керек. Қазір қорған ... ... ... ... ... ... ескерткіштердің
біріне 1869 жылы тұрғызылған шіркеу үйі жатады. ... ... ... ... жанында шіркеулік діни мектебі болған. Мектеп ... ... ... күні ... ... жөндеуден өткізілуде.
Өткен 1886 жылы салынған ... ... ... ... ... бірі ... табылады. Спирт зауытын Пугасов ... ... ... ... ... Алматы қаласындағы Қабанбай
көшесінің бойындағы көпір "Пугасов көпірі" деп ... ... әлі ... ... істеп тұр. Қазір "Талгар-спирт" акционерлік қоғамы деп аталады.
Ауданның ірі елді мекендерінің бірінде ¥лы Отан ... ... ... ... ... Олар ... ... Оқушылар үнемі төңірегін тазалап, гүл шоқтарын қойып тұрады.
Ескерткіштерге "Ешкім де, ешнәрсе де ұмытылмайды" деген ... ... Бұл ... ... ... ... ... болғандардың
рухы алдындағы борыш.
Талғар қаласының дәл ортасындағы Тұрар Рысқұлов даңғылының бойында
Талғар өзенінің оң ... ... ... ... ... Рысқұловқа
арналған тарихи ескерткіш орнатылған. Ескерткіш Тұрар Рыскұлов туғанына 100
жыл толу қарсаңында 1994 жылы тұрғызылған.
Т. Рысқұлов көшесі ... ... ... 1941-1945 жылдардағы Ұлы
Отан соғысы ардагерлеріне арналып салынған ескерткіш бар. Бұл ескерткіш
маңы аудан халқының жыл ... ... ... күні ... соғыс қасіретін
еске алып, тағзым ететін жер.
Ал 2002 жылы мамыр айында Жаңалық ауылының дәл ... ... ... ... ... орнатылған.
¥лы Отан соғысы жылдары Талдыбұлақ ауылды елді мекенінің тұрғыны И.В.
Ладушкин жауға карсы өшпес ерлік көрсетіп қаза ... ... ... ... ... ... 1987 жылы ауылға ескерткіш орнатылған.
Тұздыбастау ауылды елді мекенінде М.И. Калининге ... ... бар. ... ... ... ... ... ауданына қарасты Белбұлақ ауылының Алматы-Талғар жол бойында ... мен 316-шы ... ... ... ... ескерткіш
тұр. Соғыс жылдары Талғар қаласында ЗІ6-шы атқыштар батальоны құрылып,
Панфилов ... ... ... солардың кұрметіне орнатылған.
Талғар қаласынан 12 км қашыктықта Мичурин ауылындағы ... ... ... ... Бұл ... ескерткіш 1917 жылы 18
желтоқсанда ақ гвардияшы отряд казактарының қолынан айуандықпен өлтірілген
Верный бекінісінің 2 большевигі ... ... мен Карп ... ... ... ауылында Д.А. Қонаевқа арнап қойылған мүсін бар.
Мүсін постаментінің үстінде қойылған.
Талғар қаласына кіре ... ... ... ... ... ... ескерткіш-мемориал бар. Мемориалда екі майдан ... ... ... ... ... ... ... тарихи ескерткіштер жеткілікті. Бұл
ескерткіштер ... ... және ¥лы Отан ... жылдарындағы
тәуелсіздік пен еркіндік үшін көрсеткен ерлігі туралы сыр шертеді. Жастарды
Отанды сүюге, патриоттық сезімге ... ... паш ... саны ... ... асыл ... жойып
алмау мақсатында, ұлтымыздың ғасырлар бойы өнердің қай саласында ... ... ... ... саналатын, ұрпақтан ұрпаққа қалып келе
жатқан бағалы мәдени орындар - мұражайлар.
Талғар қаласындагы М. ... ... ... ... ... бар. ... табиғат қорғауға, екіншісі өлке тануға арналып,
ұйымдастырылып жабдықталған. Нөмірі 4 кәсіптік-техникалық ... ... ... ... ... ең бір ... ... 1994 жылы мамыр айында Тұрар Рықұловтың
туғанына 100 жыл толу қарсаңына Береке ауылындағы орта ... ... ... ... Т. ... өмір жолына арналған
деректер, суреттер және бюст бейнесі ... ... ... ... 34 орта ... ... ... ата-
дәстүр мұражайы 1993 жылы ұйымдастырылған.
Талғар қаласындағы тарихи ... 1985 жылы ... ... ... орны ... Мұражайда Талғар аймағы туралы көптеген
деректер жинақталған. Бұл ... ... ... ... ... ... ... еліміздің түкпір-түкпірінен қонақтар жиі келіп,
өздеріне керекті деректер әкетіп жүр. Мұражай қонақтарының ішінде көптеген
шетелдің қоғам ... ... ... қызметкерлер мен ғалымдар
жиі келіп тұрады. Мұражай ... ... ... ... ... ... қойылған.
Қазіргі кезде мұражайдың ауқымы ... төрт ... ... ... ... - ... ... жинақталған, екінші
бөлмеде - ұлт аспаптары мен сазгер салт серілердің ... ... ... ... ... ... мәдениет тарихының сабақтары
өтіліп тұрады. Үшінші ... - ... ... үй ... және ... ... Төртінші бөлмеде -Қазақстан Республикасының тарихына
байланысты мәліметтер жинақталған.
Тарихи тағылымға толы ... ... мен оның ... ... өте көп. Танымдық туризмнің объектілері ретінде ... ... ... ... ... ... ... керек. Ескерткіштер - халқымыздың өткені туралы мағлұмат беретін
құнды дүние екені сөзсіз. Ескерткіштер аймақтың ... ... ... ... ... сыр ... ... аймағының туризм мен демалыс саласын
дамыту бағдарламасы
Талғар аймағының туризм инфрақұрылымын жақсарту ... ... ... ... ... түрде жасадым. Бұл
жобада :
- Талғар өзенінде канал салу;
- Талғар өзені маңына вокзал салу;
- Жағажай салу;
- Вокзалдық ... ... ... ... ... Қоғамдық көлік жағдайы;
- Рухани орындар;
пункттері бойынша ұсынылып отыр.
3.1 Туристік инфрақұрылымды жақсарту
- Талғар өзені арқылы канал салу ... ... жаңа ... салу ірі ... Н.И.Путилов арқылы жүзеге
асқан болатын. Салынған каналдың ұзындығы - 30км,ені – 60-105м, тереңдігі-
14м. Бұл жоба ... ... ... күні бұл ... ... Мінеки, біз де неге бар мүмкіндікті ... ... ? ... шүкір, демеушілік білдіретін адамдар бар. Білікті,
тәжірбиелі инженерлер де жоқ ... ... ... да ... ... ... уақыт өте келе, тереңірек қазып, үлкен кемелер, лайнерлердің
де кіруіне де мүмкіндік жасауға болатын ... ... ... көзі –
580 000 $- ды құрайды.
- Талғар өзені маңына вокзал салу :
Су жолдары арқылы тасымалдау ХХ ғасырдан ... ... ... ... етеді.
1982 жылы Санкт – Петербургте бой ... су ... 500-600 ... ... ... аптасына 15000 турист қабылдай алады. Ендеше,
неге бізге осындай вокзал салмасқа? Тиісті орны бар, ... 20000- ... ... болады. Вокзал жергілікті халық пен шетел туристері
үшін тиімді тасымалдау орталығы ... деп ... ... деңгейде
қаржы бөлінсе, болжам бойынша бұл жобаға 70 000 $ кетеді екен.
- Жағажайлар салу ... ... да ... мен жергілікті халық үшін таптырмас демалыс
орны болатын. Санкт-Петербургте 24 ... ... ... ... де бұл ... - ... әр түкпірінен
туристерді тартуда. Егер де Талғар қаласында жағажай салынса, орта есеппен
15 млрд.тг-дей қаражат жұмсалады ... ... ... ... ... құтқару станциялары, кабиналар, скамейкалар мен қоқыс
жәшігімен қамтамасыз етілуі ... ... ... ... пайдаға қосымша
жағажайылық қызметтер : жағажайлық инвентарьларды ... ... ... ... ... ... салуға болады.
- Вокзалдық мұражай салу :
Вокзалдар тек қана ірі транспорттық қатынастарды жүзеге асырып қана ... ... ... біте ... ... ...... қоныс
тепкен бұл вокзалдың мұражай сатысында :
- Санкт-Петербург тарихынан сыр шертетін көрмелер;
- Санкт-Петербург өңірінен шыққан ... ... ... ... Санкт-Петербургтің даму кезеңдерінен сыр шертетін көрмелерді көруге
болады;
Вокзалдық мұражайға күніне орта есеппен 150 адамдай ... ... Кіру ... 300 ... құрайды екен.
Мінекей, егер біз осындай вокзал салып, онда ... ... ... ... сыр ... ... туристердің Талғар қаласы туралы
толық ақпаратпен қамтамасыз ... ... нұр ... нұр ... еді. Бұл
жоба Қонаев - Рысқұлов көшелерінің қиылысында орналасуына мүмкіндік бар.
Бұл жобаға болжам ... ... ... ... ... Бұл ... да
келуші туристер қатарын көбейтіп, ел экономикасының тұрақтануына үлес
қосушы едік.
- Телефондық ... ... ...... ... кең тараған түрі екені
баршамызға ... ... күні ... ... ... ...
көлемі бойынша Ресейдегі екінші орындағы ... ... ...... номерлері. Жергілікті ... ... ... жаңа ... ... тарифтік
бірліктер) таксофондар қолданылады. Бұл туристер үшін аса қажетті ... ... ... ... ... ... етіп, алысты жақындату үшін телефондық байланыс болғаны жақсы.
Сонымен ... ... ... ... ... ... да дұрыс деп ойлаймын. Қажетті қаржы – 60 000 $.
- ... ... ... ... күні ... ... ... жолының ұзындығы – 900 км. Әр күн
сайын 9 трамвай паркінен 1100 вагондар шығып, 66 маршрут ... ... 3 ... ... ... егер ... ... 1 трамвай депосы ашылса, оған шамамен 5 трамвайлық
жылдам жолдар салынып, вагондарға жоғарғы комфорт пен ... ... бұл ... ... қолдаушы еді. Бұл жобаға 126000$
көлемінде қаражат ... ... ... ... ... ... ... – Петербургте 50 маршрут
бойынша 600 ... ... 6 ... ... бар. Ең ... ... 1 ... паркін ашу жоспарланса, оған ... 80000$ – дай ... ... Егер осы ... ... ... халықтың қатынау мүмкіншіліктері жеңілдетіліп,ел ризашылығына
бөленетін еді.
3.2 Туристік орталықтарды ... ең ... ... кезінде рухани тұрғыдан қанағаттанулары
керек. Аталмыш тұрғыда ... ... күні 2 ... ... мұражай, 1 әдеби мұражай, 3 табиғи ... ... ... 3 ... және 2 цирк ... бар. Бұл, ... ... қаласында 1 кинотеатр мен 1 ... ... ... де ... да, ... бағыттағы мұражайлар мен ... ... ... деп ... Бұл ең алдымен туристерден бұрын,жергілікті
халықтың өзін рухани қажеттілігін өтеудің бірден-бір жолы ... ... ... 1 өнер ... 1 ... ... мен 1 цирк алаңы және 1
кинотеатр ашу үшін 500 000$ ... ... ... қаласынан 25 шақырым ғана алыс жатқан Талғар қаласына осы ... ... ... ... ... көркем бұл қала екінші Швейцариядан
кем ... ... ... ... ... алынса,болашақта Талғар
қаласы туристердің сүйікті демалыс орнына айналатынына еш күмәніміз жоқ.
Қорыта келгенде,бұл жобаға басты-аяғы – 3 275 000$ кететіні ... бұл жоба ... ... ... басым көпшілігі (60%) жұмыс
көзімен ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда
бәсекелестікке түсе алмайтын, жаңадан дамып келе ... ... ... ... ... сферасының дамуы көп жағдайда ... ... ... ... ... Территорияның
рекреациялық ресурстармен қамтамасыз етілуін зерттеу территорияның ... ... ... ... ... ... әсер етуін талдауда және туристік саланың даму деңгейіне болжау
жасауға көмектеседі.
Жалпы алғанда, Талғар ауданы туристік – ... ... ... ... ... әр түрлі қажеттіліктерін ... ... ... ... ресурстарын демалыс
пен туризм саласына пайдалану саласының келешегі зор.
Ауданның туризм мен демалыс саласының ... ... ... ... жол ... ... туризм халық
шаруашылығынң бір ... ... ... ... ... ... ... демалысынң әртүрлі түрлерінің тууына
айтарлдықтай әсерін тигізеді.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... :
- Аймақтың туристік-рекреациялық ресурстарын пайдалану арқылы
демалыс пен ... ... ... ... ... ... экономикалық
тиімділікке, жергілікті халыққа ... ... ... ... ... ... дамытуға үлкен себебеін тигізеді;
- Аймақтың туристік инфрақұрылымы ... ... ... және әлі де ... материалдық – техникалық базасының
дамымағанымен сипатталады;
- Туризм сферасына жеке және ... ... ... ... тигізетін туризмнің материалдық базасын жақсартуға
керекті аудандық, облыстық бюджеттен қаражат тарту саясаты шектеулі;
- Аймақ территориясында ... ... ... ... ... Жолы торабындағы тарихи орталықтарды ... ... және ... ... мәдени мұрасын дамыту және ... ... ... ... ... құру үшін ... ... жүргізілуде;
- Аймақтың туристік-рекреациялық ресурстарының әлеуетін негізге ала
отырып, демалыс пен ... ... ... ... ... ... ... аймақтың туристік-рекреациялық ... ... мен ... ... ... бағыттары
құрасытрылды;
Осы орайда келесі ұсыныстарды белгілеуге болады :
- Қазіргі ... ... ... ... ... және ...
экономикалық мәселелерін шешу мақсатында туризмнің ... ... ... ... өте қажет;
- Туристермен жұмыс істеуге қажетті психология, социология, компьютерлік
техника, байланыс облысында ... ... бар ... ... ... ... тиімді пайдаланудың және табиғи мен ...... ... ... ... ... географиялық
мәліметтік жүйе құру;
- Туристік іс-әрекеттің жүруіне жағдай жасайтын материалды- техникалық
базаны (түнеу базасы, ... ... ... дамыту;
- Халықтың әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында ... орта ... ... ... ... үшін дұрыс шешімдер қабылдап, жағдай жасау
керек. Жаңадан ашылған кәсіпорындар үшін несие беру жүйесін жеңілдетуді
қарастыру керек;
- Қоршаған ортаны сақтау және су мен ... ... ... ... қаржыландыру қамтамасыз ететін және басқа да шетелдік
инвестицияларды,қорларды тарту бағдарламасын құру;
- Туристік ... ... ... ... мен ... аппараттың
интеграциясы керек;
- Аймақ территориясында орналасқан демалыс зоналары мен санаторийлерге
баратын жолдарды қайта жөндеуден өткізіп, құрылыс жұмыстары ... ... іс- ... ... жүзеге асса, Талғар ... ... мен ... ... ... ... ... және осы аталған
іс- шаралар жүзеге асады деп ... ... үміт ... ... ... ... С.Р. Экономическая и социальная география Казахстана. ... : ... ... 1998. – ... ... Ә.Б. ... ... ұрпаққа мұра. – Алма – Ата : Ғылым, 1992. ... ... ... ... Республики Казахстан // Под.ред. К.М.Джаналиевой. –
Алматы : ... ... 1998.- 253-254 ... ... К.М. ... ... ... // Талғар №128,2001.-4-5б.
5. Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы. Т-1.
6.Пузырева А.А. ... ... ... Казахстана.- Алма- Ата :
Наука, 1995.- с.213
7. Макаревич Г.К. Заложники гор // Аргументы И факты №41, 2001.-5-6с.
8.Ердавлетов С.Р. ... ... : ... ... ... ... 2000-с.336.
9.Мироненко Н.С.,Твердохлебов И.Т. Рекреационная география.-М: МГУ, ... И.В. ... ... ... М.Д. ... ... К.С. ... туризма Карагандинской области: Автореф.
К.д.г.н.-Алматы,2003.-с.129.
13.Алиева Ж.Н. Туризмология негіздері.-Алматы:Қазақ ... ... ... және ... ... ... ... Байпақов М.К. Жетісу және Оңтүстік Қазақстандағы ... М.П. ... ... ... ... К.Т. ... ... мәдени мұралары.-Талғар, 1995.-б.163.
18.Папирян Г.А. Экономика туризма.-М.:Финансы и статистика,1998.-с.213.
19.Талғар ауданының 2003-2004 жылдардағы әлеуметтік – экономикалық дамуының
көрсеткіштері.-Талғар,Аудандық әкімшілік,2004.
20.Талғар ауданының Әкімшілік ... ... даму ... М.В. Введение в туризм.-Спб.: ИТД. «Герда»,1999.-с.448.
22. Сәтбайұлы Ә.Б. Талғар қаласының тарихы.-Талғар,1998.-б.275.
23.Талғар Энциклопедиясы.-Талғар,1998.-б.467.
24.Жетісу Энциклопедясы.-Алматы:Ғылым,2001.-б.446.
25.Туристік саланы дамытудың 2003-2005 ... ... ... ... А.Д. ... ... ... – географиялық сипаттама дегеніміз берілген аймақтың табиғи
ерекшеліктерін ескере отырып, есепке алынатын ... ... ... – экономикалық алғышарттар дегеніміз халықтың тұрмыс ... ... ... халықтың жалпы жағдайын сипаттайтын сандық
және жазбаша көрсеткіштірдің ... ... ... ... ... ... мен ... уағыздайтын
негізгі мұралық құндылықтар жиынтығы.
Тарихи-мәдени обьектілер ... ұзақ ... ... бар, ... сай сонау бағзы заманнан келе жатқан ұлттық құндылықтар мен
тарихи маңызы бар орындар.

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 40 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында туризмнің дамуы, оның мәселелері мен өзектілігі13 бет
Туристік бизнестің отандық шетелдік тәжірибесіне салыстырмалы экономикалық талдау диплом жұмысы25 бет
Ішкішаруашылық жерге орналастырудың теориялық, жалпы әдістемелік негіздері31 бет
Ауыстырмалы шабындықтарды ұйымдастырудың теоретикалық негіздері12 бет
Жануарлар биотехнологиясы5 бет
Жер мелиорациясы.Мелиорацияның қызметі мен түрлері.Өзі ағатын беттік суару жүйесі4 бет
ЖШС «М-Комбикорм»54 бет
Кәсіпорын экономикасы жайында12 бет
Кәсіпорынның экономикасы10 бет
Мал азығын өндіру18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь