Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы

Жоспар

I. Кіріспе

II. Негізгі бөлім
2.1. Халықты әлеуметтік қорғаудағы мемлекеттің міндеттері.
2.2. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесіндегі деңгейлері, нысандары, принциптері.
2.3. Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы
2.4. Жұмыссыздарды қорғау, медициналық сақтандыру, жәрдемақылар нысанындағы әлеуметтік көмек және зейнетақы реформасы.

III. Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Адам жөнінде қамқорлықтың өсуі, оны әлеуметтік қорғау тек этикалық-моральдық пайымдардың ғана бұйрығы емес, сонымен бірге оның прагматикалық негізі де бар, өйткені XXIғ. табалдырығында «адам капиталының» рөлі экономикалық өсудің басты қозғаушы күші ретінде шырқау биікке көтерілді. 192 елдің ұлттық байлықтарының талдауына сүйене отырып, Дүниежүзілік банктің сарапшылары 90-шы жылдардың орта шенінде өндірістік қорлардың үлесіне ұлттық байлықтың 16% –ы, табиғи қорларға -20% – ы, «адам капиталына» 64% -ы тигенін есептеп шығарды.
Әлеуметтік қорғау жүйесі әркелкі қоғамның барлық мүшелері үшін ең төменгі тұрмыс стандарттарын қамтамасыз етуді ұйғарады. Осындай тәсілдің теориялық негізін алғаш рет Джон Роулз қалады. Оның философиясының мәні былай тұжырымдалады, әр азамат өзінің болашағын нық сеніммен болжай алмағандықтан, кедейшіліктен немесе табыс көзінен айырылудан сақтандыру әбден тиімді болуы мүмкін. Қоғам ауқамындағы мұндай сақтандыру оның ең аз қамсыздандырылған мүшелері жөнінде қамқорлық нысандарын қабылдауы ықтимал: өздерінің ағымдағы табыстарының бір бөлігін осы мақсаттарға беру арқылы, әрбір азамат, болашақтағы қолайсыз жағдайлардан өзін сақтандырғандай болады.
Роулз критирийіне сәйкес қоғамның жалпы әл-ауқаты оның ең кедей тұрмысты жіктерінің әл-ауқат деңгейімен анықталады. Алайда, үнемелі теңдікке бағытталған саясат, өте қымбат қоғам игілігі ретінде (немесе тиімділіктен айырылу ретінде) қаралуы мүмкін, оңай игілікті тек дәулетті қоғам ғана пайдалана алады. Бұл арада орынды жеткіліктілік қағидасын сақтау ерекше маңызды.
Көптеген дамыған елдерде «әлеуметтік қорғау» термині эмпирикалық деңгейде үкімет ұйымдастыратын әлеуметтік бағдарламарға және мұқтаж адамдарға ақшалай және заттай нысанда бөлінетін қаражаттарға қатысты қолданылады.
Кеңестен кейінгі елдердің қоғамтану әдебиетінде «әлеуметтік қорғау» термині біршама бертінде пайда болды-90-шы жылдарда тұрмыс деңгейінің күрт төмендеуі мен халықтың қайыршылық халге түсуі салдарынан ол қоғамға қажетті және әлеуметтік маңызды үдерістің символына айналды. Осы терминді саясаткерлер, құқықтанушылар, әлеуметтанушылар және экономистер көбіне сөздің жай мағынасында пайдаланады. Қарапайым көрінетініне қарамастан, «әлеуметтік қорғау» ұғымы өте көп мәнді және қарама-қайшы.
Сөздің кең аумағындағы құқықтық мағынасында әңгіме әлеуметтік қатынастар жүйесі туралы қозғалысы кепілдіктерінің тарамдалған жүйесімен тура келеді. Адамзат өркениетінде әлеуметтік қорғау механизмі тектік құрам мен отбасылық байланыстардан қазіргі заманғы демократияның заңдастырылған үлгілеріне дейін ұдайы дамып отырды, мұнда азаматтардың әлеуметтік қорғалуы экономикалық және құқықтық институттардың күрделі кешенімен қамтамасыз етіледі.
Сонымен, санаттарды (категорияларды) құқықтық тұрғыдан қарағанда халықтың әлеуметтік қорғалуының жалпы межелері азаматтарға конституциялар мен өзге де заңнамалық актілерде көзделген әлеуметтік кепілдіктерді береді. Бұл – проблеманың құқықтық аспекті.
Сонымен бірге мемлекеттің барлық азаматтарға тегіс қамтитын әлеуметтік кепілдіктер (тегін тұрғын үй, денсаулық сақтау, білім, өскелең ұрпақты тәрбиелеу жөніндегі бүкіл жүйенің қамқорлығы, еңбекке берілетін құқық, кепілденген зейнетақылық қамсыздандыру және т.б.) беруге ұмтылуы қоғам мен жеке адам арасындағы қалыпты объективтік-субъективтік байланыстардың бұзылуына ұшыратады.
Жеке адам өздігінен өз қамын ойлауға және өзінің жеке тіршілік әрекеті мен өз балаларының тіршілік әрекеті үшін жағдайлар жасауға ұмтылуды доғарады. Әлеуметтік асырауда болудың феномені туындайды, ол адамның өз күшіне емес, ал қоғамның қолдау көрсетуіне ойсыз бағдар жасауын білдіреді. Ол еркін және саналы субъект ретінде әрекет жүргізуді тоқтатады, яғни даралықтан айырылады да, енжар объектіге айналады.бұл-шамадан тыс кепілдік берудің негізгі келеңсіз әлеуметтік салдары.
Бұдан қоғам да ұнатпайды. Социалистік мемлекет өзі жариялаған әлеуметтік қорғау құқықтарын қамтамасыз етуге дәрменсіз болды, ол туралы дамыған капиталистік елдер мен КСРО елдеріндегі халықтың тұрмыс деңгейлерінің бірнеше есеге алшақтанатын көрсеткіштері дәлел болады. Осы жағдай бұрынғы социалистік мемлекеттердің көпшілігінде, соның ішінде Қазақстанда да сақталып отыр, - заңнамалық әлеуметтік кепілдіктерді іске асыру мүмкін емес, өйткені ол үшін қажетті қаржылай қаражаттар жоқ.
Бюджеттің әлеуметтік мүмкіндіктері шектеусіз емес және олар салықтық алымдар алу шарасымен белгіленеді, салықтардың шамадан тыс мөлшері өндіріске қысым көрсетеді. Қазіргі кезде мәселені әлеуметтік шығындарды ұлғайту туралы емес, ал алынатын әлеуметтік нәтижені барынша көбейту мақсаттарында жиналатын салықтарды анағұрлым ұтымды пайдалану және қолайлы әлеуметтік стандарттарға қол жеткізу жайында қойған орынды. Сонымен, әлеуметтік қорғау проблемасы экономикалық дауыс, экономикалық аспект бола алады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әлібаев А.Б. Қазақстанның зейнетақы реформасы: Алматы, 1998
2. Межибовская И.В. Қазақстан Республикасындағы мүгедегектерді әлеуметтік-еңбек тұрғысында қатарға қосу: теориялық-құқықтық аспект.-Алматы,1997
3. Сансызбаева Г.Н. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі және оның проблемалары/ Оқу құралы.-Алматы: Экономика,1998
4. Халықаралық актілер жинағы/Адам құқықтары, негізгі еркіндіктерін қамтамасыз ету, еңбекті қорғау, көшу-қон саясаты саласындағы Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттар. Т.1.Т.2:/Құраст: Межибовская И.В., Мұхамеджанов Э.Б.-Алматы: Жеті жарғы,2000
5. Төлепбаев К. Жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық ресурстарын жасау көздері мен әдістер//Қазақстандағы еңбек.2001. №6
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1. Халықты әлеуметтік қорғаудағы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы
2.4. Жұмыссыздарды ... ... ... ... ... көмек және зейнетақы реформасы.
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Адам жөнінде қамқорлықтың өсуі, оны әлеуметтік ... ... ... ғана ... ... ... бірге оның
прагматикалық негізі де бар, ... XXIғ. ... ... рөлі экономикалық өсудің басты қозғаушы күші ретінде ... ... 192 ... ... ... талдауына сүйене отырып,
Дүниежүзілік банктің сарапшылары 90-шы жылдардың орта шенінде ... ... ... ... 16% –ы, табиғи қорларға -20% – ы, «адам
капиталына» 64% -ы ... ... ... ... ... ... қоғамның барлық мүшелері үшін ең төменгі
тұрмыс стандарттарын ... ... ... ... ... теориялық
негізін алғаш рет Джон Роулз қалады. Оның ... мәні ... әр ... өзінің болашағын нық сеніммен болжай
алмағандықтан, кедейшіліктен ... ... ... айырылудан сақтандыру
әбден тиімді болуы мүмкін. Қоғам ауқамындағы мұндай сақтандыру оның ең аз
қамсыздандырылған мүшелері жөнінде ... ... ... ... ... табыстарының бір бөлігін осы мақсаттарға беру арқылы,
әрбір азамат, болашақтағы қолайсыз жағдайлардан өзін ... ... ... ... ... әл-ауқаты оның ең кедей тұрмысты
жіктерінің ... ... ... ... ... ... ... өте қымбат қоғам игілігі ретінде ... ... ... ... ... оңай игілікті тек дәулетті қоғам ... ... Бұл ... ... ... қағидасын сақтау ерекше
маңызды.
Көптеген дамыған елдерде «әлеуметтік қорғау» термині эмпирикалық деңгейде
үкімет ұйымдастыратын ... ... және ... ... және ... ... ... қаражаттарға қатысты қолданылады.
Кеңестен кейінгі елдердің қоғамтану ... ... ... ... ... ... ... жылдарда тұрмыс деңгейінің күрт
төмендеуі мен халықтың қайыршылық халге түсуі салдарынан ол қоғамға қажетті
және ... ... ... ... ... Осы ... құқықтанушылар, әлеуметтанушылар және экономистер көбіне
сөздің жай мағынасында пайдаланады. ... ... ... қорғау» ұғымы өте көп мәнді және қарама-қайшы.
Сөздің кең аумағындағы құқықтық мағынасында әңгіме ... ... ... ... ... ... жүйесімен тура келеді.
Адамзат өркениетінде әлеуметтік ... ... ... құрам мен отбасылық
байланыстардан қазіргі заманғы демократияның ... ... ... ... отырды, мұнда азаматтардың әлеуметтік ... және ... ... ... кешенімен қамтамасыз
етіледі.
Сонымен, санаттарды (категорияларды) құқықтық тұрғыдан қарағанда халықтың
әлеуметтік ... ... ... азаматтарға конституциялар мен өзге
де заңнамалық актілерде көзделген әлеуметтік кепілдіктерді береді. Бұл –
проблеманың ... ... ... мемлекеттің барлық азаматтарға тегіс ... ... ... тұрғын үй, денсаулық сақтау, білім, өскелең ұрпақты
тәрбиелеу жөніндегі бүкіл жүйенің қамқорлығы, ... ... ... ... ... және т.б.) беруге ұмтылуы қоғам ... адам ... ... ... ... ... адам ... өз қамын ойлауға және өзінің жеке тіршілік әрекеті мен
өз балаларының тіршілік әрекеті үшін ... ... ... ... ... болудың феномені туындайды, ол адамның өз күшіне емес,
ал қоғамның қолдау ... ... ... ... ... Ол ... ... субъект ретінде әрекет жүргізуді тоқтатады, яғни даралықтан
айырылады да, ... ... ... тыс ... ... келеңсіз әлеуметтік салдары.
Бұдан қоғам да ұнатпайды. Социалистік мемлекет өзі ... ... ... ... ... дәрменсіз болды, ол туралы ... ... мен КСРО ... ... ... ... ... алшақтанатын көрсеткіштері дәлел болады. Осы жағдай ... ... ... ... ... Қазақстанда да
сақталып отыр, - заңнамалық ... ... іске ... ... ... ол үшін ... ... қаражаттар жоқ.
Бюджеттің әлеуметтік мүмкіндіктері шектеусіз емес және олар ... алу ... ... салықтардың шамадан тыс мөлшері
өндіріске қысым көрсетеді. Қазіргі ... ... ... ... ... емес, ал алынатын әлеуметтік нәтижені барынша көбейту
мақсаттарында жиналатын салықтарды анағұрлым ... ... және ... ... қол ... ... ... орынды. Сонымен,
әлеуметтік қорғау проблемасы ... ... ... ... бола
алады.
2.1. Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі
«Әлеуметтік қорғау» ... ... ... шаралар
қабылдаумен шектелмейтінін атап көрсету керек,ол өзге де «адам аспекттерін»
қамтиды.Мәселен,ата-аналар балалардың тәрбиесіне ... ... ... ала алмайтын отбасыларда бала ... жат ... ... күн ... ... ... маскүнемдік, жезөкшелік,
арамтамақтық, ұрлық, ондай балалар шын мәнінде ... ... ... балалар ең алдымен осы жағдайда әлеуметтік қорғаудың түрі ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғалуы туралы мәселе қозғалғанда, бірінші
кезекте оларды ауыр және ... ... ... ... төлеміндегі
кемсітуден, жыныстық сұраншылықтан, жәбірлеуден, ұрып-соғудан және адамның
қадір-қасиетін ... өзге де ... ... ... ... ... ... мүгедектер, науқастар да сондай
араласуға, рақымдылыққа және әлеуметтік көрсетудің өзге де экономикалық
емес ... ... ... ... ... ... құқықтық және әлеуметтік
аспекттер сөздің тар мағынасында халықты әлеуметтік қорғаудың мазмұнын әсте
тәмамдамайды. Ондағы басты, негізгісі-экономикалық құрамдас ... ... ... ... әлеуметтік қорғау ұғымы халықтың, оның ... ... мен ... ... ... ... ... деңгейін арттыру жөніндегі құқықтық, саяси, әлеуметтік, ұйымдық
және экономикалық шаралар жүйесін көрсетеді.
Әлеуметтік қорғауда ... ... ... «құқықтық», «әлеуметтік»
немесе «экономикалық» шараны бөліп қарау әрдайым мүмкін бола ... бір ... ... ... ... ... ... жалақыны заң жүзінде көбейту) үлкен саяси, әлеуметтік және
экономикалық мән болуы мүмкін. Теория мен практида әлеуметтік ... ... ... ең алдымен ерекше күрделі жағдайлардың және сыртқы ... ... ... ... ... ... (қарттар,
жетімдер, жұмыссыздар мен өзгелері) халықтың ... ... ... ... ... етерлік) күнкөрісті қамтамасыз етуге ұмтылатын
мемлекеттің әлеуметтік саясаты ретінде қаралады.
Біздің ... ... ... маргиналды (шектеулі)
(әлеуметтік осал) жіктерін әлеуметтік қорғау механизмі небәрі ... ... ... ... да, ... ... яғни ... қорғаудың бүкіл
жүйесін қамтымайды. Оны (маргиналды ... ... ... ... ... көрсету немесе әлеуметтік көмек ретінде сипаттауға болады.
Одан ... ... ... ... мен ... ... ... жетілдіруді және өзгелерді қамтиды. Бизнесмендердің де
әлеуметтік қорғауы болуы мүмкін, ... олар ... ... ... ... ... маңызды жағдайларының бірі. Оған халықтың
жұмыс істейтін және істемейтіндердің әлеуметтік қорғалуы, ... ... аз ... бөлігін және жұмыссыздарды әлеуметтік
қолдау кіреді. Әлеуметтік қорғау ... ... ... әлеуметтік
саясатын қамтиды.
Халықты әлеуметтік қорғау келесі міндеттер бойынша жүргізіледі:
● Халықтың аз қамтылған категориясын қорғау
... ... ... ... ... мемлекеттік
экономикалық саясат жүргізу.
2.2. Халықты ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау жүйесінде мына деңгейлері бөлу қабылданған:
● мемлекеттің және муниципалды ... ... ... ... ... ... әкімшіліктерінің, кәсіпорындардың тарапынан;
● кәсіподақтар, әр түрлі үкіметтік емес ұйымдар мен еңбек ұжымдарының
тарапынан;
... ... және ... ... ... ... қорғаудың мынадай нысандарын бөлуге болады:
● балалар;
● аз қамсыздандырылған (табысы аз) отбасылар мен ... ... мен көп ... ... ... ... жастағы адамдар;
● науқастар мен мүгедектер;
● денсаулық сақтау және білім сияқты әлеуметтік салаларға қолдау көрсету.
Аталған деңгейлер мен нысандар өзара ... және ... ... ... ... алғашқы кезде біржола отбасының әлеуметтік
қорғауында болады (егер бала ... ... бір ... ... ... ... ... отбасылар өз балаларына тіршілік
әрекетінің ... ... ... ... саны көп ... ете ... Осыдан балалар мен көп балалы аналарды мемлекет пен
муниципалды басқару органдарының ... ... ... ... тең жағдайларда әркелкі отбасының (жеке адамның) тіршілік етуге
неғұрлым ... көп ... ... ол ... ... аз ... ... тұрақты, біршама жоғары ағымдағы табыстар, сондай-ақ қор
жинаулар (меншік, құнды қағаздар, банктегі жинақ ... ... ... де ... ... өзін-өзі қорғаудағы ең тиімді құралдар болып
табылады.
Дамыған батыс елдерінің тәжірибесі, әлеуметтік сақтандыру, әлеуметтік
қорғау мен ... ... ... ... кезде әлеуметтік қорғау
жүйесінің өз міндеттерін нәтижелі орындауға ... ... ... ... ... ... жарналардың және жарналар мен
көсетілетін қызметтердің арасындағы өзара ... ... ... ... ... ... ала ... бағдарланады.
Көмек көрсету кезінде жеке жарналар да, сондай-ақ жарым-жартылай ортақ
қайта бөлу ... де роль ... ... ... ... ... ... бұрын жасаған жарналарына, көлденең табыстарына немесе
мүліктік жағдайына тәуелсіз ... ... ... көмек жалақыдан немесе
отбасылық табыстан айрылған жағдайда, өзге ... ... ... білдіреді.
Бірде-бір тіпті сақтандырудың ең жетілген жүйесі де, ... ... ... ... ала ескере алмайды, солардың салдарынан
адам (немесе отбасы) қиын жағдайда ... ... ... ... құрамдас бөлігі ретіндегі ... ... ... ... ... және ол ... ... өз қаражаттарымен
шығуға шамалары келмейтіндерге көрсетіледі. Әлеуметтік көмекті қаржыландыру
көзі бюджет болып табылатындықтан, оны ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Әлеуметтік қорғаудың ең ортақ (жалпы) қағидаларына жататындар:
● халықтың барлық жіктерінің ... ... ... ... ... ... мен ... әлеуметтік жауапкершілігі;
● қажетті жағдайларда медициналық, әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік және кәсіптік қауіптерден қорғаудың
жалпыға бірдей және міндетті ... ... ... көп ... әлеуметтік қорғау жүйесін қолдану саласын
ұлғайту үрдісі.
Ақшалай жәрдемақылар беру үшін себеп- ... ... ... айырылудың, қысқа уақыт науқастанудың немесе өндірістік жарақаттың,
сондай-ақ асыраушысынан ... бала ... ... ... ... ... ... заттай нысандарына
госпитальға жатқызу, медициналық қызметкөрсету, сауықтыру күтімі, тамақ
өнімдерімен, ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жолымен
беріледі, ол зейнетақылар мен ... ... ... ... ... ... төлеміне қатысты. Жәрдемақының мөлшері
көбіне бұрынғы ... ... ... Егер жеке ... ... ... ... құқықтары болмаса, ал оның нақты табысы
(әлеуметтік тексеру жолымен белгіленген) елдегі кепілденген ең аз табыстан
аз болса, онда аз ... ... аз) ... жәрдемақылар төлемі
нысанындағы әлеуметтік көмек бағдарламасы күшіне енеді. ... ... ... ... ... байланысты арнайы шығындарды өтеуге арналған
әлеуметтік жәрдемақыларды жатқызу ... ... ... сақтандыру ен аз қамсыздандырулу бойынша
жәрдемақылардан басқа үй шаруашылықтарының табысына қатыссыз ... ... ... үшін ... ... ... осы жәрдемақылардың
орнына ата-аналарға салық төлеу мерзімін ұзару құқы ... ... ... ... бір ... ... қағида
ретінде, олар бала туу көрсеткіштерін ынталандыру мақсатын көздейді. Сондай-
ақ әлеуметтік қорғау ... ... ең аз ... ... ... ... ... елдердегі әлеуметтік қорғаудың ұлттық жүйелерінің құқықтық
базасы адам ... ... ... ... ... нормалар мен
стандарттарға ( Адам құқықтарының жалпыға ... ... ... және ... құқықтар туралы Халықаралық пакт,
Әйелдерге байланысты кемсітушіліктің барлық түрерін ... жою ... ... құқықтары туралы Конвенция, Мүгедектер үшін ... ... ... ... ... және т.б.) ... ... мен практика әлеуметтік игіліктер беруді оңтайландырудың
мынадай ... ... ... ... ... көптеген жәрдемақылардың орнына атаулы бағыттағы
бірыңғай жәрдемақылар енгізу;
● материалдық ... ... ... ... арқылы қатты
мұқтаждар санаттарының реттемесін қатайту;
● әлеуметтік қорғау жүйесінің жалпыға бірдейлік ... ... көшу ... ... барлығына мемлекеттік бюджеттің есебінен көрсетіліп келген
қызметтер үшін халықтың ... келе ... ... ... ... жетекші салалардағы (денсаулық сақтау, білім) қоғамдық секторды
сақтау;
● әлеуметтік бағдарламаларды ... ет ... ... ... мемлекеттік бюджеттен (орталықтан) жергілікті бюджеттерге
(аумақтар және жергілікті өзін-өзі (өзіндік) басқару органдары) көшіру;
... ... ... ... мен ... ... жеке рыноктық нысандарын (түрлерін) дамыту;
● әлеуметтік секторды бағдарламалар бойынша ... ... ... және ... ... мемлекеттік
бақылауды пайдалану, әлеуметтік тапсырыстарды ендіру жолымен ... ... ... қаржыландыру, бәсекені және әлеуметтік
қызмет ... ... ... ... ... ... ... ынталандыратын кәсіпорындарда ... ... бір ... сақтау (әлеуметтік шығындар төмен елдерде,
мәселен, Жапонияда, мұнда ... ... ... роль атқарады.
2.3. Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы
1992-1997жж. Қазақстандағы әлеуметтік қорғау жүйесінің дамуы негізінен
экономикалық ... ... ... мен жұмыссыздықтың келеңсіз
әлеуметтік-экономикалық салдарларын жұмсарту жолымен жүрді. Атап ... тыс ... ... ... қамтылу, зейнетақы, әлеуметтік
сақтандыру), әлеуметтік төлемдерді индекстеу механизмдері және азаматтардың
әлеуметтік осал санаттарына қолдау ... ... ... ... қоғамдарда, соның ішінде Қазақстан да, шын ... ... ... ... ... білім алу және медициналық
қызметтер түріндегі және т.б. ... ... ... ескі ... ал ... ... әлеуметтік қорғаудың жаңа үлгіс үшін
қаржылай қаражаттар ұдайы жетіспейді. Қазір ... ... ... ... ... және ... медициналық қызмет ... өте қиын ... ... ... ... ... ... дамыған индустриялы елдердегі
сияқты тек ақшалай-өтемдік деңгейде ғана жүзеге асыруға ... ... ... ... қорғау мазмұнына әлсіреген экономика,
бюджеттің төмен қаржылық әлеуеттері ... және ... ... ... ... елеулі түзетулер енгізеді.
Ұдайы және қатаң бюджеттік-қаржылық шектеулер ... ... өзге ... ... ... халықты әлеуметтік қорғау
жүйесі де «көмек көрсетуге» дейін қарапайымдалған және жүйелік белгілерлі
жойған. Ол қоғамдағы ... ... ... тәртіпсіздігі,
аштық жариялаулар және т.б.) болдырмау қолдарынан келетін халықтың ... ... ... ... ... ... шұғыл шаралар
қабылдауымен астасып кетті.
Қазақстан халқының әлеуметтік қорғау жүйесін дамытудың ерекшелігі, мұнда
әлеуметтік сақтандырудың қосалқы ... мен ... ... ... ... айқын меженің жоқтығы болып
табылады.Мәселен, 1998 ... бері ... ... ... ... ... ... ұйғаратын зейнетақылардың ... ... бере ... олар ... төмен мөлшерлеріне қарай
зейнетақылық төлемдерден шамалы ғана ... ... ... ... негізгі қағидаларының бірін бұзды, өйткені дұрысында әлеуметтік
сақтандыру бойынша төленетін ... ... ... ... ... ... бойынша төлемдерден жоғары болуы тиіс еді.
«Бюджеттік бөліс» қағидатына сәйкес әлеуметтік ... ... ... ... бюджеттерге көптеп ауысуда. Халықты әлеуметтік
қорғауда коммерциялық емес ... ... да ... ... роль ... Республикасының халқын әлеуметтік сақтандыру ... ... ... 1996 ... «Міндетті сақтандыру туралы» тиісті
Заң арқылы 1999 жылға ... ... ... осы заң ... ... әлеуметтік кепілдіктердің мына түрері берілетін еді:
зейнетақылық қамсыздандыру, ... ... ... ... ... ... ... сауықтыру сипатындағы қызметтер,
міндетті медициналық сақтандыру,жұмыссыз ... ... ... бала ... берілетін жәрдемақы, жерлеуге бөлінетін жәрдемақы.
90-шы жылдардың бас кезі мен орта ... ... ... ... ... де ... ... ол жарналарды
төлетудің базалық көрсеткіштерінің құлдырауынан, сондай-ақ ... ... ... ... ... және ... аударуға
құлықсыздық көрсетулерінің салдарынан әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... ... ... Бұл ... мен ... алдында ірі ауқымдағы берешектерге ұшыратты. ... ... ... ... ... мен ... күнкөріс минимумдағы қажеттіліктерін қамтамасыз ете алмады және
қорлар индекстеу қажеттілігін туындайды.Сондай-ақ ... ... ... ... ... ету ... мен өндіріс
шығындардың азайту үшін оны төмендету қажеттілігін пісіп жетілді.
1999 жылы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Оның қаражаттары бюджетке түседі, бірақ қатаң
мақсаттық ... ... ... яғни олар ... ... Мемлекеттік орталыққа, Медициналық қызметтерге ... ... ... ... және ... ... қызмет орындарында
жолданулары керек. Алайда қазіргі кезде олардың мақсатты пайдаланылуларын
қадағалау қиын. Осы кезеңде әлеуметтік салық ... жаңа ... ... ... ... байланыссыз, салық төлеушілер әлеуметтік салаға
жасайтын төлемдеріне баламалы ... ... ... ... 2 ... ... ашықтығын және әлеуметтік салықтың
мақсаттық тағайындалуын реттеу қажет.
Бүгінгі таңда Қазақстанда ... ... ... мына ... түрде бөліп атауға болады: жұмыссыздарды қорғау, медициналық
қызметтер ... ... ... әлеуметтік көмек (жәрдемақылар
беру), зейнеткерлік қамсыздандыру. Осы бағыттардың әрқайсысын ... ... ... қорғау, медициналық сақтандыру, жәрдемақылар нысанындағы
әлеуметтік көмек және зейнетақы реформасы
Жұмыссыздарды қорғау.Жұмыссыздарды ... ... ... және ... ... ... ... шараларға кәсіптік
даярлау мен жұмыссыздарды қайта оқыту, қоғамдық жұмыстар ұйымдастыру және
жаңа жұмыс ... ашу ... ... ... ... төлеу мен жұмыссыздарға материалдық көмек көрсетуді қамтиды.
Дамыған елдерде де жұмыспен қамту саясатына ... және ... ... ... іс-шараларға жаңа жұмыс орындарын ашуға,
қайта мамандануға, мүгедектерді еңбек ... ... және т.б. ... 25-30% жұмсалады. ... ... ... ... ... ... Ұзақ ... жұмыссыздық кезінде (1-2
жыл) жұмыссыздар аз қамсыздандырылған азаматтар санатына көшеді ... ... ... ала ... ... ... халықты әлеуметтік қорғаудың енжар
нысандарына екпін ... 1991 жылы ... ... ... қоры ... ... бюджеттен тыс саладағы кәсіпорындар мен
ұйымдар, ал 1997 ... бері ... ... да ... қорынан 1-2%
ақша аудара басталады.
Қазақстан Республикасының «Халықтың жұмыспен қамтылуы туралы» (1991ж)
бірінші Заңына ... ... ... ... ... асыраудағы
жандарына, жұмыстағы үзілістердің ұзақтығы мен өзге факторларға қарай
жұмыссыздарға сараланған ... ... ... қолдау
көрсетудің анағұрлым жоғары деңгейі ... ... ... ... ... байланысты жұмыстан ... ... ... ... ... ... ... төлеу қарастырылды.
1999 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасының «Халықтың
жұмыспен қамтылуы ... жаңа Заңы ... ... ол ... ... ... саясат жүргізуге, азаматтарды жұмыс іздеуге уәждеуге,
халықтың ең осал санаттарына әлеуметтік қорғау көрсетуге ... ... ... ... ... жәрдемақы едәуір азайтылды және ол ... ... 3,5 ... мөлшерінде есептеле бастады. Бұрын ... ... ... ... ... кәсіптік даярлау
(қайта даярлау) кезінде төленетін стипендиялар айлық есептік көрсеткіштің ... ... ... ... ... ... белсенді саясаты
мен еңбек рыногының жаңа парадигмасына көшудің амалсыздан және қаржылық
пайымдардың мәжбүр ... ... атап ... жөн. ... ... ... нашарлауы небәрі 3 ай өтпей жатып-ақ жаңа ... ... ... ... ... 1999 ... 5 ... « Халықты жұмыспен
қамту туралы» Қазақстан Републикасының Заңына өзгертулер енгізу ... ... ... ... жұмыссыздар болып танылған азаматтарға
жұмыссыздық бойынша жәрдемақы ... ... Оның ... жергілікті
бюджеттің қаражаттары есебінен атаулы көмек ... ... ... ... еңбек, жұмыспен қамту және әлеуметтік көмек көрсету
(халыққа әлеуметтік көмек көрсету ... ... ... ... көмек- біздің жағдайларымызда өте «бұлыңғыр» (көмекті) санат
( категория). Ол кедей азаматтарға (соның ішінде жұмыстан ... ... ... ... жағдайын ескеру арқылы беріледі (тұрғын
үйді пайдаланғанда дотация, азық-түлікпен, ... ... ... көрсету және т.б.). Қазақстанда шағын несиелендіру бағдарламасы 1998
жылы ... ... ... ... мен ... ... 400 ... баламалы мөлшерде шағын несиелер бөлу), оларды жұмыспен қамтудың
жаңа салаларын (жұмыс орындарын) ашу және ... ... ... қарауға
болады.
Алайда қаржылай қаражаттардың жеткіліксіздігіне байланысты бұл бағдарлама
2000 жылы қысқартылды. Сонымен, жұмыспен қамтудың белсенді саясатына көшу
мән ... ... ... ... ... ... ал жұмысқа
орналастыру мен кадрларды даярлау жөнінде нақты ... ... ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының
халқын әлеуметтік қорғау Тұжырымдамасы» әбден уақтылы және ... ... ол ... 2001 27 маусымдағы Қаулысымен мақұлданды, қаулыда
жұмыстан айырылған жағдайда әлеуметтік қорғауға арналған арнайы бөлім ... ... ... екі ... құрылымын енгізу қарастырылған:
жұмыссыз азаматтарды жұмысқа орналастыруға, кәсіптік қайта ... ... ... ... ... жұмыстар беруге жәрдемдесу
жолымен әлеуметтік қорғау.
Екінші деңгей: белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... төлемдер беру. ... ... ... алуға азаматтардың құқығы , егер азамат
заңнамада ... ... ... ... ... танылса және жұмыс
іздеумен белсенді ... ... ... жүйеге нақты салым ақша
салған жағдайда ... ... ... ... ... ... мен
сақтандыру аударымдарының ұзақтығына байланысты болады.
Жеке құқық бұзулар үшін түрлі дәрежедегі мамандықтан ... ... ол ... ... ... ... ... оны бұзуға
құқылы, мәселен, егер мамандағы мен ... ... ... ... ол осы ... бас ... өз ... жұмыстан босатылуы және
т.б. үшін. Міндетті ... ... ... ... ... едәуір жақсарту мен кеңейтуге жағдай жасайды, ал
жәрдемақы төлеу мерзімін шектеу ... ... ... ... ... ... ... жағына тоқталмастан, мынаны айтып өтеміз,
міндетті әлеуметтік ... ... ... ... жататын әлеуметтік
қауіптердің тізбесіне жұмыстан айырылу ... ... ... ... Бұл -өте ... ... Сонымен бірге жұмыссыздарды
әлеуметтік қорғаудың бас ... ... 3 ... қол ... ... ... ... секторын дамыту, жаңа жұмыс орындарын
жасау үшін әсіресе шағын және орта бизнесті дамыту; ... ... ... мен ... ... ... жол ... істеп тұрған өнідірістерге бар мүмкіндігінше қолдау көрсету; ... ... ... ... шараның қолданыстағы жүйеден
айырмашылығы, жекешелендіру, мұндай ... ... ... ... ... ... орналастыру мен қайта
оқытуды шұғыл және икемді түрде жүзеге асыруға септігін тигізген болар ... ... ... медициналық қызметтерді алудың
кепілдіктері әлемнің көптеген ... ... ... негізінде
іске асырылады. Ол халықты әлеуметтік қорғау жүйесінің ... ... ... ... қоғамдық өндірістің аса маңызды факторы-адам
капиталын ұдайы өндірудің ... ... ... ... қомақты.
Осы роль медициналық сақтандыру жүйесінің жұмыс істеуіндегі маңызды
принципті ерекшеліктерге негізделеді: қоғамдық ... ... ... орталықсыздандыру, ұйымдастырудың міндетті нысаны, ... ... ... ... ... ... қажетті
медициналық қызметтер рыногын кепілдейді. Медициналық сақтандыру ... ... ... ... ... осы ... қызметтер рыногын олардың қызметкерлерінің, жеке
практика туындайды, олар нақты бағаға ие болады.
Одан басқа, медициналық көмек тұтынушылары ... ... ... ... мен ... дәрігер таңдау құқығы пайда болады. Ол
сақтандырушының тарапынан пациенттер мүдделерін ... ... ... ... қызметтердің сапасы мен көлеміне сараптық баға
беріп, ... ... ... ... ... ал ... болған
жағдайда емдеу мекемелеріне ... ... ... дәрігерге
экономикалық санкция (ықпал шара) қолданады.
Қазақстандағы сақтандыру медицинасы 1995 жылдан бері дами ... ... заң ... жіне ... медициналық сақтандыру қоры (ММСҚ-ФОМС)
құрылды. Қор қаражаттарын ... мен ... ... істейтін
халыққа арналған жалақыдан үш ... ... мен ... ... мен жұмыссыздарға бөлінетін бюджеттік қаражаттар
құрады.
Міндетті медициналық сақтандырудың базалық бағдарламасына сақтандыру
оқиғаларының (аурулар,жарақаттар) ... ... сол ... ... ... ... ... қоры қаржаттарының есебінен
медицианлық ұймыдар тарапынан көрсетілген ... ... ... ... ... Сондай-ақ осы бағдарлама арқылы қажетті дәрімен
қамтамасыз ету және қолданыстағы ... ... ... ... ... бойынша жеңілдіктері қарастырылды. Базалық
бағдарламадан бөлек мемлекеттік бюджеттен денсаулық ... ... ... ... көмектің кепілденген көлемі қамтамасыз
етілді.
Міндетті медициналық сақтандыру жүйесінде медициналық ... ... ... оның ... ... сақтандырудың базалық
бағдарламасы және медициналық көмектің қолданыстағы стандарттары арқылы
кепілденген көлемдерде, сапа мен ... ... ... алуға
азаматтар (сақтандырылған) құқықтарын қамтамасыз ету.
Практика жүзінде басшылықтың ірі қаржы бұрмалаушылықтары мен өзге ... ММСҚ ... ... ... наразылықтар туғызды. Оның қызметі
едәуір шамада қаражаттарды, әсіресе ... ... ... халықты емдеуге уақтылы аудармадан дағдарып қалды. Өз ... ... ... ... ... және ... ... аударып
тұрмады. Сол арқылы сақтандырылған халықтың құқықтары бұзылды. 1999 жылдан
Міндетті медициналық сақтандыру қорының базасында медициналық ... ... ... Орталық құрылды.
Міндетті медицналық сақтандару қорын Орталыққа қайта ұйымдастыру ... ... ... жоқ. ... ... ... ... компьютер паркі мен өзге де ... ... ... бар ... ... ақы ... жөніндегі
Орталық денсаулық сақтау саласындағы практиктердің (мамандардың) пікірлері
бойынша басы артық аралық буын ... ... ... байланысты
медициналық қызметтерге ақы төлеу қорының міндеттерін (қызметтерін) бөлуді
тиісті Орталықтан (ММОО) денсаулық ... ... ... ... сақтау) берді, бұл шара бюджеттік түсімдерге қарай
тегін медициналық ... ... ... мен ... икемділігін
көтерді.
Қалыптасқан қаржы жағдайларында ауруханалық-емханалық мекемелерінің
көпшілігінде, 1999 жылдан, қазыналық ... ... ол ... ... ... ... есебінен өзін-өзі қаржыландыру режимін
ұйғарады. Медициналық қызметтердің ақылы түрлеріне (нысандарына) ... ... оның аз ... ... ... қорғауын
күрт нашарлатып жіберді.
Әлемдік тәжірибеде мынаны ... ел ... ... ... та), соғұрлым оның медицинаны ұстауға мүмкіндіктері азаяды, ... ... ... ... шығындардың жиынтық көлеміндегі жеке
шығындардың үлесі жоғарылайды. Жүргізілген халықаралық салыстырулар ... даму ... мен ... тегін медициналық қызмет көрсетуге
қатысты мемлекеттік міндеттемелер шарасы арасында өзара тығыз ... ... ... ... ... үдей түскен қымбатшылығы кезінде
орталықандырылған қаржы ресурстарының ... ... ... ... ... ... Медицина мекемелеріне берілген жаңа мәртебе-
коммуналдық-қазыналық кәсіпорындар да және отбасылық амбулаториялар ашу да
көмектеспеді. Қазақстанның барлық аймақарында медицинаның халі мүшкіл ... ... ... кепілденген минимумын алу проблемалары
халықтың денсаулығы мен ... ... ... ... ... ... Мәселен, инфекциялық аурулармен ауырғандардың көбеюі
байқалды. Барлық аймақтарда дерлік асқынған туберкулезбен ауырғандар ... ... 1997 ... ... туберкулезбен ауырғандар саны
русь пен Ресейде 4-6% –ға , ал ... 1,3-1,5 есе ... ... ... ... ... ... медициналық сақтандыруды
реанимациялау қажеттегі әбден жетілді.
Жәрдемақылар нысанындағы әлеуметтік көмек. ... ... ... ... ... ... 1999 жылдың 1 қаңтарынан
бастап, бұрын асыраушысынан айырылуға, ... ... ... ... ( I,II,III ... ... бала жастан мүгедектер)
байланысты ... ... ... ... ... мелекеттік
жәрдемақылар жүйесіне ауыстырылды, яғни олар ... ... ... ... ала бастады.
Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... ... ... Егер отбасы
мүшесіне келетін ... ... ... ... 2 еселік шамасынан аз
болса, онда отбасылық жәрдемақылар тағайындалады.
Отбасылық (балалар) жәрдемақылардың мөлшері тым ... ... ... да ... жыл бойы ... ... ... алу мүмкін
емес немесе көп кешіктірілп беріледі, ... аз ... ай ... ... ... ... ата-
аналарынан алименттер өндіріп алу мүмікн болмаған жағдайда кәмілетке
толмаған балаларға ... ай ... ... ... 1997 ... қосу ... 90-шы ... аяқ шенінде әлеуметтік сақтандыру түбегейлі
метаморфозаға ұшырады. Бұрын ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік сақтандыру қорына жасайтын
аударымдарының есебінен (жалақының 1,5% -ы) ... ... ... 100 ... төленетін еді. Босананға дейінгі және босанғаннан
кейінгі ... ... ... ... 4 ай болатын. Одан бөлек,
әйелдің ықтияры бойынша бала бір жасқа толғанға дейін оған ... ... ... 1999 жылдан бастап жалақыдан әлеуметтік
сақтандыру қорына 1,5% аудару практикасы ... ... ... ... ... ... тиіс. Оны практика жүзінде көбіне
сақтай бермейді, яғни сырқат адамдар мен ... ... ... ... ... ... жағдайда қызметкерлердің әлеуметтік қорғалуын
арттыру және әлеуметтік сақтандыру проблемасының ... табу ... ... ... ... қорғау Тұжырымдамасы»
әзірленді. Еңбек қабілетінен айырылған және асыраушыдан айырылған жағдайда
әлеуметтік қорғау ... ... ... ... енгізуді көздейді.
Бірінші денгей- бюджеттің есебінен азаматтарға бірдей жәрдемақылар ... ... ... қарай).
Екінші деңгей- міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінен реми сектордың
қызметкерлеріне зейнеткерлік жасқа жеткенге дейін ... ... ... ... жүйесінен төленетін төлемнің мөлшері белгілі бір ... ... ... ... ... мен ... қабілетін
жоғалтудың дәрежесіне немесе асыраудағы жандардың санына қарай орын басу
коэффициентіне сүйене ... ... ... ... ... жазатайым немесе кәсіптік сырқаттың
нәтижесінде еңбек ... ... ... ... ... ... төленетін төлемдер түріндегі қосымша әлеуметтік
қорғау қарастырылады (үшінші деңгей). Әлеуметтік ... ... ... салық мөлшерлемесін 3% –ға азайтудың және
қызметкердің табысынан 3 ... ... ... аударымдарды
енгізудің есебінен жүзеге асырылады.
Бұл ретте аударымдардың төлеушілері бірінші ... жұыс ... ... ... жасалатын аударымдарды ... ... мен ... бірлестіктерінің қаржаттар
аудару үдерісін бақылау уәжін арттырады. Әлеуметтік сақтандыруға ... ... ... ... ... ... ... аса маңызды шарттарының бірі болып табылады.
Жұмыс берушінің жауакершілігін сақтандыру туралы ереже мүлде жаңа қадам
болды, ол өз ... ... ... сақтауға және
өндірістік үшін материалдық немесе кәсіптік сырқаттың салдарынан ... зиян үшін ... ... ... ... ... Оның
үлгісі мынадай: жұмыс беруші өз жауапкершілігін сақтандыру үшін ай сайын
белгілі бірсоманы ... ... ... ... шарт ... ал компания, өз кезегінде, өндірістік жарақат алу ... ... ... жұмыскерді өмірінің соңына дейін қамтамасыз ... ... ... ... ... жеңілдіктер мен артықшылықтар
сақталып қалды. 1999 ... ... ... ... ... ... ... тұтас жүйесі жұмыс істеп келді, олар: тұрғын
үй мен коммуналдық қызметтер төлемі, протездеу, қала ... ... ... ... және санаторийлық-курорттық емдеу, ... ... ... ... шегерімдер, автокөлікі арзан бағалар мен тегін
бөлу.
Жеңідіктердің ұзын саны бюджетке экономиканың даму деңгейіне ... ... тыс ... ... және ... трансферттердің 75% -нан
астамы тек ... ... ғана ... ... әлеуметтік төлемдерді,
жеңілдіктерді, жәрдемақылар мен ... 1999 ... бас ... ... әр ... ... (категориялары) алып келді, ал олардың
тізбесіне 140-тан астам атулар кірді. Ол – КСРО ... ... мен ... ... ... ... ... алған
жылдар арасында жаңа санаттық ... ... ... 1999 жылы ... ... ... әлеуметтік көмектің көлемі едәуір ... Бұл ... ... мен ... кейбір өзге жіктеріне ауыстырылды, ол ... ... ... емес шамда өтейді.
Қатаң қаржылық шектеулер ... ... ... ... ... ... болуы тиіс, оның негізін « ... ... ... 2002 ... 1 ... күшіне енген
«Мемлекеттің атаулы көмегі туралы» Заңға сәйкес аса ... ... ... қамтамасыз етілмегені бойынша ... ... ... ... ... әлеуметтік көмек алуға үміткер
отбасының немесе жеке азаматтың қайсыбір шамада ... ... ... әлеуметтік төлемдердің жалғыз нысаны. әлеуметтік ... бас ... ... ... ... ... ... жасау болып
табылады (2002 жылғы 1 қаңтарға қарй ол 2000 ... ... ... ... мен ... барлығы мұқтаждықты алдын ... ... ол ... әлеуметік көмек жүйеснің тиімділігін күрт
төмендетеді.
ҚР «Мемлекеттің атаулы көмегі туралы» Заңынын ... ... ... ... ... ... (категориялық)
қағидасын, тек керек жерінде ғана (соғыс ... және I ... ... ... ... медициналық қызмет көрсетулер және т.б.)
сақтау қажет сияқты болып көрінеді. Қалған ... ... ... шын ... ... ... кім ... болса, соларға
жеңілдіктер берудің атаулылық қағидаты үстемдік құруы керек, ол былайғы тең
жағдайларға бөлнетін ... ... ... ... ... етеді.
Әлеуметтік қорғаудың аса маңызды құрамды бөлігі – халықты зейнетақымен
қамсыздандыру, өйткені ол Қазақстандағы ересек ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік қорғау жүйесінің бір саласы бола отырып,
зейнетақымен қамсыздандыру жәрдемақы алатындағы да, ... ... оны ... ... де қауіпсіздік сезімін ... ... әр ... ... даму деңгейіне, саяси
режимі мен заңнамасына байланысты болады. Зерттеушілер ... ... ... ... саласындағы шамадан тыс кепілдіктер
жеке қор жинаудың жеткліксіз нормаларына әкеледі, олардың ... ... ... ... ... Және керісінше зейнетақымен
қамсыздандырудың төмен көрсеткіштері- халықтың осал ... ... ... деректер бойынша, 90-шы жылдардың орта шенінде ... ... ... зейнетақылардың үлесті салмағы Германияда, Италияда,
Францияда, Швецияда-12,2-16,6%
-ды, Шығыс Еуропадағы өтпелі экономика елдерінде -10,3 %–ды, ... КСРО ... ... соның ішінде Молдава-6,6% –ды, Орта
Азияда -5,4%-ды, Қазақстанда 4,5%-ды құрады.
Сонымен,ағымдағы зейнетақылық қамсыздандыру ... ... ... Қазақстан өтпелі экономикалы 18 едің ... ... ... ... ... 1998 ... кейін жеңілдікті зейнетақы алушылар ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлемдерінің көлемі одан
азайды.
Әлеуметтік қорғау дәрежесі бойынша Қазақстандағы ... ... ең құр ... ... жатады. Мәселен, егер ... ... ... оның ... ... ... ... деңгейін халықтың жұмыс істейтін
жіктерімен салыстыру. Мамандардың есептеріне қарағанда, жас ... ... ... ... ... ... табыстарының шамамен
75% құраған кезде тең жағдайлар пайда ... ... 2000 жылы ... мөлшері халық шаруашылығындағы жалақының орташа деңгейінің
30% –дан сәл-ақ астамын құрады.
2000 жылы жас ... ... ... ... мөлшері
республикада-4462 теңге, ал жас бойынша жәрдемақы (әлеуметтік зейнетақы)
мөлшері-2175 теңге болды. Ал ... ... 4007 ... еді. 2002 ... ... ... ... адамдар, қағида бойынша, өздері
қалағаннан гөрі анағұрлым төмен тұрмыс стандарттарымен күн көреді.
Әлемдік практикада зейнетақылардың мынадай ... ең көп ... ... мүгедектік бойныша, асыраушыдан айырылған ... ... ... ... ... ... байланысты.
Олардың мөлшері еңбек қызметінің ұзақтығына қарай белгіленеді.Қаржыландыру
көзі- әлеуметтік қорғау жүйесі (Қазақстандағы ... ... ... күнкөріске қаже ең төменгі қаражаттарды қамтамасыз етуге
арналады да, жан басына ... ... ... ... ... ... төленеді.
Мүгедектік бойынша зейнетақыларды еңбекке жарамдылық ... және ... ... алу ... ... ... алмағандар алады
(сақтандыру қорына жарналар төлеудің мерзімі 3-5 жылдан ... ... ... зейнетақы жетім балаларға беріледі.
(бірқатар батыс елдерде егер күйеуі ... ... ... ... ... ... ... үшін кейбір мемлекеттерде белсенді жұмыс істеу
аралығында азаматтардың жинақтаушы қорға жасаған ... да, ... ... ... ... ... қорғауға төленетін жарналар да
пайданылады. Осы қаражаттар жетіспеген жағдайда тапшылықты қаржыландыруға
бюджеттен мемлекеттік қаражаттар бөлінеді.
Қазіргі кезде ... ... ... ... жүйелердің көпшілігі
бөлу қағидаларына негізделген, яғни зейнетақылар зейнеткерлердің өздерінің
жинаған ... ... ал ... ... ... ... жылға дейін қолданылып келген ҚР зейнетақылық жүйесі ... бөлу ... ... бұрынғы КСРО-ның зейнетақылық
заңнамасына сүйенетін еді.
1991 ... ... ... туралы бірінші заң қабылданған ... ... ... оған ... талап қою мен азаматтардың
көптеген санаттарының (категориялырының) әлеуметтік қорғауын азайту жағына
қарай көбірек өзгере ... ... ... үшін қор ... ... ең ... ұтымды тұсы
мынада, жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... инвестицилардың аса ірі көзіне айналады(теориялық тұрғыда), ол
бұрынғы кеңестік мемлекеттер, соның ішінде Қазақстан үшін де ... ... ... зейнетақы жүйесі кезінде зейнетақылық қор жинауларды тек
салымшылар жарналарының есебінен ғана емес, ... ... ... әр ... ... ... ... инвестициялық табыстар алу
арқылы да жүргізу мүмкіндігі пайда болады.
Қорытынды
Адам дамуына ... ... ... ... бір мезгілде
өзіндік нәтиже де, сондай-ақ нәтиженің тәсілі де бола ... ... ... медициналық қамтамасыздыққа жұмсалатын шығындар,
мысал үшін, адам дамуына тікелей ықпал ... және ... олар ... нәтиже болып табылады, бірақ олар сондай-ақ еңбек өнімділігінің
өсуіне де септігін ... және ... ... ... ... ... ... арқылы адам дамуына жанама түрде жәрдемдеседі.
Отбасын ... ... ... ... өз ... ... өмір
сүрулеріне тікелей ықпал жасайды. Олар адам дамуына бала туу ... ... жан ... ... ... ... әсер ету арқылы жанама
түрде ... ... ... ... ... ... ... адам капиталын жасау түрлерінің бірі ғана емес, сонымен бірге
өзінше нәтиже, адам дамуның маңызды аспеті ... атап ... ... ... ... ... даму ... өзге қандай
артықшалықпен дараланса да, адам дамуының деңгейін төмендетіп алу қаупін
төндіреді және өзінің дербес ... мен ... зиян ... ... ... ... жүйесіне қатыстырылған және оның бөлінбес
элементі болып табылады. Нарықтық экономиканың қалыптасуы мен ... ... ... ... ... ... ... айналуына әкелді, ол
ең алдымен нарық қатынастарының қолайсыз ... ... ... жаңа
мағына мен мән алуы.
Қазақстан Республикасының халқын әлеуметтік қорғау және еңбек ... ойы ... ... үшін ... ... ылғи ... ... Мемлекет осы байланыста қазіргі әлеуметтік қамсыздандыру
саясатына және халықты әлеуметтік қорғауға көп көңіл ... ... ... ... ... заң ... қатарын қарастырады.
Әлеуметтік қорғау ... ... ... ... белгіленеді, оның мәнінен қалыптасады. Халықты әлеуметтік қорғау
жүйесі мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатының ... ... бола ... ... ... А.Б. ... зейнетақы реформасы: Алматы, 1998
2. Межибовская И.В. Қазақстан Республикасындағы мүгедегектерді әлеуметтік-
еңбек тұрғысында қатарға қосу: теориялық-құқықтық аспект.-Алматы,1997
3. Сансызбаева Г.Н. ... ... ... ... және ... Оқу құралы.-Алматы: Экономика,1998
4. Халықаралық актілер жинағы/Адам құқықтары, негізгі ... ету, ... ... ... саясаты саласындағы Қазақстан
Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттар. Т.1.Т.2:/Құраст:
Межибовская И.В., Мұхамеджанов Э.Б.-Алматы: Жеті жарғы,2000
5. Төлепбаев К. ... ... ... ... ... ... мен ... еңбек.2001. №6

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Коммерциялық банктегі сервистің дамуының теоретикалық негіздері71 бет
Шағын және орта бизнеске несие беру65 бет
Экономикалық ұғымдар168 бет
Қазіргі Қазақстандағы этносаралық қарым-қатынастар және ақпараттық қауіпсіздік мәселесі91 бет
Қазақстан тарихындағы Ислам діні67 бет
Қазақстандағы шағын және орта бизнеске несие беруді талдау60 бет
Қазақстанның табиғат жағдайы56 бет
Қр-да жинақтаушы зейнетақы қорының қаржылық ресурстарын басқару66 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі жайлы55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь