Бала тәрбиесі

Кіріспе
Негізгі бөлім
Тәрбие туралы түсінік
Тән мен тазалық тәрбиесі
Еңбек пен өнер тәрбиесі
Ақыл.ой тәрбиесі
Ізгілік пен адамгершілік тәрбиесі
Сыр мен сымбат тәрбиесі
Бала тәрбиесі
Тәрбиенің мақсаты мен тәрбиелік кәсіби қызметінің мотивтері
Тәрбие процесінің ерекшеліктері
Қортынды
Педагогика (грек paidagogike) – жеке адамды қалыптастыру үшін белгілі мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие, білім беру және оқыту туралы ғылым. Тәрбие қоғам үшін әр уақытта да керек болып келді. Онсыз жаңа ұрпаққа білімді және тәжірибиені әр қарай беруге, оларды қоғамдық өмірге тәрбиелеуге мақсат алған. Сондықтан тәрбие жөніндегі педагогикалық ойлар өте ерте кездерде пайда болды. Тіпті, ертедегі Шығыстың қолжазбаларында тәрбие мақсатына қойылатын талап жөніндегі пікірлерді кездестіруге болады. Тәрбиенің мақсаты, міндеті, мазмұны мен құралдары жөніндегі ойлар Демокрит, Платон, Аристотель т.б. ежелгі грек филосовтары еңбектерінде айтылады. Ол ойлар дербес педагогикалық теория емес, философиялық жүйелердің бөлігі ретінде қолданылды. Ежелгі грек философтарының тәрбиенің психология принциптеріне сүйенуі, ақыл-ой, адамгершілік, дене тәрбиелерінің бірлігі, адам дамуының жас кезеңдері жөніндегі идеялары келешек педагогикалық ойдың дамуына негіз болды. орта ғасырда Еуропа халықтарының педагогикалық көзқарастарына феодалдық қоғамда үстемдік алған дін ықпалы еді (Т.Мор, Т.Кампанелла, Э.Роттердамский, Ф.Рабле, М.Монтень) адамның жан-жақты және үйлесімді даму идеялары ұсынылды.
Педагогика ғылым ретінде жаңа дәуірде ғана пайда болды. оның негізін қалаушы чехтың педагогы Ян Амос Коменский болды. Ол ХVІІ ғасырда, сауатты адамдар бірлі-жарым ғана болған кезде өмір сүрді. Оқыту мен тәрбиелеудің ол ұсынған көптеген принциптері және ережелері өз маңызын осы кезге дейін жоғалтқан жоқ. Ян Амос Коменскийдің ізін қуушылар француз философы және педагогы Жан-Жак Руссо және швейцарлық педагог И.Г.Песталоции болды.
        
        Кіріспе
Педагогика (грек paidagogike) – жеке адамды қалыптастыру үшін белгілі
мақсатқа бағытталған жүйелі тәрбие, білім беру және ... ... ... ... үшін әр ... да ... ... келді. Онсыз жаңа ұрпаққа
білімді және ... әр ... ... ... қоғамдық өмірге
тәрбиелеуге мақсат алған. Сондықтан тәрбие жөніндегі педагогикалық ойлар
өте ерте кездерде пайда ... ... ... Шығыстың қолжазбаларында
тәрбие мақсатына қойылатын талап жөніндегі пікірлерді кездестіруге болады.
Тәрбиенің мақсаты, міндеті, мазмұны мен құралдары жөніндегі ойлар ... ... т.б. ... грек филосовтары еңбектерінде айтылады. Ол
ойлар дербес педагогикалық теория емес, философиялық ... ... ... Ежелгі грек философтарының тәрбиенің психология
принциптеріне сүйенуі, ақыл-ой, адамгершілік, дене ... ... ... жас кезеңдері жөніндегі идеялары келешек педагогикалық ... ... ... орта ... ... халықтарының педагогикалық
көзқарастарына феодалдық қоғамда үстемдік алған дін ... еді ... ... ... ... адамның жан-жақты және
үйлесімді даму идеялары ұсынылды.
Педагогика ғылым ретінде жаңа дәуірде ғана ... ... оның ... чехтың педагогы Ян Амос Коменский болды. Ол ХVІІ ғасырда, ... ... ғана ... ... өмір ... Оқыту мен тәрбиелеудің ол
ұсынған көптеген принциптері және ... өз ... осы ... ... жоқ. Ян Амос ... ізін қуушылар француз философы және
педагогы Жан-Жак Руссо және швейцарлық педагог ... ... ұлы ... ... ... ... ... Б.Майлин, Т.Жүргенов, С.Көбеев, М.Әуезов, М.Жолдыбаев,
С.Мұқанов қазақ ... ... ... ... ісі ой ... қыры мен сыры мол, неше ... тәсіл, әдістерді
қажет ететін аса күрделі процесс.
Педагогика адамды тәрбиелеу туралы ғылым ретінде ... ... жеке ... ... ... білім беру,
оқыту.
Негізгі бөлім
Тәрбие туралы түсінік
Тәрбие ісі – “ой шұңқыры”, қыры мен сыры мол, неше ... ... ... ... аса ... ... ... халқы арнайы бала
тәрбиесімен айналысатын ... ... ... ... ... ... , өз ұрпағын бесікте жатқан кезінен бастап-ақ ... мен ... ... ... ... тәрбиелеп отырған. Халықтық шығармалар
ішіндегі әржақты айқын ... ... ... әдемі қисын, жақсы ұқсас –
бәрі-бәрі балаларды қуантып, еліктіре әсер етіп, ой-пікірін шыңдап отырған.
Қазақ ... ... ісі ... Ш. ... ... ... сегіз түрлі мәселені қамтыған. Біріншіден, тәрбие басы алдымен
әдептілікке үйретуді көздеген, әке-шеше баласына ... ... ... ... етіп ... Екіншіден, олар баланы қайырымды, иманды, мейірімді
болуға тәрбиелеген. ... тіл ... ... ... ... ... ... болуға үйреткен. Бесіншіден, өнегелі ұстаз бен
көпті көрген ... ... ... ... ... ... құйма құлақ бол”
дегенді, бойларына біртіндеп сіңіре берген. Алтыншыдан, үлкенді ... ... ... ең ... ... етіп ... Жетіншіден, кісі
айыбын бетіне баспай, біреуге орынсыз тіл тигізбейтін әдепті ... ... ... табиғи кемдігін (мұрын пұшық, көзі ... ... т. б.) ... баспа деп үйреткен. Сегізіншіден, ел қорғаған батыр
бол, халық алдында қызмет ет, бар өнеріңді ... ... ... ... айтып қана қоймай, жеке өнегелер арқылы көрсетіп отырған.
Халықтық педагогиканың әр түрлі жақтарын сөз еткенімізді, алдымен ... ... ... ... ... ... ... бар. Өйткені адам
баласы алғаш дүниеге келген күнінен бастап дене тәрбиесі қолға алынады,
содан ... ... ... ... ... ... ... Ақыл-ой
сол еңбектің нәтижесінде қалыптасып ... Ал ... ... ... ... кезде жүргізілетін тәрбиенің жиынтығы іспеттес.
Енді халықтық педагогикадағы тәрбиенің жекелеген түрлеріне жеке-жеке
тоқталайық.
Тән мен тазалық тәрбиесі
Адамның жеке ... ... ... еңбек ететін азамат болып өсуі
үшін жан тәрбиесі мен тән тәрбиесі қатар ... Жан ... өзі ... туындайтын процесс. Осыны екі ауыз ... ... ... ... ... ... деп ... рухани байлықты игеру үшін тән
тәрбиесінің дұрыс ... ... ... ... дені сау ... ... Жаңа туған нәрестені қалай күту ... ... ... ... ... ... тұзды сумен шомылдырып, денесін маймен
сылауы, қол-аяғын созып, ... ... ... шала туған баланы
түлкі тымаққа салып асырауы, оған бие сүтін ... ... ... ... ... айғағы.
Дене тәрбиесіне ерекше көңіл бөліп, материалдық ... ... ... ... ... ... халқы “Денсаулық - зор байлық” деген.
Еңбек пен өнер тәрбиесі
Еңбек - ... ... ... көзі. Еңбексіз өмір жоқ. Қоғамдағы
байлықтың бәрі адам еңбегімен жасалады. Осыны терең ... ой ... - ... ... ... ”Еңбек түбі - ... ... ... ... ”Еңбексіз өмір-сөңген көмір”, “Еңбегі қаттының
ембегі ... ... ... ... ... ... ... мәнісі, сондай-ақ еріншектік, жалқаулық - кісінің соры, жаман
әдет, жат мінез екендігін жас буынға тәптіштеп түсіндірген.
Осы жәйтті ... ... ... бейнеті мен зейнетін басынан өткізген
халқымыз баланы еңбекке тәрбиелеуді отбасынан бастаған.
Қазақ халқы жастарды еңбекке баулығанда күнделікті ... ... ... төрт ... ... ... аң ... кәсіп етуді
ойластырған.
Халқымыз еңбек пен өнерді егіз деп ... ... ... ... егін ... аң ... ... артық санамаса, кем санамаған. Қазақ
шаруасының қолөнері өзінің күнделікті өмір ... ... ... ... ... Оның ішер асы да, киер ... де баспанасы да малдың
өнімімен байланысты сатуға араналған. Жүн иіріп, өрмек тоқу, тері илеп, ... мен сырт киім тігу ... ... үшін ... өнер ... ... сол ... тылсым күшін меңгеретін өнер иесі болуын
уағыздады. Сол ... аңыз ... мен ... ... ... ... дүниеге келуімен немесе үйленіп отбасын құрумен
байланысты ойын-тойларын суреттей отырып, теңге алу, ... ату, қыз ... ... ... ат ... ... ... т. б. ұлттық ойын-
сауықтарды, көшіп-қонумен байланысты сән-салтанатты баяндайды. Бұл ... ... ... ... ... хабар беру
көзделсе, екіншіден, ұлт ... ... ... ... ... ... ... ат сайысы өнеріне үйрету көздеген.
Өнерде оза шауып, ... ... ... ... ... қадірлеп, бәйгеден
келген атқа, күресте жеңген палуанға ... ... ... ... ... ... қабілетін жан-жақты жетілдіре тәрбиелеу үшін дене еңбегімен
қатар, ақыл-ой тәрбиесін өрістету аса ... ... ... ... ... ғылымның ұштаса өрістеуімен тығыз байланысты. Қоғамдағы барлық байлық -
ой еңбегі мен дене ... ... мен ... жетістіктернің ортақ
жемісі.
Ақыл-ой тәрбиесі, көріп-білу, жүрекпен терң ... ... ... қалыптасатын тәжірибеден туатын үздіксіз жаттығудың жемісі. Көрген-
білгенді ой елегінен ... оны ... миға ... ... ... ... ... қажыр-қайрат пен талапты керек етеді. “Білімдіден
шыққан сөз, талаптыға ... ... деп ... ... тілін ұстартудағы тәрбиенің бір түрі-жаңылтпаш айтқызу.
Жаңылтпаш айтуда көзделетін мақсат, біріншіден , ... ... ... ... әр ... тез, ... дәл ... тіл
ұстартуға үйрету көзделеді.
Жастарға ақыл-ой тәрбиесін беруде, ой-санасын өрістету ауыз ... ... оның ... ... ... ... ерекше рөл атқарған.
Жастарды ойланғыштыққа, тапқырлыққа тәрбиелеуде дидактикалық ұлт
ойындарының да өзіндік орны бар. ... бас ... ... шынашаққа
саусақтардың аттарын жаңылмай жылдам ататтыру секілді санамақ ойыны немесе
ортаға шыққан адамның жаңылмай, шапшаң он ақынның, он ... ... ... ... ... ... да ... ақыл-ойын кеңейтуде
тәрбиелеудің әдіс-тәсілдері ретінде қолданылған.
Ізгілік пен ... ... ... ... ... адамгершілік қасиеттерімен,
қайырымдылығымен, адалдығымен, әділеттілігімен ардақталады. ... ... ... ... ... пен жамандық, зұлымдық пен махаббат, әділеттік пен әділетсіздік,
борыш пен намыс, ар мен ождан адамның іс-әрекеті ... ... ... ... ... ... ... етіп қалыптастыру тәрбиеге
байланысты. Осыны ұстаған қазақ халқы жастарды от ... ... ... инабаттылыққа тәрбиелеуді бірінші міндет етіп
қойған. Ер балаларға ауылдың ... қос ... ... ... ... ... жасап, үлкендерге жол беруді, олардың алдын кесіп өтпеуді
уағыздаған. Жастардың ... ... ... ... ... деген анайылық,
“Адамдықтың белгісі, иіліп сәлем ... ... ... ... сыпайы сүйкімді”, “Құдай деген құр
қалмайды” деген қағидаларды үнемі уағыздаған.
Адамгершілік қасиеттің ... ... - ... ... ... ... пен ... достық пен қастық адамгершілік ... ... ... ... ... сыңарындай қатар салыстыра суреттеген.
Еліне қайырымды, бойындағы бар ... ... ... ... ... “Ел ... жеген –ер ” деп дәріптеген. “Жақсының жаттығы жоқ”, “Жақсы
– ай мен күндей, ... ... ... туса-елдің ырысы”, “Жақсы келді
дегенше, жарық ... ... ... ... ала ... ... деген
нақылдар жақсы адамның көпшіл, халық қамын ойлайтын абзал ... ... Ал ... ... қара ... ... халық қамынан жоғары
қоятын өзімшіл, ... ... ... ... ... “Жаман қорыққанын
сыйлайды”, “Жаман адамға мал бітсе, жанын қоңсы қондырмас”, “Бір жаман мың
қолды ірітер, бір ... бір ... ... деп әшкерелеп, жастарды
олардан сақ жүруге шақырды.
Ауыз әдебиетінің асыл үлгілерінде махабат пен зұлымдықтың, ... ... ... пен ... ... ... ... оқушының көзін жеткізу, зор ... ... ... ояту ... ... ... ... қастерлеу, оған
деген құштарлық сезімді ояту - этникалық тәрбиенің басты ... ... ... ... осы ... ... басты
мақсаты етіп қойған.
Сыр мен сымбат тәрбиесі
“Отан от басынан басталады” дегендей, балаға имандылық, инабаттылық,
ар, ождан ... ... ... ... ... жастайынан тәнті ету
тәрбиеден туатын ... ... ... ... деп қарау, атаның
өнегелі ісін мұра тұту, оның жолын қуу, ән мен қүйді, жыр мен ... азық ету, ... ... ... ... ... үйрену,
ананың әлдиі, әженің бесік жыры - бәрі тәрбиенің тағылымдары. ... бата ... ... ... ... ... атқа мінгізу, ат ұстау,
сәлем беру, қонақ күту, қазан ұстау, табақ ... ... ... ... ... отбасында насихатталып келді. Ананың әлдиінде үлкен сыр
жатыр. Ана жас ... ... ... айта ... тербетіп, оның келешекте ел
қорғайтын ... ... ... ... ... ... ... пен сәбиге
арналған ананың бесік жырлары мен ... ... ... ... жырлары мен санамақ ойын өлеңдерін айтылар өсиет баланың ой-санасын
өсіруге арналған.
Бала тілі шыға бастаған кезден-ақ өзін ... ... ішкі ... үлкендерінен сұрап-білгісі келеді.
Бала тәрбиесі
Қазақ халқының көпшілік салт-дәстүрлері баланың дүниеге келуімен
байланысты туған. Отбасының жеміс ... ... ... ... ... - бала.
Н. К. Крупская балаға деген бауырмалдық, жылы ... ... ... қасиет екенін айта келіп: “Балаға ... ... ... ... ... деп өте ... айтқан.
Қазақ халқы арнайы бала ... ... ... ... балалар бақшасы т.б.) болмаса да, өз ұрпағын бесікте жатқан ... ... мен ... ертегі, тақпақ, санамақ ... ... Бала ... ... нық ... ... ... құпиясын ғылыми
тұрғыдан сезініп білмесе де, жапан ... ... ... жұлдыздаға, түрлі
белгілерге қарап жол тауып, қаршадайынан-ақ есіту, көру сезімдері шынығып,
құралайды көзге атып ... ... ... ... тәрбие әдістерінің тиімді жетілуі бір мақсатқа, мазмұнға
негізделген тәрбие бағытын қолдайды. Осыған орай ... ... үш ... ... ... ақыл-ойын қалыптастыру әдістері.
2 Іс-әрекеттерді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... және ... ... әдістері.
1 Тұлғаның ақыл-ойын қалыптастыру әдістері.
Көзқарас, түсінік, сенімді қалыптастыру үшін тұлғаның ақыл-ойын
қалыптастыру ... ... Бұл ... ... ... құлықтың
эмоционалдық жақтарын қалыптастыруда да маңызды орын алады.
Түсіндіру – тәрбиеленушіге эмоционалды - сөзді әсер ету ... ... ... - берілген топқа немесе ... ... Бұл ... қолдануда педагог ұжым мүшелерінің тұлғалық
сапасына, сыныптың білім ... ...... қызықтыратын әртүрлі тақырыптарға
арналған қызу ... ... ... ... әдіс орта және ... әртүрлі қоғамдық-гуманитарлық тақырыптарда қолданады.
Өнеге-өрнек - өте күшті тәрбие әдісі. Бұл әдіс ... ... көру ... қабылданатын құбылыстар тез әрі ешбір қиындықсыз
санада бекиді.
2 Іс-әрекеттерді ұйымдастыру және қоғамдық, құқықтық тәжірибе
қалыптастыру әдістері.
Тәрбие ... сай ... ... ... ... түсінігі,
нанымдары емес, істеген ісі, қылығы оның тәрбиелілігін сипаттайды.
Тұлғаның қажетті ... ... ... ... - ... ... ... тәжірибесін игеруде іс-әрекет шешуші рөл
атқарады. ... ... - ... ... қасиеттері - дағдылар мен
әдеттер.
Талап - бұл ... ... бір ... ... ... ... қарым-қатынаста жоғарылайтын, баланың белгілі
қасиеттерінің ... ... әсер ... тәрбие әдістерінің бір түрі.
Үйрету - бұл пәрменді жасалатын ... Тез және ... ... сапаны қалыптастыру қажеттілігі туғанда осы әдісті қолданамыз.
Тапсырма беру әдісі жақсы нәтижелер береді. Жүйелі тапсырма беру арқылы
оқушыларды дұрыс істерге ... ... ... мен ... ... қылығын
ұйымдастыру әдісі тәрбиелеуші ситуациялар әдісі деп аталады.
3 Іс-әрекетке және ... ... ... ... ... мен ... ... бөлінеді. Тәрбиеленушінің іс-
әрекетіне қойылған жақсы бағаны мақтау деуге болады. Мақтаудың түрлері:
қолдау, қуаттау, алғыс ... ... ... әдісі әдептілік пен нақты
мөлшерді сақтауды ... ... - қате ... ескертіп тежеу, өз ар-ұяты алдында, басқа,
адамдар алдында кінәсін түсінуге әсерін ... ... ... мақсаты, түсінігі
Педагогтың кәсіби қызметі адамның барша ... ... ... Педагогтың балалармен жүргізіп жатқан ісінде ... ол істі ... ... жұмысы деп бағалауға болмайды, оны
әншейін бір әрекет, тәрбиелік ... ... ... жоқ, жәй
белсенділік деп түсіну керек.
Мақсатты сезіну әрқандай іс-әрекетке қуат береді. Ұлы да ... ... бар ... ... ... ... оны өрістете түседі.
Мақсатқа жету адам бағытының негізі болған терең де ... ... ... ... ... ... категориясы. Оны нақтылау,
жобалау, дайындау- педагогикалық тұжырымдар жасаудың арқауы.
Кейде ... ... ... ... ... айқындалған
мақсатсыз-ақ орындаған сияқты болады. Бірақ сол бағыт-бағдарсыз бастаған
ісінде қаншалықты сарсаңға түсіп, оңды-солды ұрынғанын, ... жете ... ... ... Егер ... да, ... ... педагогикалық тәрбиеде болмыс
көрсеткендей, мақсат проблемасы өте ... ... ... ол ... ... ... ... “мақсатсыз тәрбие”, яғни жол-жөнекей тәлім етек
алған құбылыс. Осының ... ... ... ... ... жоқтың
қасы, балалар мен ұстаздардың шығармашылық мүмкіншіліктері іске қойылмайды,
ал ... ... не ... білмей, ақырында түңіледі, жұмысынан
қанағаттанушылық рахат көрмейді.
Тәрбиелік істің мұндай келеңсіз ... ... ... ... ... ... түсіне білу
қажет.
Мақсат- субъект сапасында оның ... ... ... ... туындайтын әрекеттің нәтижесі туралы ой болжамы. Демек, мақсат-
жағдайлар ... ... ... , ... ... ... - ол
объективті құбылыс. Мысалы, өмірінде домбыра ұстап, үніне зер салмаған
педагог ... ... ... ... ... емес т. ... объективті себептерден бастау алумен бірге субъективтік ... ... ол сана ... ол адам ... ... ... әр ... сана-сезімдік ерекшеліктерінің көрінісін береді. Ертедегі латындар
айтқандай: “Екі адам зат ... бір ... ... ... бірақ бірінің
әңгімесі екіншісіне ұқсамас.
Бір мақсатты ... ... ... сол ... өзін ... түсінеді, себебі олардың әрқайсысы кәсіби әрекеттің ... ... ... ... ... ... өз сана деңгейінен
баға береді. Сондықтан, мақсат болжау проблемасы - ... ... ... ... ... көптеген баламаларын қамтыған
мақсаттың мүмкіндігінше нұсқасын анықтау- байсалды зердемен қоса, көп уақыт
та, мамандық күш салуды да ... ... Адам ... ... ... ... ... әсерлердің нәтижесінде өмір бойы қалыптасады. Бірақ
педагогикалық жүйелер ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мен сапаларын нақты көрсеттетін өзінің уақыттық
шектеріне ие болғандықтан, әр саты ... ... ... ... ... мүмкін.
Өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу мақсаты – кең әлеумет пен ... тек ... ... ... саясаттың басты құрылым
бірлігі. Жарияланатын тәрбиелік мақсаттардың экономикалық, құқықтық және
ұйымдастыру шарттарын қамтамасыз ету мемлекеттің міндеті. ... ... ... ... ... ... іске асуына қоғамның ... ... ... ... ... да ... бақылау қажет.
Тәрбие мақсатының мазмұны неде, ол қалай айқындалады ... келе ... ... ... ... ... өркениеттілігіне
(цивилизованность); оның демократиялық сипатына, экономикалық мүмкіндігіне,
педагогикалық жүйелер ... ... және ... ... ... ... ... жалпыланған сипаты жағдайлардың әртүрлі көрініске енуіне
тәуелсіз, оның іске асып отыруын қамтамасыз етеді.
Мақсат ... ... ... ... ... ... өте
құбылмалы, тез өзгеріске түседі, ... ол ... ... дүниемен,
сонымен бірге өзгерістегі тұлғамен де әрекеттік-қозғалмалы байланыста
болады. Тәжірибе, білім, оқиға т.б. адамды ... ... ... ... иесі-субъект сол байлыққа жету жолында өзінің де ... ... ... не оған тіпті мән бермейді. Мысалы, ... ... ... де өзін бір ... ... сезінеді, ал сырттан қарағанға, оның
кәсіби педагогикалық ісінде өзгерістердің ... ... анық ... ... ... да бір ... ... қалмауына
ықпал жасайды.
Мақсаттың өзгермелі қозғалысы педагогикалық процеске өте ... ... ... сыныптан сыныпқа қарай, жастан жасқа дамып
өзгеруі қас қағымдай, сондықтан өсіп келе жатқан жеке ... ... жаңа ... бір ... ысырылып, орнына екіншісінің
қойылуы табиғи талаптар дамуының нәтижесі болып есептеледі. Ал, ... ... ... ... ... ... ... сақтап, “тәрбиелі адамның” жеке ... ... ... ... береді. Момын да, айдағанға көнгіш ... ... да, ... ... ... де, менменсінген “данагөй”
жоғары сынып шәкірті де ... де ... ... бір ... ... өтеді,
әңгіме сол жолдың кең болып, күтілген жеке адамдық әртүрлілікті сыйғыза
алуында. Осы ... ... әр жас ... байланысты күтілген нәтиже –
нақты мақсатқа байланысты 6 жастағы балаусаның мектеп жолын ... ... ... ... нәтижесі-жалпы мақсат өнімі.
Мақсаттың қозғалмалылығы мен ауыспалылығы оның ешқашанда шектелмейтінін
көрсетеді. Мақсатты, көркемдеп айтсақ, жақындаған сайын, ... ... ... жөн. ... ... не ... ... деген
сөз. Мақсат өзін белгілейтін субъект-адаммен бірге дамып ... ... сол ... ... ... да ... ... мақсат та
жоғарылай бастайды. Өссем деген ... тән ... ... ... ... ал ... кәсіп иесі-мәңгі тыныштықтағы өлі жан. Міне
дамудың бір ... ... ... қала беру ... оған ... ... шарш
атып, шалдықтырмас үшін, шексіз ... ... ... адам ... бос ... ... ... үшін, мақсат жалпы сипатқа ... ... ... ғана ол ... ... ... іс-әрекетке бағыт-
бағдар бола алады. Қарапайым мысал, бір кісі ... ... ... ... ... ... ... көпті көрген бір көршісі келіп:
“Бөлмелеріңді былай жаса”-деп ақыл ... ... ... ... ... ... “Айна, есіктеріңді олай ет”-деп ақыл ... ... ... ... ... ... Үшіншісі келіп: “Шатырыңды сен олай қылма, ... және бір ... ... ... ... ... Ақыр аяғында кісінің жалпы
мақсаты –баспана да бітті, біақ әншейін баспана емес, көз ... ... Үй ... ... орай жоспары мен әдісі негізгінен сақталады,
бірақ ол жасаған шықты, оның ... ... ... ... ... ... Іскер мақсат аймағында әрекет
етті, бірақ осы аймақ тар болғанда оның шеберлікке жетуі ... ... ... ... ... ... үшін ... сипатқа ие болуы тиіс.
Сонда ғана тәрбие мақсатының жалпы тәрбие процесіне байланысты орны ... ... ... ... кәсіби қызметінің бірінші
элементі. Схема түрінде бұл былайша ... ... ... ... ... ... ... ой – мақсат тәрбие процесінің мазмұнын айқындайды,
мақсат тәрбие ... ... ... ... ... ... ... баға-өлшемі, мақсат-педагог санасының үздіксіз айналымда жүретін
ой объектісі. Бұған қосымша, ... ... ... ... ... ... өз мән-мағынасына ие болады.
Сонымен, педагогикадағы мақсат болжау анықтамасы:
Мақсат болжау- бұл қазіргі заман өркениетінде жасап жаңартушы ... осы ... жеке ... қажетті даму деңгейін қамтамасыз ... ... және ... ... ... бұл
сондай адамның жалпы идеал бейнесін мейлінше нақтылайтын сөз жүйесін
іздестіру; бұл ... ... ... ... беретін шарттар ретінде
балалық шақ табиғатына, жеке адам даму ... және ... ... баға бере алу; бұл ... бала жасаған нақты жағдайлардыталдай
отырып, ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттері
Мақсат категориясына қарам-қарсы категория - арман. Екеуінің бір-біріне
ортақ ұқсастығы олардың санада ... әрі ... ... ... Ал айырмашылығы-осы бейнеге субъект қатынасының әртүрлілігі.
Арман-елестің ... ... ... ... ... ... ... адамды шындық болмыстан алшақтатады.
Мақсат- бұл да бейне, бірақ онан ... ... тек ... ... сол ... ... ... шындыққа айналдырудан. Бұл
бейне субъекті белсенді әрекетке бағыттайды, ықпал жасайды. ... ... ойға ... ... ... ... өз ... таппайды. Бұл
арада бейне-нәтиже тек іштей қызығу үшін емес, нақты жетістік үшін қажет.
Арман субъекттің енжарлығынан келіп шығады, ... ... ... белсенді қызметтің бастау көзі.
Бірақ өзіміз жасап отырған, ... ... ... екі ... ... ... мен мақсат өзара тығыз
байланысқан. Арман-мақсат түзу үшін ... ... ... қайта
қарастырып, үйлестіріп отыруға ықпал. Мақсат та өз кезегінде жаңа мақсатқа
жетелейтін жаңа ... жол ... ... ... жолы ... ... ол үшін ... міндеттерді ісек асыру қажеттілікт-ері туындайды.
Міндет- бұл мақсатқа жету жолдарындағы бір саты, орындалуы ... бір ... осы ... ... ... ... таппаса, жалпы
нәтиже де жоқ. Міндет ... өзін ... ... ... ... ... сол ... бәрі бірігіп, іс-әрекеттің жалпы нәтижесін
алуға жұмсалады. Іс-әрекеттің барысында субъект, әдетте, мақсат жөнінде
ойламайды, оның ... тек ... өз ... сол ... ... деп біледі.
Мақсаттың ұмыт болуы- жалпы стратегиялық бағыттың ... ... ... де ... ... ... өз ... жояды. Мысалы,
бағбан адамдарға ләззат берер бақ бергісі келді (жалпы мақсат). Бірақ нақты
істерді ... ... ... ... тиісті орынға гүл ... ... ... бақ ... беру ... ... яғни ... іске аспады, сонымен атқарылған міндеттер (атызды дайындау, суғару,
күтім жасау-бәрі де ) босқа кетті.
Мақсат болжау- мақсат пен ... ... ... тану ... бір ... құрылым бірлігі. Міндет көрер ... өз ... ... ... бағытында орындалып барады. Мысалы,
педагог ... ... ... баули отырып, қоғам азаматын
тәрбиелеу бағдарындағы ... ... ... ... тиіс, өмірде адамның
тұлғалық мазмұны оның әр секунд, минут, сағаттағы белсенді ... ... ... тұжырымды бетке ұстау лазым.
Кәсіптік еңбектің ажырамас бөлігі ретінде мақсат болжау ... оқу орны ... ... ... ... Осындан, ертең
ұстаздық іске араласамын деген студент ... ... ... ... педагогикалық қызмет құрылымындағы мақсат болжаудың мәні мен
мақсаттың орны мен маңызын, мақсаттарды ... ... ... ... ... ... ... өзінің орындалу сәтінде субъект үшін нақты бір мақсатқа
айналады да, ол мақсат өз кезегінде төменірек деңгейдегі жаңа ... ... ... ... ... бағдарын жаздырмай отырып, таңғажайып
үздіксіз міндетке, міндеттің мақсатқа өзгерісі мен ауысу ... ... ... да, ... ... ... орын алын келе
жаты: нені мақсат, нені міндет деп танимыз ?
Егер тәрбие мақсатының жалпылығы сақталса, онда ... ... ... ... әр сәт ... ... отыратын әрекеттінің бәрі-міндеттер. Жалпы
мақсаттық бағдар назардан ғайып болып, педагог бір міндет бағытында ... ... ... дәл осы ... ... ... ие ... өзіне
қажетті ендігі міндеттерге ие болады.
Тәрбиенің мақсаты мен тәрбиелік кәсіби қызметінің ... пен ... адам ... мәндік бірліктері мақсатсыз әрекет
жоқ. Ал мотивсіз мақсат белсенділігі қарапайым әрекет шеңберінен ... ... де бар. ... пен ... әрдайым бірге, іс-
әрекеттің мазмұны мен сипатын анықтайтын құбылыстар. Мақсат- ... ... ... ?” дегенге жауп. Мотив болса “субъект мұны не үшін ... ”, яғни ... ... ашады.
Балаға деген қамқорлық қазіргі заманның өте күрделі аймағында өз орнын
иелеп, педагогтің өз ... ... ... өз ... ... қосуына, мамандық белсенділігі мен рухының
ұзақ жасауына күщ-қуат береді.
Тәрбие процесі ... мен ... ... ... ... процесі (ТП)- бұл сыртқы мақсат бағдарлы ықпал мен тұлғаның өзін-
өзі ... ... ... ... қалыптастыру, дамыту процесі
Тәрбие процесі- бұл өзара байланыстағы ұдайы дамып отыратын тәрбиелеу
жүйесінің тізбегі, мұндағы ... ... ... нәтижелер есебінен
құралады. Бұл түсінік бойынша тәрбие процесі өзіндік даму ... ... және оның ... ... ... ... жағдайында (тәрбие
ісі) есептеледі. Мұнда тәрбиеленушілер, тәбие іс-әрекеті, ... ... ... ... ғана ... қоймай, келешек күрделі жүйе
қалыптастыратын біртұтас объектіні дамытады.
Тәрбие процес ... ... ... ... басқару
сияқты қасиеттермен сипатталады. ... ... ... ... жақтары анықталады. Бұлардың бірлігі тек тәрбие іске асатын
нақты жағдайлар төңірегінен шығуға ... ... ... дәрежедегі
аббстракциялау арқылы жасалады. Оқу пәні мұғалімнің, ... ... ... ...... бәрі ... ... болып табылады.
Бұлардың арғы жағындағы тұтастықты қору үшін педагогикалық абстаркциялау
қажет. Абстракциялаудың ... ... ... аса
маңызды әдіснамалық проблемасы. Өйткені, ... ... ... ... ... алмайды, ал өте жоғары болса, шындықтан алшақтау
қауіпі туады.
Тәрбие процесінің ерекшеліктері
Бір тұтас педагогикалық процесте тәрбие процесі ерекше орын ... ... орны мен ролі ... ... ... құрылымында тез
байқалады. Тұлға ... ... ... ... ... яғни ... санала ниетпен, алдын-ала белгіленген жоспар мен
міндеттерге сәйкес әрекет жасаған тұтас ортада тәрбие іске кіріседі.Тәрбие-
бұл тұлғаны мақсат-бағдарлы қалыптастыру ... Бұл ... ... ... әрі пайдалы тұлға ... ... ... ... ... басқарылған, бақыланатын білескен өзара
әрекеті. ... ... ... мақсатқа жетуге бағытталған
тәрбиешілер мен тәрбиеленушілердің нақты пәрменді бірлескен әрекеті.
Тәрбие процеснің өзіндік ерекшеліктері бар. Ең ... бұл ... ... болып табылады. Оны ұйымдастыуда мейлінше пәрменділікке
жеткізетіні-тәрбие мақсатының тәрбиелеушіге жақын әрі түсініеті ... ... осы ... ... мен оған ... өзарар арқылы
қазіргі тәрбиелеу процесі сипатталады.
Тәрбие процес-көпфакторлы процесс. ... ... ... факторлардың әрекеттері бұл процесстің өте күрделі екенін
байқатады. Субъективті факторлар тұлғаның ішкі ... ... ... өмір ... ... ... ... отырып,
тәрбие міндеттерін табысты шешуіне көмектеседі. Ұйымдастырылған тәрбие іс-
әрекетімен объективті жағдайлардың мазмұны мен ... ... ... жеке тұлғаның қалыптасуы да соншалықты табысты болады. Бұл процесті
басқарушы тәрбиеші қызметі объективті заңдылықтарымен ... Бұл ... ... ... өзіндік бейнесін, даралық қасиеттерін, мінез-
құлқын, ... ... ... өнер деп танылады.
Тұлға әртүрлі әсерлердің ықпалына түседі, жағымды ... ғана ... ... ... ... тәжірибені де қамтиды. Тәрбие процессің
қиындығы, оның өзгерісті, динамикалық, қозғалмалы ... ... ... өзінің ұзақтығымен ерекшелінеді. Негнізінен ол өмір
бойына ... К. ... ... деп ... ... ... ... менің тәрбием әлі біткен жоқ. Ол қашан бітеді ? ... ... ... соң ... ... Менің бар ғұмырым ұзақ тәрбиеден
тұрады.” Тәрбие процесі үшін тәрбиелік ықпал ету басталғаннан ... ... ... ... ... ... ... тағы бір ерекшілігі – оның үзіліссіз болуы. Мектпетік
тәрбие процесі-бұл тәрбиеші мен тәрбиеленушілердің өзара жүйелі, ... ... Жеке бір ғана “іс ... ... ... ... ... тәрбиешілер қателеседі. Жұмыстың ... бір ... ... ... Егер ... процес үзіліп қалса, онда тәрбиеші
оқушының есінен жаңадан “із” ... ... және оны ... ... ... ... процесс, тәрбиелік жұмыстардың ... ... мен ... ... ... Жеке ... сапалы
қалыптасуы кезектесіп жасалынбайды, бір уақытта болатындықтан педагогикалық
ықпал ету комплексті сипатта болады. Қалыптасу кезінде бір қасиеттер екінші
қасиеттердің дамуына ... әсер етіп ... ... ... ... ... маңызды педагогикалық
талаптардың ұстанымен, тәрбиешілер мен тәрбиеленушілер ... ... ... түрде ұйыммдастырылуын талап етеді.
Тәрбие процесне нәтижелерлің бірмәнді және анық болмауы да құбылыс.
Жағдайлар бірлдей ... да ... ... ... Мұның өзі
мынадай субъективті факторларға байланысты болады: тәрбиеленушілердің жеке
өзгешеліктерінің көптігі деңгейі, олардың ... ... ... ... ... ... ... дайындығының кәсіптік
деңгейі, олардың процесті жүргізу шеберлігі де осы процестің іске асып,
жақсы ... ... ... ... ... ... белгілі бір мақсаты
белгіленген жүйесі қажет. Егер тәрбие процес ... ... онда ... ... ... ... салуы керек және оны тұрақты әдетке айналдыру
шарт.
Бұл процесті ... ... ... ... ... Бұл өз ... , тәрбиеші тұлғакның өзіндік бейнесін, даралық
қасиеттерін, мінез-құлықн, ... ... ... өнер ... ... ... ... тапсырылған іс уақытында қадағаланбаса,
біртіндеп берекесіздік пайда болады. Сондықтан балаға кішкентай кезінен
бастап шамасы келетін ... ... ... ... ... ... ... жас өскінді жауапкершілікке, өз борышын ... ... ... ... ... қою, міндет жүктеу бала мектепке ... ... ... ие ... ... оқудың, оны миға тоқудың өзі мүмкін
емес. Мұндағы ұрпақ ... ... ... ... еңбек, эстетика, дене, отбасы тәрбиесіне байланысты ... ... ... жеке ... ... ... ... ететін азамат
болып өсуі үшін жан тәрбиесі мен тән тәрбиесі қатар қажет. Жан тәрбиесінің
өзі тән ... ... ... Адамгершілік қасиеттің өзекті
мәселесі - қайырымдылық, ... ... ... жақсылық пен жамандық,
достық пен қастық адамгершілік қасиеттің екі ... ... ... ... ... ... суреттеген.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар."12 бет
1. Тірек-қимыл жүйесі және оның жасқа байланысты ерекшелігі. 2. Баланың аяқ киіміне, жеке басына қойылатын гигиеналық талаптар.3. Балалардың дене тәрбиесін ұйымдастырудың күнтізбелік жоспарын жасау5 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
Абай еңбектерінің негізінде ана тілі оқу сабағында оқушылардың құлықтық тәрбиесін қалыптастыру50 бет
Адамгершілік тәрбиесі6 бет
Адамзат тәрбиесіндегі халық педагогикасының ролі11 бет
Адамның жетілуінде дәне тәрбиесі мен спорттың маңызы18 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Ата мен ана – бала тәрбиесiнiң қамқоршысы, өнегесi7 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь