Шағын және орта бизнестің дамуы

Кіріспе

1. Шағын бизнестің теориялық негіздері
1.1 Бизнес түсінігі, мәні, атқаратын қызметтері және түрлері
1.2 Шағын кәсіпорындардың экономикадағы ролі


2. Шағын және орта бизнестің даму тенденциясы және қызметін экономикалық талдау

3. Шағын және орта бизнестің даму проблемалары және шешу жолдары
3.1. Шағын бизнесті экономикадағы ролін арттыру жолдары

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Қазақстан Республикасының дамуының қазіргі сатысы экономика мен қоғамды өзгертуде өте күрделі мәселелердің пайда болумен сипатталады. Әсіресе шағын бизнесті дамыту мемлекеттік экономикалық саясаттың басымды бағыты болып саналады.
Сондықтан да кәсіпкерлік төңірегіндегі көптеген мәселелердің экономикадағы ролінің өте маңыздылығын дәлелдейді. Сондықтан, шағын кәсіпорындарды дамытуды басқару еліміздің жүзеге асырып жатқан саясатының стратегиялық мәселесі болып табылады.
Оның стратегиялық маңыздылығын бағалау үшін Қазақстан экономикасының мынадай ерекшеліктеріне көңіл бөлу қажет:
-айқын көрініс алған шикізаттық бағыт;
-импортқа тәуелділігі;
-қайта өңдеу өнеркәсібінің нашар дамуы;
-аймақтар бойынша өндіргіш күштердің біркелкі орналаспауы.
Бұл аталғандар біздің экономикамыздың мұндай зардаптарын шағын бизнестің даму жолдарымен ғана жеңуге болады. Себебі, шағын кәсіпорынды дамытудың маңыздылығы мемлекеттің экономикалық жетілуіне ықпал етуі және өндіріске, халықтың жұмыспен қамтылуына жеткілікті түрде қамтамасыз ете алуы жатады. Сол үшін кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш күші деп білуіміз қажет. Осыған байланысты мемлекетке кәсіпкерлікке жан-жақты қолдау мен қорғау табуын тек шағын кәсіпорынды дамытумен бірге оның нарықтық экономиканы дамытуда қосар үлесі де аз емес болады.
Сондықтан бүгінде республикамызда экономиканы қайта құру жолында оның негізі болып табылатын кәсіпкерлік қатынастарды дамытып, жандандыру және олардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен мемлекеттік реттеу әдістерін жетілдіру күн тәртібіндегі мәселелер бойынша бірінші кезекке қойылып отыр. Оған куә ретінде Қазақстан Республикасы Президентінің тарапынан жасалынып жатқан кәсіпкерлікті қолдау, жандандырып нығайту туралы шараларды, сондай-ақ осы шараларды материалдық және құқықтық актілерді атап өтуге болады. Сондықтан кәсіпкерлікті еліміздің шаруашылық қызметінің жандандырғыш күштері деп білуіміз қажет. Осыған орай айта кететін бір жайт, мемлекетімізде шағын кәсіпкерліктің жан-жақты қолдау табуын тек кәсіпкерлікті дамыту үшін деп түсінбей, сонымен бірге оның нарықтық экономиканы дамытуға қосар үлесінің де қомақты екенің естен шығармауымыз қажет. Демек нарықтың өрлеп, өркендеуі кәсіпкерлердің қызметтеріне айтарлықтай дәрежеде тәуелді болады.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, шағын кәсіпкерлік дамыған нарықтық шаруашылықтың бөлінбес, ажырамас бір элементі болып табылады. Себебі өркениетті елдердің қайсысын алсақ та өздерінің экономикалық және әлеуметтік мәселелерін шешуде кәсіпкерлікке арқа сүйейді.
1. Назарбаев Н.А. Қазақстан-2030, Алматы-1997 ж;
2. ҚР-ның Азаматтық кодексі, Алматы-1999 ж., 10-бап;
3. Окаев К.О. Предпринимательство в РК, Алматы-1999 ж;
4. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару, Алматы-2001 ж;
5. Бердалиев К.Б., Тұрсынбаев А.А. Менеджмент теориясы мен тәжірибесі, Алматы-2002 ж;
6. Под ред. Жатканбаева Е.Б. Малое препринимательство:теория, мировой опыт и Казахстан, Алматы-2001 ж;
7. Битемиров Қ.Т. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму жолдары және құқықтық негіздері, Алматы-1998 ж;
8. ҚР-ның Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау заңы, Алматы-1997ж;
9. Егемен Казақстан газеті // табыс та, міндет те көп. 27.12.2002 ж;
10. Афанасьев В. “Анатомия” малого бизнеса //Росийский экономический журнал. 1994. №2. –с.55-64.
11. Абалкин Л. Старна располагает условиями для вывода экономики на путь устойчивого равновесия // Экономист-1996 №1 –с.3-9.
12. Афанасьев В. Малый бизнес: проблемы становления // Росийский экономический журнал. 1993. №2. –с.59-62.
13. Баранников А. Помочь малому бизнесу // Экономика и жизнь. 1996. №6. с.33.
14. Қазақстанның қысқаша жылнамалылығы - 2006ж;
15. Дауранов И. Проблемы развития малого бизнеса в Казахстане, Аль-Пари, №3-4, 72-75бет.
        
        Жоспары
Кіріспе
1. Шағын бизнестің теориялық негіздері
1.1 Бизнес түсінігі, мәні, атқаратын қызметтері және ... ... ... ... ... ... және орта ... даму тенденциясы және қызметін экономикалық
талдау
3. Шағын және орта бизнестің даму проблемалары және шешу жолдары
3.1. Шағын ... ... ... ... жолдары
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Қазақстан Республикасының дамуының қазіргі сатысы экономика мен
қоғамды ... өте ... ... пайда болумен сипатталады.
Әсіресе шағын бизнесті дамыту мемлекеттік ... ... ... ... ... да ... төңірегіндегі көптеген мәселелердің
экономикадағы ролінің өте ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырып жатқан саясатының
стратегиялық мәселесі болып табылады.
Оның стратегиялық маңыздылығын бағалау үшін Қазақстан ... ... ... бөлу ... ... ... ... бағыт;
-импортқа тәуелділігі;
-қайта өңдеу өнеркәсібінің нашар дамуы;
-аймақтар бойынша өндіргіш күштердің біркелкі орналаспауы.
Бұл аталғандар біздің экономикамыздың мұндай ... ... даму ... ғана ... ... ... ... кәсіпорынды
дамытудың маңыздылығы мемлекеттің экономикалық жетілуіне ықпал етуі және
өндіріске, халықтың жұмыспен қамтылуына жеткілікті түрде ... ... ... Сол үшін кәсіпкерлік қызметті еліміздің шаруашылық қызметінің
жандандырғыш күші деп білуіміз қажет. ... ... ... ... ... мен ... табуын тек шағын кәсіпорынды
дамытумен бірге оның ... ... ... ... ... де аз ... бүгінде республикамызда экономиканы қайта құру
жолында оның негізі болып ... ... ... ... және олардың ұйымдық-құқықтық нысандары мен мемлекеттік реттеу
әдістерін жетілдіру күн тәртібіндегі мәселелер ... ... ... отыр. Оған куә ... ... ... ... жасалынып жатқан кәсіпкерлікті қолдау, жандандырып
нығайту туралы ... ... осы ... материалдық және құқықтық
актілерді атап өтуге болады. Сондықтан кәсіпкерлікті еліміздің шаруашылық
қызметінің жандандырғыш күштері деп ... ... ... орай ... бір ... мемлекетімізде шағын кәсіпкерліктің жан-жақты қолдау
табуын тек кәсіпкерлікті дамыту үшін деп ... ... ... ... ... ... қосар үлесінің де қомақты екенің естен
шығармауымыз ... ... ... өрлеп, өркендеуі кәсіпкерлердің
қызметтеріне айтарлықтай дәрежеде тәуелді болады.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ... ... ... бір элементі болып табылады.
Себебі өркениетті елдердің қайсысын алсақ та ... ... ... ... ... ... арқа сүйейді.
Сондықтан, шағын кәсіпорындар мемлекеттегі нарықтық экономикалық
қатынастарды құруда алатын маңызды ... ... бұл ... ... ... ... ... экономикадағы ролін анықтау және
жетілдіру жөнінде ұсыныстар жасау.
– Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... мен ... ... зерттеу болып табылады, яғни оның даму үрдістерін
айқындау мен оған ... ... ... ... талдау.
Қойылған мақсатқа жету үшін келесідей міндеттер ... ... ... ... ... ... ... даму тенденциясын көрсету;
-Қазақстандағы шағын кәсіпорындарды ұйымдастыру тенденциялары мен
жағдайы ... ... ... ... мен ... ... ... бизнестің теориялық негіздері
1.1 Бизнес түсінігі, мәні, атқаратын қызметтері және түрлері
Бизнес іс ретінде қарастырылады, оны істердің ... ... ... ... ... ретінде қарастыру керек.
Сондықтан осы процеске қатынасатын адамдарды бизнесмен деп атайды.
Бизнес ... ... ... ... ... ... ... айырмашылығы – ол ... ... ... ... ... ... ... сауда айналым өрісі, банк, қызмет
көрсету салаларында жүзеге асырылады.
Бизнестің жеке ... бірі ... ... ... ... ... экономикалық негізі өндіріс құралдарына жеке ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік ұғымының тарихы орта ғасырлардан басталады. ... ... ... ... ... ... ретінде болған. Орта ғасырда « кәсіпкер » деген термин одан
да бұрынғы ... , яғни ... сөзі ... ... ... ... мен музыкалық көріністі ұйымдастырушы;
2)өндірістік немесе құрылыс жобаларын басқарушы;
Ал «кәсіпкерлік» ұғымын ең ... 18 ... ... ... ... Контильон (1680-1734ж.ж) енгізген. Ол «кәсіпкер деп нарық
жағдайында тәуекел етуімен ... ... ... ... ... » ... француз экономисі Жан-Батист Сэй ( 1767 - 1832 ж.ж.) ... ... екі ... ... ... пен ... ... шығармашылық үндесуі және бірігуі болып табылады. Сонымен
қатар, Сэйдің түсінігінше ... ... ... ... ... біріңғай еңбек деп түсінген.
Американ экономисі Йозеф Шумпетердің ( 1883-1950 ж.ж. ) ... ... көзі және ... қозғаушы күші болып
саналады. Яғни ол ... ... ... ... ... ... ... Шумпетер бойынша жаңа комбинацияны
жүзеге асыруға келесі бірқатар мәселелер әсер етеді:
1)жаңа өнімдер мен қызмет ... ... ... жаңа рыногына ие болу;
4)шикізаттың жаңа көздеріне ие болу мүмкіндіктері;
5)сала құрылымының қайта ұйымдастыру қажеттілігі;
1964ж. П.Друкер, ... бір ... ... ... ... адам. Қазіргі кездегі кәсіпкер деп-пайда табуға бағытталған
және тауарларға (қызмет,өнім) сұранысты қанағаттандыру ... өз ... ... ... ... ... атқарушы азаматтар.
Бұл тұрғыда Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің 10-бабында:
“Кәсіпкерлік деп-меншік түрлеріне ... ... мен ... ... (қызмет, өнім) сұранысты қанағаттандыру арқылы пайда
табуға бағытталған ынталы қызметі” және ол кәсіпкердің өз ... ... және ... ... ... асырылады делінген.
Кәсіпкерліктің бірнеше анықтамаларын қарастыру негізінде бұл ... ... ... ... ... ... инициатива;
2)жоспарлау, ұйымдастыру, бақылау;
3)құралдарды іске асыру еркіндігі;
4)жаңа шешімдерді, идеяларды іздеу;
Жоғарыдағы кәәсіпкерліктің құрамдас ... ... ... ... ... болады. Сонымен, кәсіпкерлік дегеніміз - ... ... ... білу және оны тиімді түрде іске асыру болып
табылады.
Жалпы кәсіпкерлік ... ... ... ... мен объектісі.
Кәсіпкерліктің субъектісіне экономикалық қызметке қатысушы түрлі
мүшелер, ... ... ... ... ... ... қызметті
бір топ адамдар жүзеге асыратын ұйымдар, яғни шаруашылық серіктестіктер,
акционерлік қоғамдар, кооперативтер.
Ал кәсіпкерліктің объектісіне ... ... ... ... жаңашылдық, ерекше мағынадағы өндіріс, айырбас, бөлудің әр-түрлі
факторларын қосу жатады..
Кәсіпкерліктің соңғы нәтижесі - өндірілген өнім мен ... ... ... ... ... ... де ... болады, ол
4 сатыдан тұрады:
1) Жаңадан ... ... мен ... көп табыс келтіру – кәсіпкерліктің ең ... ... ... ... ... яғни ... жаңалықтарды
енгізеді, мақсаты-пайда табу. Нарыққа жаңа тауар ұсынған алғашқы фирма
оларды белгілі-бір уақытқа ... ... ... ... бағамен сатады.
Міне осы қабілет әдеттегіден ерекше шешім ... ... және ... қарау іскерлік әлемінде жоғары бағаланады.
2) Бизнес-жоспарды құру.
Бизнес-жоспарды құру – күрделі мәселелердің ... яғни ... ... ... Оның көлемін және негізгі сипаттамаларын, маркетинг
жоспарын, ... және ... ... қамтамасыз ету болып
табылады.
3) Қажетті ресурстарды табу.
Бұл ең бастысы қандай ресурстар қажеттігін ... ... ... ... ... ... білу; ресурстар жетіспеушілігімен
байланысты теріс зардаптарды бағалау жұмыстары ... ... ... ... ... ... ... мәселесі – нақтыланған өнім стилінің
басқарушысынан тұрады, ұйымдық ... ... ... ... ... және де әлсіз жақтарын табу арқылы шешім қабылдаудан
тұрады .
Ал ... жаңа ... ... құру ... 3 ... ... кезеңді дайындық кезеңі деп аталады, мұнда кәсіпкердің қызмет түрін
және көлемін анықтау және ұйымдастырушылық- құқықтық формасын ... ... яғни ... ... ... ... дайындау
процестері мен мемлекеттік тіркелу және кәсіпорынның ... ... ... ұйымдастырушылық кезеңінде жаңа шағын кәсіпорынның ұйымдастырушылық
құрылымын құру мәселесі қарастырылады, яғни негізгі ... ... ... ... құрылым және өндірістік инфрақұрылым.
Кәсіпкерліктің шаруашылық жүргізу тәсілі ретінде ... ... бар. Оның ... ... бірі ... ... мен ... Олардың егемендігі нарық механизмі ... ... ... ... ... ... ... талабы-
экономикалық іс-әрекеттердің әртүрлілігіне қарай іздеу мен таңдау еркіндігі
болып табылады.
Кәсіпкерлікке тән тағы бәр сипаты- ол ... ... ... ... ... болжауды қарастырылған ... ... ала ... ... зиян ... ... Шаруашылық
тәуекелдің негізінде мүмкін болатын және ... мен ... ... жүзеге асырушыларының ерекше ... ... ... ... ... ... этикет
әрекеттері, жеке қабілеттер мен қасиеттерін жатқызуға ... ... ... ... ... ... да бар ... келесідей:
1) Мақсатты анықтау. Ол пайдалылықтың негізін енгізуде маңызды ... ... ... ... ... ... деп атап ... екен. Ал
Аристотельде мүдде туралы: игілік барлық жерде екі ... ... ... ... - қандай қызмет болмасын ең соңғы мүддені дұрыс ... – сол ... ... іске ... үшін керекті құралдарды табу.
2) Мақсатқа жету жолдары. ... жету ... ... ... ... анықтауы қажет. Бұл тұрғыда пайда алу мен ... ... ... қамтылуы қажет.
3) Мадақтау мен жазалау жүйесінің болуы. Мұнда жұмысты ұйымдастыруда
шығармашылық ықылас ... үшін ... ... ... –ықыластың жоқтығы үшін мәселені қою жөнініде болады. ... жаңа ... ... ... және ... ... жолдарын іздейді. Бұл
жағдайда ғылыми тәсіл қолданылады.
4) Басқару стилі. Мұнда кәсіпкерге төнетін қауіп-қатер де, ... ... ... ... және тағы ... факторлар да жатады.
5) Ұйымдастырушылық құрылым. Бұл ... оның ... ... сөз
болады, яғни оның негізгі объектісі - өндіріс ... ... ... қарағанда екінші болып, рынок жағдайына ... ... ... ... ... яғни ... ... сипаттары бары: жұмыскерлер саны, капиталдың жылдық ... ... ... ... негізгі қасиеттері – ол қызмет еркіндігі,
субъектілердің тәуелсіздігі, сонымен қатар, кәсіпкерлік қызмет ... ... ... ... ... ... Еркіндік өндіріс
бағдарламасын қарастыруда көрінеді, мысалы бағдарлама, өндіріс жоспары.
9) Тәуекелдікке қатынасы. Жасағаштық ... жане ... ... ... ... ... ... тән сипаттарды анықтайтын болсақ ол келесідей болады:
1) қызмет өрісін кәсіпшілік біліммен басқару;
2) өндірістік- маркетингтік қызметті юасқару үшін ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін дұрыс бағалай білу және рыноктағы жағдайды
ескеру, қаржы ... ... ... ... ... ... ... болу, іскерлік мәдениетті,
тәжірибелі болу;
5) өндірісті ұйымдастыруды білу, қойған ... жету үшін ... ... талдай білу және рыноктің мүмкіндіктерін пайдалану, жаңашыл ойлар
болуы.
Жоғарыдағы кәсіпкерлік ... пен ... ... ... оның ... қызметтеріне ... ... ... ... ... ... ... және басқарушылық қызметтері бар.
Өндірістік қызметі өндіріс пен материалды-техникалық қаматмасыз етуді және
шаруашылық қызметті ... ... және тағы ... ... ... ... ... тұтынушылардың қажеттіліктерін анықтау және
кәсіпорындар мен нарықтық контрагенттер арасындағы айырбас процесін
басқаруды жүзеге асырады.
Сонымен ... ... және ... пен сату ... ... келісімдер арқылы да жүзеге асырылады.
Қаржылық қызметі келесі функцияларды ... ... ... есебінің
енгізілуі; инвесторлар мен кредиторлар ... ... ... ... ... жинақтау, ақша нарығы, банктер,
инвесторлар, бағалы қағаздармен ... ... ... сатып
алушыларды іздеу мен анықтау және ... ... ... және тағы ... ... ... ... мәселелер қарастырылады:
1) кәсіпорындар мен қоғамдық құрылымдар немесе ақпарат құралдарымен
өзара ... ... ... ... ... тәжірибелерін қалыптастырып, тарату;
2) капиталдар мен табыстардың қолдануын басқару; ғылыми-зерттеу
жұмыстары мен ... ... ... ... бизнес қажеттіліктеріне сәйкес жұмысшыларды тарту, таңдау, жұмысқа
алу.
Сонымен, кәсіпкер ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырады:
1) нарықты зертеу арқылы төлемқабілетті сұранысы бар ... ... ... ... өндіру немесе қызмет көрсету үшін қажетті ресурстарды
бағалау;
3) төмен бағалы ресурстар нарығын іздеу;
4) ... жаңа ... ... және ... ... мен ... ... қазіргі заманғы қағидаларын пайдалану арқылы тауарлар
мен қызметтерді сату, тарату;
6) ... ... және ... ... ... ... қорлар,
дивиденттерді төлеу қорлары арасында тағы басқаларын тиімді ... ... ... ... ... ... бөліп айтуға болады: өндірістік, коммерциялық, қаржылық,
делдалдық, сақтандыру.
Өндірістік кәсіпкерлік ... ... ... ақпараттар,
рухани құндылықтар өндіретін кәсіпкерлік болып табылады. Сондықтан өндіріс
функциясы кәсіпкерлер үшін ең ... ... ... ... ... тауарлар мен қызметтерді сату және
сатып алу ... ... ... ... яғни ... ... сипатталады. Кәсіпкер бағасы тауарды сатып
алу бағасынан жоғары бағаға сату арқылы жасалады. Егер бұл ... ... ... алыпсатарлық болып есептелмейді.
Кәсіпкерлік қызметің ерекше түрі - қаржылық кәсіпкерлік болып
табылады. Оның ... алу ... ... ақша ... ... қағаздар,
валюталық қатынастар.
Делдалдық кәсіпкерлік дегеніміз бір мезгілге ... ... ... ... қызметті көрсеткені үшін кәсіпкер ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпкер сақтандырған жағдай болған
кезде ғана қайтарылатын сатандыру ... алып ... ... ... формасы және жарналардың қалған бөлігі кәсіпкерлік
табысты құрайды. ... ... ... барлық түрлері пайда
табуға бағытталған.
Сонымен қатар кәсіпкерлік бірнеше ... мен ... ... көлемі бойынша: -шағын, орта, ірі;
екіншіден, меншік түріне қарай: -жеке, мемлекеттік және ... ... ... ... аймақтық, республикалық,
халықаралық;
төртіншіден салалық бағыты бойынша: ... ... ... ... ... ... қызметтеріне байланысты: -өндірістік, коммерциялық,
қаржылық, кеңестік;
алтыншыдан, ұйымдастырушылық-құқықтық формасы бойынша:
дара кәсіпкерлік, өндірістік кооперативтер;
толық ... ... ... шектеулі серіктестіктер;
қосымша жауапкершілігі бар серіктестіктер;
акционерлік қоғамдар.
Ал жалпы экономикасы дамыған ... ... ... ... ... ... ... жеке шаруашылық, ... ... ... ... ... иесі жеке өзі ғана ... шаруашылықтың барлық ісіне жеке жауапкершілікті алатын, өндірісті
ұйымдастыру болып тбылады. ... 80 - ... ... АҚШ ... ... таяу ... шаруашылықтар болған.
Артықшылығы:барлық істің жүруіне меншік иесі–қожайынның толық бақылауы.
Кемшілігі: ... ... ... ... зиян және ... үшін жеке ... Серіктестік дегеніміз – екі немесе бірнеше ... үшін ... ... ... ... жауап беретін өндірісті
ұйымдастыру түрі болып саналады. Мысалы, АҚШ-та 80-жылдардың ортасында ... ... ... ... ... болған.
Артықшылығы: капитал мөлшері жоғары, барлық ... ... ... және ... үшін де, зиян үшін де ... ... ... кәсіпкерлік түрі көбінесе сауда, делдалдық қызметтерде, қызмет көрсету
салаларында көбірек тараған, немесе көпшілік ... ол ... ... ... ... ... негізінде ұйымдастырылады.
Айырмашылығы: кәсіпкер жеке меншік пен жеке меншік иесінен бөлінген, оның
қаржылық қызметі ... ... сату ... ... капиталды іске қатыстыру
мүмкіншілігі, корпорацияның иелері ешқандай ... ... ... ... ... бірдей корпорацияны басқару ісіне
қатысы ... ... ... ... салынуымен қатар ... ... ... де ... ... ... ... кәсіпкерлік шаруашылықтың ірі
секторын құрайды. Шағын кәсіпкерліктің әдеттегі ... ... ... ... ... ... – ірі ... ... ... құқық алу үшін және белгілі-бір салада,
белгілі-бір территорияда өз қызметін жасау үшін рұқсат алу үшін ... ... ұсақ жеке ... ... болып табылады. Олардың бағаны
төмендету, ... ... ... - ... ... алуға, несие
алуға көмек түрлерінде жеңілдіктер бар. Ал венчурлық фирма – ол ... ... ... ... ... Олар
жаңалықтармен бизнес жасайды. Жаңа ... ... ... ... ... ... шығындарға сай келмей қалуының мүмкін
болуына ... ... ... ... ... венчурлық
фирмалар бір өніммен жұмысты бітіріп, тезірек ... ... ... ... ... ... ролі
Нарықтық экономикаға өту монополизмді жеңуге және бәсекелестіктің
дамуына бағыттала ... ... ... ... ... қайта
құрылуын талап етеді.
Әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, бұл міндетті шағын бизнестің
дамуынсыз ... ... ... ... кәсіпорыны нарықтық жүйенің
объективті элементі болып табылады және үстемдік етуші қоғамдық – ... ... ... ... роль атқарады.
Соңғы уақытта мерзімді баспасөз беттерінде және ғылыми басылымдарда
республика экономикасындағы ... ... ... даму ... ... ... талқылануда. Көптеген авторлар шағын бизнесті
экономиканың ... ... ... ... ... және ... ... қарастырады. Тек қана шағын кәсіпкерлік нарық
конъюктурасының ... тез ... ... ... ... ... ... береді. Мұндай белгілер тұтынушылар сұранымдарының
жылдам ... және ... ...... ... ... тауарлар мен қызметтер номенклатурасының өсуінің ... ... ие ... ... ... орта және ... ... қарағанда жылдам икемделгіш болып ... олар өте ... ... ... ... жаңа ... жылдам
игереді, сапалы заттар жасап шығарады.
Шағын экономика кәсіпорыны біздің еліміздің жағдайында ... ... ... ... ... ете ... әсіресе
күрделі және ағымдағы шығындарды жақсы пайдалану есебінен. ... ... тән: ... ... ... қысқарту негізінде күрделі
жұмсалымдардың жылдам айналуы, өндірістік күштерді ... және ... ... ... активті бөлігінің басымдылығы, инфрақұрылымды
объектілер құрылысына шығындардың аз жұмсалуы.
Ағымдағы шығындарды пайдалануды ... ... ... ... ... отырған құрал – жабдықтарын жоғары ... ... ... ... шығындарын қысқартады.
Жоғары монополияландырылған бұрынғы одақтас республикалардың
экономикасында бірінші ... ие ... ... ... ... ... ... үлес қосады. В.Афанасьевтің пікірі
бойынша “шағын бизнес” өзінің табиғатынан ... ... бұл ... етуінің әртүрлі аспектілерінен көрінеді, ол өзінің ... және ... ... ... ... өте ... ырық береді. Екінші жағынан, тар ... ... мен ... ... шағын кәсіпкерлік бәсекеге ірі корпорациялардың
монополиялық позициясын бұзатын байсалды сапада ... Нақ осы ... ... дамыған елдерде монополияның әлсіреуіне және тоқтап қалған
техникалық прогрестің жылжуында ... роль ... ... ... ... ... бәсекелестік бөлу үшін, ... ... саны 8-15, ал кем ... 4-5” болу ... ... Блинов А. мен Никитов А. ... ... ірі ... ... ... инвестициялық жетіспеушіліктің
әлсіретуде аз роль атқармайтындығын бөліп көрсетеді.” Шындығында мемлекет
те, жеке ... да ірі ... ... ... ... ... ... бойынша олар жиі ғана жоқ (мемлекет), ал екіншісінде олар бүгінгі
күнде пайдалы емес немесе, ... ... ... Ол өте ... капитал салуды талап етпейді, керісінше оның ... ... ... ... және аз емес пайда табуға нақтылы мүмкіндіктер
береді. Мұның бәрі өзінің шағын ғана ... ... ... жолын
іздеуші салымшыларды (ұсақтарын да қосқанда) өзіне тартатын ... ... ... ...... ... маңызды
бағыттарын жүзеге асыруда елеулі байқалады. Мысалы, АҚШ-та әрбір оң жаңа
технология идеясының тоғызы шағын бизнесте ... ... ... осы ... және ... да ... ... дамуы республика экономикасын реформалаудың елеулі факторы және
құрамды бөлігі екенін көрсетеді.
Қазақстанда нарықтық экономиканың қалыптасуы көптеген шағын фирмаларды
құрумен ... ... Бұл ... ... ... ... ... кәсіпорындар кең ауқымды назар аударатын объектіге айналды.
“...шағын бизнессіз ... ... ... не даму ... ие
бола алмайды.”
Қазақстандық экономистер А.К.Қошановтың, А.А.Алимбаевтің,
Р.Каренованың, К.С.Сүлейменовтың, П.С.Шимнің жұмыстары ... ... ... ... ... көрсетілген мынадай белгілерге назар аудару
қажет: ... ... ... ... ... ... ... өндірістің шағын көлемділігі, демек бұл әртүрлі
қызмет түрлерін жариялауға кедергі келтірмейді; үшіншіден, шағын ... ... ... ... ... ... мұнда шешуші рөлді басшы
атқарады; төртіншіден, шағын кәсіпорындарды қаржыландыру сипаттамасы
толығымен ... ... ... ... ... көзі ... қорлары мен банктердің шағын кредиттері). Бұған ірі кәсіпорындарды
мемлекет иелігінен алу ... ... ... ... жаңа ... ... ... кірмейді.
Тағы бір ескертетін нәрсе, мұнда ... ... ... ... бір ... ... жөнінде болып отырған жоқ.Олар орта және ірі
кәсіпкерлікпен бірге органикалы ... өмір сүре ... ... Батыс
мамандарының пікірі бойынша бұрынғы социалистік ... ... ... ... ... ... ... болу мүмкіндігі берілген
шағын бизнес көмегімен болады.
Дегенмен әлі күнге дейін ... ... ... ... жоқ. Шет елдік және отандық әдебиеттерде шағын бизнеске берілген
бірнеше анықтамаларды ... ... ... ... (шағын
бизнес мәселесіне арналған классикалық жұмыс) ... ... ролі ... ... ... ... Ол былай деп жазады: “...шағын
бизнестің ерекше ролін тану экономикалық жүйені тұтасымен қарастыруды ... ... болу ... ... үлкен фирмалардың барлығы дерлік
шағыннан және осы күнгі көлеміне дейін осындай және ... да ... ... ... ... ... дамуын рыноктардың
жетіспеушілігінен және бәсекенің кемшілігінен” деп есептейді.
Эдит Пенроуз ... ... өмір ... нарықтық
түйіспеушіліктерді қолданумен байланысты деп ... ... ... ... ... ... ... алмай бос қалдырған
техникаларынан тұрады, шағындар осылардың көмегімен үлкен ... ... ... ... ... бұл ... былайша қарайды. Мысалы,
Л.Филлионның анықтамасы бойынша, “шағын бизнес-бұл бір ... ... ... ... ... және ... басқарылатын ұйым. Ол
жетіспеушіліктерді (нарықтағы) сезінеді және өзінің өмір сүруі үшін, ... ... ... ... ... ... анықтамасын жалғастыра отырып, Ресей ... ... ... “бұл кәсіпорындардың ерекше белгілері болып,
уақытша және тұрақты жолдамалы жұмысшылар санының аздығы ... және ... ... ... ... ... ... өз еңбегі, кәсіпкерлік
молшығы болып табылады.”
Ресей экономисі Ф.Шамхаловтың анықтамасы сәл өзгеше болып келеді, ол
“...шаруашылық қызметтің ... ... ... ... ... аз ғана үлеске ие.”
“Әр түрлі салалардың орта және ... ... ... сала ... ... ... ... бизнес деген жалпы атқа
ие болды,”-деп есептейді.
Бұлардан Қазақстандық экономистерде шет ... жоқ, олар ... көп ... ... кәсіпорындар құрмай толыққанды нарық
қалыптаспайды, өйткені нақ осы ... ғана ішкі ... ... тез ... ... деп атап ... анықтамасы бойынша, шағын бизнес “... көбіне мемлекеттік
емес кәсіпорындардың, соның ішінде жекелердің қызмет формасы болуы ... ... ... елдерде өзінің тиімділігін өндіріс пен өндірген
құралдардың бір субъектіде және бір ... ... ... ... ... ... ... позицияларындағы айырмашылықтарды
түсіндіру қиын емес. Өйткені мәселе 90-жылдарға дейін біздің ... ... ... ... болып отыр. Жоғарғыдан, “шағын бизнес”
ұғымының кәсіпкерлік ұғымымен тығыз байланыстылығы шығады.
Кәсіпкерлікті қуат-күші мол және ынталы адамның интеллектуалды ... ... ... Ол ... да бір ... ... ... немесе
оның жекелеген бөліктерін иелене отырып, басқару арқылы, оларды ... ... ... ... “батылдылық” секілді
түсініктермен ассоциацияланады, ... ... ... шағын
кәсіпорындарды өмірге әкеледі. Өзіне пайда ... ... ... ... арттыруға септігін тигізеді. Бизнестің тарихи кәсіпкерлердің
негізгі ниеті материалдың болғаның біледі. Олар сонда да ... ... ... Осы ... ... ... әрекет
етуге мәжбүр етті, бизнесті ұйымдастырудың жаңа жолдары мен ... ... Нақ осы ... пен ... “кәсіпкер” және “шағын
бизнес” ұғымдары өзара байланысты деп ... ... ... өндірістік қалыптасу процестерінің әсерін тигізуші факторлардың
әртүрлілігі, біріншіден, шағын қатарына ... ... ... ... шаруашылық механизмдері принциптерін анықтап ... ... ... ... көлемін үш негізгі белгілер
бойынша бағалау қабылданған: өндірістегі адамдар ... ... ... және ... ... ... Шағын бизнес кәсіпорынның
қызметін осы аталған белгілермен бағалауға бола ма? Бұл сұраққа жауап беру
өте күрделі. ... ... ... ... көлемін анықтаудың
көрсетілген үш белгісінің ішінде “... өндірісте жұмыс ... ... беру ... ... жұмыс істеушілер саны өнім көлемі
мен негізгі қордың мөлшерін анықтайды,” деп есептейді. Осымен қатар ... ... “... аз ... иеленеді, ауысымдылықтың аз
мөлшерлі коэфицентіне ие, бүгінгі күні бұл орта және ірі ... 1,5-2 есе ... деп өз ... негіздейді, автор қалған екі
көрсеткішті (тауар өнімінің көлемі мен қолданылатын ... ... “... ... ... жұмыс істеушілер санына қатысты
реттеліп отырады” деп анықтайды.
Келесі экономист Е.А.Тарасов бұл пікірмен келіспейді. Оның ... ... ... ... ... ... ... істеушілердің аз ғана санымен ... ... ие ... ... бұл ... ... өндіріс саласына
қатысты.”
Сондықтан ол, “жұмысшылар саны белгісі басқа да ... ... ... алынуы қажет...” деп есептейді.
Зерттеушілердің көпшілігінің пікірі бойынша, шағын кәсіпорындар
сипатына жатқызуға ... ... ... және ... қызметті
жуықтап есептеу жағдайында “... айналымның жылдық көлемі де ... ... ... де” ... ... бола алмайды, сондықтан тек қана “...
дәстүрлі көрсеткіштердің ішінен біреуі ғана ... ... ... ал ол салалар бойынша түрленіп отырады.”
Біздің көзқарасымыз бойынша кәсіпорынның интегралды көрсеткішінің
мөлшерін анықтау мақсатында ... ... ... қажет, немесе басқа
елдердің тәжіриблеріне назар аудару керек. ... ... ... ... ... ... ... ғана емес, ол капитал ... ... ... ... ... айналымының көлемдерімен,
пайда массасымен және т.б. да ... ... ... ... ... 1997 жыл 6-
наурыздағы “Шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... туралы” Жарлығы қабылданғанша,
мынадай жұмысшылар санымен шектелгн шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... мен ... қызмет көрсетуде-100 адамға
дейін, өндірістен басқа салаларда –50-ге дейін, өндірістік емес ... ... ... ... ... - 15-ке ... көрсеткіштер ешбір өзгеріссіз Ресей заңдарынан көшіірп алынған
еді, тек жоғарыда аталған Жарлық қана алғаш рет ... ... ... ... басқаша анықтады. Ол ... ... ... ... саны ... ... ... ауыл шаруашылығында
– 50 адамнан, транспорт және байланыста – 25-тен, ғылымда –20-дан, бөлшек
саудада – 15-ке деін болу ... ... және орта ... даму ... және ... ... ... нысандары, мөлшері және қызмет түрлері ... ... ... ... ... 1 қаңтарына)
| | ... ... ... ... және ... ... |
| ... |олардан ... |ы |тік ... | | |
| | | | ... |Бірлескен | |
| | | | ... ... | |
| | | | ... |(шетелдің | |
| | | | ... ... | ... |226908 |27471 |188642 |869 |7185 |10795 ... | | | | | ... |213347 |19632 |183160 |557 |6862 |10555 ... | | | | |112 |185 |
| | | |11986 | | |55 ... |12273 |200 | |48 |126 | ... | | | | |87 ... | | |10961 | | | ... |11173 |129 |778 |32 |117 | ... |833 |51 |247 |13 |9 |83 |
| |267 |20 | |3 |- |4 ... | | | | | |- ... | | |16620 | | | ... |17720 |327 | |139 |1074 | ... | | |15551 | | |773 ... |16563 |305 |777 |75 |973 | |
| |842 |17 |292 |36 |57 |707 ... |315 |5 | |28 |44 |48 ... | | |22836 | | |18 ... |23845 |120 |22128 |82 |893 | ... |23089 |96 |555 |59 |864 |889 |
| |593 |19 |153 |16 |21 |865 ... және |163 |5 | |7 |8 |19 ... | | |9234 | | |5 ... |9799 |136 | |125 |408 | ... | | | | | |429 ... | | |8791 | | | |
| |9289 |89 |361 |57 |378 | |
| |409 |33 |82 |41 |23 |409 |
| |101 |14 | |27 |7 |15 |
| | | | | | |5 |
| | | | | | | ... таңда Қазақстан Республикасында шағын кәсіпкерлікпен ... жуық адам ... Бұл ... ... бір ... Әрбір мың тұрғынға шаққанда, жеті кәсіпорын келеді. Ал, ... ... -74, ... –50, ... ... ... және орта кәсіпкерлік қызметі негізінен жеке ... ... және ... ... оның ... ... ... үлесінің
артқандығы сипатталады.
Соңғы деректерге сүйенсек республикадағы шағын кәсіпкерлік қызметтің
дамуы оң сипатқа ие. Оны ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерлік қызметін жүзеге асыратын ... ... саны да ... ... және ... түрде даму үстінде
деуге болады. Мысалы, шағын кәсіпорындар саны 2000 жылы 67 мың ... ... жылы бұл ... 71 мың ... 6% ... көрсетеді.
2-кесте. Жұмыспен қамтылған халықтың экономикалық қызмет түрлері бойынша
бөлу
| |2003 |2004 |2005 ... |6985,2 |7181,8 |7261,0 ... | | | ... | | | ... | | | |
| | | | ... ... | | | ... шаруашылығы |2446,8 |2387,9 |2335,7 ... ... | | | ... |15,8 |18,1 |17,3 ... ... |855,2 |869,6 |891,8 ... ... | | | ... |181,7 |186,0 |184,3 ... ... |506,4 |519,8 |540,5 ... |167,2 |163,8 |167,1 ... ... |329,5 |380,7 |415,5 ... басқару|53,5 |60,7 |66,5 ... беру |318,2 |334,7 |330,4 ... ... | | | ... ... |631,0 |666,3 |689,5 ... ... |299,7 |318,7 |328,2 ... |42,5 | | ... | | | ... ... | | | ... ... мен |196,3 |201,3 |203,0 ... | | | |
| |70,2 |82,0 |87,2 |
| | | | ... кестеге сәйкес республикада шағын кәсіпорындар сандары
жылдан-жылға өсіп отыр. Ал 2002 жылы шағын ... саны ... онда 534,9 мың адам ... ... ... орташа айлық жалақысының
мөлшері 11426 тг. құрады:
ең жоғары жалақы тау-кен өнеркәсібінің жұмыскерлері (22 745 тг.), ... тг.), ... ... (20001 тг.), құрылыс (14721 тг.), алады.
Ең төменгі жалақы мөлшерін ауылшаруашылық кәсіпрорындардың (5504 тг.), ... ... ... (4505 тг.) ... екен.
Кесте 3. Экономиаклық қызмет түрлері бойынша орташа айлық атаулы жалақы
| |2003 |2004 |2005 ... ... |23128 |28329 |34066 ... барлығы | | | ... ... | | | ... ... | | | ... |9567 |11978 |14933 ... ... | | | ... ... |10481 |10999 |14575 ... |29585 |35465 |41690 ... ... | | | ... |45594 |54305 |65807 ... ... |24823 |30234 |35203 ... ... |26899 |30823 ... беру |34473 |38622 |47900 ... ... |55207 |64532 |79685 ... | | | ... ... |36624 |40628 |50530 ... ... мен |14406 |17964 |20333 ... |12112 |15195 |18270 |
| |24175 |29510 |38968 |
| | | | |
| |40012 |44925 |47441 |
| | | | ... ... бұл кәсіпорындарда жұмысшылар саны бойынша ерекшеленеді.
Егер Қазақстандағы нақты ... ... ... ... ... санын анықтайтын болсақ оны келесі кестеден көруге болады.
Сонымен қатар республиакдағы шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... да ... Экономикалық Зерттеу институтының 2000 жылғы ... ... ... ... шағын кәсіпорындар келесі
ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... 67,4 %; ... ... 1,3%; ... 17,5%; -өндірістік кооперативтер 13,8 %;
Енді еліміздегі шағын кәсіпкерліктің даму динамикасын аймақтық ... ... оны ... ... ... ... ҚР-ның аймақтарында 2001 жылдың 1-ші сәуіріне шағын ... ... ... ... ... ... дамыған аймақтарына:
Манғыстау облысы 11,7 балл;
Атырау облысы 11,1 балл;
Ақмола ... 9,75 ... ... 9,5 ... облысы 9,33 балл;
Қарағанды облысы 9,17 балл;
Астана қаласы 9,17 балл;
Шағын ... даму ... ... категориясына:
Батыс Қазақстан облысы 8,5 балл;
Солтүстік Қазақстан облысы 7,0 балл;
Алматы қаласы 8,42 балл;
Алматы облысы 8,17 балл;
Жамбыл облысы 6,83 балл;
Қызылорда облысы ... ... даму ... ... ... Қазақстан облысы 4,67 балл;
Оңтүстік Қазақстан облысы 3,75 балл;
Бұдан шығаратын қорытынды бүгінгі таңда кәсіпкерлікті ... ... ... және ... ... ... ... өз шешімін табуға
тиіс екенін көруге болады.
Жалпы аймақтық негізінде шағын кәсіпорындардың орналасуы сол аймақтық
ерекшелік сипаттарына қарай және еліміздегі ... де ... ... кәсіпкелік қызметін республика деңгейінде ... ... ... кәсіпкерлік қалыптасты деп айтуға болады.
3. Шағын және орта бизнестің даму ... және шешу ... және орта ... қызметін жүзеге асыру ... ... ... ... ... белгілі.Бұл жерде айта кететін бір
жайт кәсіпкерлер өздерінің ... ... ... ... ... және ... ... мүдделері мен құқықтарына нұқсан келтіруге
болмайды.
Сондықтан кәсіпкерлікті өндірістік-шаруашылық қызмет аясының мемлекет
тарапынан қарқынды түрде реттелуі ... ... ... ... жоғарыда аталшған тұлғалардың жеке басының мүдделері,
еңбек ұжымдарының, мемлекеттің, ... ... ... ... оларды үйлестіру, белгілі-бір шешімге және бәрінің
мүддесіне сай келетіндей ... келу ... ... туындайды.
Осы жағдайда мемлекеттің көмегі өте қажет ... ... ... ... ... мен шегін белгілеу; екіншіден,
кәсіпкерліктің даму қарқының төмендетпеуге назар аудару; ... ... және ... ... ... кәсіпкерлерді қисынсыз қатыстыра
бермеу; төртіншіден, бақылау органдарының кәсіпкерлік объектілерін тексеру
жөніндегі қызметтерін тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... орынды болуын қадағалау.
Кәсіпкерлерді дамытуға бөгет болып отырған ең үлкен мәселелердің ... ... ... ... ... ... ... жоқтығы болып табылады. Кәсіпкерлікке бөгет болып отырған
келесі тобы-бұл әкімшілік ... ... ... ... ... кедергі жасамау, олардың өз ісін ... ... ... ... жайында заңдар жазылғанымен, билік орган мүшелері жиі
тексереді.
Қазақстанда шағын кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... онда ... санының артуына қарамастан шағын бизнес секторы
мемлекет экономикасының ... ... ... ... көп ... Ол
осы экономика секторының проблемаларымен түсіндіріледі, яғни республикадағы
шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі ретінде келесі проблемалар ... ... ... саясатының жетілмеуі:-нормативтік-құқықтық актілердің ... ... ... мен ... ... ... қиындықтар:-кепілдемелік қамтылу мәселесі;-жоғары
ссудалық капитал;-несиенің қысқа мерзімділігі.
3) Өнімді өткізу мәселелері:-нарықтағы арзан импорттық ... ... ... ... ... ... сенімсіздігі;
4) Мемлекеттік органдардың араласуы мен ... ... ... ең ... ... ... базаның
тұрақсыздығы. Ия, заңдар қабылданды, мысалы: “Жеке кәсіпкерлікті ... ... ... ... ж.\; және бүгінгі күні де ... бұл ... ... ... іс-жүзінде толық жүзеге
асырылмағандықтан еліміздің кәсіпкері үшін біршама қиындықтар ... ... ... ... ... ... ... көптеген тексеруші және қадағалаушы басқару органдарының ... ... ... жұмысының тоқталуына әсер тгізеді.
Бұл кедергілермен қатар, кәсіпкерлік ... ... ... ... ... бөлімдері, санитарлық-эколоигялық
инспекциялар, ... ... ... ... құқықтарын қорғау
орталықтары және тағы басқасы кәсіпкерлердің мүдделері мен ... ... ... ... және заң шығарушылық пен сот органдарының
өкілеттері мен функцияларын иемденіп бара ... Бұл өз ... ... яғни ол дегеніміз заңсыз ақша талап етудің тиімді
құралы болып табылады.
Ауыр салық екі ... ... ... ... яғни ... ... ... бастамасымен
жүргізілетін кәсіпорындарға заң шенберінен шығып кететін ... ... ... ... жасырын түрде, яғни нақтылы шенеуніктердің қалтасына ... ... ... Бұл өз деңгейінде кәсіпкерлерге теріс әсер ... ... ... ... ... мәселе –несиелік ресурстарды алудың ... банк ... ... ... ... ... ... Құру мен Даму банкісінің ашық несиелік тізбегінен; ... ... ... мен ... ... ... қолдайтын басқа да
қаржы көздерінен ала ... ... ... ... ... ... оны қолдану инвестициялау механизмінің жетілдіруін қажет
етеді.
Шағын ... ... ... ең ... ... ... ... жетілмеуі болып саналады. Бұл мәселеге негізінен келесі
кедергілерді жатқызуға болады.
-Заңдық номативті актілердің жиі ... салу ... ... ... ... өте көп ... мен ... жинаудың күрделі жүйесін жатқызуға болады;
Жалпы қазіргі кезеңде Қазақстанда қалыптасқан салық және ... ... ... ... дамуына ықпал жасамайды деуге болады.
Сонымен қатар, кәсіпкерлікке тежеу болып отырған ... ... ... ... ... жөнінде нақты, айқын мемлекеттік
саясаттың ... ... ... ... ... белгісіздік,
білімсіздік, тәжірибенің жоқтығы, өз бетімен жұмыс істей білмеу-осының
барлығы шағын кәсіпкерлік ... ... ... әсер ... ... бизнесті экономикадағы ролін арттыру жолдары
Экономикалық саясаттың тұрақтылығы, нарықтық ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген әкімшілік
талаптар, жеке бастамашылыққа дем беретін идеологиялық жағдайлар және тағы
басқалар. ... АҚШ –та ... ... ... ... ... ұйым
Шағын Бизнес Әкімшілігі бар; Жапонияда жергілікті билік органдары қарызды
кепілдендіру жөніндегі ассоция ... ... ... ... банкі арқылы кәсіпкерлерді несиемен және кепілдемемен ... оған ... ... ... ... ... ... шағын кәсіпкерлік баяу қарқынды және қиын түрдедамып
келеді. ... ... және орта ... ... мен
ынталандыру бүгінгі күні мемлекетіміздің алдыңғы шешетін ... ... Бұл ... ... ... ... қызметін тиімді атқаруына ... ... өмір ... ... ... ықпал ету болып табылады.
ҚР-ның аса назар аударып жатқан аясы ... ... ... ... ... және ... ... етудің ... шешу ... Оған ... ... ... ... реттеудің ұтымды түрлері мен шегін белгілеу.
2-ден, кәсіпкерліктің қарқының өсіру ... ... салу ... шешу ... ... бақылау органдардың кәсіпкерлік субъектілерін тексеру ... ... бұл ... ... Президентінің “Қазақстан 2030
бағдарламасында да көрініс ... ... өсу ... ... ... ... дамытудың мақсаты-оны дамыту үшін қолайлы
жағдай жасау. Негізгі басымдықтар:
1) мемлекеттік, қоғамдық және ... ... ... ... ... ... іс-қимылы;
2) несиелендірудің тиімді және қол жеткізілетін жүйелерін қалыптастыру;
3) шағын кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымын ... ... іске ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орындарының құрылуы; шағын бизнес
саласында жұмыс істейтіндер санының артуы; нақты ... орта ... орта ... ... ... иелерінің жаппай жігін қалыптастыру
күтіліп отыр.
Республиакада ... ... ... үшін ... ... Бұл тұрғыда шағын кәсіпкерлік субъектілері ... мен ... ... ... сүйенеді. Еліміздегі
екінші деңгейлі банктердің жалпы несие саясаты ... ... ... несиелендіру жүйесі жүзеге асырылған. Мысалы, Казкоммерцбанк
жеке тұлғаларға 500 доллардан жоғары көлемде және мерзімі 12 ... ... ... бір ... мөлшерлемесімен несие беруді жүзеге асырады.
Сонымен қатар, Европалық ... Құру мен Даму ... ... шағын
бизнесті қолдау Қорымен бірлесе отырып шағын кәсіпкерлікті несиелендіру
бағдарламасын ... Бұл ... ... және ... қысқа мерзімді және орта мерзімді несиелер беру арқылы
бәсекелі жеке секторды кеңейту және ... ... ету. ... ... 775 млн. ... және ... үш түрін беруді ұсынады:
1) micro (10 мың долларға дейін )-бұл теңгемен, шетел валютасымен де ... ... ... ... ... 30 мың долл. дейін ) шетел валютасымен 12 айға
дейін; теңгемен 18-айға ... ... ... 125 мың ... дейін ) шетел валютасымен 30 айға дейін; ... 12 айға ... ... бағдарлама бойынша келесі банктер жұмыс ... Банк ... ... Алем Банк ” және ... ... ... ... берушілердің 37%-коммерциялық банктер,
21%-жеке қарыз берушілер (достар, туыстар), 18%-шағын кәсіпкерлікті қолдау
мен дамыту ... ... Банк ... ... ... 2003 жылы сәуірде ҚР-ның Президентінің Қазақстан халқына
өсу және дамыту бағдарламасы ... ... ... яғни 2004 ... ... ішкі және ... ... негізгі бағыттары туралы
бағдарламасы жарияланды. Бұл тұрғыда экономиканы дамыту негізінде негізгі 4
бағыт ... ... ... инфрақұрылымдылық;
4) әлеуметтік;
Сонымен қатар Қазақстандағы кәсіпкерліктің осындай мемлекеттік
қолдауларға ие болуына ... оны ... көп ... жүйесін
көрсетуге болады.
ҚР-дағы кәсіпкерлікті басқарудың көп деңгейлі жүйесі:
Шағын кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі агенттігі
\мемлекетік деңгей\
- -кәсіпкерлікті қаржылық қолдау;
- ... ... ... ... ... көмек көрсету;
- -бизнесті ақпараттық қолдау;
- -кәсіпкерлік белсенділікті ынталандыру;
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың аймақтық орталықтары
\аймақтық деңгей\
-аймақтық экономиканың өсу бағдарламалары;
-шағын кәсіпкерлікті дамыту ... жаңа ... ... ... ... көрсету;
-шағын бизнес қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында аймақтық
ресурстарды оқу ... ... ... ... ... экономикалық қызметтері;
Шағын кәсіпкерлікті дамытудың облыстық, қалалық орталықтары
\локальді деңгей\
-кеңес орталықтары;
-кәсіпкерлер үшін оқыту бағдарламалары;
-бизнесті ақпараттық қолдау;
-бизнес-инкубатор құру;
-проблемаларына қатысты ... ... және оның ... ... ... ... ... басқару:
-тиімді кәсіпорын белгілеріне сәйкес бизнес-идеяны бағалау;
-ұйымдастырушылық формасын таңдау;
-өспелі бизнес-жоспарын жүзеге асыру;
-кәсіпорынның ... ... ... және қалыптасу кезеңі;
-болжанған көрсеткіштерге жету кезеңі;
-келешектегі даму жоспары;
-кемелдеңген кезең;
Жалпы шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау ... ... ... ... ... өзіндік жүйе құрып, үш блокқа бөлінеді:
1) концептуалды-бағдарламалық;
2) ұйымдық ... ... блок ... ... ... ... ... тұжырымдамалары мен бағдарламаларын
қамтиды.
Ұйымдық-ресурстық бойынша шағын кәсіпкерлікті қолдаудың ... ... ... мен ... ... сондай-ақ тиісті
ресурстарымен және мамандармен қамтамасыз етілген инфрақұрылым нысандарын
біріктіреді.
Сонымен қатар шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен ... ... ... ... және жергілікті деңгейде ұйымдастыру
бағыттарын мақсатты түрде қол ... ... ... ... ... ... таңда Қазақстанның таңымал экономист-ғалымдары шағын
кәсіпкерліктің мәселелерің терең қарастырғанда, оның ... ... ... ... ... ... мен қызметтер ассортиментін көбейту және өндіріс
көлемін ұлғайту;
-экономиканың мемлекеттік секторының тиімсіз өндірісін ... ... ... және осының есебінен ірі кәсіпорындар қызметінің тиімділігін
арттыру;
-қосымша әрі ... ... ... ... ... және шұғыл жұмыс істейтін өнім түрлерін шығару
арқылы қоғамдық өндірістің көлемін ұлғайтып, ... ... ... жұмыссыздықты жоюға көмектесу;
-қосымша жұмыс орындарының пайда болуына ықпал ету мүмкіндіктері;
-экономикадағы бәсекелестікті дамыту;
Сондықтан бұл ... ... ... шағын және орта бизнеске
байланысты болғандықтан негізінен бірінші кезекте отандық тауар жәнеқызмет
өндірушілер жайлы ... ... және орта ... –ел ... ... ... деуге болады. Өркениетті елдерде бұл саланы
дамытуға басты назар аударады және шағын ... ... ... ... бүгінгі таңда шағын кәсіпкерлікті дамыту мен оны қолдау
Қазақстан Республиаксының экономиаклық реформаларының ... ... ... ... ... бұл ... ... кәсіпкерліктің даму
барысын, оның қалыптасуындағы негізгі кедергілері мен оны ... ... ... ... сипатталынып,басқару тұрғысынан
талданады. Сонымен қатар, осы жұмыстың қолданбалы мәнділігі ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру арқылы экономикамен
байланыстыру мәселесі кең ... ... Бұл ... келесі
мәселелерді ескеру қажет:
-қызметтің тиімділігі мен ұтымдылығын арттыру;
-шағын кәсіпорындар қызметінің барлық істерінің нормативтік-құқықтық
актілерін қалыптастыратын ... ... салу ... тиімді тұрақтандыру;
-шағын және кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін мейлінше бақылап,
басқару ... ... ... яғни ... ... іске асыру
сияқты мәселелер жатыр.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Назарбаев Н.А. Қазақстан-2030, Алматы-1997 ж;
2. ҚР-ның ... ... ... ж., ... ... К.О. ... в РК, ... ж;
4. Бердалиев К.Б. Қазақстан экономикасын басқару, Алматы-2001 ж;
5. Бердалиев К.Б., Тұрсынбаев А.А. Менеджмент теориясы мен ... ... Под ред. ... Е.Б. ... препринимательство:теория, мировой
опыт и Казахстан, Алматы-2001 ж;
7. Битемиров Қ.Т. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметтің даму
жолдары және құқықтық негіздері, ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау заңы, Алматы-1997ж;
9. Егемен Казақстан газеті // табыс та, міндет те көп. 27.12.2002 ж;
10. Афанасьев В. ... ... ... ... ... 1994. №2. ... ... Л. Старна располагает условиями для вывода экономики на путь
устойчивого равновесия // ... №1 ... ... В. ... бизнес: проблемы становления // ... ... 1993. №2. ... Баранников А. Помочь малому бизнесу // Экономика и жизнь. 1996. ... ... ... ... - ... ... И. ... развития малого бизнеса в Казахстане, Аль-Пари,
№3-4, 72-75бет.
16. www.ct\kz;
17. www. khabar.kz;

Пән: Бизнесті бағалау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе36 бет
Шағын бизнестiң түсiнiгi және түрлерi13 бет
Шағын бизнестің : қазіргі кездегі дамуы мен қалыптасуы және оны мемлекеттік қолдаудың теориялық аспектілері61 бет
Шағын бизнестің экономикалық мазмұны10 бет
Шағын бизнестің экономикалық мәні мен маңызы және ерекшеліктері25 бет
Шағын бизнестің Қазақстанда қалыптасуы, дамуы8 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет
Шағын бизнестің: мән – мазмұны , ерекшеліктері26 бет
Шағын және орта бизнестің (ШОБ) қаржы менеджментін ұйымдастыру ерекшеліктері72 бет
Шағын және орта бизнестің даму мәселелері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь