Қайта өрлеу және Жаңа Заман философиясы

Кіріспе
Қайта өрлеу және Жаңа Заман философиясы
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі:
Қайта өрлеу деген сөз, бір замандағы, яғни б.з.д. V ғ шарықтаған грек философиясы, мәдениетті, өнері, әдебиетті 1500 ж бойы қыспақта болып, енді жаңадан жаңғырып оралуын білдіреді. «Ренессанс» - «Қайта өркендеу», жандану, жандандыру, қайта даму, қайта туу.
Қайта өркендеу деп Батыс және Орталық Еуропадағы мәдениеттің XIV-XVI ғ даму кезеңін айтады. Бұл кездегі ойшылар шіркеу догмалары мен Орта ғасырлардағы адам тағдырының Құдай ырықына тәуелді екендігі туралы түсінікке күмәндік білдірді. Адамды әлем мәселелерінің ортасына қойып, олар оның өзін ғана емес, сонымен бірге іс- әрекеттерінің де мәнін жоғарғы көтерді. Адамға және оның тағдырына, шығармашылық бастамасына тұрақты көңіл аударғаны үшін оларды «гуманистер» деп атады. Гуманизм қайта өркендеу дәуірінде дін мен феодализм құрсауынан адам баласын босатып, еркіндікке жетелеуді мақсат еткен әлеуметтік қозғалыс.
Қайта өрлеу дәуірінің негізгі сипаты оның адамға бағытталуы болды. Ежелгі антикалық философтар дүние ортасына күш-қуат берген, рух, жігер туғызатын Космосты, ортағасырда Құдайды қойса, Қайта өрлеу дәуірінде Адам қойылды. Сондықтан, қайта өрлеудің ерекшелігі антропоцентризм. Енді зерттеудің орталық мәселесі - Құдай емес, адам болды. Адамның әлемдегі орны, оның бостандығы, тағдыры Леонардо да Винчи, Микеланджело, Эразм Роттердамский, Николло Макиавелли, Томас Мор, Мишель де Монтень секілді ойшылдарды толғандырды.
Жаңа құндылықтар жүйесі пайда болды, алғашқы болып адам және табиғат, одан кейін ғана дін және оның мәселелері тұратын болды. Бұл дәуірдің тағы бір ерекшелігі ренесанстық мәдениет пен философияның дінді ғылымнан, саясаттан, моральдан бөлуі, секуляризациялауы болды. Секуляризация - қоғамның, адамның дін ықпалынан арылуы, шіркеу меншігінің мемлекеттік меншікке ауысуы. Енді мемлекет, мораль және ғылым мәселелері дін арқылы қаралмады. Болмыстың әртүрлі саласында бұлар өз бетінше, діннен тыс өмір сүретіні, өзінің заңдары бары мойындалды. Бұл дін, Құдай, жанның азат болуы туралы мәселелер мүлдем тоқталды деген емес. Тек оларды философтар әзірше көп қарамады, тәжірибелік ғылымның қалыптасуына байланысты жалғыз ақиқат табиғат туралы білім болып саналды (Коперник, Кеплер, Галилей, Бруно).
1. Алтаев Ж., Касабек А., Мухамбетәли Қ. Философия тарихы.Алматы-2000
2. Асмус В.Ф. Декарт М., 1956
3. Әбішев Қ. Философия.Алматы. Ақыл кітабы, 2001
4. Гайденко П.П. Эволюция понятие науки (ХҮІІ-ХҮІІІ вв.) М., 1987
5. Зайченко Г.А. Джон Локк М., 1973
6. Есім Ғ. Фәлсафа тарихы. Алматы. Раритет, 2004.
7. Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. Филосфия. Алматы.2003
8. Мырзалы С.Қ. Философия әлеміне саяхат.-Қостанай 2000
9. Нарский И.С. Годфрид Лейбниц. М.,1973
10. Нысанбаев Ә., Әбжанов Т. Философия тарихы. Алматы 1999
11. Соколов В.В. Спиноза М.,1977
12. Соколов В.В. Европейская философия ХҮ-ХҮІІ веков.- М.,2003
13. Философия Құр. Т.Ғабитов. Алматы. Раритет. 2003
14. Филосфиялық сөздік. Алматы. 1996.
        
        Жоспар
Кіріспе
Қайта өрлеу және Жаңа Заман философиясы
Қорытынды
Әдебиеттер тізімі:
Кіріспе
Қайта өрлеу деген сөз, бір замандағы, яғни б.з.д. V ғ шарықтаған грек
философиясы, ... ... ... 1500 ж бойы ... ... ... жаңғырып оралуын білдіреді. «Ренессанс» - «Қайта өркендеу»,
жандану, жандандыру, қайта даму, ... ... ... деп ... және ... ... ... XIV-XVI ғ
даму кезеңін айтады. Бұл ... ... ... ... мен ... адам ... ... ырықына тәуелді екендігі туралы
түсінікке күмәндік білдірді. Адамды әлем ... ... ... оның өзін ғана ... ... ... іс- әрекеттерінің де мәнін жоғарғы
көтерді. Адамға және оның тағдырына, шығармашылық бастамасына тұрақты көңіл
аударғаны үшін ... ... деп ... ... ... ... дін мен феодализм құрсауынан адам баласын босатып, еркіндікке
жетелеуді ... ... ... ... ... ... негізгі сипаты оның адамға бағытталуы болды.
Ежелгі антикалық философтар дүние ... ... ... рух, ... ... ... ... қойса, Қайта өрлеу дәуірінде Адам
қойылды. Сондықтан, қайта өрлеудің ... ... ... ... ... - ... ... адам болды. Адамның әлемдегі
орны, оның ... ... ... да ... ... Эразм
Роттердамский, Николло Макиавелли, Томас Мор, Мишель де ... ... ... құндылықтар жүйесі пайда болды, алғашқы болып адам және ... ... ғана дін және оның ... ... ... Бұл ... ... ерекшелігі ренесанстық мәдениет пен философияның дінді ғылымнан,
саясаттан, моральдан ... ... ... ... ... ... дін ... арылуы, шіркеу меншігінің мемлекеттік
меншікке ауысуы. Енді мемлекет, мораль және ғылым мәселелері дін ... ... ... ... ... өз бетінше, діннен тыс ... ... ... бары ... Бұл дін, ... жанның азат болуы
туралы мәселелер мүлдем тоқталды деген емес. Тек оларды ... ... ... ... ... ... байланысты жалғыз ақиқат
табиғат туралы білім болып саналды (Коперник, ... ... ... ... және Жаңа ... ... ... жаңа философиялық бағыттар пайда болды. Олар деизм және
пантеизм. Деизм әлемді ... ... ... ... қоғам өмірі мен
табиғат дамуына оның қатынасы жоқ дейтін діншіл философиялық ағым. Деизм -
аспандағы «парламентаризм». ... көбі әлем ... өз ... ғылымының жаңа салаларында қалыптастырды. Діннен ғылымның
тәуелсіздігін ... - (pan - бәрі және tcheos - ... - ... мен әлем ... ... ... табиғатпен балаған философиялық ілім. Осы бағыттың
өкілі католик шіркеуінің қайраткері, кардинал, Германия ... ... ... ... ... шын аты ... Оның ... ғылымдары туралы», «Шығу тегі туралы», «Мүмкіндіктің болмысы
туралы», «Жер шарының ... ... ... өзін ... ... ... ... түсірді.
Ол әлем дүниесі мен Құдай бірбүтін деп, жаратылыстану ... ... яғни ... ... ... және адамның бұл
қызмет саласына діннің араласпауы керек деді. Дүниені Құдай жаратқан, бірақ
дүние шексіз, материалды және ... ... ... ... ... аса ... қояды. Сонымен бірге Құдайдың адамға қатысы барлық
құбылыста, ең алдымен табиғатта бар деп есептейді. Құдай - әлемнің ... оның ... Ол ... ал ... әлемі - оның бір бөлігі. Дүние әлемі
Құдайда жиналады және Құдай оны әлемге айналу барысында ... ... ... ... ... Құдайға жету. Дүниенің бәрін, адамды да
құдай жаратты, бірақ ... ... ... ... отырып, шын
мәнінде Жаратушының рөлін жоққа шығарды.
Коперник Николай (1473-1543) поляк астрономы, ... ... ... ... ... - ... ... айналуы туралы».
Схоластар және шіркеу өкілдерінің ... ... ... ... ... теориясына қарсы шықты. Жердің ... ... және ... бір ... ішінде өз кіндігін айналып шығуы туралы
теориясын ежелгі грек ... ... ... ... ... ... ... орталығы емес. Күн жерге қарағанда ортада тұр, Жер Күнді
айналады;
Барлық космостық денелер өзінің траекториясы ... ... ... ... ... ... ... түсінікті, «қасиеті»
қағидалар мәтінінде түсініксіз.
Джордано Бруно (1548-1600). Оның орталық категориясы ... ... ... ... болу себебі және болмыс заттарының өзі. Бруно:
«Табиғат ... ол ... ... ... өзі ... не құдай
заттардың ішінде»- дейді. Тұтастық материя түрімен үйлеседі, ал ... ... ... ... ... ... ол бұл ... әлемдік
заттардың басы мен соңы болады. Онда түр ... ... және ... өзі ... ... ... бола ... өздігінен табиғи қозғалыста болады. Күн жерге қарағанда ортада,
бірақ әлем дүниесінің ортасы емес, әлем - шексіз. әлем ... ... ... ... ... және ... ... бәрінің қозғалу қасиеті
бар. Әлем дүниесінен бөлек ... жоқ. ... ... ... аса жек көрді. Ол 1592 ж түрмеге жабылды. Инквизация одан өз
көзқарасынан бас тартуды ... Ол ... 1600 жылы ... ... ... оны отқа ... жіберді. Негізгі еңбектері: «Себептілік бастама
және біртұтастық туралы», «Әлемнің және ... ... ... ... ... ... ойлар: «Гуманизм» терминін
(латинның humanitas адамшылық) белгілі Рим саяси қайраткері, шешен Цицерон
б.з.д І ... ... Оның ... ...... тәрбиесі және
білімі, оның жоғарғы дәрежеге жетуіне мүмкіндік туғызады. Адамның ... ... ... роль ... ... поэзия, тарих,
этика пәндеріне беріледі. Атап айтқанда, ... ... ... осы ... болады. Оларды studia humanitas (гуманитарлық пәндер) деп
атады.
Гуманизмнің негізін қалаушы - ... ... ... Петрарка (1304-
1374). Өз шығармаларында католік шіркеуінің рухани қыспағынан құтылуға
ұмтылуды, адамдардың бостандығы ... ... ... ... антикалық
мұраны бағалауда жаңа тәсіл қолданды. Ол әдебиет, өнер, ғылымның жаңа
сатыда дамуы үшін, ... ... ... еліктеуден гөрі, антикалық
мәдениеттің жоғарғы ... ... ... ... ... ой толғай
отыра, кей жағдайда одан ... ... ... Петрарка салған жолда
антикалық мұра ... ... ... ... ... ... басты
субъектісі ретінде адамды қойды.
Джованни Пико Дела Мирандолла (1463-1494). Шіркеу қағидаларына қарамай
ол ... ... ... ... етіп ... адам ... ... деді.
Адам бойындағы ізгі қасиеттерді биік дәрежеге көтеру, абыройын ... - ... ... қойылған мақсат, ол оның ғана ... мен ... ... ... ... ... өрлеу дәуіріндегі әлеуметтік-
философиялық ойлау өкілі, ортағасырлардағы Құдайдың бәрін ... ала ... ... (кез, бақыт) идеясымен ауыстырды, адамды
қажеттілікке байланысты әрекеттенуге, ... ... жаңа ... ... ... ... ... билейді, сондықтан қалыптасқан жағдаймен
күресу керек дейді. Фортунамен бірге ол ... ... күші ... (virtu) – ... жігерлігін, іскерлігін талантын іске асыру -
терминін енгізді.
Жалпы алғанда, қайта өрлеу философиясында гуманистік ... тек ... ... ... ... және ... де көп ... болды.
Феодалдық қоғам ішінде өндіріс пен ғылымды дамытуға мүдделі болған ... бола ... Бұл жаңа туып келе ... ... еді, олар ... дін ... және ... философияға қарсы шықты.
Шіркеудің зорлық - зомбылықтарына қарсы батыл ... ... ... Қайта өрлеу дәуірінде күшейе түсті. Бұл ... ... ... ... ... білуге ұмтылушылық, Ертедегі Грецияның тәжірибелі
білімі мен алдынғы қатарлы философиясына көңіл ... ... ... ... ... жаңа отаны Ағылшын елі болды. Бұл
буржуазиялық революция жасаған ... ... бірі еді. Жаңа ... ... ... ... ... шыққан Фрэнсис Бэкон
(1561-1626). Ол Жаңа Заман ... мен ... ... ... ... - күш, күш - ... ... ... ... ... ... «Жаңа органон», «Жаңа Атлантида».
Ф.Бэкон Лондонда, Жоғарғы қызметкердің ... ... 20 жыл ... әкесі мөр сақтаушы, ең соңғы күніне дейін мемлекет орындарында ... ... Анна Кук өте ... болған, ежелгі грек, латын тілдерін,
телология және өнерді терең ... ... ... ... діни шығармаларды
аударды. Бэконның өзі 1573 Кембридж колледжін бітірді. Лорд - ... ... Ол ... ... Софокл, Эврипид және басқа
ойшылдардың еңбегін оқып, зерттеді. Оларға сыни көзбен қарады.
Бэкон ақиқатқа жету үшін адам ... ... ... пікірдің әр
түрлерінен, идолдардан құтылуды ұсынды. Ол идолдардың 4 түрін көрсетті:
1. «Тектік» елестер. Ол адам ... ... адам ... мен ... ... ... ... елестері. Ол адамның қоршаған дүниені субъективтік қажеттілік
түрде қабылдауымен байланысты.
3. «Нарық» ... ... ... ... ол дұрыс емес, не дәл емес
сөздердің нәтижесінде туады.
4. «Театр» елестері беделге, соның ішінде дәстүрлі ... ... ... ... танымның жолындағы кедергілерді алып тастауды ұсынады, ... ... ... ... ... ... ... құралы тәжірибеге
жүгіну және нақты деректерді ғылыми әдіспен талдау дейді. ... ... деп ... ... ... таңдау проблемасын Бэкон аллегориялық
(әдебиетте, өнерде дерексіз ұғымды деректі, нақты бейнелер арқылы ... ... ... көп ... әдіс - тәсілдермен шешеді.
Оның пікірінше танудың үш жолы бар - өрмекші, ... және ара ... әр ... өзінің жағымды және жағымсыз жақтары бар:
«Өрмекшінің жолы» - ақиқатты «таза» санадан шығару әрекеті. Бұл ... мен ... ... ... ... ... ... білім
гипотеза, ғылыми болжам түрінде болады. Олар ... ... ... ... Бұл әдісті догмаларды ұстанушылар мен рационалистер қолданады.
Өрмекшінің өрмегі ... ... өз ... ... жолы» - бір жақты эмпиризм, тек фактілерді ... ... ... ... фактілерді табандылықпен жинайды, бірақ бұл
әдіс аз нәтиже береді, себебі зерттеуші зерттеу ... ... ... ... ... ... екі әдістің жақсы жағын біріктіреді. Олардың
әрқайсысында бар кемшіліктен бос. ... ... ... ... көтеріледі. Өсімдіктердің гүлінен ... ... оны ... ара ... ... ... теория мен практиканың танымда сезім мен рационалдықтың бірлігін
жақтады. Бірақ жаратылыстанудың дамуында математиканың рөлін ... ... ... ... ... ... ... ғылымның негізін қалады. Бэконның басты шығармасы ... ол ... ... методологиясы. Бэкон негізгі әдіс ретінде
индукцияны ұстанады. Ол ... мен ... ... ... ... ... және ... әдісі арқылы айқындайды. Индукция жеке
жағдайлардан жалпы қорытындылар ... ... ... ... (1588-1679) 6 жасында латын және грек тілдерінде ... өте ерте ... ... ... ... ... ... философиялық ілімнің ... ... ... ... ... ... ... Философияның мақсаты: адамның іс-
әрекетінің практика жүзінде ... ... және ... ... дамуына мүмкіндік туғызу. Гоббс ... ... ... субстанцияны мойындау денесіз дене болады дегенге сай. ... ... Адам мен ... - ... ... адамның аяғы мен
қолдары - доңғалақ, жүрегі мотор механизімі - ... ... ... ... индукция мен дедукцияны қолдануды
ұсынады. Адамның дүниені ... ... ... ... іске асады. Бұл
сезім мүшелері (көз, ... және т.б.) ... ... орта ... ... белгіні ары қарай өңдеу. Бұл белгілерді ... ... деп ... былайша топтастырды:
1. Сигналдар - жануардың өз қимылдарын білдіретін дыбыстар шығаруы
(құстардың әні, ... ... ... ... ... Адамдардың бір - бірімен қатынасуы үшін ойланып ... ... ... ... - табиғаттың ... ... ... Жасырын әдіспен, кодпен жазу, сөйлеу. Көпке түсініксіз ғылыми тіл,
дін ... ... - жеке ... ... сөздері;
5. Белгілердің белгісі, атаулардың атауы - әмбебаптық ұғым, түсініктер.
Гоббс механикалық материализмнің өкілі ретінде қоғамдық құбылыстарды
механикалық ... ... ... Оның ... геометриялық,
математикалық әдістер әмбебаптық ғылыми әдістер болып есептеледі. Сондықтан
қоғам саласында ... ... ... ... ... механизм
ретінде қарады. Олардың негізгі элементтерін жіктеп, оны ... ... ... ... ... ... екі кезеңге бөлді: Табиғи,
Азаматтық. Табиғи дегеніміз адамдардың қоғамға дейінгі жағдайы, ... ... ... ... ... ... Табиғат бәрімізге
бәрін береді деген пікір басым болады. Табиғи ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Гоббс философияның маңызды проблемасы ... мен ... ... ... теориясын дайындады. «Левиафан» (Чудовище- ... ... ... ... алғашқы мемлекеттің пайда болуында
қоғамдық келісім ... ... ... ... 1. Адам ... мен ... қызмет істеп, өмір сүреді. 2. Адамның табиғатында ең бастан-ақ
зұлымдық бар. 3. Адам әрекетінің қозғаушы күші - жеке ... ... ... ... ... ... ... (ашулану, долдану)
қысқанда, естен адастырады. 4. Әр адамның еркі, барлығы және ... ... ... - ... соғысына» әкеледі. Бұл жерде жеңіп шығу
қиын, адамдардың ... өмір ... және ... ... ... ... ... құру үшін адамдардың келісімін алу, қоғамдық шартқа
отыру, билеушілерге өз ... ... ... Бұл - ... ... ... салу ... Адам өз қызметін ... ... ... ... болу керек. Гоббс бойынша мемлекеттің үш түрі ... ... ... ... ойынша ең жақсысы монархия,
монарх әруақытта өзінің халқының рухани және ... ... ... ... ... ... ... көтеруді мақсат тұтады,
қамтамасыз етеді.
Декарт Рене ... Ол ... ... ... және
физиологияның дамуына үлкен әсер етті. Декарт дуализм мен ... ... - ... ... ... ... ... оптиканы, аналитикалық геометрияны, координаттар жүйесін
жасады, рефлекс ... ... ... ... ... ... ... болуы және дамуы), физика және
физиологияда Декарт материалист. Ол ... ... ... ... даму заңдылықтарының бар екенін, ... ... ... ... ... таным теориясында ол идеалист: «Мен
ойлаймын, олай болса өмір сүремін» (Cogito, ergo zum)- ... ... Мұны ... ... ... ... ... көптеген заттар мен құбылыстар өмір сүреді?
(олар бар ма? Олардың қасиеті ... М. ... бар ма? ... шегі бар ... Қай ... қай ... ... келтірмеуге болады? (Қоршаған орта
өмір сүре ме? Күн жарқырай ма? Жан мәңгілік пе?)
3. Олай болатын ... тек ... анық ... және оған еш дәлелдің
қажеті ... ... ... ... ... шын өмір ... адам күмәнденеді,
ойлай алады, яғни адам ... ... ... ... ... да, ... да ... Ол ақыл-ойдың
жұмысы, олай болса болмыс пен ... тек ... ... ... ... ... ... болмыстың мәнін сипаттайтын
ұғымды шығаруға тырысады, оны субстанция деп атайды. Субстанция - ішкі
бірлігі жағынан ... ... ... ... ... біртұтас,
үздіксіз дамып отыратын материя. Субстанция – дүниеде бардың бәрі, өз
өмірінде басқаға еш ... тек ... ғана ... Ең ...... ал жаратылған субстанциялар оның туындысы, яғни
екіншілер және оған ... ... ... ... ... қасиеті - ұзындығы. Ол материалдық субстанцияларға тән ... ... ... (ені, биіктігі, тереңдігі т.б) және шексіз
бөлінуі.
2. Модустар (лат modus- ... ... ... ... туындайтын
қасиет. Кеңістікте - форма, қозғалыс, ... ... ... ... түпнегіздік қасиеті - ойлау. Модустары - сезім, ықлас,
түйсік.
Адамның жаратылған субстанция ... ... Екі бір - ... бар ... - ... ... ... және
руханидан (ойлайтын) тұрады. Жалғыз тіршілік иесінде адамда ғана ... ... бұл оған ... ... ... ... етеді.
Декарттың көзқарасы бойынша философияның «негізгі мәселесінің»
шешілуіне байланысты, не ... - ... ... сана деген пікір
таласының жөні жоқ. Олар әруақытта бірге өмір ... және ... ... ... Бұл ... ... Дуализм - дүниенің негізі
бір-біріне бағынбайтын тепе-тең екі нәрседен - Рухтан және ... деп, ... мен ... ... ... ... ... сезімдік түйсінуге мұқтаж емес, себебі рационалдық
ойлаумен заттарды, құбылыстарды «туа ... ... ... ... ... «Туа ... идея» түсінігінде Құдай, сан мен фигура, дене
құрылым, ұзындық және ырық идеясы жатады. Бұл ... ... ... дедукция арқылы жетеміз, және білімнің ерекше түрі бар, ол қандай
да болсын дәлелдеуді керек етпейді. Берілген ... ... ... ең
айқын және анық болады. Бұл - Құдай, адамның ақыл-ойында, ұрпақтан ұрпаққа
беріліп отырады. Деакарт ... өз ... ... ... ... ... жасады, техниканың дамуына жол ашты.
Бенедикт (Барух) Спиноза ауқатты еврей жанұясында, Амстердам қаласыда
24 ноябрь 1632 жылы дүниеге ... ... ... бай ... болды. Ол
баласын діни үчилищеге берді, онда ол өте зеректігін көрсетті. ... ... ... бағытты ұстанды. Ол өзінің философиясында
одан көптеген ұғымды, әсіресе, екі бастаманы-ойлау мен ұзындық ілімін алды.
Декарттан Спинозаның ... ... ... екі ... көрсетуі.
Спиноза философиясының түпнегізгі - субстанция, оны Құдай, жиі-жиі
Табиғат деп атайды. Субстанция, Құдай, ... ... ... ... Субстанцияда екі атрибут (қасиет) бар: ойлау және ұзындық. Спиноза
- монизмді жақтай отырып, субстанцияның ... ... ... ... - ... модустары (түрлері). Модустар дүниесі,
субстанцияның ... мен ... ... ... ... бұл
қозғалысты Спиноза жай айналу деп түсініп, механистік детерминизм ... ... да - ... ... ... ... ренжуі, қайғыруы,
түсінігі және идеялары болады. Адам да күрделі модус ретінде субстанцияда
көрінеді.
Әлемді субстанция, атрибуттар, ... ... ... отырып, ол
категорияның, жалпы ұғымдардың айқын ... ... оны ... ... деп ... болады. Көптеген философиялық түсініктерді
қарастырып Аристотельдің категорияларды сараптау дәстүрін жаңғыртты.
Спинозаның философиясында этика ілімі ... ... ... ... - танылған қажеттілік» деген формуласы кейін марксизмнің
бостандық ... ... ... ... ... ... туралы
ілімнің жағымсыз жағы, оның айтарлықтай фаталистік болуы. Адам өмірі
тағдырға ... оны адам ... ... және оған ... көнуі
тиіс. Адам еркін, бірақ өлім туралы көп ойламайды, оның даналығы да өлім
туралы ... өмір ... ой ... ... ... ... ... Құдай жоқ деп ол ... ... оны ... ... өтірік деп жариялады. Сол себепті
ол Синагогадан да ... ... ... ... ақыл-ой негізінде
жарыққа жол ашады. Оның еңбектері: ... ... ... ... Локк ... ... мен ... философиясын жалғастырды.
Негізгі еңбегі «Адам ақылының тәжірибесі туралы» (1690). Ол Р.Декарттың туа
біткен ... ... ... ... туған жанның санасы - таза тақта,
ол тәжірибе арқылы толтырылады. Барлық білім ... ... - ... ... Бұл материалистік эмпиризм, сенсуализм ағымы.
Тәжірибенің екі түрі бар: сыртқы және ішкі тәжірибе. Біріншісі ... ... - ... Сезім идеясы - бастапқы сырттан келген
құбылыс. Рефлексия – сананың ... ішкі ... ... ой ... ... ... біз- ... сапасын білеміз. Ол екеу: бірінші сапалы
идеялар-денелердің түрі, саны, орны, қозғалысы, салмағы, көлемі т.б. ... ... ... ... ... ... қандай болса, тура
сол күйінде қабылдаймыз. Екінші сапалы идеялар: денелердің ... ... ... ... ... ... қабылдаймыз. Оның сапаны осылай талдап
зерттегені - үлкен ғылыми ілгері басқандық болды. Оны ... ... мен ... өкілдері кең пайдаланды. Д.Локк өз заманының
көрнекті ... ... ... ... ... ... ... өту идеясын қолдады, мемлекеттің мақсаты еркіндік пен ... ... ... ... ... ... биліктің заң шығарушы және
атқарушы тармақтары туралы ойлар атты, халықтың саяси ... ... Юм ... агностицизм өкілі. Білім болмысты тану үшін
емес, күнделікті өмірде жол нұсқаушы ретінде ғана ... ... ... ... бар, ... ... бағынбайтын деректерге сүйенген
дағдылы сенім дейді. Құбылыстардың бірінен кейін бірі өтуі олардың ... ... ... тіпті дүние бізден тәуелсіз объективті өмір
сүреді ме деген сұраққа да ... айта ... ... ... ... айқын болу дәрежесіне сүйеніп, олардың реттілігін ... ... өзі ... деп санайды. Соған сену теориялық ... ... Юм ... ... ... ... ... өлшемі
- пайда деді. Діннің өнегелікке, азаматтық өмірге тигізетін ... ... ... Негізгі еңбегі «Адам ақылы ... ... (1748). ... ... ... бір ... ... (1685-1753)- субъективті идеалист, епископ. Негізгі
еңбегі «Адам білімінің бастауы туралы трактат» (1710). Оның ... тек өз ... ... сезіну) қабылдайды, заттың өмір сүруі ... ... ... ақыл мен ... ... Осы ... бір ... субъектінің өмір сүретінін мойындайтын философиялық ілім)
құтылу үшін ол ... ... ... ... рух - Құдайды»
мойындайды. Кейін неоплатонизмді, идеялардың Құдай ақылында мәңгілік өмір
сүретінін ... ... ... үшін ... ... ... деп жоққа шығаруға тырысады. Локктің бірінші және екінші
қасиеттері ілімін сынайды.
Жаңа Заман ... XVIII ғ ... орын ... ... ағартушылық
кезең. Көрнекті өкілдері: Францияда - Вольтер, ... ... ... ... П.Гольбах, Германияда- Лессинг, И.Гердер, Англияда -
Д.Локк, Д.Толланд, Д.Юм. Ағартушылық кезеңдегі ойшылардың бәрін қайта ... ... ... ... сену, өмірді ақылға сүйеніп өзерту,
жаңа ғылым жетістігіне ұмтылу біріктіреді. ... ... ... сынап, абсолютизм мен метафизикаға қарсы шықты. Дін атаулының
бәрі - деді Гольбах, надандықтың, жоққа нанудың және ... ... ... ... Олар ... ... ... жағын рефомалаудың
тиянақты концепциясын қарастырып, қоғамдық игілікке бағыттады. ... ... ... әрекеттенуші адамға, оның дүниені танып өзгертуіне, ақылға
сүйеніп әлемнің қожасы болуына арналды.
Француз ағартушыларының өкілі Вольтер (1694-1778) ... ... ... Аса қатаң түрде шіркеуді сынады, оны үстем таптың мүддесін
қорғаушы, ғылым мен ... жауы деп ... Ол ... ... ... ойшылдыққа, өз бақыты үшін ... ... адам ... Ол материяның мәңгілігі және ... ... ... және мәңгі қоғалыста болатыны, табиғи және қоғамдық құбылыстардың
себептілікке бағынатынын мойындды.
Жан Жак Руссо ...... ... ... мойындайды-
дуалист. Негізгі еңбегі «Қоғамдық ... (1762). ... ... ... ... ... ... сынады, адам теңдігін, демократияны,
азаматтық қоғам идеяларын дамыты. Теңсіздікті жеке ... ... ... ... ... ... ... сынап, ол кезде
керісінше бауырластық пен үйлесімдік болғанын дәлелдейді. ... ... ... арқылы белсенді азаматтарды ... ... ... ... ... орын ... ... (1713-1784) материя мен қозғалыстың бірлігін қуаттап, абсолюттік
тыныштықты қолдамады. ... ... ... ... пен ... ... - ... өмір сүру тәсілі» деген идеяны қолдады. Ол ... пен ес ... ... ... Адам ... барлық
материяға тән бейнелеу қасиетінің ... ... ... ... ... ... сынап, дүниенің танылатынын жақтады. Француз
материализмі метафизикалық деңгейде ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы мен қылықтарына қоғамдық орта мен
тәрбиесі ... ... өте ... ... ... ... ... орта
қалыптастырады. Осыдан келіп ағартушылар адамды, оның мінез-құлқын өзгерту
үшін, ең алдымен ортаны өзгерту керек деген революциялық ... ... ... XVIII ғ ең ... философия болды. Ол қазіргі
замандағы табиғат тану ... мен ... ... дамуында зор әсер етті.
Әдебиеттер тізімі:
1. Алтаев Ж., Касабек А., Мухамбетәли Қ. Философия тарихы.Алматы-2000
2. ... В.Ф. ... М., ... ... Қ. Философия.Алматы. Ақыл кітабы, 2001
4. Гайденко П.П. Эволюция понятие науки ... вв.) М., ... ... Г.А. Джон Локк М., ... Есім Ғ. ... тарихы. Алматы. Раритет, 2004.
7. Кішібеков Д., Сыдықов Ұ. Филосфия. ... ... С.Қ. ... әлеміне саяхат.-Қостанай 2000
9. Нарский И.С. Годфрид Лейбниц. М.,1973
10. ... Ә., ... Т. ... тарихы. Алматы 1999
11. Соколов В.В. Спиноза М.,1977
12. Соколов В.В. Европейская философия ХҮ-ХҮІІ веков.- М.,2003
13. Философия Құр. ... ... ... 2003
14. Филосфиялық сөздік. Алматы. 1996.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қайта өрлеу философиясы13 бет
Гуго Гроций философиясындағы құқықтық теория6 бет
Қайта өрлеу дәуірінің философиясы10 бет
Антикалық дәуір музыкасы. қайта өрлеу дәуіріндегі музыкасы. 18-ғасырдағы музыка11 бет
Ауылдың өрлеуі – елдің өрлеуінің ең маңызды құрамдас бөлігі14 бет
Ежелгі вавилон патшалығының өрлеуі. Хаммурапи заңдары бойынша Ежелгі Вавилонның экономикасы мен әлеуметтік дамуына талдау жасау32 бет
Ежелгі Вавилон патшалығының өрлеуі. Экономикасы мен әлеуметтік дамуына талдау жасау102 бет
Еуропадағы «қайта өрлеу» өнері23 бет
Жапониядағы демократиялық қозғалыстың өрлеуі (1917-1930 ж.ж.)35 бет
Көлік жүйесі – экономикалық өрлеудің негізгі факторы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь