Отбасы тәрбиесі – халық педагогикасының негізі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І ТАРАУ. ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ . ХАЛЫҚ ПЕДАГОГИКАСЫНЫҢ
НЕГІЗІ
1.1. Отбасында ата.ананың балаға тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

ІІ ТАРАУ. ҒҰЛАМАЛАР ЕҢБЕКТЕРІНДЕГІ ХАЛЫҚТЫҚ ПЕДАГОГИКА
МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1. Әл.Фарабидің педагогикалық жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 10
2.2. Жүсіп Баласағұнидің тәлім.тәрбиелік идеялары ... ... ... ... ... ... ... ... ..14

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 20
Қазақстан Республикасы Егеменді ел болып, тәуелсіз мемлекет ретінде дүниежүзілік қауымдастыққа танылып, үлкен өркениетке бет алуда. Осы бетбұрыста өткен тарихымызды қайта қарап, ондағы рухани құндылықтарды елеп-екшеп, оларды бүгінгі күннің кәдесіне жарату мәселесіне ерекше көңіл бөлінуде. Әсіресе, ұлттық педагогикадан жас ұрпақ тәрбиесіне халқымыздың рухани, мәдени мұраларын тиімді пайдаланудың жолдарын жетілдіруді талап етіп отыр.
Қазақ халқының өзіне тән қайталанбас тәлім-тәрбиесінің қалыптасуына ертедегі түркі мәдениетінің қосқан үлесі зор. Қоғамның молшылыққа кенеліп, бақытты өмір сүруіне ықпал ететін факторлардың бірі – ұрпақ тәрбиесі деп түсінген түркі бабаларымыз сан ғасырлар бойы өздерінің тәлім-тәрбиелік құндылықтарын қалыптастырған, нәтижесінде бүгінгі түркі тілдес халықтардың тәлімдік мұраларының дамуына негіз бола білді.
Қоғамдық жаңғыру кезеңінде, Қазақстан әлеуметтік, саяси, экономикалық қатынастардың сипатының өзгеруі өз кезегінде қоғамдық білім, тәрбие институттарының да жұмыс бағыты мен мазмұнына жаңа талаптар орны, оның басты міндеті – бала тәрбиесінде болған көзқарасты өзгертіп жаңа тұрғыдан тану мәселесін туындатады. Қазіргі педагогика ғылымы адамның дамып қалыптасуындағы отбасының өзіндік орнын баса көрсетуде. Мұндай жағдайда ата-ананың педагогикалық сауатын ашу, ұлы ғұлама – педагогтардың еңбектерін қолдана отырып ұрпақтарды тәрбиелеу мәселелері бар. Отбасы тәрбиесінде қолданатын әдістер өзгеше екені белгілі, бір-ақ халқымыздың ұлттық тәрбие әдістерін ұмытпай, қолдану керек. Адам өмірінде отбасында алынған тәрбие өте маңызды және басты.
1. Әбілова З., Қалиева Қ. Этнопедагогика А.1999 ж.
2. Ата-ана беделінің тәлім-тәрбиелік мәні. халық.ғылым. – тәжіриб. конф. кмат-ры. А, 2003 ж.
3. Отбасындағы тәрбие мәселелері. Қазақстан мектебі 1998 - № 10 – 37-41 б.
4. Жүсіп Баласағұнидің тәрбие қағидалары ҚазМУ хабаршысы. Педагогика сериясы – 2002 - № 2 – 19-22 б.
5. Қалиев С. Халық педагогикасының ауыз әдебиетіндегі көрінісі. А, 1987 ж
6. Келімбетов Н. Түркі халықтары әдебиеті А. 1996
7. Қадырова Г. Ұлттық тәрбие-ұлағат көзі. Қазақ тілі мен әдебиеті. – 2004 - № 3 – 117 – 118 б.
8. Нухахметов Н. Ұлттық педагогика тарихы. Қазақстан мектебі – 2004 - № 8 – 17-19 б.
        
        ығыс ғұлама еңбектеріндегі отбасы тәртиесінің мәселелерінің сабақтастығы
Шығыс педагогикасының тарихи аспектілері
Жоспар
КІРІСПЕ.....................................................................
...........................................3
І ТАРАУ. ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ – ХАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... ТАРАУ. ҒҰЛАМАЛАР ЕҢБЕКТЕРІНДЕГІ ХАЛЫҚТЫҚ ПЕДАГОГИКА
МӘСЕЛЕЛЕРІ
1. ... ... ... ... ... ... Егеменді ел болып, тәуелсіз мемлекет ретінде
дүниежүзілік ... ... ... ... бет алуда. Осы
бетбұрыста өткен тарихымызды қайта ... ... ... ... ... ... бүгінгі күннің кәдесіне жарату мәселесіне ерекше көңіл
бөлінуде. Әсіресе, ұлттық педагогикадан жас ... ... ... ... ... ... ... жолдарын жетілдіруді талап
етіп отыр.
Қазақ халқының өзіне тән қайталанбас тәлім-тәрбиесінің ... ... ... ... ... зор. Қоғамның молшылыққа кенеліп,
бақытты өмір сүруіне ықпал ететін факторлардың бірі – ... ... ... ... бабаларымыз сан ғасырлар бойы өздерінің тәлім-тәрбиелік
құндылықтарын ... ... ... ... тілдес халықтардың
тәлімдік мұраларының дамуына негіз бола білді.
Қоғамдық жаңғыру кезеңінде, Қазақстан әлеуметтік, саяси, экономикалық
қатынастардың ... ... өз ... қоғамдық білім, тәрбие
институттарының да жұмыс бағыты мен мазмұнына жаңа ... ... ... ... – бала ... ... көзқарасты өзгертіп жаңа тұрғыдан
тану мәселесін ... ... ... ... ... ... ... өзіндік орнын баса көрсетуде. Мұндай жағдайда ата-
ананың педагогикалық сауатын ашу, ұлы ғұлама – педагогтардың еңбектерін
қолдана ... ... ... ... бар. Отбасы тәрбиесінде
қолданатын әдістер өзгеше екені белгілі, бір-ақ халқымыздың ұлттық тәрбие
әдістерін ұмытпай, қолдану ... Адам ... ... ... тәрбие
өте маңызды және басты.
Отбасы тәрбиесіне қатысты тәлім-тәрбиелік идеяларын қазақтың халық
педагогикасында ... ата ... Әбу ... ... ... ... Сайф Сараи шығармаларында елеулі орын алған. Қазақ ... ... бері ... ... ... ... ... жыраулардың, педагог-ағартушылардың қайталанбас тәлімі мұралары туған
халқымен қайта табысуда. Солардың ішінде Әл-Фараби және Жүсіп Баласағұнидің
тәлім-тәрбие ... ... ... орны ... Республикамызда
бүгінгі күні рухани салада жүріп жатқан сананың ... ... ... ... ... нәтижесінде ғасырлар бойы жинақтап,
ата-баба тарихынан бізге ... ... мол ... ... ... пайдалану мүмкіндігі туып отыр. Осыған байланысты,
ұлттық педагогикалық тарихының ... ... ... ... ойшылдардың педагогикалық ой-пікірлерінің өзіндік қалыптасуы,
даму ерекшеліктерін, олардың өздерінен кейінгі ұрпақ санасына ... ... ... ... жан-жақты жүйелі зерттеу, өзекті мәселелердің бірі
болып саналады. Отбасы ... ... ... ... ... ... педагогикасымен сабақтастығын анықтау – осы
курстық жұмыстың актуалдығын білдіреді.
Курстық жұмыстың ... - Әл ... ... ... тәлім – тәрбиелік идеяларына теорилық негіздеме беру және
оларды талдау.
Курстық жұмыс – ... екі ... ... ... тізімінен тұрады.
Бірінші тарау «Отбасы тәрбиесі – халық педагогикасының негізі» деп
аталады да, «Отбасында ата-атаның балаға тәрбиелік ... ... ... бөлімнен тұрады.
Екінші тарау екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім «Әл-Фарабидің
педагогикалық ... деп ... ... Ұлы ... шығармаларының жалпы
тәлім-тәрбиелік идеяларының терең мәні ... ... ... ... ... ... идеялардың қазақтың халықтық
педагогикасымен сабақтастығы дәлелденеді.
І ТАРАУ. ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ – ХАЛЫҚ ПЕДАГОГИКАСЫНЫҢ НЕГІЗІ.
1.1. Отбасында ата-ананың ... ... ... арттыру жолдары.
Отбасында ата-ана өзінің баласын қандай адам етіп тәрбиелеуді өздері
алдын-ала белгілейді. Әр отбасында тәрбиеде қолданатын әдістер де ... әр ... аз да ... ... өмір ... ... ... мен қызығулары қалыптасады. Сол ... ... ... мән беріледі. Отбасында әртүрлі жағдаяттар мен төтенше ахуалдарда
өзін ұстаудың нормаларын, мінез-құлқын реттеудің өлшемдерін меңгереді. ... ... ... олардың үлгі-өнегесі, үйдегі ахуал,
отбасының психологиялық тынысы арқылы балалардың ... ... ... ... ... ... қалыптасуымен бірге қандай қылықтары
үшін сөгіс алып, не үшін жазаланатынын, әділдік пен адалдық туралы ... ... ... сөзі, мінез-құлқы ғана емес, ондағы
қоршаған заттар да әсер етеді. Үйде кітап көп ... ... ... - ... шешесінің ұстағаны қағаз, қалам, оқығаны кітп болса, баланың да көз
ашып көргенінің ... ... ... ... ... де ... Жалпы, тәрбиелеу әдістері педагогикада ... ... ету, ... ... ... ... ... ету арқылы баланың өзіне сенімін нығайту;
- ықпал ету ... ... ... ... ... ету арқылы қуаныш сезімін ояту.
Гуманизм, табиғатпен үйлесімділік, халықтық, еңбекте ... ... ... мен ... ... ... ... ілтипат пен құрмет – бұлар ұрпақ тәрбиелеудің ... ... ... ... Бұл ... ... ... табиғи
жағдайға қояды, яғни оның дағдылы ортада өсіп жетілуін, ... ... ... ... ... ... ... мен әдет ғұрыптар арқылы
тәрбиелеуін қамтамасыз етеді. Бұл ... ... және оның ...... ... жалпы бағытын, оның мақсаты, мазмұнын және
ұйымдастыру әдістемесін анықтайды.
Қазақ халқының отбасындағы осындай ... тән ... ... ... бірлігін бірі жолына қарай құрмет ... ішкі жан ... ... ... ... ... шарттары.
Сондықтан «ұяда не көрсең – ұшқанда соны ілесің», «Ата көрген оқ жонар, Ана
көрген тон пішер» дейді қазақ ... ... ... бала ... өмір ... кете ... да оңай ... күтім, жылы алақан, қамқор әке, әже, ана еңбектері керек. ... қарт ... ... сый құрмет көрсетеді. Өсіп келе ... бір ... ұлы мен ... жеті ... ... ... керек, жұртын
білуге баулыды. Жеті ата: Ата, әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене.
Жеті атасын білген ұл, жеті рулы ... ... жер. Үш ... өз жұрты, қайын
жұрты, нағашы жұрты.
Бала тәрбиесіндегі жеті атасын білу шежіреден хабары болуы керек деген
сөз. Ал ... деп ... ... ... ... ... баяндайтын
атадан балаға мирас болып келе жатқан деректерді атайды.
Қазақтың отбасында баланың өмірінде сабақ ... ... ... ... ... ... ... пайдалана білу, ізгі
тілектерді айта білу, асыл сөздер, ырымдар, тиым ... ... ... ... мән ... халқы бала тәрбиесіне қоғамдық мән беріп, көңіл бөлген. Оның аса
жауапты қоғамдық ... ... ... отырып, халықтың әр ... ... бала ... мақсаты мен міндетін, оның іске асыру
жолдарын өз ... сай, ... ... ... Әрине, бала тәрбиесін
барлық әлеуметтік топтарға ортақ, бәріне бірдей қажетті жақтары да аз ... ... ... жағдайлар ең алдымен баланың адамгершілік қасиеттерін,
елжандылық сезімдерін тәрбиелеу болып табылады.
Адамның адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу дегеніміз жан-жақты мазмұны
кең құбылыс. ... ... өз ... адам ... тән ... ... қасиеттерінің бәрін өз бойына сіңіруді қалайтыны да даусыз. ... әр ... ... ізгі ... ... ... бермейді. Өйткені,
біріншіден, табиғаттың әркімге әр түрлі қабілет, әр түрлі мүмкіндік ... ... ... ... орта оған өз ... ... қоймайды.
Табиғатынан дарынды адам өмірден өз орнын ... ... оған да ... тимей қоймайды.
Баланың ақылын тәрбиелеу оның танымдық қабілеттерін жан-жақты дамыту,
әр түрлі ... ... мен ... байқағыштықты, естің
түрлерін жаттықтыруды, ойдың елестетуін ынталандыруды талап етеді. Мәселен,
жұмбақтар халық педагогикасында осы ... ... ... аса құнды
дидактикалық материалы болып табылады. Олар баланың ойлауын дамытуға ықпал
жасайды, оларды ... ... ... ... ... мен ... ... үйретеді және де сол зат ... ... ... ... жалпы адам туралы, адамның жекелеген дене мүшелері: бас,
ми, ... ... шаш, тіл, ... жүрек, тамырдың соғуы және т.б.б
әрқайсысы жайлы айтылатын ... мол) ... ... ... кеңірек
сипаттама беруге мүмкіндік береді.
Алайда ақыл-ой ... ... ... мәні ... ғана ... олар ... ақылды, табиғат жайлы
мәліметтермен және адам өмірінің түрлі салаларынан білімдермен байытады.
Оларды ... ... ... ... және ... жайлы мағлұматтар
жиынтығын ақыл-ой әрекеті процесінде алатындығында. Мәселен, дүниені тануды
кеңейтудің аса мәнді ... ... ... ... ... ... жаңылпаштар мен ертегілер, аңыздар мен ... мен ... алға ... мен ... ақыл парасат көзі, еліктеу үлгісі, сенімді
жетекші. өткен ұрпақтың ... ... және ... ... мен шешендік
сөйлеудің үлгісі ретінде, терең ойларды сақтап ... ... ... ... ... ұлы қазына ретіндегі көзқарас және ақыл-ой тәрбиесінің
мәнін негіздеу халықтың ... орта ... ... ... ... үндеуінің өзіндік үлгісі еді. Балаларды өмірде қажет білімдер
қорымен ... ... ... ... ... іске ... өткен тарихпен таныстыру жөніндегі ... ... ... ... пен рух өн ... ... өтетін қазақ
халқының батырлар жырлары мақтануға тұрарлық. Олар ... ... ... дара ... ... ... аңыз-әңгімелер, жыр-дастандарға
өзек болған. Мәселен, ру-тайпалардың ұлыстық дәуірдегі ... ... ... Қорқыт жөніндегі аңыздар, оғұз, Алпамыс, Күлтегін туралы жыр
дастандарды атауға болдаы. Олардың бала санасын ... ... Өз ... тайпасы, отанына сүйіспеншіліксіз, өткен тарихына мақтанышсыз халық өз
этникалық даралығын ... қала ... еді. ... батырлар барлық
уақытта халықтық жоғары сана мен даралықтарды алып жүруші екендігі ... ... ... ... ...... жеке ... не топтың алдына қойған мақсатқа
жету үшін іс-әрекетін ұйымдастыру сипаты ... ол ... ... ... отбасының тәрбиесінде – баланы жақсы ойға, жайдары мінез, пайдалы
істерге үйрету. ... ... ... ету үшін ата-ана және басқа да
отбасы ... ... ... ... жағдайлар болу керек. Ол
отбасының материалдық, рухани ахуалы.
Ата-ананың тәрбиелік ықпалын арттыру жолдары:
1. Баланы дұрыс ... ... ... ... ұстануы.
3. Ата-ананың шынайы беделінің болуы.
4. Әке мен шешенің өзара сыйластық қарым-қатынасы.
5. Балаларының арасында сыйластық, достық, ... ... ... ... адамдармен сыйластық қарым-қатынаста болуы.
7. Балалардың жас ерекшелігі педагогикасы мен ... ... ... (принциптерін) меңгеруі.
9. Балаға сөзін тыңдата білуі.
10. Баланы соңынан ерте ... ... ... ... ... Балаға жақыны, сырласу, ақылшысы бола білуі.
13. Отбасы тәртібін балаға мойындатуы.
14. ... ... ... Өзі ... үлгісі болуы.
16. Баланың өзіне сенімін арттыра білуі.
17. Күнделікті өмірден қуанышты сәттер таба білуі.
18. Баланың жақсылығын арттырып, жаманын жасыра білуі.
19. Баламен ... ... ... ... туғыза білуі.
ІІ ТАРАУ. ҒҰЛАМАЛАР ЕҢБЕКТЕРІНДЕГІ ХАЛЫҚТЫҚ ПЕДАГОГИКА МӘСЕЛЕЛЕРІ.
2.1. ӘЛ-ФАРАБИДІҢ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ЖҮЙЕСІ.
Халықтық педагогикалық құбылыстарды зерттеушілер ресми педагогика мен
халық педагогикасының ... ... ... ... ... мен өзара шарттастығын дәлелді ашып түсіндіреді. Егер ресми
педагогика түрлі ... ... ... ... ... ... ... эстетиалық және діни көзқарастардың
ықпалы қашанда сезіліп отырса, ... ... бұл ... ... алғанда халықтың ойы мен мүддесін, ұрпақты тәрбиелеу мен оқыту жайлы
түсінігін ... ... ... ... ... ... ... тікелей халық өмірінің, халық педагогикалық
мәдениетінің ықпалымен пайда болғанын ... ... ... орта ғасыр мәдениеті қайраткерлерінің
отандастар жинақтаған аса бай тәрбие тәжірибесін есепке алмауы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық ой даналығына үздіксіз назар аудару байқалады. Бұл
өзара байланыс Х-ХІҮ ғғ. Шығармаларының маңызды ... ... ... ... ... мен ... ... оқыту жөніндегі
байланысты білімдермен қаруландыру, балаға оның жеке және ... ... шын ... ... ... – мұның бәрі
Әл-Фараби педагогикалық жүйесінің құрамды бөлігі болды. Халықтан алып
пайдаланылған көптеген ... оның ... ... гуманистік
өзегін құрады. Және оның педагогикасының оөыз бағыттылығын күшейтті.
Ұлы педагогтың халықтық тәрбие дәстүрлерін алып ... және ... ... ... қана ... ... ... табиғи. Ол педагогикалық
құбылыстардың жинытығын байыптады, тәрбие және ... ... ... жаңа мазмұн беріп, әрі қарай шығармашылықпен дамыта алды.
Оның ... оқу, ... алу, ... ... ... адамгершілік және
тәрбие мәселелерімен тығыз байланысты. «Философияны үйрену үшін ... ... білу ... ... ... ... ... алғы шарт етіп адамнан жан
тазалығын, ар тазалығын қойған. Адам тәрбиелі, адамгершіліг мол, ... және ... ағат ... ... ... ... ... творчествосында көрнекті орын алатын мәселенің бірі – тәрбие
мәселесі. Тәрбиеге анықтама бере ... ол: ... ...... ... ... этикалық ізгіліктер мен өнерлерді дарыту әдісі
деген сөз... тәрбиелеу кезінде халықтар мен қала ... ... ... ... ... ... дағдысы сіңіріледі, олар
осындай іс-әрекетке жігерлендіріледі, осы ... ... ... осы қасиеттер және бұлармен байланысты әрекеттер ... ... ... және ... ... ... ... болуы көзделеді» деп жазған.
Тәрбие мәселесін Әл-Фараби осындай кең мағынада түсіне ... ... ... мен қала ... ... алатын, атқаратын
орнын жоғары бағалайды. Дұрыс тәрбие берілмеген ... мен ... ... ... немесе қала тұрғындары деп аталып, ... ... ... ... нашар мінез-құлық, іс-әрекеттер
сипатталады.
Әл-Фараби бұл ... адам ... ... ізгіліктерді білім, тәрбие
арқылы дарыту, сол ... ... игі ... ... ол ... ... ... айтып отыр.
Этикалық ізгіліктерді адам бойына дарытуда Әл-Фараби тәрбиелеудің екі
түрлі әдісін атап көрсетеді: бірінші – иландырғыш ... сөз, ... ... ... ... ... бұл әдіс ... адамдарды өз еркімен ... ... ... ... ... - өз еркімен, өз қалауы
бойынша жөнге келмейтін және ... ... ... ... ... адамдарға қолданылатын күштеу әдісі.
Осы әдістердің ішінде Әл-Фараби ... ... ... ... әдісін жоғары бағалайды. Адам сезіміне ерекше әсер етеін, оның
жан-күйін баурап алатын этикалық ... ... ... ... ... мінез-құлыққа тәрбиелеуге болады. Тәрбиенің нәтижесінде адам
бойында пайда болған ізгілікті ... ... ... күйге
айналдыру үшін дағды қажет. «... Жаратылысынан ... ... ... ... – қайырымдылық әрекеттерге бағытталса, және бұл ... келе адам ... сол ... өзін ... ... дәрежеде әдет түрінде нығайып, бекісе, әрекетпен орныққан бұл
күй қайырымдылық деп ... Бұл ... ... ... ролі ... айта ... ... дағды, дағдысыз тәрбие
болмайтынын ескертеді. Тәрбиесіз дағды болмайды ... ... ... ... ... ... ... ізгілікті істерге бағыттап, тәрбиелесе
ғана, оның бойына сол істер дағды ретінде қалыптастырылады. Сол ... ... ... ... тәрбиенің нәтижесінде қол жеткен
қайырымды іс-әрекеттерді, ... ... ... ... ... ... адам ізгілікті бола алмайды. Адамның мінез-құлқы,
іс-әрекеттерді дағдыландыру, оның ... әсер ... ... күш ... ... – бір әрекетті жиі-жиі ұзақ мерзімге қайталап отыру.
Көркем немесе ... ... ... адам жүре келе
игеретіндіктен, ол соның қайсысына дағдыланса, ... оның ... ... болмақ. Жақсы мінез, іс-әрекеттер, жиі-жиі қайталана
отырып, адам дүниесінің рухани азығына айналса, ал ... ... ... оның ... ... ... ... деп
жазған Әл-Фараби.
Фараби, сонымен қатар, оқыту, білім беру мәселелеріне үлкен назар
аударып, бұл тұрғыда ... ... ... ... айтқан. Ол
«Философтардың қойған сауалдарына ... деп ... ... оқу, ... ... қатысты жайларға тоқталады. Мәселен,
оқып-үйренуге жаттап алу дұрыс па, жоқ ... алу ... бола ма ... ... ... алған дұрыс, өйткені барлығын жаттап алу ... ... ... бір ... арқылы ойда топтастыру пайдалы» - деп
жауап берген.
Ұлы педагог халықтық ауызша шығарылған үлгілеріне құштар. Бұларды ой,
сезім, өмір тәжірибесін ... ... ... ... ... деп
санайды. Көркем өлең жыр, сөз өнері баланың рухани дамуына, оның жаны ... ... ... ... жетілуіне терең тамыр жайып қуатты ықпал ете
алатынына ... Отан ... оның ... оның ... ... мен өмірі
адам жүрегіне ақыл жетпейтін билігін ешқашан тоқтатпайтынын әрі ғалым, әрі
ақын бабамыз қағаз бетіне түсірген.
2.2. ... ... ... ... ... педагогикалық көзқарастарының қалыптасуының түрлі
философиялық қырлары мен бастау алар ... ... мол. ... ...... халқының әдет-ғұрпындағы, салт-санасындағы, ауыз
әдебиеттеріндегі, мақал-мәтелдеріндегі педагогикалық ... ... ... ... – халықтық педагогика дәстүрлері.
«Құтты білік» дастанының мазмұнынан Жүсіп ... ... ... ... химия, математика, медицина, астрономия сияқты
гуманитарлық және табиғаттану ғылымдарын жетік білген өз ... ... ... ... ... көрініп тұр. Сонымен қатар, ол Шығыс
поэзиясы мен мәдениетін нәзік сезінген кемел ақын және ... ... ... ... түсінген мемлекет қайраткері.
Жүсіп Баласағұнидің педагогикалық көзқарастарының қалыптасуына Әл-
Фараби ... зор ... ... ... «Құтты білекте» Әл-Фарабидің
есімі нақты аталмаса да, ... ... ... ... ... ... ... байланыс жүйесін сана-сезіммен түйсіну арқылы әр
заманда өмір сүрген ... ... мен ақын ... ... ... ... тануға болады. Қос ғұлама өз шығармаларында айтылған
ұстаз ұғымына ел ... ... ... ... ... ... адам тәрбиесіне қатысы бар әлеумет өкілдерінің бәрін
сыйдырған.
Дастанда Шығыс жұлдыздарының бірі ... ... ж.ж.) ... ... Ануширван, Ферудин, Рүстем, Афрасиаб сияқты
кейіпкерлердің ерлік істері дәріптелініп, ... өз ... ... ... ... ... ... алтын арқауы болған адами құндылықтардың
жүйесі төмендегідей:
1. Адам, адамның өмірі, жеке тұлға.
2. ... ... ... Тектілік, парасаттылық, кісілік.
4. Оқу-білім, ақыл, даналық.
5. Әділдік.
6. Байлық, дәулет, құт.
7. Қанағат, ... ... ... жүрек.
9. Тіл өнері, сөз шеберлігі.
10. Ел басқару өнері, билік.
Педагогика ғылымында құндылықтың иерархиялық пирамидасының ... ... ... ... ... ... – адамнан, адамның өмірінен
артық, одан қымбат, одан ... жер ... ... ... жоқ.
Адамды, оның өмірін құндылық тұрғысынан қарастырғанда, педагогика
ғылымындағы жеке ... дара ... ... адам ұғымдарына тоқталмай
кетуге болмайды. Халықтық ... де әу ... ...... ... ... Баласағұнидің тәлім-тәрбиелік идеяларына ислам дінімен қатар,
бүгінгі де оқу-тәрбие жұмысының қанша зайырлы сипатын айтсақ та, әр ... ... еске ала ... ... адамгершілік тәрбие
берудегі діннің ролін ешқашан жоққа шығара алмаймыз.
Бүгінгі педагогика ғылымындағы ... ... ... ... ... жасау мәселелері «Құтты біліктен» ... ... ... тәрбиені баланың сәби күнінен бастау керектігін:
«Білім ... ... ... ... ... ... сіңер қаныңа» (1493-бәйіт)
деп тұжырымдайды.
Жүсіп Баласағұни мұрасында отбасы тәрбиесінің қыр-сыры ашылып, бүгінгі
педагогика ғылымында ... бойы ... ... мен ойшылдың адымды
тал бесіктен жер бесікке дейін тәрбиелеу ... ... ... ғұлама ойынша, отбасының беріктігі, оның болашақта өркендеуі ең алдымен
өмірлік дос болар жақсы жар таңдауға байланысты.
«Құтты білік» дастанында ұл мен ... ... ... ... ... бар. Жүсіп Баласағұнидің ерекше көңіл аударуға ... ... ... терезесі кең түсіп, пікір таластыра
алатын пайымдаулардың бірі – баланы ... ... ... үйде, отбасында
тәрбиелеу мәселесі.
Сонымен бірге, ол ұрпақ ... ... ... ... тәлімгер мен ұлағатты ұстаздардың да еңбектерін жоғары бағалайды:
«Тәрбиеші ал, ізгілікті, көшелі, Ұл-қыз жақсы, таза ... ... ... ... ғалымның ойынша, ақымақты оқытып, ақылды етем деу ... ... ... кісіні ғана даналық деңгейіне көтереді. «Құтты білікте»
ілім-білім, ғылым ... ... ... бар. ... Баласағұни адам
баласына игі қасиеттердің дені біліммен, оқумен, ізденумен келетіндігін
үнемі еске салып ... ... ... баласына қалдыратын ең қымбат мұрасы -
өнегелі тәрбие» деген ұлағатты сөзді әрқашанда ту етіп ... ... ... ... асыл тәрбиенің үлгісіне балап, болашақ ұрпаққа аманат –
сыйлық, құнды мұра ретінде өсиет етіп кеткен.
Ұлы ... ... ... ... ... ... нақты
тарихи кезеңін, педагогикалық білімдер деңгейін көрсете алтынын дұрыс
байқады. Халықтық педагогикалық ... ойды ... ... ... ... көреді. Шынында да халық еш уақытта бала тәрбиелеудің енжар
сырттай ... ... ... Оның ... тәрбиелеуі кей уақыттарда
арнайы ұйымдастырылған ... ... ... ... халықтың ісі, көңілі, құлқы да,
Сай келеді білік, ақыл, құлқына...
Оларсыз еш іс бітпейді емес пе? – деп халық ... ... соны ... тәртібіне өзіндік рухани мәдениетіне арнайы
көңіл аудартуы осындан. Еңбекші ... оның ... ... ... салттары мен дәстүрлері мол ... Олар ... ... ... ... ... ... халықтың қолөнерде,
киімнің әдемілігінде, даңқты қонақ жайлы қағидаларында, жақсы мінездің ізгі
әдеттері мен ... ... ... ... ... ата сөзі ғой, Ата сөзі – ұқсаң құтың көзі ғой». Бұл
автор үшін халық жоғары бедел болып ... тағы бір ... ... фольклордың кез-келген жанры шығармаларының
халықтығы соңында педагогикалық ... ... ... ... ... өзі тәрбие болатын; бәрі тәрбиеледі, ... ... ... ... мен ... әңгімелер мен
ертегілер, аңыздар мен эпостар оның құралдары қызметін атқарды. ... ... ... ... бола алады. Балалардың, жастардың
адамгершілік көзқарастарын қалыптастыру мақсатымен оларға сөз бен әсер ... ... ... «Тіл ... қасиет-сипаты мен пайда зияны»
айтылатын тарауын да ... ... ... Ол тұлғаға
табиғаттың ықпалы жайлы халық сенімін өз сенімі тақырыбы етіп алады және
табиғатқа ... ... ... ... ұлы ұстаз халықтан
үйрене отыра ... ... ... ... ету оның ... ... ... емес: халықтық – халық балаларына, автордың негізгі өсиеті
осыдар тұрады.
Халықтың рухани өмірінің ... ... ... ... ... ... ... педагогикасына ерекше тартымды күш берді.
Сондықтан бұл қағида оның педагогикалық жүйесінің патриоттық ... ... ... ... ... ... қалыптасуына, қазақ
жерінде ақыл-ойдың даналықтың дамуына тигізген ... мен ... ... ролі өте ... ... ... мынадай қорытындылар жасауға мүмкіндік
берді:
Халықтық ... ... ... әсіресе көне жазба
ескерткіштерде мақалдар мен мәтелдер, ертігілер мен ... ... ... тәрбие құралдарында толығырақ қолдану. Олардың шығу тегі мен ... ... алып ... ... ... ... халық
педагогикасын тереңірек түсінуге мүмкіндік беріп және оның демократиялық
сипатына назар аудару.
Көрнекті Шығыс ғұламалар тәрбиенің, ... ... ... ... халық педагогикасында халық даналығын бейнеледі.
Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде, отбасында ... ... ... ... ... ... ... Баласағұнидің отбасындағы тәлім-тәрбиелік
идеяларын жас өспірімдердің арасында кеңінен ... Осы ... ... этнопедагогика сабағына, осы ғұламалардың
педагогикалық, психологиялық көзқарастарына байланысты ... ... Ұлы ... ... ... ... бір жүйеге
келтіру, педагогикалық мұрасын әлі де ... ... Ұлы ... ... жас ... ... санасын әлемдік өркениет
деңгейіне көтеру.
Республикамыздың президенті Н.Назарбаев: «Қазақтар – ... ... ... ... ... өзінің
ұлттық «мен» дегізерлік қасиеттерін алып шыға алды. Жай ғана алып ... ғана ... ... жоқ, ... ... еселеп жаңғырта да білді» - деп
жазып, қазақ халқының мол мәдени, рухани мұраларының ... ... ... халқымыздың өткен тарихындағы прогрессивті педагогикалық
дәстүрлерін ұлттық және адамзаттық құндылықтар тұрғысынан қарап, ... ... ... ... ... қалыптастыруға пайдалану керектігі
айқын. Қазақ елі тәуелсіздік алғаннан бері ... ... ... ... ақын-жыраулардың, педагог-ағартушылардың қайталанбас
тәліми мұралары туған халқымен қайта табысуда.
ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1. ... З., ... Қ. ... А.1999 ж.
2. Ата-ана беделінің тәлім-тәрбиелік мәні. халық.ғылым. – тәжіриб. конф.
кмат-ры. А, 2003 ж.
3. Отбасындағы тәрбие мәселелері. Қазақстан ... 1998 - № 10 – ... ... ... тәрбие қағидалары ҚазМУ хабаршысы. Педагогика
сериясы – 2002 - № 2 – 19-22 б.
5. Қалиев С. ... ... ауыз ... ... А, 1987 ... ... Н. Түркі халықтары әдебиеті А. 1996
7. Қадырова Г. Ұлттық тәрбие-ұлағат көзі. Қазақ тілі мен ...... № 3 – 117 – 118 ... ... Н. ... педагогика тарихы. Қазақстан мектебі – 2004 -
№ 8 – 17-19 б.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Мектеп оқушылырының халық педагогикасын қалыптастыруда отбасының алатын орны35 бет
Отбасы тәрбиесін жетілдіруде психологиялық қызмет көрсетудің маңызы85 бет
Халық педагогикасы мен ғылыми педагогиканың сабақтастығы5 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Біздің отбасы8 бет
Бала бойында азаматтылық пен патриотизмге қалыптастыруда мектеп пен отбасы қарым-қатынасы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь