Философия: пәні мен функциясы

Кіріспе

Негізгі бөлім

1) Философия: пәні мен функциясы

2) Философия ғылым ретінде

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттері
Философия – адамзат мәдениетінің қайталанбас және ерекше құбылысы. Философияны мақсатты түрде оқу ойлау мәдениетінің өсуіне, өзіндік сананың қалыптасуына, дүниежүзілік мәдениетпен өркениеттің байлықтарын тұрақты және жүйелі игеруге, табиғат, қоғам болмысының даму заңдылықтарын түсінуге, мамандықты саналы таңдап жетілдіруге жеткізеді. Философия деген не? Дүниеге қашан келді? Қалай дамыды? Философия бұдан бірнеше мың жылдар бұрын Қытайда, Үнді елінде, Египетте, Вавилонда пайда болды. 2500 жыл бұрын (б.з.б. V ғасыр шамасында) Афин қаласындағы грек дамократиясында классикалық түрге ие болды, ерекше білім ретінде қалыптасты. Дүние қалай жаратылған бастамасы қайда? Дүние мәңгі ме? Адам дегеніміз не, оның дүние жүзіндегі орны қандай? Ақиқат пен жалғанның ара салмағы неде? Өмір сүрудің мәні бар ма? Адам өмірінің мәні неде? Адам баласы қалай пайда болды? Қозғалыс мәңгі ме, әлде уақытша ма? Адам мен жануар өмірі және олардың қатынасы қалай? Олардың өмір сүру ортасы деген не? Осындай «мәңгілік» сұрақтарға жауап іздеу философияның міндеті. Екіншіден, адамның дүниеге қарым - қатынасы сан -қилы. Осыған сәйкес көзқарастың түрлері көп. Олардың себебін біліп ажырата білу де керек. «Дүниеге көзқарас» термині ғылым тіліне, күнделікті сөзге терең енді.
Ол алғашқы рет XVIII ғ неміс философиясы мен мәдениетінде кездеседі (Кант, Фихте, Гете), адамға тән, оны іштей реттеп отыратын, рухани құрылымды белгілейді. Дүниеге көзқарасты анықтаудың ең жақын әдісі білім мен құндылық қатынасты байланыстыру. Мазмұны тұрғасынан, ол адамның дүниеге және сол дүниедегі адамның орнына қатысты көзқарас, тұтастыққа ие болған жүйе. Байқау, сезу және ойлау арқылы пайда болатын білімге байланысты. Білім дегеніміз объективті, біздің санамызға, іс-әрекетімізге тәуелсіз өтіп жатқан заттар мен құбылыстардың, қатынастардың құрылымы мен заңдылықтары, басқалармен байланысты туралы деректер жиынтығы саналса, құндылық адамдардың, олардың әртүрлі дәрежедегі топтарының (жанұя, еңбек ұжымы, тұрғындар қауымы, ұлт, халық, адамзат т.б.) тарихи даму сұранысына сай сол заттар мен құбылыстарды бағалауы, өз іс- әрекеттеріне қатыстыруы немесе ескермеуі. Осы ретте дүниеге көзқарас әрқашан объективтік білім мен субъективтік құндылықтың бірлігі болып табылады, олар бі- бірімен қайшылыққа келіп, бірін- бірі жетелеп отырады, дүниеге көзқарасты тереңдете түседі, оның ғылыми объективті бастауын кеңейтіп отырады. Сондықтан білім деңгейіне байланыстырып дүниеге көзқарастың дәрежелерін ажыратуға болады. Астрономияда аспан әлеміндегі денелердің құрылымы мен қозғалысы зерттелсе, математика, есептеу саласын, геометрия – математиканың бір тарауы ретінде үшбұрыш, текше, квадрат, геометриялық дене, шар, пирамидаларды, натурфилософия- табиғатты зерттеу ілімі ретінде теориялық көзқарастар жүйесін қалыптастырады. Көрінген білімде әртүрлі дәрежедегі бағалау белгісі болғандықтан, бейнелейтін затқа байланысты ғылыми, діни, философиялық, әдептілік, саяси, экономикалық және т.б. көзқарастар ажыратылады.
1. Антология мировой философии Т.3.М., 1971
2. Абдильдин Ж.М. Избарнные сочинения в 5 томах. Алматы 2001
3. Алтай Ж., Касабек А, Мұхамбетәлі. Философия тарихы Алматы 2000
4. Ақназаров Х.З. Философия тарихынан дәрістер курсы. Алматы 1992
5. Әбішев Қ. Философия Алматы. Ақыл кітабы. 2001
6. Бейсенов Қ. Философия тарихы. Алматы. 1992
7. Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. Философия.Алматы 2003
8. Мир философии: Хрестоматия в 2-х частях М.,1991
9. Мырзалы С.Қ. Философия әлеміне саяхат. Қостанай 2000
10. Мәдени-философиялық энцеклопедиялық сөздік / Т.Ғабитов, А.Т. Құлсариева.-Алматы, Раритет 2004/
11. Нысанбаев Ә., ӘбжановТ. Философия тарихы Алматы 1999
12. Современная западная философия. Словарь М.,2000
13. Фрейд З. Тотем и табу. М.,1990
14. Философия (под ред. Никитич Л.А.) М.,2000
15. Философия (Құр. Т.Ғабитов Аламты, Раритет, 2005)
16. Филсофиялық сөздік. Алматы 1996
17. Фрейд З. Я и Оно. М., 1998
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
Негізгі бөлім
1) Философия: пәні мен функциясы
2) Философия ғылым ретінде
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттері
Философия: пәні мен функциясы
Философия – адамзат мәдениетінің қайталанбас және ... ... ... ... оқу ... ... өсуіне, өзіндік сананың
қалыптасуына, дүниежүзілік мәдениетпен өркениеттің ... ... ... ... ... ... ... даму заңдылықтарын түсінуге,
мамандықты саналы таңдап жетілдіруге жеткізеді. Философия деген не? ... ... ... ... ... бұдан бірнеше мың жылдар бұрын
Қытайда, Үнді елінде, Египетте, ... ... ... 2500 жыл ... V ... ... Афин қаласындағы грек ... ... ие ... ... ... ретінде қалыптасты. Дүние қалай
жаратылған бастамасы қайда? Дүние мәңгі ме? Адам ... не, оның ... орны ... ... пен ... ара салмағы неде? Өмір сүрудің
мәні бар ма? Адам ... мәні ... Адам ... қалай пайда болды?
Қозғалыс мәңгі ме, әлде уақытша ма? Адам мен ... ... және ... ... ... өмір сүру ... деген не? Осындай «мәңгілік»
сұрақтарға жауап іздеу ... ... ... ... ... - ... сан -қилы. Осыған сәйкес көзқарастың түрлері көп. Олардың
себебін біліп ажырата білу де ... ... ... ... ғылым
тіліне, күнделікті сөзге терең енді.
Ол алғашқы рет XVIII ғ ... ... мен ... ... ... ... ... тән, оны іштей реттеп отыратын, рухани
құрылымды ... ... ... ... ең ... ... ... құндылық қатынасты байланыстыру. Мазмұны тұрғасынан, ол адамның дүниеге
және сол дүниедегі адамның орнына қатысты көзқарас, тұтастыққа ие ... ... сезу және ... ... ... ... білімге байланысты.
Білім дегеніміз объективті, біздің санамызға, іс-әрекетімізге тәуелсіз өтіп
жатқан заттар мен құбылыстардың, ... ... мен ... ... ... ... ... саналса, құндылық
адамдардың, олардың әртүрлі дәрежедегі ... ... ... ... ... ұлт, ... адамзат т.б.) тарихи даму сұранысына сай ... мен ... ... өз іс- ... қатыстыруы немесе
ескермеуі. Осы ретте дүниеге көзқарас ... ... ... ... құндылықтың бірлігі болып ... олар бі- ... ... ... бірі ... ... ... көзқарасты тереңдете
түседі, оның ғылыми объективті бастауын кеңейтіп отырады. Сондықтан білім
деңгейіне ... ... ... дәрежелерін ажыратуға болады.
Астрономияда аспан ... ... ... мен ... ... ... саласын, геометрия – математиканың бір тарауы ... ... ... геометриялық дене, шар, пирамидаларды,
натурфилософия- ... ... ... ... ... ... ... Көрінген білімде әртүрлі дәрежедегі бағалау белгісі
болғандықтан, бейнелейтін затқа байланысты ғылыми, діни, ... ... ... және т.б. ... ажыратылады. Саналы
адам шамамен 50 мың жыл бұрын ... ... деп ... Олай ... көзқарасы осыдан бастап, әртүрде қалыптаса бастады.
Көзқарастың түрлері:
1. Жай ... ... ... ... өмір қажетінен туған
білім мен құндылықтар жиынтығы.
2. ... ... - ... бір ... келтірілген, жүйеге
салынған көзқарас.
3. Ғылыми- теориялық ... дін - ... ... ... емес.
Философия ғылым ретінде
Философияны ғылым ретінде қарағанда одан: дүниетанымдық, теориялық,
әдістемелік (жалпы ғылым ... ... ... жеке ... ... мазмұндарды ажыратуға болады.
Олар табиғатты, қоғамды, адам санасын тұтас бір құбылыс ретінде алып,
бәріне ... ... ... ... объективтік шындық жөнінде негізгі
қағидалар жүйесін қалыптастырады. Болып жатқан белгілі бір жағдайларды
жанаша ... ... ... ... ұғынуды ұсынады. Көзқарас әр түрде әр
адамда өзінше ... ... ... прогрессивтік, реакциялық
(кертартпалық), консервативтік, интернационалдық, патриоттық, гуманистік
(адамгершілік), ғылыми- ... ... ... дегеніміз - дүниеге белгілі бір түсінікпен қарау. Көзқарас
болу үшін сана, оның жетілуі үшін ... ... ... көп білу ... ... ... ... әртүрлі дәрежеде қалыптасады.
1. Сезімдік. Сезім сананы ояттады. Мысалы, музыка ... ... әсер ... ... кей ... әуендер адамды қайғыртады.
2. Ұғым қабылдаудың жеке бейнелерін жинақтаудан туады. Қорқу, уайымдау,
қуану күйлері (эмоциялар) бейнелердің ... әсер ... ... ойға ... неге олай ... деп ... алғашқы көзқарастарды
тудырады.
4. Илану (сену). Иланусыз көзқарас болмайды, ... үшін ... ... Дін де ... ... ... ... бірақ ол еш нәрсенің
себебін ашпайды. Наным, сенім - ... ... ... ... ... тұрақталмаса көзқарастың күштілігі жоқ. Дүниеге
көзқарас бағалаудан, іс-әрекеттен ғана ... ... ... ... ... ... ... болады. Олар: күдіктену, уайымдау,
қайғыру, мазасыздану, қорқу, ренжу, шаттану, масаттану және ... ... ... мен ... ... ... Эмоция (сезіну,
әуестік, көңіл күйі) - әрдайым ізденістің бастамасы.
Ғалым, ақын, ... болу үшін де ... ... ... дүниесі,
сезімі) бай болуы керек. «Көз - адамның ішкі дүниесінің айнасы». Тұрақты
көзқарастың екінші бір негізі теория ... ... ... ... Миф, дін, ... ... ... алғашқы түрі- миф (аңыз, ертегі). Мифология (гр mythos- аңыз, logos-
ілім) қоғамдық ... ... ... ... бұл ... түрі ... ... өмірінде маңызды роль атқарды, алғашқы қауым адамын
табиғатпен үйлесімді ... ... ... өмірді реттеп отырды. Миф
қоршаған ортаны қиял, керемет, ... ... ... ... ... ... ... сұрақтарға жауап беруге тырысады: әлемнің пайда болуының
жолдары, жер және адам қатынасы, табиғи құбылыстар, ... ... ... адам ... көзі, адам функциясы және оның табыстары, намыс пен ар
мәселесі, қарыз бен борыш, этика және ... ... ... ... ... өз ... беріп адам қатарына
қосуы, құдіретті құдайдың бар болуына ... ... ... ... және ... ... ... (рефлексия - сананың өз-өзіне
бағытталып, өзінің психикалық күйіне ой ... ... ... ... ... дамытып апаттан қорғауға арналады. Бұл
мәселелерде мифологиялық сюжеттердің біртүрлігі және ... ... ... халықтар бастауын дүниеге көзқарастың осы деңгейінен алады.
Әрбір жеке адам өз дамуында ... ... өте ... ... ... ... айтқандай, мифологиялық сананы жас баланың санасымен теңестіруге
болады. Олар да өзінің саналы жан екенін ... ... ... ... ... ... оларға істеп, шын көңілмен оларды
өздеріне тең санап өмір ... ... ... да ... ... бөлінбеген) сипатта көрінеді. Сана біртұтас қалыпта, ақыл мен
сезім деңгейлері ажыратылмаған, жақсы мен ... ... ... ... «Балалы үйде ұрлық жатпайды» деген қазақ халқының мақалы да осыдан
туған болар. Бала тек кейін өсе ... ... ... таяқ ... ... ... ... кейбір ойын, іс- әрекетін жасырып қалуға, яғни ақылмен
сезімде берілгенді тежеп ұстауға үйренеді. Мифологиялық сана арқылы ... ... ... ... ... ... ... жетілдіре
алады. Ұрпақ жалғастырудың не себепті өтетінін ... ... ... бір ... ... жануарлардың бір түрі) тұқымдары деп санап,
өзара бауырластық, ... ... ... ... сүйіспеншілік,
борышты болу қасиеттерін дамытты. Биологияның «тіршіліктің басқа түрлерімен
және өзара мәңгі күресу» заңының шеңберінен шығып, әлеуметтік заңдылықтарға
бағынуға ... ... ... өздерінің рухани жандық сипатын (санадағы
бейне, түсініктерге сүйеніп, жоспарлы түрде іс- ... ... ... Миф ... ... ... ... негізі - жазба мәдениетінің
пайда болуы арқылы дін, философияға біртіндеп өтеді. Дін- көзқарастың бір
түрі. Дін- ... тыс ... ... бар ... ... ... адам ... және қоршаған ортаға ықпал етеді. Діни ... ... ... ... - ... ... ... сипаттайды. Дін
қазіргі кезде үш дүниежүзілік діндерден: ... ... ... ... ұлттық діндерден: синтоизм, иудаизм, индуизм, тәңірлік, кофуцийлік
т.б. тұрады. Дін адамдардың үлкен топтарын, ... ... ... ... ... ... Ол мәдениеттің кеңістікте тарауына
мүмкіндік туғызды және ортақ ... ... ... ... ... ... сүйіспенділік, қайғысына ортақтасу,
адалдықты, төзімділік, парасаттылықты міндет деп санайды. Дін ... ... ... Діни ... ... ... тарихи
қалыптасады. Тотемдік сенімнен табиғаттан тыс ... ... ... ... ... ... күштеріне (найзағай, теңіз, ай, күн) сену
жатыр - оны пұтқа (заттық ... ... ... ... мүсіндерге)
илану деп санайды. Шынайы дін жеке заттан бүкіл аспанға, ... ... ... сену, конфуциялық ілім), абстракциялық ... ... ... пен ... мәңгі шайқасы, кезектеле жеңіске жетуі)
идеялары ... ... ... ... ... ... ... сананың жетілуі, абстракциялық ойлаудың, жақсы мен жамандық
идеялдарын құрастыра білу мүмкіндігінің пайда болуының жемісі. ... ... ... жоқ, ол ... адам болмысының қарама-қарсы бастауларын
жинақтаудың нәтижесі. Жамандық адам бойындағы биологиялық заңдылықтар (тек
өз қамын ... ... ... ... ... жету үшін,
күшке, алдауға сүйену т.б.), ... ... ... ... пір ... дамыту. Адам бойындағы реалды қасиеттер
топтастырылып, бірі ... ... ... ... ... жолы аталып,
олардың мәңгілік күресі мойындалды. Тек қоғамда ғана адам болып ... ... ... ... оның тұрақтылығын, бейбіт дамуын қалайды. Бірақ
үстемдік етуші ... тап пен ... ... ... ішкі қисық шешімдегі
мәселелерден сыртқа ... ... ... ... көзқарастарды
ұстанатынын, бұқара халықтың ғылыми білімінен алшақтығын ... ... ... діни ... аударуға
тырысатындығы да тарихта жиі кездеседі. Діни ... сана мен ... ... ... ... - ... да ... яғни оның қоғамға
қажеттілігі әлі де жоғалған жоқ. Егер ... ... ... ... ... жоқ бір ... тап болып отыратындығын, ал сенім тек
тұтастық ретіндегі көзқарастың жемісі екенін, сондықтан жетіспеген ... ... ... пайымдасақ, дінді мәңгі қоғамдық
құбылыс санау орынды. Оның ... мәні ... зор, ... ... ... ... ... тек өз күшімен, ақылымен арылуы қиян, ... ... күш ... кері ... жиі ... ... оның
мифологиялық бастамаларын символдар ретінде қарап біртіндеп рационалдық
күйге ... ... ... ... ... ... ... адам көзқарасының қажетті бастауларының бірі санауға ұмтылған жжөн.
Діннің үш элементі бар: діни түсіктер, діни ... діни ... мен ... ... Олар ... ... ... әртүрлі болып
келеді.
Дін дүниені екіге бөледі: о дүние және бұл ... Дін өз ... ... мәңгі-бақи бекітпекші болатын неғұрлым консервативтік
идеологияның форма болып табылады, яғни оны ... ... ... ... бір ... ... әр нәрсенің себебін білігісі
келгендер, діни ұғымдар мен жай ұғымдарға қанағаттанбай ... ... сол ... ... ... ... Оларды «философ» деп атайды.
«Философ» деген сөзді алғашқы рет грек ... ... ... ... енгізді. Бұл термин Еуропа мәдениетінде Платонның (427-347 б.ғ.д)
атымен байланысты. Philo- сүйемін, sophia- ... яғни ... ... ... береді. Араб тілінде «фәлсәфа» деп ... ... әрі ... әрі табиғатты зерттеуші, сынаушы, байқаушы ретінде бой
көрсетті. Сондықтан, бұларды «натурфилософтар» деп ... ... ... ... - өмірлік тәжірибеде адам сезімінің, ... және әлем ... ... үйлесімдігін іздеу нәтижесінде ерекше
рухтың қалыптасуы болады. Философия пайда болуынан бастап барлық ... яғни ... ... болды. Кейінірек әр пән өз алдына ғылыми пән
ретінде ... Б.з.д IV ғ ... ... ... логика пәні, ал
б.з.д. ІІ ғ ... ... ... және ... астрономия
(астрологиямен бірге), кейінірек филология және тағы басқалары бөлінді,
яғни ғылымды жіктеу ... ... ... Әр ... ... ... ғылымның құрамында әртүрлі ... ... ... ... мен эпикуршылар философияны логика, физика
және этика деп жеке бөліктерге бөлді. Оны бақшаға теңеді. Бақтың қоршауы ... ... ... ... ... ... тілді қосады), физика -
оның жемістері, яғни ... ... ... ... және т.б. ... ... - адамның тәртібі туралы ғылым, ол
философияның ... ... ол ... және ... ... ... деп саналды.
Ортағасырларда Схоластикалық философияны болмыстың негізгі себебі және
жоғарғы принципі туралы ғылым ретінде ... ... ... ... ... ... ... болып саналды. Қайта Өрлеу дәуірінде философиясының
ерекше сапалы ... ... ... (табиғат философиясы) көрінді.
Жаңа Заман философиясында жаратылыс ғылымдарының кешені қалыптасты ... ... және т.б.). Енді олар ... ... тіпті кірмейтін
болды. Және де гуманитарлық ғылымдар (тарих, лингвистика, ... ... ... ... ... ғылымдардың әдістемелік ролін сақтап
қалды. ХІХ-ХХ ғ марксизмде Гегель философиясының негізінде философия пәні
туралы ... ... ... ... дегеніміз табиғат, қоғам
және адам санасының ең жалпы даму ... ... ... және ... бір түрі, көзқарастық теорияның негізі, философиялық пәндер жүйесі,
адамның рухани дүниесінің қалыптасуына ықпал жасайтын ілім. Философия пәні
осылай ... ... ХХ ... ... ... ... негізгі
мәселесінің қандай болуына байланысты, бұл сұрақтың шешу ... ... ... ... ... ... (ontos- ... logos- ілім) - болмыс туралы ілім.
2. Гносеология (гр gnosis - таным және logos - ілім) – ... ... ... ... ... ... ілім.
Философияның пәндері:
1. логика, эстетика, этика, ғылыми әдістемелік, ғылымдар философиясы
(математиканың ... ... ... және т.б. ... ... ... адам ... мәдениет философиясы- мәдениет әлемі,
4. тарих философиясы,
5. құқық философиясы- мемлекеттік заңдар әлемі,
6. дін ... ... ... ... философияның негізгі ... Оны ашық ... ... ... ... ол ... дуализм,
плюрализм ұғымдарымен тығыз байланыста болды. Монизм (гр mones- ... - ... ... бір ғана ... бар деп ... ... ... ілімдерде - рух, материалситік ұғымда- материя. Монистер
- деп барлық дәйекті материалистерді ... ... ... Гераклит, Дидро, Гольбах, Маркс, Ленин) және барлық ... ... Фома ... ... ... Юм) ... (лат duo- екеу) - дүниенің негізі бір біріне бағынбайтын, тепе-
тең екі нәрседен- рухтан және материядан - басталады деп, ... ... ... ... ... (лат. Plurais - көптік) - дүниенің негізі бір-бірімен
байланыссыз, белгілі бір ... жоқ ... ... дейтін ілім.
Болмыстың негізіде көптеген (жер, су, рух т.б.) ... бар деп ... ... ... сай философия материализм және идеализм болып
бөлінеді.
Материализм - бұл философиядағы ағым дүниенің негізі ... ... ... Үнді ... ... ... Чарвака-
Локаята мектебінде, Грек ... ... ... ... жаңа кезеңдерде - Бэкон, Локк, Спиноза, Дидро, Фейербах, ... ... және ... ... ... ... ілім ... дүние, табиғат мәңгілік, ол ... да, ... пен ... ... өмір сүреді. Материализм
тарих дамуында бірнеше сатыдан өтті.
1. стихиялық материалистер- ертедегі Үндістанда, Грецияда құлдық қоғам
тұсында, ... ... әлі дами ... ... ... ... Фалес
суды, Анаксимен ауаны, Анаксимандр, Гераклит отты, ... ... ... деп ... ... ... ... материализим XVII-XVIII ғ
жаратылыстану ғылымдарымен, әсіресе механикамен өзара ... ... ... ... ... бүкіл табиғатты, тіпті
әлеуметтік құбылыстарды да механика ... ... ... бұл ... механистік деп аталған. Өкілдері: Бэкон,
Гоббсс, Гассенди, Спиноза, Ламетри, Дидро, Гельвецкий, Гольбах т.б.
3. ... ... ... материализм бұрынғы философияға
қарағанда мазмұны жағынан да, өзінің қоғамдық өмірдегі рөлі ... ... ... ... ... мен ... органикалық
бірлігіне сүйеніп қоғамдық құбылыстарды да қамтиды. ... ... ... - ... ... ... Олар ойлауды, сананы,
психиканы материямен ... ... ... ... ... ... ... ойда мидан шығады- мыс деп ұйғарады. Сондықтан ойлау ... ... ... ... Бұл ... қате. Өкілдері: К.Фогт,
Я.Молешотт, Л.Бюхнер (ХІХ ғғ). Материализмнің әлсіз жағы – ... ... ... ... ... алмауы. Материализм
философиядағы үстемдік етуші ағым ретінде демократиялық ... XVII ... XVIII ғ ... және ХХ ғ СССР және социалистік мемлекеттерде
өмір сүрді.
Идея (гр түр, көрік). Идеализм бұл ... ... ... ... ретінде бір идеалдық мән мойындалады. Яғни рух ... ... деп, ... мен ... ... деп ... ... ғылым ашқан табиғат пен қоғам заңдары, құбылыстар мен
процестердің ... тек ... орын ... жүйені білдіреді.
Идализмнің екі түрі бар:
1. субъективтік
2. объективтік идеализм
Субъективтік идеализм – ... ... ... ... ... адамның «менін» мойындайды. Бізді қоршаған ... ... ... деп ... ... ... Мах, Авенариус,
Фихте, Юм, Кант, экзистенциализм және феноменология ... «Мен ... ... мен бар ... ... да бар, мен жоқ ... ... да жоқ
болады» деген субъективтік идеализмнің бағыты солипсизм делінеді. Олар
идеялар ... ... өмір ... ... ... ... де
(идеясы) тек адамның ақыл-ойы, ... ... ... өмір ... ... - бұл ... ағымында дүниенің негізі ретінде
объективті өмір сүретін идеалдық мән, яғни адам санасынан сырт ... өмір ... рух ... Абсолют, Әлемдік ақыл және тағы басқалар)
саналады.
Объективтік идеализм ежелгі әлемдегі көптеген мектептерде пайда болып
дамыды. Үндіде ... ... ... ... (Конфуцийлік,
даосизмде), Грекия мен Римде (Пифагор, Платон, неоплатоник және ... ... ... ... және Жаңа ... ... Өзінің
дәйекті және аяқталған түрін немістің классикалық философиясында (Гегель)
тапты. ... ... мен ... бағыттарымен бірге аралық,
келісімдік ағымдар - ... ... ... бар.
Гилозоизм- (гр. Hylo және zoe- зат және өмір) материяның әмбебап
тіршілігі туралы ... ... Бүл ілім ... және ... ... ... формаларында бар деп есептейді. Шындығында түйсік жоғарғы
дамыған органикалық ... ғана тән ... ... ... ... ... ... Антикалық гилозоизм пантеизмнің теориялық ... (гр pan - бәрі және tcheos – ... ... және ... деп ... яғни құдай (идеалдық бастама) және табиғат
(материалдық бастама) ... ... тыс ... жоқ, ... Құдайдан тыс табиғатта жоқ. Пантеизм қайта ... ... ... Бұл ... дамытқандар: Николай Кузанский, Джордано Бруно, ал Жаңа
Заманда пантеизм идеясы Шеллинг, Гегель, Соловьевтарда ... ... ... ... ... бар ... мойындайды. Әлемді Құдай
жаратқан, бірақ одан соң құдайдың адам мен қоғам өміріне әсері де, ... ... да жоқ ... Ол тек өнегелік символ болып қызмет атқарады.
Деизм - объективтік ... ... ... ... ... объектік
идеализмнің материализмге өтуі жолындағы кезең болады. Деизм XVII ғ ... ... ... өте кең ... Оның ... салғандар: Декарт,
Ньютон, Локк, белгілі деистердің қатарына Вольтер, Руссо, Кант, Ломоносовты
қосуға болады.
Диалектика және метафизика. Болмыстың мәні, ол ... ... ... ... және ... бола ма? - ... сұрақтарды
шешудің негізінде метафизика мен диалектика бөлінеді. Бірақ, бұл ... бір шама ... ... ... ... ... болғанда да екі -
ежелгі грек және қазіргі замандағы- мәні бар. Сондықтан оларды қолданған
кезде қай ... ... ... керек. Диалектика- ежелгі грек тілінен сөзбе-
сөз аударғанда - «пікір таласы, әңгіме жүргізу өнері». Бұл ... ... ... ... Жаңа ... ... ... Термин немістің
классикалық философиясында және әсіресе марксизм философиясында екінші
мәніне ие болды, атап ... ... ең ... ... және
байланысы туралы ілім. Диалектиканың екі орталық идеясы бар: барлық
құбылыстардың ... ... және ... ... өзіне тән қайшлықтары
әсерінен үздіксіз дамуы.
Бұл мәнінде ... ... ... Оның өте ... ... Гегель, Маркс, Бергсон. ... ... өзі ... ... ... шеңбер бойынша» даму (Шеллинг, Гегель)
және шексіз үдемелі қозғалыс ретіндегі даму ... ... ... ... ... идеалситік және материалистік. Стихиялық
диалектика күнделікті сезімдік тәжірибеден туындайды, ... ... ... ... сүйенеді. Ол әсіресе Гераклиттің “бәрі ағады,
бәрі өзгереді” деген ... анық ... ... ... ... осы пікірді ұстанады. Идеалистік диалектика, біріншіден, жеке адамдар
пікірлерінің (ойының) ... ... ... ... ... қайшылығы, тарихи дамуын анықтайды ... Оның ... ... сана ... шектеуі. Материалистік диалектика, дамуды
балнастың ажырамас қасиеті деп санап, ... ... ... Және
объективтік диалектиканы (дүниенің дамуы) субъективтік диалектиканың
(сананың дамуы) негізі деп қарастырады.
Метафизика грек ... ... ... - ... ... ... деп Аристотельдің философиясын, ал ... ... ... атады. Осы мәнінде бұл термин қазіргі кезде де жиі
қолданады, яғни: “Метафизика” ... ... Жаңа ... ... қосымша философиялық ілім мәніне ие болды, шексіз
әлемнің өзгеруін ... даму ... ... яғни, диалектикаға
қарама-қарсы ілім болды. Яғни метафизиканы ... ... Егер ... ... ... көп ... шығуы мүмкін. М: Парменид пен
Зенонды қазіргі заманда ... ... ... ... негізін қалаушы
деп атауға болады (өйткені, шын болмыс қозғалмайтын және өзгеріссіз ... ... рет ... ... ... ... грек ... мәнінде
диалектиканың негізін қалаушылар деп те атауға болады (Олар алғашқы болып
философиялық идеяларды негіздеп дәлелдей ... ... деп ... ... ХХ ғ ... ... ... болады.
Философия негізгі мәселесінің екінші срағы, адам санасының ... ... ... ... ... агностизм пайда болды.
Агностицизм («а» жоқ, «гносис»- білім деген сөзден шыққан) - ... тану ... ... ... ... ... ... туралы мәселеде дүниені тану немесе болмыс пен ... ... ... ... ... аяғына дейін тануға болмайды
деп есептейді. Олар ... ... ... ... ... ... Юм. ... Еуропалық агностицизм түріне софистика, скептицизм және
релятивизм жатады.
Софизм – ақиқат ... ... ... елді ... ... үшін
мәселені әдейі шатастырып, жалған қағиданы дәлелдеу мақсатымен құрылған ой
қорытындылары. Скептицизм- обективтік ... ... білу ... күдікке көп орын беретін филсофиялық ілім (Пиррон). ... ... ... ...... болмысты білу мүмкін
емес деп қарайтын және барлық білімді болжам деп ... ... ... ... ... мен ... саналады, ал
жаңа Заманда ол позитивизмде дамыды. Олар барлық білімді салыстырмалы
(относительді) ... ... яғни оның ... ... көп ... және ... ... қандай да болсада объективтік
шындықты жоққа шығарды.
Философия ғылымының таным ... ... ... ... ... ... ... тек тәжірибе және сезімдік түйсіктер
жатыр деп санайды. Оның негізін салған Ф.Бэкон: ... ... ... дейді.
2. Рационализм- (лат ratio- ақыл) танымның негіздік ақыл деп санайтын
философиялық ағым. Ол танымның басты қаруы, сонымен бірге ... ... ... ... де ... - ... ... антикалық философияда (Пармения, Платон және т.б.
жасалады, ал философиялық ... ... Жаңа ... ... ... ... Спиноза, Лейбниц. Рационализмге иррационализмде,
сенсуализмде (эмпиризмде) қарсы ... ... - (лат sensus- ... - ... көзі ... (түйсік), ол
олар ақиқаттың өлшемі деп санайды. Сенсуализмнің негізі ... ... ... ... ретінде Жаңа Заман философиясында
қалыптсты (материалистік ... - ... ... ... және ... ... - ... Юм және басқалар). Ағартушылық дәуірде
рационализм мен ... ... өте ... роль ... ... (лат ... ақылсыз, санасыз, ақыл ... ... ... ақыл ... мойындамайды, оған тіпті шек қояды,
сонымен болмыстың мәніне ақылдың жетпейдігін уағыздайды. Иррационализмге
субъективтік-идеалистік ілім ... М: Өмір ... ... Бергсон), экзистенциализм (Сартр, Камю, Хайдеггер, т.б.) және
басқалар. Философияның ... оның ... ... ... әдістемелік, теориялық ойлау, сыни талап, аксиологиялық,
әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... - ... тұтастық бейнесін
қалыптастырудың мүмкіндігі, оның құрылымы туралы ұғымды ондағы адамның
орнын және ... ... ... ... ... ... әдістемелік (методологиялық) функциясы - бізді қоршаған
шындықты тану әдісін жасайды. Философия танымның ең ... ... ... шындықты игеруінің ең түпкі ... ... ілім ... ... сыни ... - қоршаған дүниенің және ... ... ... дүниеде жаңа пайда болғанның ерекшеліктерін іздеу,
қайшылықтарын ашу, таным шекарасын кеңейту, білімді модернизациялау ... ... Сын ... ... ғана ... философияның өзін де
қамтиды. Философияның аксиологиялық функциясы (гр тілінен ауд axios ... - ... ... ... ... мен құбылыстарды әртүрлі
құндылықтар - әдептілік, этикалық, әлеуметтік, ... және т.б. ... ... ... ... функциясы әсіресе тарихтағы
ұлы өзгеріс кезінде, ортағасыр басындағы Рим империясының қарауынан кейін
құндылықты жаңа діннен іздеу - ... ... ... капитализмнің
дамуының дағдарысы (ХІХ-ХХ ғғ), социализмнің тұйыққа тірелуіне (ХХ-ХХІ ғғ)
байланысты ерекше күшейтеді. Философияның әлеуметтік ... - ... болу ... ... ... жағдайын, құрылымын, элементін,
қозғаушы күштерін, қайшылықтарын ашу, түсіндіру және дамуды жеңілдендіру
жолдарын көрсетеді. ... ... ... - ... және ... ... және қоғамға енгізеді, моральдің
ықпалын нығайтады, адамның қоршаған ортаға бейімденуін, өз өмірінің ... ... ... ... ... - дүние мен адам туралы
философиялық білімге сүйене отырып, материяның, ... тану ... ... және ... ... тенденциясының жетістіктерін
анықтап болжайды. Философияның қызметтері ... ... ... ... ... ... тұтастық бірлігі философиялық білімнің
спецификасын және ... ... ... ... қана емес, ғылым да. Сондықтан барлық
ғылымдар сияқты дүниенің (табиғат, қоғам, сана) заңдары мен ... ... Заң ... заттар мен құбылыстардың, олардың
қасиеттерінің қайталана беретін тұрақты байланысы, ал философия дүниенің ... ... ... ... тұтса, ең түпкі қасиеттерді анықтап, солардың
тұрақты байланысын табуға тырысуы керек. Ондай қасиеттерге ... ... және идея ... ... ... сондықтан материя мен идея, болмыс
пен сана, объект пен субъект ... ... ... ... ... деп ... болып Ф.Энгельс айтқан. Бұл өз мәнісін әлі күнге
дейін жойған жоқ, ... және ... ... ... ... ... бір ... келе алмай отыр, сана мен материя қатынасы мәселесі
әсіресе адам болмысын анықтауда ереше анық көрінеді: Бірі ... ... бірі ... жан деп ... ... айтысқа түседі, саясатта
қолданып іс-әрекеттерін, таптар, ұлттар, мемлекеттердің ... ... ... Адам ... ... ... яғни ... ісін алдымен басында, санасында идеалдық түрде, ойша істеп кейін
реолдыққа көшіреді. Бірақ ол ... ... ... жан ... ... көзі - қоғамдық өмір арқылы ғана келе алады. Екіншіден,
қандай істі ... ... да, ол ... ... және әлеуметтік
ортаның біздің санамыздан тәуелсіз заңдылықтарына, тарихи даму деңгейіне
сәйкес келгенде ғана ... ... Адам ... ... материалдықпен шектеліп отырса да ... ... ... оған ... ... ... құндылық ретінде
қарау қажет, көбінесе материалдық байлық мәселесі төңірегінен аса алмайтын
саясаттың құлы ... ... ... және ғылым мәселесінде философия
ғылымының заңдарының ерекшелігін де ... ... ... онда ... ... ... және оның мәселелері нақты ғылымдағыдай есеп-
қисапқа келтіріле бермейді. Сондықтан философияның заңдары жалпы бағыттылы,
тенденциялық сипатта ... ... ... көрінген құбылысы
өздігінен, ішкі қайшылықтардың ... ... ... өз мәселесін қосалқы ұғымдар, категориялар байланысы, олардың
бірін-бірі ... ... бірі өтуі ... ... ... Мұны нақты
ғылымдар ұстанатын формальдық, ... ... ... ... ... диалектикалық логика ілімі пайда болды. Оның тарихи,
ғылыми мәнін соңғы ... біз ... ... ... ... әлі де
толық түсіне қойған жоқ. Сондықтан саясаттың ... ... ... ... ... ... ілімін
ғылыми-философиялық жетістіктерімен шатастырмай, терең ... ... ... ... ... философии Т.3.М., 1971
2. Абдильдин Ж.М. Избарнные сочинения в 5 ... ... ... ... Ж., ... А, ... ... тарихы Алматы 2000
4. Ақназаров Х.З. Философия тарихынан дәрістер курсы. ... ... ... Қ. ... ... Ақыл кітабы. 2001
6. Бейсенов Қ. Философия тарихы. Алматы. 1992
7. Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. ... ... Мир ... ... в 2-х частях М.,1991
9. Мырзалы С.Қ. Философия әлеміне саяхат. Қостанай ... ... ... ... / ... ... Раритет 2004/
11. Нысанбаев Ә., ӘбжановТ. Философия тарихы Алматы 1999
12. Современная западная философия. Словарь М.,2000
13. Фрейд З. ... и ... ... ... (под ред. ... Л.А.) ... ... (Құр. Т.Ғабитов Аламты, Раритет, 2005)
16. Филсофиялық сөздік. Алматы 1996
17. Фрейд З. Я и Оно. М., 1998

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жалпы әлеуметану пәні бойынша тест сұрақтары21 бет
Философияның негізгі даму кезеңдері мен бағыттары6 бет
Азаматық іс жүргізу құқығы33 бет
C++ тілінде сызықтық тізіммен жұмыс29 бет
Delphi ортасында бір айнымалының функциясын зерттеу әдістемесін жасау18 бет
DES (Data Encryption Standard) алгоритмін талдау21 бет
Excel программасы туралы жалпы мағлұматтар10 бет
Linux операциондық жүйесінде kill функциясын оқып үйрену және оны Си тілінде программалау24 бет
MATLAB бағдарламасы.Simulink пакеті. Ляпунов функциясына жалпы анықтама.13 бет
Matlab жүйесі. Үш өлшемді графика10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь