Мұхамед Хайдар Дулати «Тарихи-Рашиди» атты еңбегі

1.Кіріспе
2.Ташкент Бұхара (1499.1508)
3.Қала.и Зафар (1508.1509)
4.Кабул (1509.1512)
5.Әндіжан Ахангаран (1512.1514)
6.Қашғар.Жаркент.Нарын (1514.1533)
7.Лахор.Дели.Агра.Канаудж
8.Кашмир
9. «Тарихи Рашиди» қазақ тарихының әліпбиі
10. Қорытынды
11.Қолданылған әдебиеттер
Қазақ ғылымы мен мәдениетінің қалыптасуына өлшеусіз үлес қосқан майталман ғалым , халқымыздың тұңғыш тарихшысы Мұхаммед Хайдар Дулатидің туғанына 500 жылдан асып барады. Күншығыс әдебиетінің іргелі салаларын ақтарып отырсаңыз, Мұхаммед Хайдардың кім болғаны, оның адамшылық тұлғасы көз алдыңызда суреттеліп , бұл кісі де сол кездегі Әлішер Науаи , Бабыр сияқты Орта Азия көлемінен шыққан атақты данышпан, ғалым, жазушылардың бірі екенін көреміз. Бұл кісінің сәулетті даңқын дүние жүзіне әлпештеп әйгілі еткен , әсіресе , оның парсы тілінде жазылған "Тарихи Рашиди" деген кітабы болды.Бұл кітап бүгінде барлық мәдениетті елдердің тіліне аударылып, мәңгі өшпейтін дүниежүзілік әдебиет мұрасының бірі болып отыр. Мұхаммед Хайдар туысы жағынан ұлы жүз дулаттардан тарайды.
Академик В.В. Вельяминов –Зерновтың анықтауынша :Мұхаммед-Хайдар дулат руынан шыққан , текті атадан.Дулаттар тарихи заманнан келе жатқан турік нәсілдес көп тайпалардың бірі. 16 ғасырларда қазақ қауымына қосылып , Алтын Емел тауынан Шымкентке дейін қоныстанып отыр дейді. Шоқан Уалихановтың жазуынша , Мұхаммед-Хайдар –дұғлат руы Болашы бидің ұрпағы. Дұғлат руы ол кезде атақты рулардан болып, Қашқар хандары әйелді осы рудан алатын болған. Мұхаммед Хайдардың өз әкесі –Мұхаммед Хұсайын Жетісу , Шу өзені, Талас бойын мекен еткен дулаттар ортасында туып-өсіп , оның ел билеген атақты адамдарынан саналған. Дулаттар әлі күнге сол тарихи қонысында тіршілік жасап, қазақ халқының бір іргелі бөлігі болып отыр. Ол кезде Дұғлат , бүгінде дулат аталуында еш қайшылық жоқбұл сол тарихи дұғлаттардың кітапта дұғлат аталып , халық аузында дулат аталуы ғажап емес.Өйткені өткен ғасырдағы кітап тілінің әсерімен Абайдың өзі де көп сөздерді солай жазатын болған.
1. Қазақ даласының жұлдыздары
2. Қазақ мәдениетінің тарихы. Ә.Хасенов.Алматы 1987
3. Мұхаммед Хайдар «Тарихи Рашиди» Алматы 2003
4. Қазақтың арғы бергі тарихы. Маданов Алматы 1995
        
        Мұхамед Хайдар  Дулати
«Тарихи-Рашиди» атты еңбегі
Жоспары:
1.Кіріспе
2.Ташкент Бұхара (1499-1508)
3.Қала-и ... ... ... ... ... ... «Тарихи Рашиди» қазақ тарихының әліпбиі
10. Қорытынды
11.Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақ ғылымы мен мәдениетінің қалыптасуына өлшеусіз үлес қосқан
майталман ғалым , халқымыздың ... ... ... ... Дулатидің
туғанына 500 жылдан асып барады. Күншығыс әдебиетінің ... ... ... ... ... кім ... оның ... тұлғасы
көз алдыңызда суреттеліп , бұл кісі де сол кездегі Әлішер ... , ... Орта Азия ... шыққан атақты данышпан, ғалым, жазушылардың бірі
екенін көреміз. Бұл кісінің сәулетті даңқын дүние жүзіне әлпештеп ... , ... , оның ... тілінде жазылған "Тарихи Рашиди" деген кітабы
болды.Бұл кітап бүгінде барлық мәдениетті елдердің тіліне аударылып, мәңгі
өшпейтін дүниежүзілік ... ... бірі ... отыр. Мұхаммед Хайдар
туысы жағынан ұлы жүз ... ... В.В. ... –Зерновтың анықтауынша :Мұхаммед-Хайдар
дулат руынан шыққан , текті атадан.Дулаттар тарихи заманнан келе жатқан
турік нәсілдес көп ... ... 16 ... ... ... қосылып ,
Алтын Емел тауынан Шымкентке дейін қоныстанып отыр ... ... ... , ... ... руы ... ... ұрпағы.
Дұғлат руы ол кезде атақты рулардан болып, Қашқар хандары әйелді осы рудан
алатын ... ... ... өз әкесі –Мұхаммед Хұсайын Жетісу , Шу
өзені, Талас бойын мекен еткен дулаттар ортасында туып-өсіп , оның ... ... ... ... ... әлі ... сол ... тіршілік жасап, қазақ халқының бір іргелі бөлігі болып ... ... ... , ... ... ... еш ... жоқбұл сол тарихи
дұғлаттардың кітапта дұғлат аталып , ... ... ... ... ... ... ... кітап тілінің әсерімен Абайдың өзі де ... ... ... ... ... Мұхаммед- Хайдардың жазғандарын мұра
етіп , Орта Азия халықтарымен бірге мақтаныш ететін , оның тікелей ұрпағы ... ұлы жүз ... оның ... ... Енді ғана ес ... ... ... өткеніне үңіле бастаған елдің тарихының
өшкенін тауып, қайнар ... ... білу ... Дулатисіз мүмкін емес.
Күні бүгінге дейін Қазақстан мен Орта Азия ... ... , ... тектес халықтардың мәдениетін зерделеген европалық ғалымдардың қай-
қайсысын алсақ та, оған жүгінбей , еңбегіне ... кете ... ... да , ... ... ... ... еңбектер бізде жоқтың қасы.
Оның өмірі жайлы деректер де аз. ... ... ... мән ... , ... ... ... мекемелер де көрінбейді.
Оның басты еңбегі әлемге
әйгілі "Тарих-и-Рашиди" де ... ... ... жоқ. ... бұл
Хайдар Дулати шығармасының парсы тілінде жазылып дүние жүзіне шашырап
кеткендігінен де шығар.Тарихи жазулардың ... ... қай ... ... көрсетілмеген. Бірақ бұл мәселені өзге
мәліметтермен анықтауға болады:біріншіден , оның ... ... ... ... ... , ... ... Хуб Нигарханымның болған жерлері
арқылы.Бұлардың екеуінің де тұрғылықты орындары Ташкент қаласының ... ... осы ... ... ... ... керек.
Мұхаммед-Хайдардың анасы Хубнигар -Ханым Шағатай ұрпағы , Моғұлстанның
қызы.Ол Ташкент қаласын ... ... ... ... Хайдардың
Жүнісхан - көшпелі руларды отырықшылыққа айналдырып, қала салу ... ... ... ... өзі де жаз күні ... ... , Арыс,
Бөг–н , Шаян , Қаратауға дейін ... ... ... аралас
отырады.Махмұд- хайдардың шешесімен бірге туысқан Жүністің ... ... ... Оның бірі – ... ... ...... жазушы
Бабырдың шешесі. Екіншісі – Сұлтан Нигар ... ... ханы ... бұл ... ... Мұхаммед Хайдарға бала
күнінен таныс болмаса, ол «Тарихи-Рашиди» ... да ... жылы ... ашық жаза ... та еді.
Мұхаммед-Хайдар халық ортасында көбінесе Мырза Хайдар ... ... ... Оған ... ... ... ... Хайдар - көреген .
"Көреген" -ескі моңғол-түрік тілдерінде күйеу деген сөз. Орта ғасырларда
хан ... алып , ел ... ... ... ... ... ... Мағынасы ел басқаратын ханның күйеуі.Бірақ ханнның өзі ... ... ... ... ,Әмір-Темір де , тағы басқаларда тағынған.Лақап
атынан басқа ... ... ... ... қай ... ... ... ресми атын Мұхаммед Хайдар Дұғлати деп жазған.
Ташкент- Бұхара.1499-1508 жылдар
Мұхаммед Хайдар 1499 жылдың қиын- қыстау күндерінің ... ... ... ... ... отбасында дүниеге келді. Мұхаммед
Хұсайын да жастайынан билікке араласқан. Оның үстіне ... , оңы мен ... ... Моғолстанның билеушісі Шағатай ұрпағы Жүніс ханның қызы ... ... ... шыр етіп ... ... тағдыр тауқыметін көп тартқан.1501
жылы ол екі жасқа толғанда анасы қайтыс болады.
Ташкентті 1482-1485 жылдары ... хан ... ... ... ... ... Хұсайын Дулати қайнағасы Махмут ... ... ... ағылшын шығыстанушысы Ч.А.Стори де ... ... ... етіп ... ... хан ... еді» деп
растайды.Хусайын айтқаны орындалып, дегені жүрген, халқының қадірлі адамы
болған. Сөйткен ... ... ... ... Мұхаммед атты білімді де,
білікті кісіні тәрбиеші етеді. Ол бала Хайдарға ... ... ... қана ... әліппе де оқытып, сауатын ашқан , ... ... ... ... Шайбани зобалаңына байланысты оқуын ... ... оның ... ... жоғарыда айтылғандай, Мухаммед
Шайбанидің Орта Азияның қалалары мен ... елді ... ... Әмір ... ұрпақтарын қуа бастаған кезге тұс келді.
1508 жылы аласапыран кездері Хайдар мырзаның әкесі Мұхаммед Шайбани
кісілерінің ... қаза ... ... ... ... мен әпкесін туыстары
әуелде Бұхараға паналатқызады. Соңынан тәрбиешісі екеуін Бадахшанға
аттандырады.
Қала-и ... ... ... ... жете қоймаған жерлердің бірі таулы Бадахшан ... ... ... ... Яғни бұл ... ... қаласы " деп
аталуы тегін ... ... ... ... , ... жауға оңай алдыра қоймайтын Қала-и
зафар қамалына 1508 жылдың соңғы айларында келген. ... ... ол ... ... дейін болған.Хайдардың мұнда ... ... ... ... жоқ.Осы аймақтан соң ол Кабулға бөлесі Бабырға кетеді.
Кабул... 1509-1512 жылдар
Арып ашып жол азабын көріп ... ... ... ... ... ... басып, жас мырзаның басынан сипайды.Мұның өзі де ... ... ... ... ... өзі де қиын ... кешіп жатқан еді.Кабулға қоныстанғанымен Бабырдың мұнда да ... ... ... ... тұрған кезі болатын. Осыған қарамай
Бабыр жас бөлесіне қолдан келген көмегін ... ол ... ... баласы Хайдар мырза еді. Әкесін өзбектер өлтіргеннен кейін,
ол үш-төрт жыл менің қасымда ... ... ... рұқсат сұрап Қашғардағы
ханға кетті.Енді ол ... , ... ... ... жақсы жолға
зергерлікке, садақ шыбығын июге қолының ебі бар. Он ... өнер ... ... да бар ... ... кешірім сұрап хат жазыпты , сөз
саптауы тәп-тәуір—деп еске алады.
1509 жылы ... ... ... соң, оған ... Бабырды
жамандап, бөлесі мен әкесі ... ... ... ... ... жас Хайдар Бабырдың көңіліне келер қылық ... ... ... ... ... оңай ... ол бір ... жылдар оқиғасын ой елегінен өткізе келе соңынан
Бабырдан хат арқылы болса да ғафу өтінеді.
Тарихшылардың көпшілігі Мухаммед ... ... ... ... ... ... айтады.Әрине Хайдардың мұндай аса қауіпті де
қатерлі шайқастарға қатысуы оның ... ... ... ... септігі
тимей қалған жоқ.Бірақ Бабыр Хайдардың жастығы, әрі бір ерден қалған жалғыз
тұяқ екенін ескерді ме, әлде ... ... ... ... жылы ... ... бойынша Әндіжандағы Хайдардың жездесі Саид ханға жібереді.
Әндіжан – Ахангаран. 1512-1514 жылдар
1512 жылдың қыркүйек –қазан айларында Әндіжанға келеді.Бірақ ... ... өмір бола ... жоқ. Мухаммед Шайбани қаза тапқанымен , оның
ізбасарлары ... ... ... тармысып жанталасса, шаңырағы
шайқалған Темір ... де өз ... ... алуға бағыттылған іс-
әрекеттерін жалғастыра берді.Саид хан ... ... ... ... ... ... шабуға шығады. Ол жайлы Мухаммед Хайдар:шапқынға мен
де қатыстым Таң сәріде біз ол ... ... ... ... бір ... үлкен өзен, екінші жағын биік жар қоршаған тоғайлы
қонысқа тығылып бекініп алыпты. Сол ... хан ... ... ... жасамай тұруын бұйырды. Мені аса қауіпті жерге бармасын деп
қожа Әлі Бахадүрге тапсырды.Өстіп тұрғанымызда ханның бірінші болып ... ... ... қалыппыз. Жауға жұрттан бұрын өзі шабуыл
жасамақшы екен.Бірақ жаудың үш адамы тасада отыр екен.Үшеуі ... ... ... ... ... ... ... және бақтың күле
қарағаны болар үш жебе ханға ... бос ... ... хан тап ... ... қан ... ... біз аман-есен оралдық",-деп еске
алады.
Мухаммед Хайдар мырза өзі куәсі болған осы шайқасты Бабыр секілді рет-
ретімен байыпты ... ... ол осы ... Саид ... ... ... қарым қатынасына ерекше көңіл бөлген.
1514 жылы көшпелі өзбек сұлтандары көп әскермен келіп ... ... ... тұрар дәрмен жоқ болғандықтан , Саид хан өзіне ерген
сенімді қосындарымен Хайдар ... ... ... бет алған. Онда
барған соң жаңа мемлекет –Моғолстанның ірге тасын қалаған.
Қашғар-Жаркент-Нарын... 1514-1533 жылдар.
Мухаммед Хайдар ... ... 19 жыл ... ... хан оны
ерекшежақсы көріп, қайда барса да қасынан тастамаған . Қашғар мен ... ... ... ... , ... , ... сарайлары көп еді.
Мұнда Ундістан мен ... Иран мен ... ... ... ... қыздырып жататын. Мухаммед Хайдар Жаркентке келген соң Саид хан ... ... ... ... онда беделді де , белді
кісілердің ... ... ... мен ... , ... мен тарих, жағрафия
мен фәлсафа, логикадан дәріс алады.Аптаның әр күні ... ... ... да ... ... ... ... әсіресе тарих пен әдебиетті
сүйіп оқитын.
Медреседе ... ... ... Хайдар мырзаның зергерлік өнері мен
сурет салуға деген ... да ... ... реті келгенде Саид ханға
хабарлап отырған.Десе де Саид ханның ... ... ... ... ... мен інілері өте қызғанышпен қарады. Мухаммед Хайдар мырза
кейінірек соның зардабын тартудай-ақ тартты.
Әйтсе де, Саид хан оны ... оңы мен ... ... ... ... ... асыр той жасайды. Шаңырақ көтеріп ,өз алдына
үй етіп шығарды. ... , ... ... бірте-бірте Саид хан
мемлекетіндегі үлкен лауазымдарға ие бола ... ... ер ... ... ... Риза ... хан оны әскерінің
қолбасшысы етті, соңынан кеңесші қызметін ұсынды.Қирап ... ... ... мемлекетін қалпына келтіріп , шекарасын кеңейтіп , ... ... ... , ... ұстағысы келген Саид ... ол ... ... жылы Саид ... ... Әбд ... сұлтан құзырындағы қырғыздардың
қазақтарға кеткен қырғыздарға қосылу әрекетінде екенін хабарлаған. Хан оны
болдырмас үшін Хайдар мен ... ... ... жібереді. Мухаммед Хайдар ол
туралы былай дейді:"Біз сонда барып қырғыздарды Йумғал мен Қошқардан
Атбасына ... ... өзі ... ... ... , қазақтармен арада
қандай маңызды іс боларын ... үшін ... ... Мені ... мен ... жағын қадағалау үшін осында, Моғолстанда қалдырды.
1533 жылы Саид хан 46 ... ... ... тағы ... Әбд ... ... ... тигеннен соң дулаттар билікті тартып алмақшы деп
әскерін соғысқа дайындай бастайды.Камирден келе жатып бұл хабарды естіген
Мухаммед Хайдар ... ... ... ... Тибетпен пен Бадахшанға тартып
кетеді.
Лахор- Дели –Агра-Канаудж. 1536-1540 жылдар.
Тибет пен Бадахшаннан жылу таппаған Мухаммед Хайдар 1536 Үндістандағы
Лахорға келгенде ... ... ... ... 6 жыл ... билікке балалары таласып жатады.Бабырдың балаларының ішіндегі ең
таланттысы Хұмаюн болатын.Сондықтанда ... ... ... ... ... ... ... келіп әмірдің бірнеше жорықтарына
қатысады.Дегенмен ол Канаудж деген жерде ... ... ... ... ғана ... ... ... мәжбүр болады.
Кашмир. 1540-1551 жылдар.
Үміттенген Бабыр әулеті тығырыққа тіреліп, өзара ... ... Саид хан ... ... Кашмир уалайатына баруға бекем болады.
Хумаюн мемлекет тізгінінен ажырап,үкімет басына Шерхан ... ... ... ... ... ... ... тонап, езе бастаған
еді.Елде тәртіпсіздік орнады.Кашмир халқы өздері бұрыннан білетін Хайдарға
қарсылық ... ... ... ... 10-11 жыл ... ... мен ... әл-ауқатын көтереді.Кашмир өлкесін гүлдендіріп,
абат баққа айналдырады.Бірте-бірте ол Тибеттіде өз ... ... ... ... ... өмірінің соңғы кездері жайлы біршама ... ... ... ... ... ақкөңіл де
кеңпейіл,жомарт та мәрт Хайдарды алдап ,сатқындық ... ... өмір ... деп ... ... ... (XVI) , ... Ағзам (XVII), Сайф Челеби
(XVI) және т.б. үнді, парсы , ... ... ... ... жақсы
дипломат ,шешен, ойшыл не істесе де ақылмен шешетін, өмірге , ... ... , ... ... қараған мәдениетті де білімді адам болғанын жазады.
Әбд ар-Рашидтен көп ... ... де , ол ... , оған ... ... істеуге тырысқан. Тіпті өзінің атақты шығармасы "
Тарихи Рашидиді" де ... ... ... ... көп ... үйрендім , ал
өзім тәрбиелеген Әбд ар-Рашидтен көп ... ... - деп ... ол өз
еңьегінде.Сөйтсе де Хайдар мырза оған ешқандай жаманшылық тілемепті.Туған
әкесіндей мәпелеген Саид ... рухы үшін ол өз ... оның ... ... ... ... ... кешірімділік, бұдан өткен
кішіпейілділік жоқ-ақ шығар.Осы бір жәйттің өзі-ақ Хайдар ... ... ашып , оның ... ... азамат екендігін анық көрсетіп тұр.
«Тарихи Рашиди» қазақ тарихының әліпбиі.
Мухаммед Хайдар ... ... ... ... ... ... , ... секілді өз заманының көзі ашық, көкірегі ояу адамдарының сарайында
тұрғандықтан да өз ... өз ... үшін ... ... алған. Оның түркі
тілінен басқа араб, парсы тілдерін де ... дау ... ... ... кешкен мұсылман ғалымдары мен шежірешілері , ақындары мен сөз
зергерлері шығармаларын зердесіне жете ... оның ... ... әдебиетпен де айналысуына белгілі бір ... ... ... ... ... ... әсер ... Рашидиді » Хайдар мырза 1544-1546 жылдар шамасында ... Ол екі ... , яғни екі ... ... ... ... әулеті құрған мемлекеттің XIV ғасыр ортасына
таман ... ... , ... бөлінуі ,Моғолстан деген атпен белгілі болған
шығыс бөлігіне Жетісу , Тараз-Талас маңын мекендеген беделді де ...... ... ... ... негізі қаланғаны жайлы
баяндайды. 1348 жылы осы ... ... ... ... ... хан болады.
«Тарихи Рашидидің» бірінші дәптерінде сөйтіп сол тоғылық Темір ханнан
бастап өзін Жаркенттен кетуге мәжбүр ... Әбд ... ... ... екі ... жуық уақыт арасында болған ... ... ... , ... ... Шер ... хан мен ... ханның
Моғолстанның тағы үшін болған қанды айқастары , Уәйіс ханның ... , оның ... ... ... соғыстары да баян етіледі.
Хайдардың жазбаларының ішінде ең қызықтысы- әрине, ... ... ... Ғалым нағашы атасы Жүніс хан мен Уәйіс
ханның кенже ұлы Есенбұғаның ... ... ... сөз ... ... тарих сахнасына көтерілген кезі 1465 жыл екенін Хайдар ... Одан әрі ол: ... ... 940 ... ... ... бөлігін тұтастай биледі. Керей ... ... ... ... соң ... ... ... хан болды.Ол өз ... ... да ... Оның ... ... да көп болды. Жошыдан кейін
бұл үйден одан күшті хан ... ... ... ... хан болды. Одан
соң Тахир хан ... ... ... көп ... ұшырады. Қысқаша
айтқанда , Есенбұға ханнан бастап Рашид ханға дейінгі аралықта моғолдар мен
қазақтар тату-тәтті өмір ... ... ... ... деп жазады
Мухаммед Хайдар. Ол да рас еді, себебі ... ... ... ... көп ... созып, Солардан одақ іздеді.
Сөйтіп, Қазақ хандығының пайда болуы мен тыныс- тіршілігі , өмір
сүрген ортасы хәм көршілілермен ... ... ... ... мырза
секілді дәл осылай жүйелі де нақтылы жазған қаламгерлер болған жоқ. Ғалым
бабамыз сондай-ақ өз жазбаларында көп ретте ... ... ... жасауды
да шебер пайдалана білген . Мысалы , ол ... ... тақ үшін ... ... ... Иран ... кетуі, соңынан Моғолстанға оралған
соң Мір Қажы ... қызы Исан ... ... ... ... ұлы ... оғланмен шайқасып , кейін Ташкентке келуі, шейх
Жамалдың ... ... ... , ... ... бір жыл өткен соң дулаттардың
шейх Жамалды өлтіріп, Жүніс ханды құтқаруы, оның ... ... ... ... ... көз ... өте береді.
Ал екінші дәптердің ... ... бар. ... ол ... ... тиек ... әрі оны бірінші дәптерден бұрын туындатқан.
Мұнда автор өзі көріп куәсі болған , басынан өткен немесе естіген ... ... ... баяндаған.
«Тарихи Рашиди» ұзақ жылдар бойы қолжазба күйінде қалып келгендігіне
қарамастан, тарихи ... ... , ... ... ... орай Үнді, Пәкістан, Ауғанстан, Иран хәм Орта Азияның ... , ... ... , ... елдері ғалымдарының назарын да аударумен
келеді.
Шоқан Уалиханов ... ... ... ... оқып , ... Вельяминов-Зернов Хайдар мырзаның қазақтар туралы деректеріне
қатты мән бере ... ... ... ... барлығы дерлік –
жаңалық және мейлінше қызғылықты. ... қай ... ... ... және ... қызғылықты. Әңгімелері қай жағынан ... ... де және ... жауапкершілігімен ерекшеленеді- дейді . Әрі ол
бабамыздың ... өз ... ... ... . Орта ... ... тарихын кеңінен зерттеген В.В. Бартольд те ... ... зор мән ... ... дәуірінде "Тарихи Рашиди" жайлы әр
жылдары Ә.Х. Марғұлан, Н.Н. ... ... ... ... С.Ә.Әзімжанова ,Х. Хасанова және ... ... ... ... ... ... Хайдар
мырзаны қазақтың тұңғыш тарихшысы деп атаған. ... ... ... ... орыс ... ... ... жарияланғанымен, күні
бүгінге дейін ол толық баспа бетін көрген жоқ.
Мухаммед Хайдар Дулатиді біз ... ... ... танып, бағалап
келдік. Солай бола тұрса да , оның ақын ... ... ... ... ... ... ... деректер жоқ. Сол себепті енді ... осы ... ... ... ... ... ... бірінде башқұрт ғалымы
Ахмет Заки Уәлиди бірде Берлин ... ... ... ... ... ... «Жихан наме» атты дастанын кездестірген. Оқи ,
зерделей келе ол ... ... да ... ... ... көз ... ... орта ғасырда өмір сүрген ... ... ... ... Мухаммед Хайдар Дулати ... ... ... ... ... ойлар осы.Хайдар мырза секілді ірі де ... өмір ... ... деп айта ... «Тарихи Рашиди» мен «Жихан
наме» жарияланбай тұрып оның өмірі мен шығармашылығы жайлы егжей-тегжейлі
айту мүмкін ... ... ... ... ... үңіліп , зерделей қарап, ... ... ... ... ұлы ... сыры ... ... толымсыз күйде қала бермек.
1999 жылы Мухаммед Хайдар Дулатидің туғанына 500 жыл ... ... ... мен ... орта мектеп пен жоғары оқу орындарының
тарих пен ... ... ... жеке ... ... ... да кіргізе
беру керек-ақ.Алматыдағы үлкен көшелердің біріне ғалымның атын беріп ... ... ... да ... ... пен филология , шығыстану шығыстану студенттеріне арнап Мухаммед
Хайдар ... ... ... ... да ... ... ... даласының жұлдыздары
2. Қазақ мәдениетінің тарихы. Ә.Хасенов.Алматы 1987
3. Мұхаммед Хайдар ... ... ... 2003
4. Қазақтың арғы бергі тарихы. Маданов Алматы 1995
5. w.w.w.yahoo.com.—About famous people.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мұхаммед Хайдар Дулати туралы3 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати “Тарихи-Рашиди” атты еңбегі13 бет
М. Х. Дулатидың өмірбаянына шолу6 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати заманы46 бет
Мұхаммед Хайдар Дулати-өмірбаяны11 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидің «Тарих-и-Рашиди» еңбегі8 бет
Мұхаммед Хайдар Дулатидың негізгі еңбегі “Тарихи-и-Рашиди”6 бет
Х-ХХ ғасыр әдебиетінің зерттелуі. Ж.Баласағұн. "Құдағу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық талдау. Насреддин Рабгузи "Рабғузи қиссалары", Х.Дулати "Тарих и Рашиди", Ш.Жәңгірұлы нәзира дәстүрі12 бет
Қазақ жеріндегі XV-XVI ғғ. саяси және тарихи -әлеуметтік өзгерістер мен Мұхаммед Хайдар Дулатидың тұлға ретінде қалыптасуы25 бет
Қазақ хандығының құрылуы жайындағы жазба деректер6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь