Сақтандыру саласындағы мемлекеттік басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4 . 7
1 Тарау Сақтавдыру саласывдағы мемлекеттік басқарудың мазмүны және функциялары
1.1. Қазақстан Республикасывда сақтавдыру қызметінің жүзеге асырылуы тарихы ... ... ... ..8 . 12
1.2. Сақтавдыру саласывда мемлекеттік басқаруды жүзеге асырушы орган . Қазакстан Республикасының Үлттық Банкісінің қүқықтық жағдайы ... ... ..13 . 21
2 Тарау Мемлекетімізде сақтавдыру қызметін мемлекеттік қүқықтық реттеудің түсінігі және нысандары 2.1. Қазақстан Республикасывдағы сақтавдыру
үйымдарының қүқықтық жағдайы ... ... ... ..22 . 36
2.2 Сақтандыру қызметін өкілетті органның
реттеуі ... ... ... ... ... ... ... .37 . 39
Қорытывды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .40 . 42
Қолданылған әдебиеттер:
1. Нормативтік актілер ... ... ... ... ... ... ... ... .43 . 45
2. Арнайы әдебиеттер ... ...— ... ... ... ... ... ... ..46 . 47
Сақтандыру қоғамдық қатынастардың ежелгі
категорияларының бірі. Бүл түсініктің алғашқы мағынасы қорқыныш деген сөзбен байланысты. Мүлік иелері өзара өндірістік қатынастарға түсе отырып, олардың қауіпсіздігіне қобалжып, стихиялық апаттардан, тонаудан, басқа да қоғамдық өмірдің аяқ асты қауіптерінен олардың жоғалуы немесе жойылуынан қорыққан. Осыған байланысты, мүліктің мүдделі иелері бүл зияндар үшін бірлесіп жауап беру жолымен материалды зиянның орнын толтыру идеясы пайда болған.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде сақтандыру экономиканың стратегиялық секторларының бірі болып табылады. Меншік иесіне мүлкіне зиян келген кезде және кірісін жоғалтқан кезде келген зиян орнын толтыруға кепіл бере отырып, адамды өмірде болуы мүмкін оқыс оқиғалардан сақтандыра отырып, ол қоғамдағы әлеуметтік-экономикалық түрақтылықты қамтамасыз етеді.
Қазақстан казіргі кезде нарықтық экономикаға өтуді қамтамасыз ету міндеттерін шешу сатысында түр. Осыған байланысты ,мемлекетіміздің сақтандыру жүйесіне өз міндеттерін шешіп, мемлекеттің бағалылықтарын көбейту ісінде өз орнын табу керек.
Қазақстан Республикасында үлттық сақтандыру рыногының орнығуы және дамуы мәселелері жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға өтуімен байланысты.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыздағы 1995 жылғы және оған 17 қазан 1998 жылғы өзгерістерімен толықтыруларымен.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, Жалпы бөлімі, 27 желтоқсан 1994 жылғы;
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінің Ерекше бөлімі 1999 ж.;
4. Қазақстан Республикасының 18 желтоқсан 2000 жылғы «Сақтандыру қызметі туралы« Заңы;
5. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Үлттық Банкі туралы« 30 наурыз 1995 жылғы Заңы;
6. Қазақстан Республикасының Банктер және банкілік қызмет туралы 31 тамыз 1995 жылғы Заңы;
7. 27.11.2000 ж. Қазақстан Республикасының Президентінің жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының 2000-2002 жж. Сақтандыруды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.
8. Қазақстан Республикасының Үкіметінің Қазақстан Республикасының сақтандыру қызметін лицензиялау туралы 19.04.1996 жылғы қаулысы
9. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің 04.12.1998ж. қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің сақтандыруды қадағалау Департаменті туралы ережесі;
43
10. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің «Сақтандыру үйымдарының өзіндік капиталын есептеу тәртібі туралы« 21.04.2000 ж. қаулысы;
11. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің «Сақтандыру резервтерін орналастыру тәртібі туралы« 25.12.1999ж. қаулысы;
12. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің «Сақтандыру үйымдарының сақтандыру операциялары және сақтандыру резервтері туралы мағлүматтарды беру тәртібі туралы« 15.11.1999 ж. қаулысы;
13. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің Басқармасының сақтандыру үйымдарының және қайта сақтандыру үйымдарының жарғылық және өзіндік капиталының төменгі мөлшерін бекіту туралы 20.04.2000 ж.қаулысы.
14. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің Басқармасының Сақтандыру үйымдарының басшы қызметкерлеріне тағайындалуға жататын кандидатураларға келісім беру тәртібі және өкілетті мемлекеттік органның квалификациялық комиссиясының өкілеттігі туралы 24.08.2000 жылғы қаулысы.
15. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің Басқармасының Сақтандыру үйымдарының басшы қызметкерлеріне тағайындалуға жататын кандидатураларға келісім беру тәртібі және өкілетті мемлекеттік органның квалификациялық комиссиясының өкілеттігі туралы 24.08.2000 жылғы қаулысы.
44
16. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің Басқармасының 31.03.2001 жылғы Сақтандыру брокерінің жарғылық капиталының төменгі мөлшерін бекіту туралы қаулысы.
17. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің «Сақтандыру резервтерін орналастыру тәртібі туралы« 25.12.1999ж. қаулысы;
18. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің 04.12.1998ж. қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің сақтандыруды қадағалау Департаменті туралы ережесі;
19. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің Басқармасының Сақтандыру қызметін жүзеге асыруда оффттгорлық аймақ деп танылған аймақтардың тізімін бекіту туралы 20.04.2001 жылғы қаулысы.
45
20. Закон «О страховой деятельности» РК .18.12.2000г
21. «О налогах и других обязательных платежах бюджет (налоговый)». Алматы. Юрист.2006г
22. Қ.Р. Президентінің халыққа жолдауы «Ана мен бала өмірін сақтандыру». 27.03.2007ж. (Жарлығынан)
2. Арнайы әдебиеттер:
1. Александров А.А. Страхование, М., Приор — 1998 ж.
2. Алекринский А.Л., Архангельская Т.А., Асабина С.Н. Аудит страховых компаний. М.: Финстатинформ, 1995.
3. Алтынникова И. Формирование страховых резервов. М.: Агентство финансового маркетинга, 1995.
4. Балабанов И.Т. Риск - менеджмент. М.: Финиансы и статистика, 1996.
5. Балабанов И.Т., Степанов В.Н. Занимательное страхование. М.: Финансы и статистика, 1998.
6. Брагинский М.И. Договор страхования. М.:Статут, 2000.
7. Бурроу К. Основы страховой статистики. М.: АНКИЛ, 1996.
8. Галагузова Н.Ф. Реклама в страховании: Ключ к успеху. М.: Финансы, 1995.
9. Ефимов С.Л. Деловая практика страхового агента и брокера. М.: Страховой полис, ЮНИТИ, 1996.
10. Жуйриков К. Страхование: одна из платформ казахстанского "Барса". Алматы, РПГ Біз-Мы, 1998.
11. Журавлев Ю.М., Секерж И.Г. Страхование и перестрахование. М.: АНКИЛ, 1993.
12. Качаловская Э.Т., Левант Н.А. Справочное пособие по личному страхованию. М.: ЮКИС, 1993.
13. Лер О.Э. Страховой рынок Казахстана. Алматы, Қаржы-қаражат, 1996.
14. Лер О.Э. К цивилизованному страховому рынку. Алматы, Қаржы-қаражат, 1997.
46
15. Сагындыкова А.Н. Правовые основы медицинского страхования в РК. Алматы, Білім, 1996.
16. Страхование от А до Я. Книга для страхователей под ред. Л.И. Корчевской, К.Е. Гурвиной. М.: Инфра-М, 1996.
17. Сулейменов М.К., Басин Ю.Г. Гражданское право. Алматы, 2000.
18. Шахов В.В. Страхование. М.: Юнити, 2000.
19. Худяков А.И. Страховое право Республики Казахстан. Алматы, Жеті жарғы, 1997.
20. Фогельсон Ю.Б. Комментарий к страховому законодательству. М.: Юрист, 1999.
21. Петров Д.А. Страховое право. Знание, СИБИВОСОП, 2000,
22. Сухов В.А. Государственное регулирование финансовой устойчивости страховщиков. М.,1995 ж.
47
23.Халықаралық сақтандыру топтастырылуының ерекшеліктері жэне Қазақстандағы сақтандыру түрлері: жалпы сипаттамасы мен қүқықтық негіздері. Сман Б.Ө. Алматы -2000 ж.
        
        РЕФЕРАТ
Бітіру жүмысымның тақырыбы «Сақтандыру саласындағы мемлекеттік басқару».
Жүмысымда қолданылған негізгі терминдер: "сақтандырушы", ... ... ... ... ... ... ... "сақтандыру агенті", "сақтандыру операциясы",
"сақтандыру қызметін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... ... "сақтандыру
қызметін реттеу", "сақтандырудың функциялары", т.б.
Бітіру жүмысым 2 тараудан, 4 параграфтан, кіріспеден, ... ... ... ... түрады.
Нарықтық экономикаға өту шарттарында экономиканың қалыпты жүмыс істеуіне
бірден-бір әсерін тигізетін ... ... - ... ... арқылы
үлттың байлығын үлғайтып, инвестициялық мүмкіндіктерін көбейтуте болады.
Бүл тақырып қазіргі кездегі өзекті ... бірі ... ... ... ... ... осы ... арнағанды жөн көрдім.
2
М А 3 М ¥ Н Ы КІРІСПЕ..................................................4 -
7
1 ... ... ... ... ... және ... ... Республикасывда сақтавдыру қызметінің жүзеге ... - ... ... ... ... ... жүзеге асырушы орган
- Қазакстан Республикасының Үлттық Банкісінің қүқықтық жағдайы..........13
- 21
2 Тарау ... ... ... ... ... ... және нысандары 2.1. Қазақстан Республикасывдағы
сақтавдыру
үйымдарының қүқықтық жағдайы.............-22 - 36
2.2 Сақтандыру қызметін ... ... ... - ... - ... әдебиеттер:
1. Нормативтік актілер.................................43 - 45
2. Арнайы әдебиеттер.......—..........................46 - ... ... ... ... ... Бүл түсініктің алғашқы мағынасы қорқыныш деген
сөзбен байланысты. Мүлік иелері өзара өндірістік қатынастарға түсе ... ... ... ... ... тонаудан, басқа да
қоғамдық өмірдің аяқ асты қауіптерінен олардың жоғалуы немесе ... ... ... ... мүдделі иелері бүл зияндар үшін
бірлесіп ... беру ... ... ... ... ... идеясы пайда
болған.
Экономикасы дамыған мемлекеттерде сақтандыру экономиканың стратегиялық
секторларының бірі болып табылады. ... ... ... зиян ... ... кірісін жоғалтқан кезде келген зиян орнын толтыруға кепіл бере отырып,
адамды ... ... ... оқыс ... ... ... ол қоғамдағы
әлеуметтік-экономикалық түрақтылықты қамтамасыз етеді.
Қазақстан казіргі кезде нарықтық ... ... ... ... шешу ... түр. ... ... ,мемлекетіміздің
сақтандыру жүйесіне өз міндеттерін шешіп, ... ... ... өз орнын табу керек.
Қазақстан Республикасында үлттық сақтандыру рыногының орнығуы және ... ... ... ... ... өтуімен байланысты.
Нарықтық ... ... және ... және ... алушылар, бәсекелестік шарттарында дербес, өздерінің
тәуекелдеріне сүйене отырып жүмыс жасайды. ... ... ... ... ... сақтандыру тәуекел дөрежесінің азайтылуының негізгі
тәсілі болып ... ол ... ... ... және ... ... ... адамзаттың дамуымен өзгеріп отырады.
Қоғамдық санадағы өзгерістер сақтандыру нарығына көшу ... ... ... ... ... басқа да қатынастар
сияқты әртүрлі қиыншылықтарменен, күрделі түрде ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар жасалынып,
даму бағыттары анықталып, шаралар жүзеге асырылуда. Біртіндеп, сақтандыру
бизнесі экономикалық инфракүрылымда орнығып, бір ... ... ... ... ... ... бизнесі әртүрлі кедергілерге, чиновниктер
тарапынан бюрократтық ... ... ... ... Ал бүл көріністердің экономиканың бүл секторының нығайуына кері
әсерін ... ... ... ... дамуына кедергі
келтіретіні белгілі.
Сақтандыру ... ... ... ... ... ... факторлармен анықталады:
1. Сақтандыру ісі халықпенен үйымдардың әртүрлі мүдделерін ... ... ... ... ... ... әртүрлі табиғи және
техногендік апаттардың зиянын жоюға байланысты шығыстар ... ... ... ал ... ақша ... аздығы бәрімізге
белгілі;
2. Қазіргі кезде сақтандыру механизмін қолдану мемлекетте
кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... өздерінің кәсіпкерлік тәуекелдерін сақтандыру
үйымдарында сақтандырып қойып, сенімменен жүмыс жасайды.
Сақтандыру ... ... ... сенімді және түрақты түрде
дамуына септігін тигізуі қажет, халықтың әлеуметтік қорғалуының жоғарлауына
қосымша негіз жасалу қажет. Ол үшін ... ... ... ... ... сапасын жетілдіру қажет, сондай — ақ ... ... ... ... ... көтеріп, сақтандыру
үйымдарының қызметінің түрақтылығын қамтамасыз ету қажет.
Бүгінгі танда Қазақстан Республикасының сақтандыру ... ... ... ... ... ал ... операцияларының түрлері
негізінен ... ... ... ... ... Сақтандыру
үйымдарының қаржылық қорының көлемінің аздығына байланысты олар үлкен ... ... ... ... алмай отыр, сондықтан, сақтандыру
үйымдарын бір біріне ... ... ... Ірі сақтандыру
үйымдарын қалыптастыру қажет деп ойлаймыз. Сондай-ақ, сақтандыру саласында
басқару мен бақылау ... ... ... ... ... қызметтеріне байланысты мәселелер жөнінде заңдарға өзгерістер
мен толықтырулар енгізу туралы үсыныстар жасау қүқығын беру ... ... ... ... ... ... беретін және
инвестициалық потенциалды көбейтетін сақтандыру болып ... Бүл ... ... ... ... ... ... экономикасы үшін өте
маңызды. Сақтандыру рыногын дамыту үшін және оның дамыған рынокқа айналуы
үшін, біріншідін, оны реттеу ... ... ... ... жүмысын
жетілдіру арқылы бүл әрекетті жүзеге асыруда. Әлі де салық салу мәселесіне
байланысты, зандар ... ... ... қорғауға байланысты
көптеген шешілмеген мәселелер бар. Екіншіден, ... ... ... ... төлемқабылеттілігін сақтау
жағдайларына көбірек көңіл бөлу қажет.
Мемлекеттік органдардың экономика саласындағы ... ... ... ... ... базасын жетілдіру болып табылады.
Мемлекеттік шешімдерді қабылдап қана қоймай, оларды дүрыс, уақытылы, сапалы
орындау ... ... ... және сақтандыруды қадағалау жүйесін
қалыптастыру мүмкіндігінше қатар жүруі қажет .
7
1 Тарау ... ... ... ... және ... 1.1. Қазақстан Республикасында
сақтандыру қызметінің жүзеге асырылуы тарихы.
Сақтандыру - бүл ... ... және ... ... ... ... қалыптасқан ақша қорларынан белгілі ... ... ... солардың мүдделерін қорғауға байланысты пайда болатын
қатынастар болып табылады.
Сақтандыру қызметі адамзат пайда болғаннан бастап, бір ... ... ... ... ... болған. Адамның өмірі мен денсаулығы,
адамның меншігіндегі мүліктің тағдыры ... ... ... ... ... ... ... болады. Ол оқиғалар ретінде — жер сілкінуі,
су тасқыны, өрт, ... ... ... ... ... ... сондай-ақ техниканың дамуына байланысты туындап отыратын әртүрлі
қауіптілік түрлері ... ... ... ... Францияда, Италияда, Швецияда 17
ғасырдың аяғында пайда болды. 19 ғ. ... ... ... ... ... сақтандыру бірлестіктері пайда болды. Сонымен бірге
халық аралық сақтандыру қоғамдары да ... Бүл ... ... жаңа ... ... ... варианттары пайда болып
дамыды2.
1 Шахов В.В. Страхование . Москва , 2000 ж. Юнити, 6 ... ... И.Т., ... В.Н. ... ... М., 1998ж. 13 бет
8
Қазақстанда сақтандырудың орнығуы өте қиын ... ... ... және ... ... сақтандырудың дамуына кедергі
келтірді. Сақтандыруды мемлекетімізде ендіру тек революциядан кейін ... 1921 ... ... X ... ... жаңа ... ... бастады да, шаруашылық өмірде және экономикада нарықтық ... ... ... ... ... жаңа ... комиссариат Кеңесінің 1921 жылғы 6 қазандағы Мемлекеттік мүліктік
сақтандыру туралы ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік сақтандыру енгізілді. Сақтандырудың ... ... үшін ... орталық орган қүрылып, оның ... және ... ... ... ... басқару органының
барлық бүрынғы сақтандыру ... ... ... ... берілді. Жергілікті атқару органдарындағы қаржылық
бөлімдерде сақтандыру операцияларын ... ... ... сақтандыру
бөлімшелері қүрылды. 16 желтоқсан 1921 жылы Қаржылық халық ... ... ... ... Уақытша Инструкция қабылдады.
Осы ережеге сәйкес республикаңың қаржылық халық комиссариатында Мемлекеттік
сақтандырудың Бас басқармасы қүрылды, ол КССР ... ... ... ... Ол ... КСРО ... ... Үрды, Орал, Қостанай, Петропавл, Семей губернияларынан түрған.
Қаржылық халық космиссариаты осы басқарманың ... ... ... ... түсіндірмелер және
9
тапсырмалар беріп, ... ... ... бекітіп, кірістер мен
шығыстарды және жылдық есепті бекітіп отырды.
03.02.1931 жылы СССР ... ... ... ... ... ... ... өзгерістер туралы қаулы қабылдап, мемлекеттік
сақтандыруға байланысты барлық жүмысты СССР ... ... ... ... ... сақтандыру ісі өте нашарлай бастайды. Тек Үлы Отан
соғысынан кейін ғана ... ісін ... ... ... ... ... 28.12.1948 жылы СССР Мемлекеттік ... ... ... Ереже қабылдайды да, СССР-дегі ... ... ... ала ... ... ... республикалар СССР
Қаржы министрлігінің қаулыларына ешқандай өзгерістер ... де, ... да ... ... Тек 1950 ... ортасынан кейін ғана экономикада
өзгерістер болып, сақтандыру ісінде де ... ... ... жылы
СССР Мемлекеттік сақтандыру басқармасының ... ... ... ... ... беріледі.
Тағы бір сақтандыру саласы үшін ... ... ... ... СССР
Министрлер Советінің Мемлекеттік сақтандыруды одан ары ... ... ... ... ... - ... ... материалды-техникалық базасын бекітуге, еңбекке қажетті
шаралар тудыруға, ... ... ... ... ... ... ... көмек көрсету жүктелді3.
3 Жуйриков К., Назарчук И. Страхование без прошлого и ... ... ... РИК, 1998. 216 ... ... - ... қүру ... уақыттан бастап, одақтас республикалар
экономикалық өмірдің ... ... ... ... ... да ... ... жетіп, тәуелсіз бола бастайды.
1991 жылғы 7 ... ... ... ... Кабинетінің қаулысымен
Мемлекеттік сақтандыру басқармасы Қаржы министрлігінен ... ... ... ... міндетті және ерікті сақтандыру түрлерін,
басқа да заңдармен тыйым салынбаған қызметтермен айналыса ... ... ... ... ... ... орган Қазақстан
Республикасының Қаржы министрлігінде 1998 жылдың 4 желтоқсанына ... 1998 жылы ... ... ... ... мен ... ... алынып, Үлттық Банктің қарамағына беріледі. Осы кезден
бастап, бүгінгі уақытқа ... ... ... қадағалау жүргізетін
Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің жанындағы Сақтандыруды
қадағалау ... ... ... ... ... қазіргі кезде реттеді және басқаруды жүзеге
асыратын ... ... ... ... ... ... ... қызметін мемлекеттік реттеу келесіден көрінеді:
1. Мүліктік мүдделерді сақтандырумен қорғауға ... ... ... ... ... ... қорғауды заңмен
қамтамасыз ету;
3. Сақтандыру қызметіне мемлекеттік ... ... ... ... бәсекелестікті қорғау4.
Бүгінгі танда, сақтандыру ... ... ... ... ... ... 18.12.2000 жылғы Қазақстан Республикасының
Заңы;
- Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі;
- ... ... ... туралы мамандандырылған нормативтік
актілер жатады. Бүл актілер бізде мемлекетіміздің жоғарғы басқару органы -
Қазақстан Республикасының Үкіметімен және ... ... ... ... ... Банкпен қабылданған.
1.2. Сақтавдыру саласында мемлекеттік басқаруды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... жағдайы
Мемлекеттік сақтандыру Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігінің
қарамағынан 22.01.1998 жылы Министрлер ... ... ... ... ... ... Кейіннен бүл салада басқарумен бақылауды
жүзеге ... ... ... ... Содан бері бүл функциялар осы органның
қүзыретінде. ... ... ... ... ... ... тікелей бағынатын орган. Бүл бағыныштылық
келесідей белгілерден көрінеді:
1. Үлттық ... ... ... ... ... акті —
Ережені Президент бекітеді;
2. ... ... ... ... ... ... келісімімен тағайындайды, өзі босатады;
3. Төрағаның орынбасарларын Қазақстан Республикасының Президентінің өзі
төрағаның үсынысымен тағайындайды және ... ... ... ... ... ... ... келісімінсіз Үлттық банкітің қызметін тексере алмайды;
5. ... ... ... ... өзінің атқарған жүмысы жайлы
жылдық жоспарды Президентке тапсырады5.
5 ҚР Президентінің жарлығымен 11 ... 1999 жылы ... ҚР ... ... ... - бүл ... субьектілердің және азаматтардың төлеген
сақтандыру сыйақылары есебінен қалыптасқан ақша қорларынан ... ... ... ... ... ... ... байланысты пайда болатын
қатынастар болып табылады.
Сақтандыру қатынастары сақтандыру ісін үйымдастыру және ... ... ... ... ... Осыған ... ... ... және ... ... деп ... ... операцияларын жүзеге асыруға байланысты қатынастар -
материалдық қатынастар болып ... ал ... ... ... беру, сақтандыру операциясын жүзеге ... ... ... ... ... органдарында тіркелуі, мемлекетпен сақтандыру
қызметінің пруденциалдық нормативтер белгіленіп, ... ... жаза ... ... ... ... ... болатын
қатынастар -үйымдастырушылық ... ... ... ... яғни бір жақты -өктем тәсілдермен
реттеледі, ал материалдық қатынастар диспозитивті ... ... - бүл ... ... ... ... ... табылады, сол себепті
мемлекет бүл саланы ерекше көңіл білдірусіз қалдырмайды. ... ... ... ... ... болып табылады, ал қәзіргі уақытта болса
мемлекет тек ... ... ... ... ... шектеледі.
Бірінші кезекте сақтандыру қатынастарына қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Сақтандыруға
арналған қүқықтық нормалардың орындалуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... жүргізеді, ол үшін арнайы
мемлекеттік органдар қүрады.6
Сақтандыру саласында қадағалауды жүзеге асыруды үйымдастыруға ... ... ... және жүйелей отырып, келесідей ... бар ... ... ... мемлекеттік атқару билігінің ... ... ... Франция, Азербайджан);
2. ірірек мемлекеттік атқару билігі ... ... ... ... ... ... ... Украина, Россия);
3. сақтандыруды қадағалауды басқа да қадағалау функцияларын жүзеге
асырушы ... ... ... ... мемлекеттері).
Сақтандыру саласындағы өкілетті мемлекеттік органның, ... ... ... ... сақтандыру үйымдарының қызметін реттеуде
келесідей функциялары бар:
1. сақтандыру ... ... ... ... мен
өкілдіктерінің ашылуына рүқсат беру;
2. сақтандыру үйымдарының ... ... ... ... ... ... ... рыногының реттелуінің қағидаларымен тәсілдерін
анықтайды;
6Худяков А.И. ... ... РК « ... ... ... 1997ж., 22 ... ... жарғылық және өзіндік капиталының ... ... қоса ... ... да орындалуға міндетті нормалармен лимиттерді
және пруденциалды нормативтерді белгілеу;
5. басшы қызметкерлеріне қойылатын талаптарды ... ... ... сақтандыру резервтерінің ... және ... ... ерікті түрде қайта қүрылуға жөне жойылуға келісім беру;
8. оздері тікелей ... ... ... ... ... тексеру
жүргізіп отыру;
9. өздерінің бақылау ... ... ... байланысты қажетті
мағлүматтарды сүрату;
10. бухгалтерлік, статистикалық жөне ... да ... ... мерзімдерін белгілеу;
11. сақтандыру операцияларын жүргізуге ... ... оның ... ... ... ... үйымдарының жойылу процессіне бақылау жасау;
13. сақтандыру үйымдары, брокерлік үйымдар, актуарийлер және аудиторлар
үшін ... ... ... ... ... басқа мемлекеттермен қарым-қатынасқа түсу;
15. қажетті жағдайларда жаза шараларын (айып, лицензисының күшін тоқтата
түру ... жою, ... ... ... ... алу) ... ассоциациялардащодақтардан сақтандыру рыногын
жағдайына ... ... ... ... ... үшін мәліметтер алу, т.б.
Сақтандыру қатынастарына қатысушы ... ... ... мен
сақтандырушы болып табылады. Сақтанушы дегеніміз - өзін сақтандырумен
қорғаумен қамтамасыз ете ... ... ... ... ... Сақтанушы ретінде жеке түлғалар және заңды түлғалар болады. Заңды
түлғалар коммерциялық немесе коммерциялық емес ... ... ал ... ... ... ... ... шет ел азаматтары
және азаматтығы жоқ ... ... Жеке ... ... ... ретінде 18 жастан бастап қана бола алады, ал жасы
толмағандар үшін олардың атынан ... ... ата — ... ... жасайды. 14 жасқа толмағандар үшін ... ... ... ал 14 ... 18 жас ... үшін ... керек. Мүндай қатынастарда жасы толмағандар сақтандырылған
түлғалар болып табылады да, ата — ... ... - ... сақтандыру шартының бір тарабы болып табылады, сондықтан шарт
жасау үшін оның ... ... ... ... қажет. Сақтанушы қайтыс болған
кезде немесе жойылған ... ... ... ... ... ... сақтандыру
шарты тоқтайды да оның қүқықтары мен міндеттері оның мүрагерлеріне ... ... ... ... ... ... есебіне жасалған
болса, онда сақтанушының қүқықтары мен міндеттері соған көшеді.
17
Сақтанушылар сақтандыру үйымдарындағы сақтандыру ... ... ... ... төлеп отырады да, шартта көрсетілген белгілі ... ... ... кезде сәйкес төлем ақыларды алуға қүқылы.
Екінші сақтандыру ісіне қатысушы міндетті субьект бүл — сақтандыру қызметін
жүзеге асыру үшін қүрылған ... ... Ол ... қатынастарында
ерекше орын алады, себебі сақтандыру қатынасының пайда болуына негіз болған
мақсатқа жету - ... ... ... ... Сақтандырушы
ретінде тек қана заңды түлға ғана бола ... Олар ... ... ... ... ... ... қүқықтық статусы олардың ашылуына Қазақстан Республикасының Үлттық
Банкі берген рүқсатпен және ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Сақтандырылған түлға - бүл соған байланысты ... ... ... ... өзгеше көзделмесе сақтандырылатын түлға сақтанушының өзі болып
табылады. Сондай-ақ сақтанушы өзінің емес, басқа біреудің өмірін, мүддесін,
мүлкін ... ... ... ... сақтандыру оқиғасы сақтанушымен
емес, басқа біреумен байланысты болады.
Басқа адамды сақтандыру ... де, ... де ... ... де
—сақтанушы заң талаптарына сәйкес басқа біреуді сақтандырады, ал ... өзі ... ... ... біреуді сақтандыру мүліктік немесе жеке болады. Жеке де - өмірі,
денсаулығы, енбек қабілеттілігі-сақтандыру ... ... ... ... ... байланысты мүддесі анықталады. Мүліктік сақтандыруда
сақтандырылған түлғаның мүлкін сақтауға байланысты ... ... ... ... ... және ... ... сақтандыруда
тек сақтандырушының өзінің тәукелі ғана ... ... ... ... ерікті сақтандыруда оның келісімі қажет, ал егер шарт жасалып
қойылған болса, ол ... ... ... ... Ал ... ... ... қажет емес. Мүліктік сақтандыруда - сақтанушы
сақтандырайын деп жатқан түлғаға оның ... ... ойы ... ... Егер ... ... сақтанушы болмаса, ол қайтыс
болған жағдайда — оны ауыстыру ... ... ... ... адамның мүлкі сақтандырылған болса, ол қайтыс ... оның ... ... ... ... ... ... егер сақтанушы қарсы болса, немесе мүрагерлері қарсы
болса — онда щарт тоқтатылады.
Сақтандыру агенті және сақтандыру ... де ... ... ... болып табылады9. Егер сақтандыру агенті тек ... ... ғана ... ете ... ... сақтандырушының да сақтанушының да
атынан ... ете ... және ... ... ... лицензиясы керек
7 Фогельсон Ю.Б.коментарий к страховому законодательству. М., Юрист, 1999
ж. 110 бет.
8 ҚР Азаматтық ... , ... ... 1990 ... ... А.А. ... , ... Приор, 1998 , 91 бет.
19
Сақтандыру брокеріне Үлттық Банктің Басқармасының 31 наурыз 2001 жылғы
қаулысымен ... ... ең ... ... ... 10 млн ... атауында брокер "сақтандыру брокері" деген терминді ... ... ... ... ... ... ... қолдануына
және бүрын сондай атпен тіркелген үйымның атын қолдануға тыйым салынады.
Келесі бір сақтандыру қатынасына ... ...... ... ... шарт ... немесе міндетті сақтандыру турі бойынша сақтандыру
өтем ақысын алатын ... ... ... ... ... түлға немесе жеке
түлға болуы мүмкін. Ол жеке ... түрі ... да, ... ... ... да анықталып, тағайындалады. Міндетті сақтандыруда пайда
көруші сол сақтандыру түрін ... ... ... ал ... ... тағайындайды. Егер шартта немесе заңда өзгеше көрсетілмесе пайда
көруші ... ... ... ... ... ... бойынша сақтандырылған түлғада,
пайда көруші де тек сақтанушы болады. Актуарий — бүл сақтандыру рыногындағы
жаңа түлға. Ол сақтандыру ... ... ... ... ... ... байланысты қызметті жүзеге асырушы жеке
түлға. Актуарий өзінің актуарлық қорытындысын сақтандыру ... ... және ... ... ... етіп ... үшін, шарт бойынша міндеттемелерінің
10Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жарғылық капиталының төменгі мөлшерін бекіту
туралы қаулысы.
20
мөлшерін есептеп беру үшін береді. Актуарий жасаған ... ... ... ... міндетті болып табылады.11 Актуарий өзі
жасаған қорытындысының бір данасын сақтандыру үйымына, бір данасын өкілетті
органға, яғни ... ... ... ... ... ... данасын өзінде қалдырады. Актуарлық қызметпен де айналысу үшін ... ... ... қажет.
Келесі бір сақтандыру қатынастарына қатысушы субьект -аудитор, немесе
аудиторлық ... Жыл ... ... ... ... Үлттық Банк
сақтандыру үйымының қаржылық ... ... ... ... ... өзі
немесе ол аудиторларды тарту арқылы өзінің осы ... ... ... ... ... ... Үлттық Банктен
лицензия алған аудиторлық үйым (аудитор) тексереді. ... ... ... ... бірақ, қажетті жағдайларда, соған негіз болғанда,
Үлттық Банк лицензияның күшін жою мүмкін.
Заңменен сондай-ақ, сақтандырумен байланысты басқа да ... ... ...... ... ... деп көрсетіледі, бірақ,
олардың қатарына кімдер жатқызылатынын ашып айтпайды. Оны соңғы ... ... ... ... болашақта бүл саланы дамыу
керектігімен, яғни жүйелі түрде дамуы үшін мүмкін ... ... ... субьектілерді қатысушы, сақтандыру ісіне ат салушы ... ... ... ... ҚР ... қызметі туралы Заңы 2001 ж. 54 б.
21
'
2 ТАРАУ Мемлекетімізде сақтандыру қызметін мемлекеттік ... ... және ... \х/2Л. ... Республикасындағы сақтандыру
үйымдарының
қүқықтық жағдайы.
Сақтандыру рыногы — сатып алу - сату объектісі сақтандырумен қорғау болатын
экономикалық ... ... бір ... ... ... орта. Сақтандыру рыногының болуының міндетті шарты сақтандыру
қызметіне деген қоғамдық ... ... жөне осы ... ... ... болуы. Отандық ... ... өтуі ... экономикалық қатынастар
жүйесіндегі орнын, ролін өзгертіп, ерекше маңызын жоғарылатады.
Сақтандыру үйымы — ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру
компанияларына техникалық-үйымдастырушылық бірлік және бөлек ... ... ... ... тәуелсіз болуы тән.
Экономикалық ... ... ... ... қайта сақтандыру және
ортақ сақтандыру негізінде өз қатынастарын қалыптастырады12.
Нарықтық экономикада әрбір түлға өз ... ... ... ... ... ... ... қандай бөлігін жинақтайтынын
өзі анықтайды. Адамға басқа адамдармен мәмілелер жасау бостандығы беріледі.
Сақтандыру рыногы осы ... ... ... ала ... ... ... экономика түсында үсыныспен сүраныс еркін анықталып, ... ... ... сақтандыру
12 Брагинский М.И. Длговор страхования Москва, Статут, 2000 , 29 бст
22
қызметтері жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... ... шығарып, сақтандыру рыногына қатысушы субъектілердің
іс-әрекеттерін бірыңғай ретке келтіріп отыратын өкіоетті орган - ... ... ... ... табылады.
Сақтанушы сияқты сақтандырушы да сақтандыру қатынастарының ... ... ... ... ... ... ... үнемі шартты нысанда болғандықтан, сақтандырушы үнемі сақтандыру
шартының тарабы ретінде танылады.
Сақтандырушы — ... ... ... ... ... ... сақтанушының мүддесін қорғауды қамтамасыз ететін ... ... ... Республикасының заңдарына сәйкес, сақтандырушы ретінде
тек заңды түлға болып ... ... болу ... ... ... ретінде Әділет органдарында ... яғни ... ... ... ... ... тіркелген, яғни сақтандыру үйымы ретінде
ашылуға Қазақстан Республикасының Үлттық Баньсі берген рүқсаты бар ... ... ... ... ... ... ... белгілері ретінде келесілерді
атауға болады:
Сақтандырушы тек заңды түлға болып ... ... ... асыру үшін қүрылады
Сақтандыру үйымы ретінде тіркеледі;
Фирмалық атауында «сақтандыру « деген сөз болуы ... ... ... асыруға лицензиясы болуы керек;
>
23
Басқа кәсіпкерлік қызмет түрлерімен айналыспауы керек;
Олар ... ... ... ... ... керек (Жарғылық
қорының төменгі мөлшері, сақтандыру резерві, т.б.);
Монополияға ... ... ... ... ... ... үйымдарына шектеулер қойылған.( олар ... ... ... ... ... ... қаражаттарды бюджетке алып қоюға жатпайды.
Бүгінгі таңда, Қазақстан Республикасының зандарына ... ... ... ... ... ... ... алады:
1 . Мемлекетік сақтандыру үйымы. Олар шаруашылық жүргізу қүқығындағы
мемлекеттік ... ... ... ... ... қүрылып, таратылады. Олар түгелімен , 100 процент Үкімет арқылы
мемлекеттің меншігінде болады. Ал ... ... ... бөлігін сатып
бастаса, яғни жекешелендіріп ... онда ... ... ... ... бар сақтандыру үйымы дейміз.
2 . Жеке меншіктегі сақтандыру үйымы — бүл жеке түлғалардың ... ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам
нысанында қүрылатын сақтандыру үйымы. Олар бір жыл үздіксіз, шығынсыз
қызмет еткен жағдайда ғана ашық ... ... ... . ... ... бар ... ... — ол акцияларының 3/1 — нен
көбі :
І.Қазақстан ... ... ... ... ... болатын;
2.Казақстан Республикасының резидент еместерінің иелігінде, меншігінде, ал
басқаруы резидент ... ... ... ... ... болатын;
3. Акцияларының 3/1 — нен көбі ... ... ... ... ... болатын занды түлға — резиденттің,
яғни аралас, шетелдік қатысуы бар ... ... ... ... ... сақтандыру
үйымы.
Шетелдік қатысуы бар сақтандыру үйымдарымен шетелдік
қайтасақтандыру ... ... ... ... сомасы Қазақстан Республикасының
барлық ... ... ... ... ... 25 процентінен аспауы керек.
Сақтандыру үйымдарының қызметтерінде бір айта ... ... олар ... ... ... қызмет түрлерімен айналыспайды. Қазақстан
Республикасының сәйкес заңдарымен рүқсат етілген жағдайлар мыналар:
олар инвестициялық ... ... ... ... жинақтаушы сақтандыру
шартында көзделген сатып алу сомасы ... ... ... бере ... ... ету ... арнайы әдебиеттерді
сатуды жүзеге асырады;
сақтандыру саласында ... ... ... ... ... ... ... асырады. өз меншіктеріндегі мүліктерін
арендаға бере алады; сақтандыру агенті ретінде бола алады;
25
өзара ... ... ... қүра ... ... қүрылтайшылары және ... ... ... да
жеке түлғалар да бола алады, сондай-ақ, ... ... де ... ... де бола ... (қайтасақтандыру) үйымы коммерциялық үйым болып табылады, яғни
негізгі мақсаты — ... ... ... ...... ... болып табылады.
Сақтандыру үйымдары жабық нысандағы акционерлік қоғам ретінде қүрылады да,
бір жыл үздіксіз, шығынсыз қызмет еткеннен ... ашық ... ... ... Мемлекеттік сақтандыру үйымдары мемлекеттік кәсіпорын
формасында қүрылады. Сақтандыру үйымдары ашылу үшін ... ... ... ... ... ... Үлттық Банкке ашылуға
рүқсат беру туралы өтініш жасалады. Өтінішке ... ... ... ... ... Қүрылтай шарты және жарғы. ... ... ... ... ... түрде көрсетілуі керек:
Оның орналасатын орны және атауы;
Олар жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қүрылатын бөлімдер мен бөлімшелер;
Басқару органдары және ... ... ... ... ҚР ... қызметі туралы Заңы, 18 желтоқсан 2000 ж. 11 бап
26
Қүрылтайшылары туралы мағлүматтар;
Үйымның қүқықтары мен міндеттері және жауаптылығы;
Үйымда ... ... ... қалыптасу негіздері, және
олардың мөлшері;
Үйымның қызметінің тоқтауы ... т.б. ... ... ... ... ... орналасқан жерлері (занды
түлға болса), адресі (жеке ... ... ... ... ... дивиденттерді бөлісу, жауаптылықты бөлісу тәртібі,
сақтандыру ... шығу ... ... ... ... (маркетинг жоспары, қызметтерінің бағыты, кірістер мен
шығыстарының есептері). Іскерлік жоспар алдағы үш қаржы ... ... тек қана ... ... көрсетуі керек.
3. Егер қүрылтайшылары заңды түлға болса ... ... ... яғни ... ... ... екенін көрсететін
қорытындысы, ал қүрылтайшылары жеке түлғалар болса — салық ... ... ... тапсырып отырғаны жөнінде анықтама қажет. Олар
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... отырғандарын, сақтандыру үйыиын қүруға қажетті
қаражаттырының заңды жолмен ... ... ... Үйымның жарғылық капиталы туралы мәлімет. Жарғылық капитал тек ... ... ... (100 ... ... ... жаңадан ашылғалы
отырған Сақтандыру үйымы үшін ... ... ... ... ... ең ... мөлшері 100 млн. теңге, жеке сақтандыру түрін жүзеге
і
27
асыратын үйым үшін 150 млн. тенге, ... ... ... үшін 200 млн.
тенге14.
5. Үйымның басшы ... ... ... жалпы жиналысы сақтандыру үйымының басшы қызметкерлеріне
кандидаттарды таңдаған соң, олардың ... ... ... ... ... ... оларға заң актілерімен белгілі бір талаптар қойылады.
Оларға жататындар:
сақтандыру үйымының басқармасының төрағасы; басқарма мүшелері;
үйымның қүрылымдық бөлімдерінің қызметіне бақылау жүргізетін және ... ... ... ... ... ... қүжаттарға
қол қоя алатын басшы;
сақтандыру үйымының бас бухгалтері;
үйымның филиалының бірінші басшысы және бас ... ... ... ... ... ... болмауы керек;
басқарманың төрағасы және үйымның бас бухгалтері үшін сақтандыру саласында
істеген кемінде үш жыл стажы, орынбасарлары үшін ... екі жыл ... ... бас ... үшін бір жыл стаж ... ... ... төрағасы мен бас бухгалтері үшін жоғарғы білім, ал қалғандары
үшін жоғарғы немесе ... орта ... ... ... ҚР ҮБ ... сақтандыру үйымдарының және қайта сақтандыру
үйымдарының жарғылық жөне ... ... ... ... ... ... ж.қаулысы.
15 ҚР Үлттық Банкісінің 04.12.1998 жылғы қаулысы , 8 б.
28
- бүрын банкротқа үшыраған занды түлғаның басшы қызметкері ... ... ... деп ... ... дейін кемінде бір жылға дейін, шешім
шығарылғаннан кейін бес жылға дейін;
- ... ... ... ... ... дәлелдеу керек16.
Акцияларының 50 процентінен астамы мемлекетке ... ... ... ... ... ... бола ... атынан тек Үкімет қана қүрылтайшы бола алады. Сондай-ақ, оффшорлық
аймақтарда тіркелген ... ... да ... бола ... ... Үлттық Банкі анықтаған оффшорлық аймақтар саны
бүгінде 48 аймақ17.
Сақтандыру үйымын ашуға рүқсат беру туралы өтініш Қазақстан ... ... 2 ай ... ... ... Егер ... қүжаттары
заңға сәйкес келмесе, қүрылтайшылардың қаражаттары жеткіліксіз ... ... Банк ... ... ... ... Ал рүқсатты алған
сақтандыру үйымын қүрмақшы қүрылтайшылар 2 ай ішінде Әділет органдарында
тіркелуге ... ... ... ... 6 ай ... ... сақтандыру операцияларын жүзеге асыруға лицензия беру туралы өтініш
жасайды. Ол ... ... ... толығымен жарияланған жарғылық
капиталды төлеп, ғимараттарын, қүрал жабдықтарын түгелімен дайындауға және
сәйкес ... ... ҚР ҮБ ... ... ... ... ... жататын кандидатураларға келісім беру төртібі жөне ... ... ... ... өкілеттігі туралы
24.08.2000 жылғы қаулысы.
29
жүмысқа алуға міндетті. ... ... ... ... бөлек
лицензия қажет. Лицензия шексіз мерзімге ... ол ... ... яғни ... ... ... ... болмайды және ол ... бола ... ... ... ... қызметін жүзеге асыруға
лицензия алған кезден бастап пайда болады да, лицензиясының күші ... ... ... ... ... ... кезден бастап сақтандыру операцияларын
жүзеге асыра бастайды.
Сақтандыру үйымдары ... ету ... ... Банктің қадағалауында және
бақылауында болады. Үлттық Банк ... ... ... ... ... ... ... әсер ету шараларын, жаза ... ... ... үйымдарының қызметін реттеп отырады.19
Сақтандыру үйымдарының қызметін ... ... бар: А) ... ... Б) ... ... ... жойылудан айырмашылығы-жойылу кезінде үйымның
қызметі ... ... ... ... ... ... ... жойылады. Ал қайта үйымдастырылған кезінде үйымның қызметі
тоқтамайды, оның қүқықтары мен міндеттері ... ... ... Оның ... бар: ... ... бөлу, бөліп шығару, қайта
қүру-
17 ҚР Үлттық Банкісінің Басқармасының Сақтандыру ... ... ... ... деп ... ... ... бекіту туралы 20.04.2001
жылгы қаулысы. Юрист анықтамаасы. — 3.0. Номерг 119
18 ҚР Үкіметінің ҚР ... ... ... ... 19.04.1996 жылғы
қаулысы.
19Худяков А.И. Страховое право Р.К. Алматы, Жеті жарғы , 1997 ж. 276 б.
30
Қосқанда ... ... ... екі немесе одан көп дербес сақтандыру
үйымдары қосылады, ал біріктіру ... бір ... онда ... ... ... ... үйымын алып келіп, қосады, соңғы сақтандыру
үйымы қызметін тоқтатады да , ал ... ... ... ету ... ... ... ... өзгертіп ары қарай әрекет ете береді.
Бөлгенде — бір сақтандыру үйымын қаржылық ... ... екі ... ... ал ... шығаруда — бір ірірек сақтандыру үйымының
жанынан кішігірім үйымды бөлек етіп шығарады.
Қосуда және ... ... ... ... мүлкі (активі, пассиві жаңадан
қүрылған ... ... ... де, біріктіргенде барлық мүлік қалатын
сақтандыру үйымына көшеді.
Бөлгенде бөлу балансы жасалынып, қүқықтары мен міндеттері ... ... ... қызметінің көлеміне байланысты бөлінеді.
Қайта қүру меншік формасы ауысқанда жүзеге асырылады.
Сақтандыру үйымының қайта үйымдастырылуы акционерлердің ... ... ... Республикасының Үлттық Банкісінің рүқсатымен жүзеге
асырылады.20
Сақтандыру үйымы Үлттық Банкке қайта үйымдастырылуға ... беру ... ... ... қосып тапсырады:
А) Сақтандыру үйымының жоғарғы органының ... ... ... ... ... ҚР ... ... туралы Заңы.30.03.1995 ж. 8 бап.
31
Б) Сақтандыру үйымын қайта үйымдастырудың көзделіп отырған
шарттарын, нысандарын, ... мен ... ... ... ... ... үйымдастырудан кейінгі және
сақтандыру ... ... ... ... сақтандыру үйымының есеп айырысу балансын қоса
алғанда қайта үйымдастыру салдарының қаржылық болжамы.
Бүл өтінішті Үлттық Банк қабылдағаннан кейін екі ай ішінде ... ... ... ... ... Үлттық Банктің рүқсатын алғаннан
кейін екі апта ішінде аддағы болатын өзгерістер ... ... ... ... ... ... етуге және кемінде екі
республикалық газетке хабарландыру жариялауға міндетті.
Қайта үйымдастырудың нәтижесінде ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының зандарына сәйкес жүргізіледі.
Келесі бір сақтандыру үйымының қызметінің ... ... оның ... үш түрі бар: - ... ... ... Ол акционерлерінің шешімімен
жүзеге асырылады;
- Мәжбүрлі ... ... Ол сот ... ... ... Мемлекеттік сақтандыру үйымдарын меншік иесі - Үкіметтің шешімімен
жою.
Сақтандыру үйымы қызметін ерікті түрде ... үшін ... ... өткізіліп, ерікті түрде тоқтату туралы шешім шығарылады. Сосын ҚР
Үлттық Банкісінің атына өтініш ... ... ... ... ... ... оған дайындық кезеңдері туралы акционерлердің
жалпы ... ... ... ... сақтандыру үйымының
міндеттемелері бойынша оның есеп ... ... ... дәләлдейтін баланстық есебі, басқа да қажетті мәліметтер қосылып
беріледі. ... ... ... ... өтініш ҮБ қүжаттар қабылдаған күннен бастап
екі ай ішінде қаралады.
Рүқсат бермеген жағдайда Үлттық Банк ол туралы ... ... ... ... ... ... ... түрде тарқалуға рүқсат беру туралы
шешім Үлттық Банктің ... ... ... рүқсатын алғаннан кейін сақтандыру үйымы тарату комиссиясын
қүрады, оған сақтандыру ... ... ... ... ... көшеді.
Бүл комиссияның қүзыреті, қызметі Үлттық Банктің нормативті ... ... ... ... сақтандыру үйымы орталық ... ... ... бүл туралы ақпарат жариялауға міндетті.
Тарату комиссиясы тарату балансы мен ... ... ... ... жеті күн ... Қазақстан Республикасының Үлттық Банкі мен Қазақстан
Республикасының Әділет министрлігіне табыстауға міндетті.
Барлық кредиторлардың ... ... ... ... ... ... ... туралы заңдарға сәйкес мәжбүрлі ... ... ... ... ... ... келесілер жатады
:
21 Фогельсон Ю.Б. Комментарий к ... ... ... ... 1999 ж.59 ... үйымының банкротқа үшырауына байланысты; 2.сақтандыру
операцияларын жүргізуге байланысты ... ... ... ... ... ... ... жеке түлғалардың
сақтандыру үйымының қызметін тоқтату туралы өтініші ( талап арызы ... ... тек ... ... ... тәртіппен банкрот деп
танылады. Сақтандыру үйымының шешімімен немесе оның клиенттерінің ... тыс ... ... жол берілмейді. Сақтандыру ... ... және ... ... ... ... ... анықталады.Үлттық Банк өзінің қорытындысын
пруденциалды ... ... да ... мен ... ... ... капиталын есепке ала отырып жасайды. Сақтандыру үйымының
банкротқа үшырауына ... ... ... ... жол ... ... жүргізуге лицензияны жою — ол да сақтандыру
үйымдарының қызметінің ... алып ... Оның ... ... ... қызметі негізінде, прцессінде сақтандыру үйымдарының
басшы қызметкерлеріне ... ... ... ... бар ... үйымын қүру үшін сақтандыру ... ... ... бір ... ... ... ... сақтандыру үйымының басшы қызметкері ретінде үш жыл ... және ... ... ... ... ... керек жөніндегі
талаптардың сақталынбауы;
- сақтандыру операцияларын ... ... заң ... бүза ... ... ... ... Үлттық Банкі белгілеген пруденциалды
нормативтерді бүзса, басқс да нормативтер мен лимиттерді орындамаса;
сақтандыру операцияларын ... ... ... талаптар
сақталынбаса;
- Қазақстан Республикасының Үлттық Банкіне қажетті маглүматтарды, есепті
тапсырмау немесе жалған мағлүматтар беру;
Қазақстан ... ... ... ... ... ... жазбаша нүсқауларын орындамау;
сақтандыру қызметі ... ... ... ... жүзеге асырса;
сақтандыру үйымының қызметін тоқтату туралы соттың тнешеімі болғанда;
- сақтандыру үйымының қүқыққабылеттілігінің шегінен ... ... ... ( ... ... және ... ... үйымын мәжбүрлі түрде тарату туралы шешім шығарылғаннан ... ... ... да оған ... үйымының қызметін бақару
өкілеттігі көшеді. Комиссия ... ... бар ... ... оның
борышқорларын анықтайды, қарыздарын ... ... ... ... ... есеп айырысады.
35
Сақтандыру үйымының корреспонденттік есеп-шоты ... ... ... ... ... комиссиясының төрағасын және мүшелерін сот тағайындайды. Сақтандыру
үйымын тарату ... ... ... ... ... Республикасының
Үлттық Банкісінің қызметкерлері сақтандыру үйымының қызметіне араласа
алмайды.
Таратуға байланысты барлық шығындар сол ... ... ... ... ... ... сақтандыру үйымының мүлкін сату
сот бекіткен тәртіппен тарату ... ... ... қызметіне бақылау соны тағайындаған сотпен жүргізіледі.
Тарату комиссиясы ... ... ... туралы есепті және
сақтандыру ... ... ... ... бекітуіне береді, сосын
Қазақстан Рсспубликасының ... ... ... ... ... ... М.И. ... страхования , Москва, Статут 2000 ж. 35 б.
36

2.2. ... ... ... ... ... ... ... болатын қүқықтық қатынастарды мемлекет өкілетті
орган арқылы, яғни, ... ... ... Банкі және оның
жанынан қүрылған Сақтандыруды ... ... ... анықтап,
реттеп, бақылап, қадағалап отырады.
Сақтандыру қызметіне мемлекеттік бақылау және ... ... ... ... заң ... ... ... қызметінің тиімді түрде ... ... ... да ... ... мен мемлекеттің қүқықтары мен
мүдделерінің қорғалуы ... ... ... ... ... саласындағы мемлекеттік басқару мен бақылау Сақтандыру
қызметі туралы ... ... ... ... Банкі туралы Заңымен, Қазақстан Республикасының
Үлттық ... ... ... ... ... ... сондай-ақ, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... реттеледі.
Сақтандыруды қадағалау Департаменті арнайы мамандандырылған ведомство болып
табылады. Ол
А) сақтандырушылардан сақтандыру қызметі туралы белгіленген ... ... ... ... ... ... ... алуға,
өзіне жүктелген функцияларды
37
атқару үшін кәсіпорындардан, үйымдардан, ... және ... ... ... қүқылы;
Б) сақтандырушылармен Қазақстан Республикасының заңдарының сақталуын
тексеруге және олар ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының сақтандыру ... ... ... ... оларды жою туралы
жазбаша нүсқаулар беруге, ал ол нүсқаулар ... ... ... ... және ... жойғандарына дейін
сақтандырушылардың лицензияларының ... ... ... ... өрескел
қүқықбүзушылықтар болған жағдайда лицензияларының күшін мүлдем тоқтатып,
оларды алып қою туралы шешім қабылдауға ... ... ... рет заң ... ... ... үйымдарының қызметін
мәжбүрлі түрде тоқтату туралы үсыныс жасауға қүқылы.
Сақтандыруды қадағалау органы сақтандыру үйымдарының ... ... ... ... тарифтерінің негізделгендігін тексереді;
- олардың төлемқабылеттілігін тексереді;
- заң ... ... ... Сақтандыруды
қадағалау Департаменті ... ... ... өсіп ... ... оның жеке түлғалар мен
заңды түлғалардың мүдделерінің қорғалуын қамтамасыз етуінен ... ... ... қадағалайды. Сақтандырушының
төлемқабылеттілігінің сақтал>ы
23 Фогельсон Ю.Б. ... к ... ... , ... 1999 ж. 64-65 беттер
оның төленген жарғылық капиталы мен өкілетті ... ... ... ... ... өзінің активтерімен өзіне алған ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттарын Үлттық Банк белгіліген ... ... ... ... Атап ... ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы қағаздарына — сақтандыру
резервінің 40 процентінен 80 процентіне дейін;
2. ... ... ... шығарған мемлекеттік бағалы қағаздарға —
сақтандыру резервінің 10 процентінен аспайтын көлемде;
3. Қазақстандық акционерлік ... ... алу ... ... ... 15 процентінен аспайтын көлемде;
4. Қазақстандық үйымдардың облигацияларын алу жолымен — ... 20 ... ... ... ... бағалы қағаздар алу жолымен — сақтандыру резервінің 10
процентінен аспайтын көлемде;
6. ... ... ... ақша ... қою ... — сақтандыру
резервінің 20 процентінен аспайтын көлемде;
7. ... ... ... ...... резервінің 5
процентінен аз емес және 10 ... ... ... ... ... керек ақша — сақтандыру резервінің 3 процентінен
аспайтын көлемде24.
24 Қазақстан Республикасының Үлттық ... ... ... ... ... ... ... бекіту туралы 25 желтоқсан
1999 жылғы қаулысы.
39
Қ О Р Ы Т Ы Н Д ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды
реттеуін қайта қарастыруды қажет етеді. Кез-келген қызмет ... ... де, ... ... ... ... қызметі мен
үйымдастырылына байланысты мықты, түрақты, заман талабына сай нормативті
және қүқықтық базасыз өз мәнін ... ... ... ... өтуге байланысты ірі ... шешу ... түр. Бүл ... ... ... ... да
өзгерісерді де қамтиды. Осыған байланысты, мемлекетіміздің сақтандыру
жүйесіне өзінің ... ... ... ... ... ... өз
орнын табу қажет. Бүл мәселеге байланысты ... ... ... ... ... ... ... өзара қарым-қатынасқа түсіп, келісіп ... ... ... экономикада сақтандырудың негізгі қозғаушы күші ретінде
меншік иесінің өз меншігін қорғауға үмтылуы болып табылады. Сонымен бірге,
жалпы жағдайының ... жеке ... ... жеке ... ... қамтамасыз етуіне әсерін тигізеді. Бүгінгі күнде сақтандыру -
обьектілеріне байланысты да, субьектілеріне байланысты да ... ... бола ... ... барлығы сақтандыру заңдарының күрделендіріле
түсуіне, оны көлемі бойынша және ... ... ... ... ... Сақтандыру заңдарын білу және қолдана білу күннен -
40
күнге адамдардың ... ... Тек қана ... ... ... ... түрі ... табылатын сақтандырушылар үшін ғана
емес сақтанушылар үшін де маңызды нәрсе болып отыр.
Мен бітіру жүмысымда осы ... ... ... ... ... асырылуындағы басқарушылық әрекеттерді, қадағалау
жүргізілу тәртібін қарастырдым. ... ... ... мемлекеттердің
сақтандыру рыногының деңгейіне көтерілу үшін бүгінгі таңда сақтандыру
секторының алдындағы түрған маңызды міндеттерді ... жүрт ... ... ... мемлекеттік реттеу сақтандыру үйымдарының қаржылық
түрақтылығын қамтамасыз етудің және сақтанушылардың ... ... ... ... ... табылады.
Жоғарыда, жүмысымда қарастырған мәселелерімді қорыта кслс ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеумен, қадағалауды жүгеге
асыратын мамандандырылған, өкілетті мемлекеттік ... ... ... ... оның ... қүрылған Сақтандыруды қадағалау
Департаменті болып табылады.
2. Үлттық ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесін алып, біздің рынокқа енгізу.
3. Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... сақтандыру рыногы пайда болды, сондықтан, бүл
сала да ... ... ... ... ... басқа да салалар сияқты, ... көп ... ... ... ... ... ... жүмыс істейтіндігінің шарты сүраныс пен үсыныстың
бар болуымен байланысты. Халық,мемлекеттік ... ... ... ... ал ... ... ... нарық талаптарына
жауап бере алатын үсыныстың, яғни, сақтандыру операцияларының ... ... ... ... ... ... ... кеңейтті.
Актуарий, аудитор, сақтандыру брокері, өзара сақтандыру қоғамы сияқты жаңа
сақтандыру қатынастарына қатысушылар пайда бодды.
Соныменен, Қазақстан Республикасының ... ... ... тек орнығу
сатысында, яғни сақтандыру қатынастарын мемлекеттік-қүқықтық ... ... ... ... ... 1. ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы 30 тамыздағы 1995 ... ... 17 ... 1998 ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, Жалпы бөлімі, 27 ... ... ... ... ... ... Ерекше бөлімі 1999 ж.;
4. Қазақстан Республикасының 18 желтоқсан 2000 жылғы «Сақтандыру қызметі
туралы« ... ... ... ... ... Үлттық Банкі
туралы« 30 наурыз 1995 жылғы Заңы;
6. Қазақстан Республикасының Банктер және банкілік қызмет туралы 31 ... ... ... ... ж. ... ... ... жарлығымен
бекітілген Қазақстан Республикасының 2000-2002 жж. ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... ... туралы 19.04.1996 жылғы
қаулысы
9. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің 04.12.1998ж. қаулысымен
бекітілген ... ... ... ... ... ... туралы ережесі;
43
10. Қазақстан Республикасының ... ... ... өзіндік капиталын есептеу тәртібі туралы« 21.04.2000 ... ... ... ... Банкісінің «Сақтандыру
резервтерін орналастыру тәртібі туралы« 25.12.1999ж. қаулысы;
12. ... ... ... ... ... ... операциялары және сақтандыру резервтері туралы
мағлүматтарды беру тәртібі туралы« 15.11.1999 ж. ... ... ... ... Банкісінің Басқармасының
сақтандыру үйымдарының және ... ... ... жарғылық және
өзіндік капиталының төменгі мөлшерін бекіту туралы 20.04.2000 ... ... ... ... Банкісінің
Басқармасының Сақтандыру үйымдарының басшы қызметкерлеріне тағайындалуға
жататын кандидатураларға келісім беру ... және ... ... квалификациялық комиссиясының өкілеттігі туралы 24.08.2000 жылғы
қаулысы.
15. ... ... ... ... Сақтандыру үйымдарының басшы қызметкерлеріне тағайындалуға
жататын кандидатураларға келісім беру тәртібі және өкілетті ... ... ... ... ... ... жылғы
қаулысы.
44
16. ... ... ... ... Басқармасының
31.03.2001 жылғы Сақтандыру брокерінің ... ... ... ... туралы қаулысы.
17. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... 25.12.1999ж. қаулысы;
18. Қазақстан Республикасының Үлттық Банкісінің 04.12.1998ж. қаулысымен
бекітілген ... ... ... Банкісінің сақтандыруды
қадағалау Департаменті ... ... ... ... ... Банкісінің
Басқармасының Сақтандыру қызметін жүзеге асыруда оффттгорлық ... ... ... ... ... ... ... жылғы қаулысы.
45
20. Закон «О страховой деятельности» РК .18.12.2000г
21. «О налогах и ... ... ... ... ... ... Қ.Р. Президентінің халыққа жолдауы «Ана мен бала өмірін ... ... ... ... ... А.А. ... М., Приор — 1998 ж.
2. Алекринский А.Л., Архангельская Т.А., ... С.Н. ... ... М.: ... ... Алтынникова И. Формирование страховых ... М.: ... ... ... Балабанов И.Т. Риск - менеджмент. М.: Финиансы и статистика, 1996.
5. Балабанов И.Т., ... В.Н. ... М.: ... и ... 1998.
6. Брагинский М.И. Договор страхования. М.:Статут, 2000.
7. Бурроу К. Основы страховой статистики. М.: АНКИЛ, 1996.
8. ... Н.Ф. ... в ... Ключ к ... М.: ... ... С.Л. Деловая ... ... ... и ... ... ... ... 1996.
10. Жуйриков К. ... одна из ... ... ... РПГ ... ... ... Ю.М., Секерж И.Г. ... ... М.: ... 1993.
12. Качаловская Э.Т., ... Н.А. ... ... по ... М.: ЮКИС, 1993.
13. Лер О.Э. Страховой ... ... ... Қаржы-
қаражат, 1996.
14. Лер О.Э. К ... ... ... ... ... ... А.Н. ... основы медицинского страхования в РК.
Алматы, Білім, 1996.
16. Страхование от А до Я. ... для ... под ред. ... К.Е. ... М.: ... ... ... М.К., Басин Ю.Г. Гражданское право. Алматы, 2000.
18. ... В.В. ... М.: ... ... ... А.И. ... право Республики Казахстан. Алматы, Жеті
жарғы, 1997.
20. ... Ю.Б. ... к ... законодательству. М.:
Юрист, 1999.
21. Петров Д.А. Страховое право. Знание, ... ... ... В.А. ... ... ... ... М.,1995 ж.
47
23.Халықаралық сақтандыру топтастырылуының ерекшеліктері жэне Қазақстандағы
сақтандыру түрлері: жалпы ... мен ... ... Сман Б.Ө.
Алматы -2000 ж.

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік саласындағы мүліктік сақтандыру шарттарының іс-тәжірбиеде қолданудың құқықтық механизмдері52 бет
Аграрлық қатынастарды экономикалық реттеу146 бет
Сақтандыру35 бет
Сақтандыру құқықтық қатынастардың жалпы сипаттамасы97 бет
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттiк стратегиясы39 бет
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының даму жағдайын талдау26 бет
Құқық әлеуметтанушы 8 бет
Әлеуметтік сақтандыру – мемлекеттің әлеуметтік саясатын іске асырудың маңызды құралы86 бет
Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру15 бет
Денсаулық сақтау (фармация) саласын стратегиялық басқару79 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь