Бағалық саясат туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3


1 БАҒАЛЫҚ САЯСАТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

2 НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА БАҒА ТАҒАЙЫНДАУ ... ... ... ... ... ... ... ...9

2.1 Бағаның өзгеру себептері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10

2.2 Баға және сұраныс пен ұсыныстың заңдары ... ... ... ... ... ... ... ...12

2.3 Фирманың бағалық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15

2.4 Бағаларды тағайындау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

2.4.1 Сұраныс факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17

2.4.2 Өндірістік және маркетингтік шығындардың ықпалы ... ... ..19

2.4.3 Бәсеке факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..22

2.4.4 Баға тағайындаудың негізгі тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ...23


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26


ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
Бүгінгі экономика өзінің негізгі үш субъектісінің: өндірушінің, тұтынушының және өкіметтің өзара іс-қимылымен сипатталады. Қандай да болсын кәсіпорын өзінің серіктестерімен нарықтық қарым-қатынаста іс-әрекет етеді. Ал бұл жағдайда тек заманға сай, бәсекелестік қабілеті жоғары өнім шығаратын кәсіпорын ғана жетістікке жете алады.
Нарық жағдайында шаруашылық субъектілерінің табысты жұмыс істеуі үшін осы заманғы ғылыми теория мен практиканың әдіс-амалдарын қолдана білудің маңызы зор, сондықтан нарықтық экономикалық пәндерінің ішінде маркетинг елеулі орын алады.
Маркетинг – қысқаша тұжырымдап айтсақ, нарықтық қатынас жағдайында өндірісті басқарудың жүйесі мен пәлсапасы.
Маркетинг кешенін құрайтын бір тәсіл бола тұра баға өте маңызды қызметтер атқарады. Сайып келгенде коммерциялық фирма әрекетінің түпкі нәтижесі көбінесе бағаға байланысты. Дұрыс таңдалып алынған баға стратегиясы тауардың бәсекелестік қабілетіне және кәсіпорынның өндіру-өткізу жұмысына ұзақ мерзім әсерін тигізеді. Бұған қоса тұтынушыларға (тауарды сатып алушыларға) тигізетін бағаның әсері де аса зор. Баға дегеніміз тауар құнының ақшалай белгісі. Құнмен бірге сұраныс пен ұсыныс бағаға өз әсерін тигізеді. Ол қаржы және пайда алудағы фирманың пәрменді маркетинг құралы.
1. Сатыбалдыұлы С.
Маркетинг – нарықтану
Алматы, «Білім», 1999.

2. Нысанбаев С.Н., Садыханова Г.А.
Маркетинг неіздері
Алматы, «Қазақ университеті», 2002.


3. Мейірбеков А.К., Әлімбетов Қ.Ә.
Кәсіпорын экономикасы
Алматы, «Экономика», 2003.


4. Қойлыбай Хожаназаров
Маркетинг негіздері
Алматы, «Экономика», 1996.
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ……………………………………………………………………………3
1. БАҒАЛЫҚ САЯСАТ………………………………………………………….4
2. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА БАҒА ТАҒАЙЫНДАУ………………………….9
1. Бағаның өзгеру себептері………………………………………………10
2. Баға және сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... ... факторлары……………………………………………17
2. Өндірістік және маркетингтік шығындардың ықпалы……….19
3. Бәсеке факторлары………………………………………………22
4. Баға тағайындаудың негізгі тәсілдері………………………….23
ҚОРЫТЫНДЫ…………………………………………………………….……..26
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ…………………………………………….…27
КІРІСПЕ
Бүгінгі экономика ... ... үш ... өндірушінің,
тұтынушының және өкіметтің өзара іс-қимылымен сипатталады. Қандай да болсын
кәсіпорын өзінің серіктестерімен нарықтық қарым-қатынаста іс-әрекет ... бұл ... тек ... сай, ... қабілеті жоғары өнім
шығаратын кәсіпорын ғана жетістікке жете алады.
Нарық жағдайында шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... теория мен практиканың әдіс-амалдарын қолдана білудің
маңызы зор, сондықтан ... ... ... ішінде маркетинг
елеулі орын алады.
Маркетинг – қысқаша тұжырымдап айтсақ, ... ... ... ... ... мен ... ... құрайтын бір тәсіл бола тұра баға өте ... ... ... ... ... ... әрекетінің түпкі
нәтижесі көбінесе бағаға байланысты. Дұрыс ... ... ... тауардың бәсекелестік қабілетіне және кәсіпорынның өндіру-
өткізу жұмысына ұзақ мерзім әсерін ... ... қоса ... ... алушыларға) тигізетін бағаның ... де аса зор. ... ... ... ... белгісі. Құнмен бірге сұраныс пен ұсыныс
бағаға өз әсерін тигізеді. Ол қаржы және ... ... ... ... ... ... БАҒА ... ЖӘНЕ БАҒА САЯСАТЫ
1. БАҒАЛЫҚ САЯСАТ
Тауардың бағасы клиентті тартуы да ... ... да ... жетістіктерінің кепілдіктерінің бірі болып ... ... ... ... ... көздеген тұтынушыға жылжыту үшін
бағалық саясатта қандай стратегиялар ... және ... ... ... ... ... ... алу жөн.
Фирманың мақсаттары уақыттар шегіне байланысты қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ... кейде
біріншісі, кейде екінші түрі басымдық көрсетеді. Қысқа ... ... ... ал ұзақ ... ... ... ... итермелеуі ықтимал. Бағалық саясат шешім ... ... ... ... шек ... анықталады. Маркетинг
тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... ... сипаттамалары танылады.
Ұзақ мерзімді пайда түсіру бағалық саясатты іске асыруды алғы шарт
етеді. Маркетингтік ... ... ... баға «шығындардың» (өзіндік
құн) және «мөлшерлі пайданың» (шығындарға сәйкес) қосындысы ... ... ... ... фирмаларда баға сатып ... ... ... ... ... ... анықталады. Соңғы жағдайда мақсатты
шығындар мақсатты бағалар негізінде анықталады және керісінше бола алмайды.
Бағалық ... ... ... ... циклі маңызды рөл
атқарады. Бұйымның цилдің келесі кезеңдеріне өтуі өндіру мен ... ... ... ал бұл ... ... ... ... басқа нарықтық коньюктура, бәсекелестер, табыстырушылар, делдалдар,
алушылар және т.б. әсер етеді.
Мақсатты ... оның ... және ... ізі ... ... ... және ... байланысты қалай анықталады? Бұл
сұраққа жауап беру үшін өмір ... ... ... ... ... мұны іске ... тұрып, екі маңызды түсінік кіргізген жөн.
Өнімнің дүниеге келуі мен ... ... - ... ... ... немесе ұзын) болады. Мысалы, мұнай шамға құятын жанармай
есебінде 19-ғасырдың 70-жылдарынан ... ... ... сұранымның оның ... ... ... тауардың бағасы өзгеруіне сәйкес сұраным қалай, қанша
өзгертетінін көрсетеді және мұны ... ... деп ... ... ... да икемділі және икемсіз топқа бөледі.
Аталған түсініктерді қолдана отырып, тауарлардың төрт ... ... ... қысқа циклді;
2. Икемді ұзын циклді;
3. Икемсіз қысқа циклді;
4. Икемсіз ұзын циклді.
Қолдағы ... ... ... ... ... бағалық стратегияның
басты екі түрінің бірін қолданады: шапқыншыл және бейімделгіш (1-кесте).
1-кесте
Тауардың әр түрлі цикліндегі және әр түрлі өзгерістеріндегі бағалық
стратегиялар
|Тауардың ... ... |
| ... ... ... икемді |бейімделгіш ... ... ... ... ... ... саясатқа «бетсіз» баға тағайындау тән. Баға пайданың мүмкін
деген ең жоғарғы мөлшеріне ... ... ... және нарықтың
таңдамалы сегментінің сатып алушылық қабілетімен (мүмкіндігімен) ғана
шектеледі. ... баға ... ... ... және ... өте сәнді,
қожайынның мәртебесін көрсете алатындай тауарларға қойылады.
Бейімделгіш саясат тауарлардың негізгі топтарына қолданылады және
клиенттерді ... ... ... ... ... сыйымдылығын
кеңейтуге бағытталады.
Дегенмен кейбір жағдайларда, мысалы, бәсекелестерді ығыстыру немесе
өзінің сату ... ... ... ... ... ... тұтынылатын
өнімдер рыногында да шапқыншыл баға тағайындау қолайлы болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бағаның күрт жоғарылауы емес, төмендеуімен айқындалады.
Мұндай уақиғалар жиі кездеспейді, ал ... ... ... ... және ... ... ... іздеу арқылы оларды жанап өтуге
тырысады.
Бейімделгіш баға тағайындау принципі сыртқы ... ... ... ... ... іске ... ... Бағалық стратегия
жасауда қандай сыртқы факторларға назар аудару қажет?
Тұтынушылардың параметрлері:
1. сатып алушылық қабілеті;
2. бағаның өзгеруіне ... ... ... ... да ... маркетинг маманы талпынуы
қажет) нарықтың берілген сегментіндегі ... ... ... құрылымы және әр түрлі тауарларды алу үшін әр ... ... ... ... ... ... белгілі болуы қажет.
Бұған қосымша бағаның өзгеруін не ... ... ... ... сатудың көлемін мақсатты өзгертуді және түсімді немесе пайданы
көбейтуді көздей отырып, бағаны не ... не ... ... ... ... бағалық саясаты;
2.бәсекелестердің өндірістік және өткізушілік қызметі.
Мінсіз маркетинг алдын ала соққылауларды немесе жанап өту қимылдарын
көздейді. Бәсекелестердің ... ... ... мен ... артық
тартымдылық көрсетпеуі керек.
Құқық жүйесі:
1.үстемдік пен бәсекелестікке заңды шектеулер;
2.бағаның өзгеруін ... ... ... ... келіссөздерде бағаны талқылаудың орын алған тәртібі.
Шаруашылық құқықты және бағаны өзгертудің қабылданған тәртібін білмеу
фирмаға қолайсыздықтар тудыруы мүмкін. Егер ... ... заң ... ... ... ... ... ауытқу аралықтары шектелген
тауарлар тобына жататын болса, онда қайсыбір бағалық стратегияны қолданамыз
деген ойлар негізсіз ... ... ... ... ... ... іске ... көздей қолданылады. Бұған тысқары өнімді жаңарту
фирманың «іскерлік тынысын» сақтауға, оның тұтынушылар ... ... ... ... себеп болады. Жаңа өнімге ... ең ...... оның дүдәмал еместігіне сендіру. Бұған «әділетті»
түрде қабылданған баға тағайындау арқылы жетуге болады. Мысалы, Q1 және Q2
- ... және ... ... ... ... P1 және P 2 ... сәйкес бағалары деп алайық. Бұл жағдайда тұтынушыға жаңа ... ... ... ... болмақ:
P2 = Q2 / Q1 * P1
Тұтынушылық ... өсуі ... ... ... ... ... жағдайда, жаңа тауар ұсыну: пайдадан ұтыс табуына, мұнымен ... ... ... ... ал жаңа ... ... ... сатудың көлемінің және нақты ... ... ... ... ... ... береді.
Іс жүзінде жаңа тауарға баға тағайындау бірнеше түрде өтеді:
- «Қаймақ сыпыру» саясаты бастапқы уақытта баға өте жоғары ... да, ... ... ... ... ... деген мағынаны білдіреді. Мұндай саясат жаңа тауарды
сенімді патенттік қорғаумен қамтамасыз етуді талап етеді.
- «Шеп ... ... ... ... жаңа ... аса үлкен сұраным
жоқ және олар жеңіл ғана көшірме ретінде өндірілетін ... Осы ... ... баға ... ... ... ... ал бұл сұраным өсуіне ұйытқы болады,
пайданы өсіреді, бәсеке дамыуына ... ... ... баға ... яғни әр ... топтағы алушыларға әр түрлі
баға тағайындау, сатудың барысында және ... ... ... бағаны өзгерту. Соңғының мысалы ретінде өздерін жоғары
табыстылар деп ... ... ... ... ... ... баға тағайындауды келтіруге болады.
Сұранымды бағалық ынталандыру (жандандыру), біріншіден, ол толысқан
кезеңіне жетпегенде, ... баға ... ... ... өзгермелі
(икемді) болған жағдайларда мүмкін болмақ. Іс жүзінде бағаның абсолютті
және салыстырмалы (басқа ... ... ... ... ... ... кемітпелер қолданылады.
Дүние жүзінде жиырмаға тарта кемітпелер түрі бар.
Жалпы немесе қарапайым кемітпе прейскуранттық бағадан түсіріледі.
Ақшалай есеп ... ... ... ... ... 30» ... ... алады. Соңғысының мағынасы: төлем 360 күн ішінде орындалуы
керек, ал бірақ алушы 10 күн ішінде төлесе, 2% ... ... ... – бұл ... ... алушыларға жыл бойында ... сату ... үшін ... ... ... – бұл ... ... сату көлемінің белгілі
мөлшерден асқаны үшін берілетін кемітпе.
Маусымдық кемітпе – бұл сатып алушыларға маусымдық ... ... үшін ... ... ... ... кемітпенің үлесі көбірек
болады) берілетін кемітпе.
Саудалық кемітпе. ... ... ... және ... ... ... ... атқаруына демеу ретінде
беріледі. Мысалы, өндіруші келісім шартында ... ... ... ... да, оған ... ... қосады: «100 доллар – 40% - 10%».
Мұндағы екінші сан бөлшек саудагерлерге берілмек кемітпені (40%) ... ол ... тек 60 ... төлейді. Үшінші сан (10%) ... ... ... және ол 60 доллар көтерме сауда бағасынан
есептеледі. Сонымен 100 ... ... ... ... ... ... ... доллар алады, көтерме сауда 6 доллар (60 доллардан 10%), ал ... ... ... ... мол ... ... ... науқандарында «тауарды
жылжытқаны үшін» беріледі (сатудың көлемінен 0,5-1%).
Инфляция жағдайларында баға тағайындау өте өзекті проблемаға айналады.
Маркетинг теориясы мен ... ... ... ... өсуі ... ... іс-қимылды тұрақсыздандыру факторы болып саналады. Бұл
жағдайда өндірістік емес ... ... ... ... ... нарықтық коньюктура айқын емес жағдайларда өндірістік өнімдерге
деген сұраным басқа фирмалар ... өте аз, ... күрт ... Егер өндірілетін өнімнің құрылымын түбегейлі өзгерту қиын болса,
онда өндіруші бағдарламаға кіретін тауарлардың бағасы инфляция ... ... ... ... ... Дегенмен, ұзақ мерзімді
мақсаттарға бағытталған маркетинг (тұрақтылық немесе фирманың ... ... ... ... ... ... т.т.) тұтынушыға жалпы
қымбаттау жағдайында фирма ... ... ... екен ... көзқарас
тудыруды өзінің мақсаттарының біреуі етіп кіргізген жөн. Бұл үшін ... ... пида ... немесе басқа арнайы кемітпелер ұсыну, бейтарап
клиенттерге бағалық сыйлық беру және ... ... ... ... барған
жөн.
Инфляция баға тағайындау қиындықтарымен қатар маркетинг менеджеріне
қорларды басқару саласында да ... ... ... ... ... қорлар сұраныс ауытқыған сәттерде ... ... ... әсер ... құрал болып табылады.
Инфляция қолдағы ... ... ... ... қорларды есептеудің
байыпты логикасы қызмет атқарудан шығады. ... ... ... ... ие ... бір ... тауарды баға өскен уақытқа дейін
сатпай ұстай тұрған пайдалы, екінші жағынан, ... ... ... ... жөн, ... егер ... сатып алмасаң, кейін олар
қымбаттап кетеді. Бұл жағдайларда сатудың қалыпты өтуі ... және ... ... үшін фирмалар шартты келісімдер, басқа ... ... ала ... жасауға мәжбүр болады. Инфляция жағдайларында
нарықтық айқынсыздықпен күресудің бір ... ... ... ... ... ... табылады. Тауар биржасында біртектес өнімдерді (ағашш,
мұнай өнімдері, металдар және т.б.) сату және ... ... ... іске ... Қандай болмасын себеппен сатып алушы тапсырылған
тауардан айныса, ол ... ала ... ... ... ... ... ерікті.
Қор биржасында осыған ұқсас істер құнды қааздармен капиталды активтерге
(немесе ... ... ... жүргізіледі.
2. НАРЫҚ ЖАҒДАЙЫНДА БАҒА ТАҒАЙЫНДАУ
Әрбір бизнесте, оның қай ... ... ... ... ... ... баға тағайындау саналады. Өнім мен қызметке
тағайындалатын баға ... және ... ... ... ... ... ... кіргізетін болуы керек. Баға тағайындаудың
әдістері қаржылардың, әсіресе, өндіріс шығындарын ... ... ... ... ... ... ... талғамын,
сұранысын терең түсінуге негізделеді.
Баға тағайындау бизнестегі іскер, кәсіпкер адамдардың қашан да болса
дұрыс түсіне бермейтін сатысы болып саналады. ... ... өз ... ... ... ... тыс қалған сәттерін жиі көрсетеді.
Басқа жағынан, бағаны төмендету көп фирмаларға сәтсіздік ... ... ... ... баға тағайындау жүйесінің ерекшеліктерін
тереңінен түсіну үшін осы жүйенің негізгі аспектілерін қарап өткен жөн.
2.1 Бағаның өзгеру себептері
Бұл әр ... ... ... ... ... өте ... ... және басқа нарықтық экономикалы елдердің ... ... ... ең ... себептерін шолып көрелік.
Бағаның өсуі неліктен?
- Сұраныстың ұсыныстан асып түсуі. Мысалы, Қазақстанда көпшілік қолды
бағамен сапалы тауарларды ... ... саны ... ... ... Бұл экономиканың, өндірістің қолайлы
жағдайларныда бағаның дұрыс жолдармен көтерілуіне ... ... ... ... тауардың сапасына байланыссыз шарықтағаны
негізінен инфляциялық үрдістермен байланысты, баға ... пен ... ... ... ... Еңбекақының өсуі еңбек өнімділігінің өсуінен немесе тауар өндірудің
өрбуінен асып ... ... ... ... ... және ... ... өмірімізде көп кездеседі. Мұндай жағдайда ... ... ... түк ... Күрделі капиталды, жабдықты, жұмысшы күшін, ... ... ... ... ... ... ... ретінде ауыл
шаруашылығын көрсетуге болады.
- Тұтынушының нарық пен бағаның болашақ тұрақтылығына сенбеушілігінен
туған абыржыған сұраныс. Қарапайым ... ... ... ... ... және ... ... сатып алғысы келеді. Абыржыған
сұраныс жақын ... баға ... ... ақша реформасы болады
деген лақап тараудан да туады.
- Кейбір үкіметтік шаралар: ... ... ... ... ... ... жөніндегі шешімдер және т.б.
біздің жағдайымызда бәрінен ... ... ... ... ... отырған бюджеттік тапшылық.
Бағаның төмендеуі неліктен?
- Ұсыныстың сұраныстан басымдылығы. Мысалы, ... ... ... ... сайын олардың бағасы төмендей
түсуі ықтимал.
- Еңбек ... және ... ... өскен жағдайында табыс
деңгейінің тұрақты болуы.
- Негізгі капиталды, жабдықты, жұмыс ... және ... ... ... ... ауыл ... кооперативтік немесе
мердігерлік ұйымдардың ұқыпты қожалардың басқаруына түскендерінде
ауыл шаруашылық ... ... ... саламен салыстырғанда
әжептәуір төмен.
- Пайдалану ... ... ... ... ... т.т. ... сіздің сұраған бағаңызға көнбесе, біраздан кейін бағаны
төмендетуге мәжбүр боласыз.
- Сатушының кейбір затты қалай да ... ... ... ... ... ... 20 шақырымдай) үйіңізді сатуға
құштарсыз. Сол маңдағы алушылар сіз қалай да сол үйді ... ... ... олар ... ... өткен сайын сіз бағаны
төмендетуге мәжбүр боласыз.
- Баға төмендейді деген қауіп. Бұл ... не ... ... болуы ықтимал. Мысалы, Көкғтөбенің етегінде өндіріс
объектілерін немесе биік үйлер салады деген сөз ... ... ... сату ... күрт ... ... үкімет шаралары (бюджеттің теңестірілуі, банктік салымды
көбейтуге үкімет шешімі және ... ... ... мен ... тұрақты емес, болуы да болмауы да
мүмкін, ал нарықтың өзінің заңдары бар, оларды іс адамдары ... ... Баға және ... пен ... ... ... ... бағаның жалпы деңгейі айтарлықтай дәрежеде сұраныс
пен ұсыныстың арақатынасына ... ... мен ... ... ... ... бағаның өсуін, ал аса молдығы олардың төмендеуін
тудырады. Сұраныс және ұсыныс заңына ... ... ... ... жоғары
бағалыдан көп сатылады. Мысалы, егер сыраның бағасы 40 және 25 ... 25 ... ... тез ... ... осы ... қандай факторлар ықпал жасайды екен? Бизнес саласының
американдық мамандары Ф.Мозер мен Д.Шварцтың пікірлерінше, олар үшеу ...... ... ... тілектерінің (қалауы, ықыласы)
ерекшеліктері, тұтынушылардың табыстарындағы айырмашылық.
Құндылықтың азаю принципі. Бұл принцип ... ... ... ... (өнімнің) бірлік саны қаншалықты көп болса, соншалықты
әрбір ... ... ... аз ... әкеледі. Бұл принципті экономика
теориясында субъективті ... ... ... деп ... ... ... төменгідей негізгі алғышарттарға сүйенеді:
1. тұтынушы өзінің шектеулі табысын қолдана отырып, әр ... ... ... ... ... (бұл сөздер синоним
ретінде қолданылып отыр) алуға тырысады;
2. белгілі тауардың ... ... ... ... ... ... шекті
немесе маргиналды құндылық – marginal utulilyty деп атайды) мұның
алдындағы бірліктің құндылығынан кем ... ... ... (2-кесте).
Біздің мысалымызда шабдалы саны көбейген сайын шекті құндылық азая
түседі. Әрбір қосымша шабдалы азая ... ... ... ... ... ... ... құндылықты аз мөлшерде көбейтеді.
2-кесте
Шабдалының жеке тұтынушыға деген жалпы және шекті құндылығы
|Шабдалы саны (дана) |Жалпы ... ... ... құндылық (қосымша|
| ... ... ... ... |
| ... ... |
|1 |10 |10 |
|2 |18 |8 |
|3 |24 |6 |
|4 |28 |4 |
|5 |30 |2 ... ... ... жолдары қандай? Ақшаның кез келген
бірлігінің құндылығы әрқашан да бір ... ... ... 1 ... (парқы) құндылықтың екі бөлігіне тең. Бұл ... ... ... ... (3-кесте) көрінеді (құндылық ақшаның ... саны ... ... ... ... ... ... |
|1 |5 |5 |
|2 |9 |4 |
|3 |12 |3 |
|4 |14 |2 |
|5 |15 |1 ... ... ... ... әр түрлі мәніне сәйкес сұранысын
анықтап көрейік. Тұтынушының табысы, оның талғамы, басқа тауарлардың бағасы
өзгермейді деп ... ... ... 5 теңге делік. Алушы осы бағамен қанша алмұрт
сатып алады? Бәлкім, ол жұмсайтын ақшаның құндылығын сатып ... ... ... Бір ... ... ... 5 ... тең құндылық
жоғалтады және 5 теңгеге тең құндылыққа қолы жетеді. Осымен, бұл айырбастан
(алмастырудан) ол ... ... ... Ал осы ... тұтынушы екінші
шабдалыны сатып ала ма? Жұмсайтын ақшасының құндылығы тағы да 5 ... ал ол тек 4 ... ... табады. Ол 1 теңгеге тең құндылық
жоғалтады. Осы себепті ол екінші шабдалыны алудан бас ... ... 4 ... ... ... қанша шабдалы сатып алады? Бірінші
шабдалы оған жалпы құндылықты 1 теңгеге өсіріп береді (5 теңге табады, 4
теңге жоғалтады), екінші шабдалы ... ... ... ... де, ал
үшінші шабдалы ұтылыс алып келеді.
Енді шабдалы бағасы тіркестіріле 3,2,1 ... ... деп ... ... көрсетілген нәтижені аламыз (4-кесте).
4-кестенің деректерін қолдана отырып, тұтынушының сұраныс сызығын
салуға болады.
4-кесте
Шабдалыға сұраныс
|Шабдалы бағасы ... ... ... |
|5 |1 |
|4 |2 |
|3 |3 |
|2 |4 |
|1 |5 ... болмысын бұл түсіндірмелерде тұтынушы өнімдердің құндылығын
мөлшерлей алады деген тұрғыдан байыпталған.
«Таза» бәсеке бағаға ықпал жасай ма? «Таза» бәсекенің ... ... ... бірде-бір сатушы бағаға ықпал етерліктей шамада бақылай
алмайтын жағдайда түседі. Бір түрлі өнімдерді өндірушілер тобы ... ... баға ... ... ... ... бәсекеде жеңу үшін
бір фирма бағаны төмендетуі мүмкін. Бірақ тәжірибе жүзінде ... ... ... ... де ... ... баруға мәжбүр етеді. Ал
егер өндіруші бағаны саладағы орта бағадан жоғарылатса, тұтынушылар басқа
арзандау ... ... ... баға ... ... ... пікірінше, басқа да
бәсекелес өнімдерден айтарлықтай артық өндірілетін бір өнім нарықта
үстемдік орын алуы ... ... бұл ... ... шын ... ... ... өндіретін компаниядай үстем бола алмайды. Бірақ
тұтынушылар көзіне артықшылығымен түсетін өнім шығарып, ... ... ... ... және ... бір ... бағаны бақылай алады.
Пайданы ұлғайту (максимизация) деген не? Пайданы ұлғайту (ең жоғарғы
пайда түсіру) үш ... ... ... ... санына
(көлемі), сатылған бұйымдардың әрқайсысының бағасына, өндіріс шығындарына.
Ең қолайлы баға өндіріс шығындары мен ... ... ... ... Ол клиенттерді қанағаттандырарлықтай жеткілікті жоғары болуы
керек.
3. Фирманың бағалық саясаты
Бағалық стратегия мысалы ретінде АҚШ-тың көшірме машиналар нарығындағы
шын ... ... ... ... ... ... ... уақытта, көптеген көбейту техникасын өндіруші фирмалар жеке төмен
баға тағайындады. Мұның ... ... ... ... дайындау үшін
арнайы қағаздар сатып, қосымша пайда табу еді. Мысалы, IBM және «Термофакс»
фирмалары тек қана ... ... ... ... ... ... ... болатын. Бұл – тұтынушыларға үлкен көлемде «ілесе
жүретін» тауарларды жоғары бағамен сату үшін ... ... ... ... ... ... белгілі бағалық стратегия еді. Бұл
стратегияны «Жилет» фирмасы ... ... ол ... станогын арзан
бағамен, бірақ фирмалық ұстараларын жоғары бағамен ... ... ... ... ... өзінің бүкіл Америкаға атышулы «Барбара» деген
қуыршағын арзан бағамен сатқан. Осы ... ... ... әр ... ... ... ал бұл фирмаға негізгі пайданы береді.
Әйгілі «Ксерокс» фирмасы өзінің көбейткіш аппараттарына ... өте ... ... ал ... ... ... ... қымбат болғандықтан, өзіндік сипаты бар ... ... ... ... ... көлеңкесінде «Ксерокстің»
техникасына сұраныс мардымсыз болды, себебі тіпті де ... ... ... құнын қағаздың арзан құны арқылы өтейтіндей көптеген
жазбаларды көшірмелеу керек ... ... ... ... ... жалға
беріп байқаған, бірақ бұл да проблеманы шеше алмады, себебі айына 1000
көшірмеден ... ... ... ... ... қалталарына жалдың
қымбат бағасы сай келмейді. Бағаға байланысты ... ... ... ... ... ... жаңа ... түрінде жеке-дара
жол табылды. Аппараттарды сатудың орнына арзан бағамен көшірме ... Бұл ... ... негізделеді: өндірістік шығындарды ғана
өтейтін арзан бағаға машиналарды жалға беру, әр ... ... ... бір көшірмелер саны тегін, ал әрбір қосымша көшірмеге
5-6 центті арзан баға қойылады. Бұл бағалық ... өте ... ... ... клиенттері, ірі және шағын ... мұны ... ... ... ... аттай отыра, фирма өзінің өнімдеріне
(тауарына) бәсекеге ... ... ... ... ... ... көтеруді көздеп, баға тағайындайды.
Бағаны бәсеке деңгейінде тағайындау. Көптеген фирмалар бағаны нарық
бағасының деңгейінде тағайындайды. Әдетте бұл ... ... ... ... қасы және ... ... нарық бағасынан хабардар
болғанда орын алады. Тағы бір маңызды шарт сатушы ... ... ... ... ... ... бағадан төмен. Кейбір фирмалар сатып алушылардың
құптауына ие болу үшін ... ... ... ... ... ... кең тараған «дискаунт хаузес» (кемітпе бағалы
дүкендер) ... ... ... төмен тағайындайды. Көптеген
басыбайлы жанармай құю станциялары ... ... ... ... ... «Шелл» типтес) қарасты станциялардың ... ... және т.б. ... ... термині (нарыққа сіңу
мақсатында баға тағайындау) нарыққа жаңа тауарды енгізуге ... ... ... ... бағытталған баға тағайындау тәжірибесін
білдіреді.
Баға бәсекелес бағадан жоғары. Егер де ... ... ... ... өзгеше өнім шығарған болса, онда оны ... ... ... ... ... сата ... ... бағалық саясатты
фирмалық ресторандар, көз тартатын киімдер шығарушы фирмалар, аты ... ... жиі ... ... баға. Стандартты, бір жүйеге қалыптастырылған, өнімдерге бір
бағалық саясат қолданылады. Ал өнімдер (тауарлар) ... ... сай ... ... ... ... ... бағаның маңызы өндірістік өнімдер саласында өте зор, бірақ ... ... да ... ... ... баға практикасы
машиналар, мүліктер саудасында кең тараған.
Бағаның ... ... ... ... ... өте жоғары
сапасын баса көрсету мақсатында, баға ... ... ... да қолданылады. Мысалы, АҚШ-та өте жиі, бір көргенде
мағынасыз, тұрпайы көрінетін 1 доллардың орнына 98 цент, 5 доллардың ... ... ... бағаларды кездестіруге болады. Ал қымбат ... көз ... ... баға ... ... ... баға тағайындауда жағрапиялық факторлар да қолданылады. Мысалы,
халықаралық және аймақ аралық ... ... ... ... Оның ... тауарларды А нүктесінен тасымалдаудағы ... ... ... алушы төлейді. Ал А нүктесі өндірістік фирманың
орналасқан жері немесе кез ... ... ... ... ... ... операцияларында басқа да принциптер қолданылады.
Біржүйелі принцип. Бұған сәйкес тұтас ел бір зона болып ... ... ... тек қана бір ... төлейді.
Зоналық принцип. Ел зоналарға бөлінеді. Әр ... ... ... ... ... байланысты зоналық бір бағамен төлейді.
4. Бағаларды тағайындау
Іс жүзінде баға тағайындау үрдісінде көптеген факторлар еске алынады,
оларды үш топқа ... ... ... ... ... ... баға ... үрдісіне ықпалы төмендегі суретте (1-сурет)
көрсетілген.
Батыстың, әсіресе, американдықтардың тәжірибесін ... ... ... сахнасына бет бұрып көрейік.
1. Сұраныс факторлары
Сатылған тауардың көлемі (саны) осы ... ... ... ... ... кір ... алайық. Алматы облысы тұрғындарына жылына
9 млн. ... кір ... ... ... ... ... ... қолайлы баға
20 теңге, егер сабынның бағасы 40 теңге болса, сұраныс 5 млн. ... ... ... ... осы екі баға ... өзгерісі
төмендегі кестеде берілген (5-кесте).
5-кесте
Кір сабынға сұраныс пен ұсыныс
|Баға (теңге) ... ... ... ... ... ... |
| |млн. ... |млн. ... ... |9 |3 ... |8 |5 ... |7 |7 ... |6 |9 ... |5 |11 ... ... ... ... ... ... ... Мұндай
график салу үшін бағаның әр деңгейіне сәйкес, мүмкіндігінше ең көп сатылған
сабын санын анықтайтын ... ... ... ... Осы ... ... ... бағасына байланысты оған деген сұраныс
қисығын келтірейік (2-сурет).
Мұндай ... ... ... ... көптеген тұжырымдар
маркетинг-менеджерінің тәжірибесі мен түйсігіне де байланысты қолданылады.
Бағадан басқа да сұраныс ... ... ... тауарлардың барлығын,
олардың бағасын, тұтынушылардың ... ... ... еске алу ... қажет. Айта кетелік, жоғарыда сабын бағасы 40
теңге болғанда, тұтынушы әйелдердің жартысына ... ... ... деуге бола ма, әрине жоқ. Көбісі ... ... ... да ... ... ауысуы (сұйық сабын, ұнтақты сабын) мүмкін, біразы
сабынды үнемдей ... ... ... ... баға тағайындау
барасында көптеген факторларды, ой шабытын жүгірте отырып, есепке алған
жөн.
1-сурет. Баға ... ... ... ... Өндірістік және маркетингтік шығындардың ықпалы
Бұл шығындар өнімге бағалар тағайындау ... ... ... Нарық жағдайында егер әрбір сабын сізге пайда орнына бір ... ... ... сіз ... сатуды көбейтпейсіз. Егер осындай төмен баға
мен алудың үлкен көлемі жағдайында ... және ... ... ... сіз банкрот шегіне жетесіз. Мысал ретінде Г.Фордтың
басынан өткен оқиғаны ... Ол ... ... ... жыл ... ... жылғы өндірістік шығындардан төмен баға
тағайындайды, ал оның пайдасы өсіп отырды.бұған қалай ... ... ... Форд, арзан баға көптеген клиенттерге машина сатып алуға мүмкіндік
берді, ал бұл сату ... ... ... және бұған сәйкес пайданың
салмағы да өсті деп ... ... ... бұл ... бола ... ... кілтипан жұмысшылар мен қызметкерлерге деген қатаң талаптан
еді. Олар ... ... ... баға Форд ... банкрот шегіне
жақындатып отырғанын, ал бұл олардың жұмыссыз қалуына ... ... ... Осы ... ... ... ... саясат оларды
белсенді түрде өндіріс шығындарын азайтудың қандай да ... ... ... ... Бірақ Американың бүгінгі жағдайында осыған ұқсас саясат
сәтсіздікке ұшыратуы әбден ықтимал. ... ... ... ... саясат
компанияның жұмысшы қызметкерлерін қанағаны болып ... ... ... де ... ... ... ... жөн.
Ал енді американдық әдістемені қолдана отырып, бағаның жоғарыда
көрсетілген деңгейлерінде біздің ... ... ... ... сабын
ұсынатынын зерттеп көрейік. Бұл үшін осы саладағы сабын өндіру жайын шолып,
талдап өту керек. ... ... 20 ... болса, бұл ... ... ... ... ... ... және ... ресурстары күшті деген өндірушілер 3 млн. данаға тарта сабын ұсына алады
екен. Ал ... ... 40 ... болған уақытта барлық өндірушілер
өздерінің өндірістік қуттарын және іске қосылмаған резервтерін ... ... ... 11 млн. дана ... ... ... ... бұл баға
олардың өндірістік және ... ... ... асып
түседі.
2-сурет. Сұраным (сабынға) сызығы
3-сурет. Ұсыным (сабынға) сызығы
Жоғарыдағы кестеде ... ... ... ... ... де ... ... есептерде де сұраным зерттегендей,
көптеген факторларды еске алу қажет, солардың бірі – бағасы әр түрлі болған
жағдайда ... ... ... ... ... ... бойынша
бағаның әр түрлі деңгейіне байланысты сабынның ұсыныс қисығын келтірдік ... ... мен ... баға ... ... ... мен ұсыныс қисығын бір графикте көрсетіп байқайық
(4-сурет). Бұдан маңызды екі ... ... ... ... және ұсыныстың өзгерістерінің тәуелділіктері анық көрініп ... егер ... ... ... ... түссе, онда олардың
клиенттер сатып аларлық саны көбейеді (яғни, сұраныс қисығы төмен, ... ... ... оңға ... бет ... ... қатар баға азайған
шақта өндірушілер ұсынарлық сабын саны азая ... яғни ... ... қарай, жоғарыдан төмен құлайды.
Екіншіден, графикте сұраныс және ұсыныс қисықтары қиылысады, қиылысу
нүктесі тепе-теңдік ... ... ... бұл ... ... ... ... дейді, осы нүктеде сұраныс саны ұсыныс санына тең. Qd
= Qs = Qe. Тепе-теңдік бағасы Ре екі ... да ... ... ... ... ... және осы ... тұрақты емес, өйткені қанағаттандырылмаған
сұраныс та және ... тыс ... ... ... ... да ... өмірде екі жақ бір-біріне ымыра ... ... баға ... осы
нүктеден жоғары, біресе төмен болады. Ал өндірушілер мен тұтынушылар
күрделі ... ... ... бағаның тағайындалуына тікелей әсер етеді.
Осындай графиктердің іс жүзінде бағаға ... ... пен ... дұрыстап елестетуге пайдасы зор.
3. Бәсеке факторлары
Ең бастысы – осы тауардың және осыған ұқсас немесе мұны ... ... ... ... санын анықтау. Келесі кезекте
олардың ұсынбақ бағасын болжау және ... ... ... ... даму ... де бағалап, болжаған жөн.
Аталған және макроқоршамның факторларын ескере отырып қана дұрыс ... ... ... ... ... ... жетерліктей жоғары
сұранымды және өнімнің өндірістік шығындарын ойлай отырып, сабын бағасын 35
теңге деп ... ... ... ... бүгінгі таңда басқа өндірушілер
рынокқа 25 және 30 теңгелік сабындар шығарып отыр. Әрине, бұл ... ... ... ... ... ... шыға қоймайды. Тұтынушылардың басым
көпшілігі сабынды арзанырақ бағамен сатып алғанды дұрыс көреді.
5-сурет. Баға тағайындауға ықпал жасаушы факторлар
Екінші ... ... ... жоқ ... да, өте жоғары
баға тағайындау жөн емес, әрине, егер ол аз күнде ақша ... ... көп ... осы рынокты ұстап тұруды көздесе. Ал өте жоғары ... ... ... душар болуы мүмкін: басқа кәсіпорындар әр
түрлі ... ... ... ... ... ал ... бағаны
көрісімен және тез арада үлкен табыс табу ... ... ... ... ... не ... сабын шығаруға бағыттай қоюы
ықтимал. Мұның нәтижесінде рынок тасып ... да, баға ... ... ... егер ... ... ... қаржылық
мүмкіндіктері басым болса, бірінші фирманы рыноктан ығыстырып тастауы да
ықтимал.
4. Баға тағайындаудың ... ... ... баға ... ... барлық факторларды
ескеруге тырысқанмен, іс жүзінде мұны әр уақытта жетерліктей деңгейде
орындай оңай ... ... ... ... ... ... баға, шығындарға бағытталған баға, бәсекеге бағытталған баға.
Сұраныс факторларына бағытталу әдісі
Жаңа өнімге баға тағайындау бәрінен бұрын ... ... ... ... ... бекіткен бағасы осы өнімнің
мақсатты нарыққа терең ... әсер ... ... баға ... ... ... ... төмендетуі мүмкін, бұған қарама-қарсы, төмен баға
көптеген жаңа сатып алушыларды ... ... ... табыстары аз
немесе осы тауарды алуға құлқы болмаған тұтынушылар да жатады. Бағаны былай
бөлуге болады: «қаймақ ... - ... баға және ... сіңу ... ... ... принципі бойынша жоғары бағалар тағайындау бірден
үлкен ... ... ... Бұл ... ... ... ... әр түрлі себептермен, нарықтың басқа сегменттеріне қарағанда,
жоғарырақ ... ... ... ... ... баға бірте-бірте,
өндіруші жоғары бағадан пайда түсіре беретіндей етіп, төмендетіліп отырады,
әдетте бұл бағалық ... ... жаңа өнім ... ... ... қатар, жоғарыда айтылғандай, ... баға ... ... еліктіріп тартпауы керек. Осы себепті фирма тездетіп ... ... ... ... осы ... ат қойысымен, рыноктан лықсып
шығып ... ... ... ... ... ... ... тиімді
деңгейде ұстап отыру мақсатында өндірістің көлемін ұдайы ... ... баға ... жаңа ... ... ... тұтынушылардың кейбір
ерекше талғамын немесе жағдайын ескеретін қасиеті бар ... ... ... ... әдіс ... сатып алушыларды көбірек еліктіру мақсатында
бастапқыда төмен баға тағайындауға негізделеді. Ол ... ... ... ... ... аз ... ... болғанда және де осыған ұқсас
тауар ұсынатын бәсекелестер бар болған ... ... ... ... ... арзан, бірақ тиімді бағамен ұсыну үшін, өндірістің үлкен
көлемін қамтамасыз етуді талап етеді. Мысал ретінде, ас үй ... ... ... ... ... ... ... келтіруге болады.
Бірінші өндірушілер, белгілі бір уақыт рынокты басқа фирмалардан сақтау
үшін, осы жабдыққа өте ... баға ... ... ... әдетке
жатпайтын түрлері де нарыққа кіріп және сіңу мақсатында қолданылады. ... ... 499 ... немесе 1000 доллардың орнына 999 доллар болуы
мүмкін. ... ... емес түрі ... ... ... сатып алушылар назарын санның бірінші разрядтарына аударады екен.
Шығындарға бағытталған әдіс.
Бұл әдіс ... ... ... өте кең, ... ... ... қолданылады, себебі әрбір өнімге құйып қойғандай
дұрыс баға тағайындау өте ... ... ... еді. ... ... кейбір
ғылыми толымды өнімдер өте үлкен шығындарды қажет етеді, ал бұл шығындар,
әрине, осы ... ... әсер ... Бұл жағдайларда ... ... ... ... ... ... ... бағасына стандартты
бағалық үстемелер қосады, яғни белгілі топқа ... ... ... ... ... ... Бұл процент бірдей емес. ... ... ... ... ... ... ... және керісінше.
Мысалы, көптеген американдық супермаркеттерде сүт тағамдарына стандартты 10
проценттік ... ... ... ... ... ... 20 проценттік үстеме белгіленген.
Жекелеген (яхта, үй және т.б.) немесе өнімдерді аздаған ... ... ... ... ... ... ... принципі
қолданылады. Мысалы, үйдің жобасын ... ... ... ... ... мөлшерінде қаламақы сұрауы мүмкін. Егер үйдің құны ... ... ал оның ... 15 ... ... бекітілген болса, онда ол
150 мың ... ... ... ... ... бағытталған баға
тағайындаудың басқа да нұсқалары бар.
Бәсекеге бағытталған әдіс.
Рынокта бәсекелестер өздерінің ұқсас өнімдеріне бағаны ... да жиі ... бұл ... ... ... ... қолданылады. Осы әдістемені қолданудың мысалы ретінде ... ... ... ... сатпақ, ал инвестор (қаржылық капитал
салушы) бағалы қағаздар сатып алмақ және сатпақ, мұндай саудалар нарықтың
белгіленген ... ... Бұл ... тек қана нарыққа
бағытталған фактор фирманың бағалық саясатында басым болады. Яғни, әңгіме
өз ... ... ... ... қалыптасқан бағаны қабылдауда. Осыған
байланысты мынаны ескерген жөн. Егерде нарық бағаға сілтеме болса, онда
нарықтық ... ... ... ... ... ... ... немесе бөлшек фирмалар рыноктағы ұқсастарынан өзгеше
өнім сататын болса, олар бәсекелестерінің бағасын ... ала ... ... ... мүмкін.
«Құлдыраушы лидер» бағасы. Жақсы танымал тауарлардың біреуінің бағасы
күрт төмендеген жағдайда, өздерінің ... ... үшін ... осы ... қолданады. Жарнама нәтижесінде келген сатып алушылар
басқа да бір ... ... ... есеп болу ... ... да, ... азық-
түлік және өндірістік универсалды дүкендеріне, жарнамаланған арзан тауарды
алмақ болып келген тұтынушылар басқа да бір ... ала ... ...... мен ... ... Бағаның атқаратын қызметтері оның
ішкі мәнін сипаттайды. ... ... бес ... белгілі: есеп жүргізу,
ынталандыру, бөлу, сұраныс пен ұсынысты тепе-теңдеу, өндірісті оңтайлы
орналастыру.
Фирма баға ... ... үшін оған ... ... ... біле ... ... талдауы қажет. Көбінесе ол сыртқы себептерден
болады. Бағаға әсер ететін негізгі факторлар: ... ... ... ... ... және ... ... ісі қиын және көпсатылы үдерісі болады. Оны жалпы
алғанда былай сипаттауға болады: ... ... ... ......... ... – ұсынысты, бәсекелестердің бағаларын және
тауарларын талдау – баға құру ... ...... ... ... ... мақсатын анықтау үшін ең алдымен фирма нақты тауар арқылы
қандай нәтижеге жетуді көздейтінін білуі қажет. ... ... ... ... ... ... ойластырған болса, онда баға мәселесімен
қатар маркетинг ... құру ... ... ... еді. Баға ... ... ... жайғасымын шешу арқылы ғана белгіленеді. Сол
жағдайда фирма өзінің түпкі мақсатын белгілеуі ... ... ... ... болса, соғұрлым баға қою ісі жеңілдейді. Іс жүзінде жиі
кездесетін мақсаттар мынадай:
- Фирма ... өмір ... ... ету. Бұл ... ... ... кеткен жағдайда және тұтынушылардың қажеттері
кенет өзгерген кезде ... ... ... өтімін
қамтамасыз ету үшін және жұмысын ... ... ... үшін ... сату ... ... төмендетеді.
- Күнделікті табыс көлемін максималдау. Фирма сұраныс пен шығындарын
талдап, ... ... ... ... ... Бұл саясатта ұзақ
мерзімдік мақсаттар ... ... да, ... ... ... ... ... Рынок үлесінде жетекші орын алу. ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік табыс көлемі жоғарылайды. Осы
мақсатпен фирмалар бағасын мүмкіндігінше төмендетіп, ... ... ... Сапа ... ... ... орын алу. Рынокқа ұсынылған
барлық тауарлардың ішінде фирма ... ... ... сапалы болуына
ұмтылады. Ол үшін ғылыми-техникалық зерттеулер жүргізіп, тауар
көрсеткіштерін жақсартады және тауарына жоғары баға ... оның ... жаңа ... ... сатып алушыларға жеткізуі
қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ
1. Сатыбалдыұлы С.
Маркетинг – ... ... ... ... С.Н., ... ... неіздері
Алматы, «Қазақ университеті», 2002.
3. Мейірбеков А.К., Әлімбетов Қ.Ә.
Кәсіпорын экономикасы
Алматы, «Экономика», 2003.
4. Қойлыбай Хожаназаров
Маркетинг негіздері
Алматы, «Экономика», 1996.
-----------------------
Бәсеке
Сұраныс
Өндірістік, ... және ... ... ... және ... тауарды қабыл алысы
Өндірушінің, сатушының немесе нарықтың баға ... ... ... ... ... шаруашылық және экономикалық коньюктуралар
Бәсеке факторлары:
-саладағы фирмалар саны;
-ұқсас импорт тауарлары;
-бәсекелестердің ... ... ... ... ... ... факторлары:
-сұранысқа бағытталған ... ... және ... ... тауарлардың барлығы;
-рынокқа шығару.
Сатушының (өндірушінің) баға тағайындауы

Пән: Маркетинг
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалық дискриминация және оның түрлерi14 бет
Бағалық саясат20 бет
Бағалық саясат жайлы42 бет
Кәсіпорынның бағалық саясатының маңызы17 бет
Нарық жағдайында кәсіпорынның бағалық саясатын қалыптастыру және басқару (“Raimbek Agro” ЖШС мысалында)63 бет
Сұраныс түрлері және оның бағалық квалификациясы16 бет
Сұраныстың бағалық икемдiлiгi13 бет
Ұлттық нарықты реттеудегі бағалық саясат21 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь