Халықаралық валюта жүйесі жайлы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

I ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ

1.1. Халықаралық валюталық жүйесінің қалыптасуы және оның даму кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Халықаралық валюта жүйесі: мақсаты, міндеті және қызметтері ... ... .10


II. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСIНIНІҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14

2.1 Қазақстан Республикасы валюта жүйесінің жалпы жағдайы мен белгілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Қазақстан Республикасы төлем балансы және оның құрылымы ... ... ... 21


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
Бүгiнгi әлемде экономикалық және шаруашылық қатынастар күннен-күнге даму барысында халықаралық валюта қатынастарының өркендеуi өндiргiш күштердiң қарқынды өсуiмен, дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен, халықаралық еңбек бөлiнiсiнiң тереңдеуiмен, шаруашылық байланыстарының интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады. Халықаралық валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату айналымын тудыратын әдiстер, құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды талап ететiн ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi. Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық рыноктар, халықаралық валюта және ен басты элементтердің бірі төлем балансы жатады.
Халықаралық валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату айналымын тудыратын әдiстер, құрал жабдықтар және мемлекетаралық ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму экономикасы халықаралық ақша кеңiстiгiндегi адекватты шарттарды талап ететiн ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын бейнелейдi. Халықаралық валюталық жүйенiң негiзгi құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк ақшалай тауар және халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық рыноктар, халықаралық валюта, қаржылық ұйымдар және мемлекетаралық валюталық келiсiм шарттарды атауға болады.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы қатарлы елдер санатына қосылуы үшiн iшкi экономикалық өсумен қатар , халықаралық экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде өзектi саласы халықаралық валюталық қатынастардың дамуы елiмiз үшiн маңызды.
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу құралы. – Алматы, Қазақ университетi.
2. Байгiсиев Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
3. Баян Көшенова, Оқу құралы / Ақша, несие, банктер, валюта қатынастары. - Алматы: “Экономика” 2000ж.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика, 2001, - 466 б.
5. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
6. Деньги, кредит, банки: Учебник / Под. Ред. О.И Ловрушина, Изд. 2-е, - Москва: 1999г.
7. Абрамова М.А., Александрова Л.С. / Финансы, денежные обращение и кредит. Учебние пособие – Москва , 1996г.
8. Бункина М.К. / Деньги, банки, валюта, Учебные пособие – Москва, 1994 – 173 с.
9. С.Б.Мақыш “Валюталық операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ хабаршысы. №5, - 2006 ж.
10. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның атқарылуы тәртiптерiнiң елдiң сыртқы экономикалық қызметiне әсерi” // Банки Казахстана. №1.- 2005 ж.
11. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. Президентiнiң заң күшi бар жарлығы // 12.11.1993.
12. “Валюталық реттеу туралы” Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
13. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.
        
        ЖОСПАР
КIРIСПЕ
............................................................................
..................... 3
I ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1. Халықаралық валюталық жүйесінің қалыптасуы және оның ... ... ... ... ... ... және ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСIНIНІҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ
...................................................................
..14
1. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Республикасы төлем балансы және оның құрылымы
............21
ҚОРЫТЫНДЫ
.........................................................................
..........................32
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... және ... ... ... ... халықаралық валюта қатынастарының ... ... ... ... дүниежүзiлiк рыноктың қалыптасуымен,
халықаралық ... ... ... ... байланыстарының
интеннационалдануы және жаһанданумен сипатталады. ... ... ... шарушылықтың шеңберiндегi сатып алу және сату ... ... ... ... және ... ... тұрады. Оның пайда болу және одан әрi даму ... ақша ... ... ... ... ... ұлтаралық
капитал үрдiсiнiң объективтi дамуын ... ... ... ... ... ... ... әлемдiк ақшалай тауар және
халықаралық өтiмдiлiк, валюталық курс, валюталық рыноктар, ... және ен ... ... бірі ... ... ... валюталық жүйе дүниежүзiлiк шарушылықтың шеңберiндегi
сатып алу және сату айналымын тудыратын ... ... ... ... ұйымдардың жиынтығынан тұрады. Оның пайда болу және одан әрi
даму экономикасы халықаралық ақша ... ... ... ... ұлтаралық капитал үрдiсiнiң объективтi ... ... ... ... ... құраушы элементтерi ретiнде әлемдiк
ақшалай тауар және ... ... ... курс, валюталық
рыноктар, халықаралық валюта, ... ... және ... ... шарттарды атауға болады.
Курстық жұмыстың өзектiлiгi елiмiздiң әлемдiк рынокта алдынғы ... ... ... үшiн iшкi ... өсумен қатар , халықаралық
экономикалық қатынастарымыз дамып, соның iшiнде ... ... ... қатынастардың дамуы елiмiз үшiн ... ... ... ... ... ... шыққандықтан, әлемдегi валюта
өзгерiстерi бiзге де әсер етедi.
Сондықтан мен ... ... ... ... ... жүйесi
және валюта курсы” деп алдым.
Бұл курстық жұмысымды жазудағы негiзгi мақсатым мен мiндеттерiме мыналар
жатады:
1) халықаралық валюталық ... ... ... оның ... ... ... ... валюталық жүйенiң эволюциясын зерттеу, оның әр түрлi
кезеңдегi ерекшелiктерiн талдау;
3) ... ... ... ... ... ... ... валюталық жүйенiң , сондай-ақ аймақтық валюталық жүйенiң
негiзгi ерекшелiктерiн бағалау;
5) халықаралық валюталық жүйенің негізгі элементтері ... ... ... мен ... ... ... талдау;
6) Қазақстан Республикасындағы валюталық жүйенiң қалыптасуы мен қазiргi
жағдайы қарастыру болып табылады.
I ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Халықаралық ... ... ... және оның даму ... ... даму заңдылықтары ұдайы өндiрiс белгiлерiне
байланысты анықталып отырып, ұлттық және ... ... даму ... ... валюталық жүйелердiң арсындағы дағдарыс тұсында ... ... ... ... аяқ асты ... орын ... ... валюталық жүйедегi дағдарыс ескi
жүйенiң бұзылып және оның орнына валюталық ... ... ... жүйемен ауысуына әкеледi.
Жаңа дүниежүзлiк валюталық ... құру үш ... ... ... жаңа жүйенiң қағидаларының қалыптасуы, алғы шарттардың
түзiлуiн, анықталуын қамтиды, мұнда бұрынғы жүйемен өзара ... ... жаңа ... ... құрылымдары толығымен
аяқталып, бiртiндеп iске қосылады.
3-шi кезең, толық ... ... жаңа ... жүйе ... ... жүйенiң мынандай эваолюциялары белгiлi:
1. Жаңа валюталық жүйенiң құрылуының алғы шарттары.
2. Париждiң ... ... ... валюталық жүйесi.
4. Бреттон – Вудс ... ... ... ... ... ... валюталық жүйесi.
1929-1936 жылдарда ... ... ... ... ... циклдiк сипат: валюталық дағдарыс дүние жүзлiк экономикалық
және ақша ... ... ... ... ... дүниежүзлiк валюталық жүйенiң алтын девиздiк
стандарт қағидасы құлдырауға ұшырады;
... ... 1929 ... 1936 ... ... ... ... Британ–Вудстағы 1944 жылы болған валюталық қаржылық
конференциясында ... ... ... ... және қаржылық қатынастарды ұйымдастырудың ... ... ... жұйе дүниеге келдi.
60 ... ... ... ... – Вудс ... ... ... 1976 жылғы қаңтардағы ХВК - ға мүше ... ... ХВК – дың ... ... ... ... ... жүйенiң келесiдей бағыттарын бекiттi:
• Алтын – девиз стандартты ... СДР ... ... ... ... ... ... режимiнiң таңдауға құқық
берiлдi.
СДР-дiң қызметт етуiнiң ... ... ... ... ... және ... ... ету;
3. бағамды анықтау әдiсi;
4. СДР-дiң пайдалану ... ... ... ... ... ... мақсатында құрылды. ... ... ... шаруашылықтың интеграциялануы, өндiрiстiң қарсылас
орталықтардың ... ... ... ... ... және валюталық
тұрақсыздағы жатады . ... ... ... – бұл ... ... ... ... аумақты интеграцияналдыру тобын
бiлдiредi, ол 1957 жылы ... алты ... ФРГ, ... ... Нидерландия, Люксембург, Рим елдерiнiң арасыында ... ... ... 1958 ... 1 каңтарында басты қызмет
етедi.
Батыс еуропалық ... ... iрi ... ЕҚ ... ... ... нарығынан басталады және
шаруашылық кешен ... ... 6 ел және 12 ... ... ... ... 15-16 мемлекетке жеттi.
Екiншiден, ЕҚ – ның институционалдық ... ... ... және ... ... ... ... кеңес;
• Министiрлер кеңесi – заң шығарушы ... ЕҚ ...... орган
• Еуропалық парламент – кеңес берушi орган. Бұл орган ЕҚ және ... ... ... ЕҚ ... ... соты – құқықтық нормаларын сақтамаудың ... ... ... ... материялдық негiзi болып, ЕҚ –
тың бюджетiнiң бiр бөлiгiнен құралған көп ... ... ... ... 1 ... бастап, Еуро қолма – қолсыз төлемдер
үшiн ... жаңа ... ... ... эволюциялық
одаққа мүше елдердiң ұмтық ақша бiрлiктерi 2002 жылы 1 ... өз ... ... ... ... ... активтер пайдаланды:
Бiрiншiден, Еуро – ... ... ... ... ЕҚ – қа ... үшiн 207 кг мөлшерiнде бiрлескен
алтын қоры құралған.
ЕВЖ-дегi мемлекет аралық ... ... ... ... төлем балансындағы тапшылықты ... және ... ... есеп ... үшiн ... беру ... ... дүниежүзлiк соғыста ... ... ... ... ... және тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... 2 ұйым: ... ... ... (ХВҚ) ... қайта құру және даму банкi ( ХҚҚДБ) құру ... ... Қор ... ... жүйесiнiң тұрақтылығын қолдау үшiн,
ал банк оған ... ... ұзақ ... ... ... үшiн құрылған .
ХВҚ Бiрiккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... өз
жұмысын 1947 жылы наурызда бастады. Оның ... ... ... ... барқрмалар кеңес қатысушы елдердiң қаржы
министiрлерiнен немесе орталық ... ... ... ... ... ... Атқарушы органы директат. алғашқы ... ... 49 ел мүше ... ... оның ... 8 млд ... құрады.
Қазiргi кезде мүшелерiнiң саны иөрт есе ... ал ... 18 есе ... негiзгi қызметтерi төмендегiлер:
Халықаралық сауданың ... ... ... ... көрсету.
• Валюталық паритеттiң тұрақтылығын сақтау және валюталық шектеудi
жою;
... ... ... үшiн ... ... елге ... ... мүше болып кiру – мемлекеттiң ХҚҚДБ-ге және оған ... ... ... ... ... ... жағдайы.
Халықаралық қайта құру және даму ... ... ... оның ... тәуелсiз орган ретiнде өз жұмысын 1946 ... ... . ... өз ... кеңейту барысында туыстас төрт
бөлiмшелер ұйымдастырылады: ... ... ... ... даму ... ... инвестицияладрды, таластарды
реттеу орталығы және инвестициялықты ... ... көп ... ... ... осы ұйымдар бiрiгiп әлемдiк банк (ӘБ) тобын
құрайды, оның штаб пәтерi Вашингтонда ... ал ... – осы ... ... – оны әлемдiк банк деп атайды.
Әлемдiк банк топтың ең ... ... ол 240 млд ... ... ... ... кезде оның құрылтайшылар саны
180 ... ... Банк ... органы – басқармалар ... ...... қаржы министiрлiгiнен немесе орталық банктерден
басқармаларынан тұрады. Оны ... ... ... ... директорлар кеңесi басқарады, кеңес штап ... ... ... ... ... ... ... Кеңес 24 адамнан тұрады,
олар-iрi акциянерлердiң бiр-бiр өкiлi және 19 ... ... ... ... 1956 жылы ... кепiлдiк
алмай-ақ дамушы елдердiң экономикасындағы жеке ... ... үшiн ... ... Ұлттар Ұйымының маманданған органы ... ... 1947 жылы ... ... оның ... ... басқарушы органы басқармалар кеңес қатысушы ... ... ... орталық банктердiң басқармаларынан тұрады,
кеңес жыл ... ... ... ... алғашқы кезде бұл
қорға 49 ел мүше ... ... оның ... 8 млд ... ... ... мүшелерiнiң саны иөрт есе көбейiп, ал ... 18 есе ... ... ... көп ... ... ... дамушы елдердiң шетел жеке ... ... ... ... үшiн ... Атап айтқанда: экспропорция,
яғни жеке меншiктi айыру қаупi , келiсiм жағдайларды бұзу ... 15-20 жыл бойы ... ... ... Агентiк мүшелерi болып
тек ... ... ... ... төлем қабылеттiлiгiне
сүйенедi.
1.2 Халықаралық валюта жүйесі: мақсаты, міндеті және қызметтері
Валюта ( италиян сөзi , ... - сөз – құн ) – ... ақша ... ... шартты түрi, халықаралық төлем есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... Осы халықаралық
немесе ұлттық валюта қатынастарының ... ... жүйе ... ... жүйе - ... ... немесе мемлекет аралық
келiсiм шарттарымен бекiтiлетiн валюталық ... ... ... ... ... .
Халықаралық валюталар қатынастар – ... ... ... ... қызмет ететiн және әлемдiк
шаруашылықтағы ... ... етуi ... қалыптасқан
қоғамдық қатынастар жиынтығы ... ... ... ... ерте ... және Римде вексель түрінде пайда болды.
Яғни, оларда алғаш рет вексель жәрменкелері пайда болып, ... ... есеп ... ... ... және ... еңбек бөлiнiсiн
интенсивтендiрілуі халықаралық ... ... ... болды.
Өндiрiс күштерiнiң дамуымен iшкi ... ... ... ... ... ... ... тасымалы жағдайларын
жетiлдiру – мiне осылардың бәрi әлемдiк сауда ... ... әсер еттi. ... сыртқы сауда жағдайларын, әр елдің валютасының
құнын анықтау ... ... ... ... ... елдер
немесе аумақтар бойынша алтын қолданылса, ал осы заманғы күрделенген төлем
жүйелерінің және ... ... ... ... ... бұл ... одан ... күрделене түсті.
Әлемдегi елдердiң қарым – қатынастарына тауарлар, қызмет, капитал
және ... ...... ... ... Ұлттық қоғамдағы ұдайы
өндiрiс процесiнде қалыптасқан тауар айналымы ... ... ... ... және де ... ... ... заңды төлем
құралы болып оның ұлттық ақшасы саналады. Халықаралық тауар айналымында,
әдетте, шетел ... ... ... әлемдiк шаруашылыққа
интеграциялауына ақша капиталының бiр бөлiгiнiң ... ... ... және керiсiнше айналуын туындатады. Ол халықаралық ... ... және ... – қаржы қатынастарында жүзеге асады.
Халықаралық валюталық қатынастар халықаралық ... ... ... ... ... және ... дамуына, саяси тұрақтылыққа, елдер арсындағы ... ... ... ... ... ... экономикалық
байланыстарда, оның iшiнде ... ... ... ... дипломация мен комерция, өнер кәсiптiк сауда мен өндiрiс
бiр – ... ... ... байланысуы валюталық қарыс – қатынастардың
ұлттық және әлемдiк ... орны ... ... ... ... ... ... нарықтан әсемдiк
нарыққа қосылуы нәтижесiнде ұлттық ... ... ... бiр бөлiгi шетел валютасына айналады немесе керiсiнше. ... ... есеп ... валюталық, несиелiк ... ... ... ... болады.
Шаруашылықтың интернационализациялануы жағдайында ұдайы өндiрiстiң
сыртқы факторларға: әлемдiк ... ... ... ... ... ... сауданың дамуына, шетел капиталы ағымына арта
түседi. Сондықтан да бұл валюталық ... мен ... ... ... және керi байланыстың болатынын ... ... ... ... ... ... ... дағдарыс ұдайы өндiрiс процентiне керi ... ... ... жүйелердiң арсындағы дағдарыс тұсында оның
құрылымдық ... ... ... аяқ асты ... орын ... ... валюталық жүйедегi дағдарыс ескi
жүйенiң бұзылып және оның орнына валюталық ... ... ... жүйемен ауысуына әкеледi.
Валюталық жүйелер 3 түрге ... ... ... ... ... ... ... Аймақтық немесе мемлекет аралық валюталық жүйе.
Тарихта ... ... жүйе ең ... ... ... жүйе – ... төлем айналымын жүзеге асыратын
, ұдайы өндiрiс процесiне қажеттi валюталық ресурсты ... ... ... ... ... қатынастар жиынтық бiлдiредi
. Ұлттық валюта елдің ақша бірлігі. Ол қолма-қол формада (банкнота, монета)
және ... ... ... шоттағы ақша қалдығы) бола алады. Оның
эмитенттері Орталық және коммерциялық банктер. Ұлттық валюталық жүйе ... ... бір ... Оның ... ... құрамдас экономикасының
және сыртқы экономикалық ... даму ... мен ... ... ... ... дүниежүзлiк валюталық жүйемен
тығыз байланысты. ... ... жүйе XIX ... ... ... .
Дүниежүзлк валюталық жүйенің мақсаты бұл халықаралық несие қаржы
институттары мен валюталық ... ... ... қамтамасыз
ететiн халықаралық келiсiм шарттары мен ... ... ... ... құрайды. Бұл ереже ... ... ... ... ... процестерін жеңілдету, саудаға ... ... ... ... ету. ... ... ... экономикалық және сауда қатынастарын ұзақ мерзімге жоспарлауға
мүмкіндік туғызуы қажет.
Валюта жүйесі әлемдік шаруашылық байланыстарда дербес рөл атқарады. ... даму ... ... айырбастың көлеміне, баға саясаты
мен жалақыға әсер ... ... ... жүйесі елдер арасындағы ақша-
есептеу қатынастарын, сондай-ақ қатысушы ... ... ішкі ... қамтиды. Дүниежүзілік валюталық жүйе мен ұлттық валюталық жүйе
арасындағы тығыз байланыс, ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Дүниежүзiлiк валюта жүйесiнiң негiзгi элементтерi болып төменде
көрсетiлгендер саналады:
... ... ... ... ... ... Валюталардың өзара айырбасталу шарттары;
• Валюталық паритеттердiң үйлестiрiлген тәртiбi;
• Валюталық бағамдау тәртiбiнiң ережесi;
• Валюталық шектеулердi мемлекет аралық ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық есептесулердiң негiзгi факторларын үйлестiру;
• Дүниежүзiлiк валюта ... мен ... ... ... ... валюталық реттеудi жүзеге асырушы халықаралық ұйымдар.
Аймақтық валюталық жүйе өнеркәсiбi дамыған ... ... жүйе ... ... ... Еуропалық валюталық жүйе
– бұл Еуропалық қоғамдастыққа мүше ... ... ... ... – эконномикалық формасындағы катынастырды
бiлдiредi.
ІІ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ВАЛЮТА ЖҮЙЕСIНIНІҢ ДАМУ ТЕНДЕНЦИЯЛАРЫ
2.1 ... ... ... ... ... ... мен белгілері
Қазақстанның ұлттық валюта жүйесi қазiргi кезде ... ... ... ... ... ... ... Дегенмен оның негiзгi тенденциялары ... ... ... ... деп ... толық болады. Бiздiң
мемлекет дүниежүзiлiк шаруашылыққа интеграциялануға бағыт алып, 1992 жылдың
15 шiлдесiнде Халықаралық валюта қорына (ХВҚ) мүше ... ... ... ... дүниежүзiлiк валюта жүйесiнiң құрылымдық
принциптерiне ... ... ... ... қазiргi
валюталық жүйесi мен оның негiзгi элементтерiн мұқият қарастырып көруге
мүмкiндiктер жеткiлiктi деп ... ... ... ... осы ... заңымен бекiтiлген
ақша бiрлiгi құрайды. Қазақстанның ұлттық валютасы Елбасының 1993 ... ... ... ұлттық валютасын енгiзу туралы” жарлығы негiзiнде
1993 жылдың 15 қарашасынан ... ... ... ... дүниежзiлiк шаруашылыққа интеграциялануға ұмтылысы оның
халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына белсендi ... ... ... ... ... ... ... валюталық саясаты теңге
құнының тұрақтылығын орнықтыру және оны ... ... ... ... ... ... өзi бiр жағынан балансталған,
екiншi жағынан шетелдiк тауарлар мен валюталар үшiн ашық ... ... ... ... ... ... ... валюталармен салыстырғандағы
бағамының орнықтылығы Қазақстан экономикасы үшiн ... ... ... ... өту ... ... егемендi ел ретiнде өзiнiң саяси
дамуы кезеңiнде валюталық саясат ... ... ... алдында
шетелдермен дербес валюта ... ... ... ... ... құру оны ... рельстерiне түсiру мәселелерiн
бiрге шешу мiндеттерi тұрады.
Қазақстан 1992 ... ... ... ... ... ... ... бастап өзiнiң валюта ... ... ... ... ... қордың жарғысына ... ... ... ... үшiн 1993 ... ... ... реттеу туралы” ҚР-ның алғашқы заңы
қабылданды. Ол ... ... ... ... ... ... жеке валюталық байланыстар жоқтың қасында ... заң ... ... ... ... ... ... келiп
кейбiр жағдайларға байланысты дамып келе жатқан ... ... ... ... болды. 1996 жылы 24 ... ... ... туралы” жаңадан заң қабылданды.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... 1993 ... 13 желтоқсандағы заң; ... ... ... ... 1995 ... 30 ... ... тастар және қымбат бағалы метелдармен байланысты қатынастарды
мемлекеттiк реттеу ... 1995 ... 20 ... заң, ... ҚР ... Жарлықтары үкiмет қаулылары мен ... ... ... ... ... заңдары бойынша валюталық обьектiсi болып шетел
валютасы, ... ... ... ... ... ... алтын мен басқа ... ... ... ... және ... ... ... болып есептелiнедi.
Қазiргi кезде АҚШ долларының тиiмдi бағымының ... ... ... ... ... валюталық жүйенің негізгі элементтері:
1) Ұлттық валюта. 1993 жылы 12 қарашада Қазақстан Республикасының
Президентi Н.Ә.Назарбаев “Қазақстан Республикасында ... ... ... ... қол қойды және осы жарғымен 1993 жылы 15 қарашада ... ... ... ... ...... ... Ал 1999 жылы ұлттық
валютамызды ұлттық және әлемдiк валюталық қатынастарды еркiн рыноктық түрде
дамыту үшiн ... ... ... ... таңда ұлттық валютамыз күннен-
күнге нығайып, елiмiздiң тұрақты экономикалық өсуiне даңғыл жол ашуда.
2) Ұлттық валютаның шетел валютасына айырбасталу жағдайлары, ... ... ... және ә) жарым-жартылай немесе айырбасталмайтын (тұйық)
валюта. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... валюта болып табылады.
3) Валюталық паритеттің бірдейлік ережесі – валюталардың алтын
құрамына байланысты өзара ... ... 1970 ... ... ... және 1991 ... бастап Қазақстанда ХВҚ-ның Жарғысы бойынша
валюта паритеті тек СДР ... ... алу ...... ақша өлшемімен
немесе басқа халықаарлық валютамен өлшенуі мүмкін, бірақ алтын емес.
Сонымен валюталық ... ...... ... ... болып
табылатын заңлы тәртіпте белгіленетін екі валюта арасындағы шекті қатынас.
Мұнда егер ұлттық валюта теңгеге, яғни елдің ақша бірлігіне ... ... ... жүйе – бір немесе бірнеше резервтік валюталарға
немесе халықаралық есептеу бірліктеріне негізделеді.
Резервтік ... – бұл ... ... үшін валюталық паритет пен
валюталық бағамды анықтауда негізі ретінде ... ... және ... реттеу мақсатында валюталық интервенция жүргізуге пайдаланылатын
халықаралық төлем және ... ... ... атқаратын әлемнің алдыңғы
қатарлы елдерінің еркін ауыстырылатын ... ... ... АҚШ ... мен еуро ақша ... ... ... паритеттер валюта қоржыны негізінде анықталуға
көшті. Валюта қоржыны деп бірнеше валюталардың белгілі бөліктерінің ... ... ... ... көбейтіп, оларды АҚШ долларына бөлумен
анықталатын бір валютаның орташа өлшенген бағамын айтады.
Валюталық ... ... ... – валюталық бағам болып
табылады. Оның ... ... ... ... ... ... ... және несиенiң қозғалысында валюталармен
өзара байланыстардың ... ... және ... нарықтағы
бағаларды, сондай-ақ ұлттық немесе шетелдiк валюталарды бейнелеген ... ... ... көрсеткiштерiн салыстыруға ... ... ... ... ... ... қайта бағалап отыра
байланысты негiзделедi.
Валюталық бағам валюталарға сұраныс пен ... ... ... факторларға байланысты өзгередi. ... ... ... және қызметтермен сауда-саттықта, капиталдар мен несиелер қозғалысы
барысында өзара валюталарды ... ... ... ... тауар алғаны үшін шетел валютасына алмастырады;
• Дүниежүзілік және ұлттық нарықтағы бағаларды және ... ... ... және банктердің шетел валютасындағы счеттарын үздіксіз қайта
бағалап отыруға.
4) Валюталық шектеудің болуы ... ... ... ... ... мен ... ... валюталар ... ... ... ... операцияларын заңды түрде
немесе әкiмшiлiк түрде тиым ... ... ... ... ... бақылаудың құрамдас бөлiгi болып табылады. Валюталық
шектеу ... ... ... ... ... мақсаттары келесiдей :
• төлем балансын ... ... ... ... ағымдағы және стратегиялық ... шешу үшiн ... ... ... ... ... ... қағидаларға сүйенедi :
• валюталық операцияларды Орталық және ... ... ... ... жасау үшiн рұқсат қағазының ... ... ... шоттарды жартылай немесе толық жабу;
• валюталардың қайтарымдығын ... Төрт ... ... ... ... ... және ... резервтері,
СДР есепшоттары, еуро) ХВҚ резервтік бағыты және ... ... ... мүмкіншілігін білдіретін мемлекеттің халықаралық валюта өтімділігі
нреттеу.
6) Халықаралық несиелік айналым ... мен ... есеп ... ... ... ... ... нарығы мен алтын нарығының ережелері;
8) Валюта қатынастарын реттейтін ұлттық органдардың статусы. ... ... ... ... ... ... бақылау ұйымдары және
т.б. жатады.
Ұзақ тарихт даму нәтижесінде ... ... ... негізгі
элементеріне келесілер жатады:
1) Әлемдік ақшаның міндетті формасы (алтын, ... ... ... ... ... ... шарттарын белгілеу;
3) Валюталық паритет пен валюталық бағам тәртібін үйлестіру;
4) Валюталық шектеу көлемін тәртіптеу;
5) Халықаралық валюталардың өтімділігінің құрамдас ... ... ... ... Несиелік айналым қорларының халықаралық айналымын үйлестіру;
7) Әлемдік валюта нарығы мен алтын нарығының ережесі;
8) Мемлекетаралық реттеу ... ... – 1944 ... ... ... қоры» бекітілді.
Өз кезегінде валюталық бағам айырбасқа қатысушылар үшін ... ... пен ... ... ... бір ... қайта есептеу коэффициенті болып табылады. Дегенмен, тауарларға,
қызмет ... ... ... ... ... ... ... сатып алу қабілеттігі валюталық бағамның құндық негізі
болып есептеледі. Тауар өндірушілер мен сатып алушылар валюталық ... ... ... өзге ел ... салыстырады. Сондай
салыстырудың нәтижесінде сол елде қандай да бір өндірісті немесе сырт жерде
инвестицияны дамытудың ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады:
1. Құнсыздану (инфляция) қарқыны. Валюталық бағамға ... ... ... ... ... қарқыны неғұрлым жоғарылаған сайын
валюталық бағам да соғұрлым төмендейді. Ақшаның құнсыздануы елде ... ... және ... ... ... ... соғады.
Валюталық бағамның құнсыздануға тәуекелділігі ... ... және ... ... ... көлемі үлкен
елдерде жоғары болады. Экспорттық баға базасында бағамды ... ... ... бағам серпіні мен құнсыздануының
салыстырмалы қарқыны арасындағы тығыз ... ... мұны ... ... ... ... Экспорттың импорттан асып кету, яғни активті
төлем балансы ұлттық валюта бағамының жоғарылауына ықпал етіп, шетелдік
борышқорлар жағынан оған ... ... ... ... ... ... ... бағамының төмендеу беталысына себепші ... ... ... өтеу үшін борышқорлар оны шетел
валютасына сатады.
3. Әр ... ... ... ... ... Пайыз
мөлшерлемесінің елдегі өзгерісі басқаша тепе-теңдік ... ең ... ... ... ... қозғалысына әсер
етеді. Пайыз ... ... ... ... ... оның төмендеуі капиталдардың, оның арасында ұлттық
капиталдардың шекараның арғы ... ... дем ... ... ... ... ... Валюта бағамының төмендеу
беталысы байқалса ондайда ... мен ... оны ... қалпын нашарлататын мейлінше тұрақты валюталарға күні бұрын
сатып жібереді. ... ... ... бағамдық
арақатынастардың ауытқуын валюталық нарықтарын тез сезінеді. Сол ... ... алып ... мен ... ... ... ... Белгілі бір валютаның еуронарықта және халықаралық есеп айырысуда
пайдалану дәрежесі.
6. ... және ... ... ... ... Елдегі
экономиканың жағдайымен және саяси ахуалымен, сонымен бірге валюта
бағамға ықпал ететін жоғарыда ... ... ... ... диллер экономикалық өсу қарқынын құнсыздануды, валютаның
сатып алу қабілетінің деңгейін, валютаның сұранысы мен ұсынысының
арақатынасын ғана ... ... ... ... ... алады.
Кез келген елдің валюта бағамы ... ... ... ... ... халықаралық валюта-қаржы және несие қатынастарына
қатысуының, ... ... ... ... қызметті реттеудің
тиімділігінің деңгейі валюталық бағамның ... ... ... кезда халықаралық қатынастарда валюталық бағамның ... ... ... ... ... ... пен ... ықпал етуімен еркін өзгеретін құбылмалы
бағамдар;
• Орталық банктердің басшылық шектері арқылы бағамдардың ауытқуына шек
қоятын валюталық ... ... ... шамада бір бағытта тұрақты өзгеріп отыратын
шектеулі құбылыс;
• Күні ... ... ... ... ... ... банк ... реттелмелі құбылыс;
• Таңдап алынған шетел валютасына ұлттық ақшаның тіркелген ... ... ... ... бағытталатын валюталық басқарыу;
• Бір топ ел бірыңғай валюта ... ... ... Елде өзге мемлекеттің ұлттық валютасы қолданылатын долларландыру
саясаты;
Ұлттық валютаның ауыстырымдылық ... ... ... маңызды құралы болып саналады. Валюталық ауыстырымдылық дәрежесі
валюталық нарыққа қатысушылардың ... және ... ... ... әсер ... өзінен өзін валюталық бағамның серпінін
анықтай алады.
2.2 Қазақстан Республикасы төлем балансы және оның құрылымы
Кез-келген мемлекеттің халықаралық ... ... және ... оның ... есеп айырысу баланстарында жалпы қорытынды
көрініс табады.
Халықаралық есеп айырысу ... ... ... ... ... орын алады , себебi ол ұлттық табысты
елдер ... ... ... ... ... ... ұлттық
өнiммен ұлттық табысты бөлгенде ... ... ... таза ... есептелiнедi.
Халықаралық сол айырысу баланстары – ол бiр ... ... ... ... ... мен ... және
түсiмдерi мен төлемдерiнiң арақатынасы.
Халықаралық есеп ... ... ... ... ... төлем балансы;
2. есеп айырысу балансы;
3. халықаралық қарыз балансы;
Төлем балансы деген белгiлi бiр ... ... ... ... валюталық соммасымен оған шетелден түскен ... ... бiр ... және бiр күндiк төлем ... ... ... сол, онда ... ... мен ... қаражататрдың ағыны, олардың кезең ... ... ... Түрлі валюталарға атауланылған операцияларды, соманы аударуды
құндық ... ... ... ... ... – АҚШ
долларында). Экономикалық құндылықтармен жасалатын операцияларды тіркеу,
оларды жасау, ... ... ... ... өтеу ... ... төлем балансы статистикалық көрсеткiш ... ол ... бiр ... орындалуға тиiс төлемдер мен
түсiмдердiң арақатынасындағы ... ... ... бiр
мерзiмнiң тқлем балансы осы ... ... ... ... мерзiмнiң төлем балансы осы уақыт аралығындағы төлем мен
тұсiмдердiң арақатынасын көрсетiп, ... ... ... ... және ... ... ... көмектеседi.
Белгілі бір мерзімнің төлем балансы осы ... ... ... ... ... ... мемлекеттің халықаралық экономикалық
қатынастардағы өзгерістерін және ... ... ... ... балансы негізінен келесі бөлімдерді қамтиды:
• ағымдағы шот (сауда балансы);
• капиталмен және қаржылармен болатын операциялардың шоты (күрделі шот);
• резервтік ... таза ... мен ... шот мыналарды қамтып көрсетеді: тауарлармен жасалынатын
операцияларды – ... пен ... ... ... – жүк, ... байланыс, туризм қызметтері; техникалық ... ... ... ... ... ... және ... жасалынатын операциялар шоттары тура
шетелдік инвестицияларды тартуды ... ... ... ... инвестицияларды, мигранттардың трансферттерін, коммерциялық
кредиттерді, қарыздарды бейнелеп көрсетеді.
Резерфтік активтердің негізі монетарлық алтынды, қарызалудың ... ... ... ... қамтиды; басқа елдерге қатысты
міндеттемелерді шегергеннен кейін таза алтын резервтері жасалады.
Қателер мен ... ... ... қоса ... ... ... есепке алынбаған ... ... ... төлемнен артық болса , онда ... ... ал егер ... ... ... ... онда төлем балансы
пассивтi деп аталады.
ХВҚ-ның әдістемесі бойынша құрылатын төлем ... тек ... мен ... ... ... ... қатар халықаралық талаптар
мен міндеттемелер бойынша болашақта орындалатын төлемдерді, яғни есеп
айырысу баланстарының элементтерін де ... ... ... ... бiр ... ... мемлекеттердiң
басқа мемлекеттерге қойған валюталық талаптарымен ... ... ... мiндемелерiнiң арақатысы туарлармен
қызметтердi экспорттау ... ... ... мен ... пайда болады. Есеп айырысу балансы: белгiлi бiр ... ... бiр ... деп екiге бөлiнедi.
Елдің халықаралық есеп ... ... ... үшін ... бір
мерзімге жасалған есеп айырысу балансын алған дұрыс. Ол осы елдің ... ... мен ... қай ... ... ... және ... өтелуі керектігіне қарамастан олардың арақатынасын көрсетеді.
Оныңактивтік сальдосы мемлекеттің ... мен ... ... ... ... ... және ол ... беруші ретінде болашақта валюталық
түсімдерді алатындығын көрсетеді. Белгілі бір датаға жасалған есеп ... ... ... ... ... борышкер ретіндегі
жағдайын, сырттан түсімдермен қамтамасыз етілмеген шетелге болашақтағы
төлем мөлшерін ... ... есеп ... баланстарының бiр-бiрiнен
айырмашылықтары төмендегiей:
• төлем балансына тек iс ... ... ... ... есеп ... бағасына елдiң ... ... ... кiредi;
• есеп айырысу балансында барлық алынған және берiлген ... оның ... ... балансына, кiрмейтiн өтелменген
несиелерде ... оның ... ... ... ... ... ... төлем және есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ... әдетте олар қарама-қарсы
болады, себебi несие берушiлердiң есеп ... ... ... ал төлем баланысы әлсiн- әлсiн, әсiресе ағымдағы операциялар
бойынша пассивтiк болады;
• төлем балансына тек ... ... және ... ... ал
есеп айырысу балансы болашақта ... ... ... ... ... бөлiгiн қамтиды.
Сөйтiп, төлем және есеп ... ... ... ... ... ... ... Төлем балансының ... ... ... ... қарай басылымдарда жарияланатын төлем
балансы ... екi ... ... балансының құрылымын қарастырғанда оның операциялардың сипатына
қаарй басылымдарда ... ... ... ... екі ... “Ағымдағы операциялар балансы”
1. сауда балансы ( сыртқы сауда ... ... ... ... экспорт
б) импорт
2. Қызметтер балансы және комерциялық емес ... ... ... техникалық көмек үшiн төлем )
2) ... және ... ... ... ... – экспорты бойынша түсiммен және импорт ... ... Егер ... ... оны әкелуден астам болса,
онда активтiк ... ... ... ал егер ... ... ... онда ... балансы пассивтiк сальдосы пайда болады
Көрсетiлген қызметтер балансы – ол ... ... да ... ... ... да әр ... сонымен бiрге
коммерциялық операциялар емес ... ... ... ... ... және ... ... балансы – ол жеке ... ... ... және ... ... , алынған және
берiлген ... ... ... ... мен түсiмдердiң
арақатысы.
Қорыта айтқанда, халықаралық есеп ... ... ... көрсеткiштер жүйесiнде айрықша орын ... . Iшкi ... ... ... ... ... табыстар мен
мiндеттемелердiң таза сальдосы болып есептелiнедi.
Төлем ... ... ... оның ... негiзгi
және баланстандырушы болып екiге бөлiнедi. Негiзгi ... ... ... ұзақ ... ... ... ... тараулырға - валюталық ... ... ... тарауларға – валюталық резервтердiң қозғалысы , қысқа
мерзiмде ... ... ... ... ... түрлерi,
сыртқы мемлекеттiк зайымдар, халық аралық ...... ... және т.б. төлем балансының ... ... ... ... ... және баланстандырушы тараулардың ... ... ... өтеу ... яғни ... формальды
тепе-тең болуы қажет.
Төлем балансының тепе-теңдiкке әкелетiн ақырғы әдiс – ... ... ... ... ... ... ... – еркiн айырбасталатын шетел валютасын алу үшiн – ХВК – ... ... ... ... ... ... ... аудару арқылы – СДР
қолданыла бастады. Ал 1979 ... ... мүше ... осы ... қолдана бастады.
Төлем балансының көмекшi баланстандырушы құралы болып ... ... ... ... ... сату, сол сияқты ... ... ... ... ... де ... операциялардың анықтамасын беруден бұрын “валюта” терминiнiң
мәнiне тоқталайық. Қазақстан Республикасының заңдылықтарына ... ... ... заңды төлем құралы ретiнде қабылданған ақша бiрлiктерi
немесе банкноттар, қазыналық билеттер мен ... ... ... ... ... (айналымнан алынған немесе алынатын, ... ... ақша ... ... жататынын қоса алғанда) түрiндегi қолма
–қол және аударым нысандарының ... ... ... сондай- ақ
шоттардағы, соның iшiнде ... ақша ... есеп ... ... ... заңға “валюталық операцияларға” төмендегiдей түсiнiк берiлген:
1) меншiк құқығының және өзге де құқықтардың валюталық құндылықтарға
ауысуына байланысты операциялар соның ... ... ... ... шетел
валютасындағы өзге төлем құралдарын пайдаланумене байланысты мәлiмелер;
2) ... ... ... ... ... ... және ... сондай-ақ Қазақстан Республикасынан
әкету және жөңелту;
Мұндағы валюталық құндылықтарға мыналар жатады:
1. Шетел ... ... ... ... ... ... ... мен төлем
құралдары;
3. Тазартылған құйма алтын;
4. Ұлттық валюта, резиденттер мен бейрезидентттер арасында ... ... ... құны ... ... көрсетiлген
бағалы қағаздар және төлем құжаттары.
Кейбiр экономикалық әдебиеттерде валюталық құндылықтар ... ... ... ... да) мен ... асыл тастарды (алмаз,
рубин, изумруд, сапфир, александрид, және жемчуг) жатқызады.
Iс жүзнде валюталық операциялар ағымдық ... және ... ... ... ... ... операцияларға жататындар:
• тауарлар жұмыстар және қызметтер үшiн төлемнiң не аванс төлемiнiң
мерзiмiн 180 ... ... ... ... ... ... ... бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
• 180 күнен аспайтын несиелер беру жәе алу;
• салымдар (депозиттер), ... заем және өзге де ... ... ... және өзге де ... алу ... гранттарды қоса алғанда, сауда сипатына жатпайтын аударымдар,
мұрагерлiк ... ... ... ... және басқа
соммаларды аудару;
• осы заңмен капитал қозғалысына байланысты операцияларға жатпайтын
барлық өзге де ... ... ... ... байланысты операцияларға жататындар:
• инвестицияларды жүзеге асыру;
• интеллектуалдық ... ... ... ... ... ... мәмiлелер бойныша есеп айырысуларды жүргiзуге арналған
аударымдар;
• мүлiктiк құқыққа және өзге де ... ... ... ... ... ... және қызметтер үшiн төлемiнiң не аванс ... 180 ... ... ... ... көздейтiн экспорт-
импорт мәмiлелерi бойынша есеп айырысуларды жүзеге асыруға арналған
аударымдар;
• 180 күннен асатын несиелер беру жәе ... ... ... ... заңдары бойынша банк операцияларын
жүзеге асыруға құқығы бар шетел ... және өзге де ... ... жүзеге асыру;
• зейнетақы активтерiн ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру жәе қайта сақтандыру шарттары бойынша
халықаралық аударымдар.
Валюталық операцияларды бiздiң елiмiзде ... ... ... ... ҚР ... ... ... лицензиясы бар өкiлеттi
банктер ғана орындай алады. Сонымен ... ҚР ... банк ... және ... ... жүргiзедi.
Банктрдiң жүзеге асыратын валюталық операциялардың өзiндiк белгiлерiне
байланысты жiктеледi:
1. Клиенттердiң шоттарын ашу және жүргiзуге байланысты:
... және жеке ... ... мен ... шот ... ... қалдық бойынша пайыз төлеу;
• овердрафт (банктiң жетекшiлерiнiң шешiмiмен ерекше клиенттерге)
несиелерiн беру;
... ... ... ... ... беру;
• кез келген аралық уақытта шот архивтерiн рәсiмдеу;
• клиенттердiң тапсырмалары бойынша ... ... ... ... ... сатып ал және сату);
• экспорттық- импорттық операцияларға бақылау жасау.
2. Сауда емес операциялар ( клиенттерге тауарлар мен қызметтер ... ... және ... ... бойынша қызмет көрсету үшiн есеп
айырысуға ... ... ... ... қолма–қол шетел валютасын және шетел валютасындағы төлем құжаттарын
сату және сатып алу;
... ... жәе ... ... ... құжаттарын
инкассациялау;
• шетел банктерiнiң жол чектерiн сатып алу ( төлеу);
• ақшалай аккредитивтердi төлеу.
3.Шетел банктерiмен корреспонденттiк ... ... ... ... ... ... ... сiзде) ашу және оны ... ... ... ... ... ... ... шот ашумн
байланысты операциялар;
• ЛОРО шоты (сiздiң шотыңыз бiзде) коммерциялық банкте корреспондент-
банктiң ... ... шот ашу және оны ... ... ... ... қарай:
СПОТ мәмiлесi – бiр валютаға қарсы екiншi ... ... алу ... ... мәмiлелер жасалған күннен кейiнгi ... ... ... күнi ... операциялар.
ФОРВАРД (мерзiмдi, аутрайт) мәмiлесi бр валютаға ... ... ... ... және ... ... ... жасалған күннен кейiнгi
2 банктiк жұмыс күнiндегi валюталар күнi жүргiзiлген ... ... ... мәмiле) – келiсiлген бағам бойынша белгiленген ... ... ... ... ... ... ... айырбастау үшiн
жасалған контакт. Форварт операциясы өз кезегiнде мынадай түрге бөлiнедi:
• Аурайтпен жасалған ...... бiр ... ... ... ... ... жасалатын мәмiле – валютамен жабдықтаудың күнi белгiленбеген
шартын сипаттайды;
СВОП мәмiлесi - бр валютағ қарсы екiншi валютаны ... алу ... осы ... ... ... ... алу және ... сәйкес,
яғни екi қарама-қарсы оперциялардан тұратын банктiк мәмiле.
Конверсиондық (айырбас) операциялар – сол елдiң қолма – қол және қолма
қолсыз ұлттық ... ... ... қол және ... ... шетел
валюталарын сатып алу және сату мәмiлелерi.
Конверсиондықоперацияларды банктiң валюталық позициясын есепке алмай
жүргiзуге болмайды. Валюталық позиция – ... ... ... ... ( ... ... ... баланстан тыс
талаптар мен мiндеттемелердi есек алғандағы), шетел валютасындағы қаражат
қалдықтары.
5. Халықаралық есеп айырысу бойынша:
... ... есеп ... ... ... ... есеп ... операциялары;
• Банктiк операиялар бойныша есеп айырысу операциялары.
Кесте-1
Қазақстан Республикасының төлем балансы
(млн.АҚШ доллары)
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... есеп |-272,6 |454,9 |-485,7 |524,34 ... ... |3679,00 |6785,55 |10321,8 ... |
| ... ... ... |28300,6 ... |
| ... ... ... ... ... ... балансы |-272,6 |454,9 |-485,7 |524,34 |
| ... |1712,29 |1999,1 |2251,0 |2540,42 |
| ... ... |-5026,2 |-7466,4 ... ... ... |-1746,6 |-2815,3 |-5179,7 ... |
|Несие және қарыз бойынша |-277,5 |-410,0 |-817,9 ... ... | | | | ... ... ... |-1448,3 |-2331,8 |-4611,5 |-5014,80 ... ... ... |123,6 |140,21 |228,2 |327,70 ... ... ... ... |68,10 |118,25 |181,8 |272,58 |
|сыйақы | | | | ... ... |-212,5 |-331,8 |-160,3 |-199,77 ... ... |-164,67 |-488,16 |-412,4 |-513,74 ... ... мәліметтер. – 2007 ж.
Жоғарыдағы кестеден ... ... есеп ... ... ... балансы көбінесе теріс шамада болғандығын, ал ... ... ... артып келе жатқандығын, экспорттын 2004
жылғы 1,3 млрд. доллар шамадан 2007 жылы 3,5 ... ... ... да өсіп келе ... көре аламыз. Жалпы айтқанда елдің
экономикасының өсуімен қатар төлем балансының да ... ... ... ... келе ... ... халықаралық ваюталық жүйе дегенiмiз - ... ... ... ... ... ... бекiтiлетiн
валюталық қатынастарды ұйымдастыру және реттеу формасын ... ... ... ... – бұл бiр ... ақша ... бiр ... ақша бiрлiктерiне бейнеленген бағасы. Әрбiр елдiң ұлттық
ваюталарын салыстыру ... ... және ... ... ... ... ... қатынастарына негiзделедi. Валюталық ... ... пен ... ... етушi көптеген факторларға
байланысты өзгередi.
Жалпылап келгенде, ... ... ... ... оның ... валюта-қаржы және несие
қатынастарына белсендi түрде ... және ... ... ... оң
сальдосын қалыптастыруды талап етедi. Бұл ... ... болу үшiн ... ... ... шешуге тура келедi
. Негiзгi ... ... бiрi ... ... ... және оның ... ... бағамымен орнықтылығын және
мығымдалуын қамтамасыз ету болып табылады. ... өзi бiр ... , ... ... ... тауарлар мен валюталар үшiн ашық
ұлттық рыноктың болуын ... ... ... ... ... ... курсының орнықтылығы Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... шаруашылыққа интеграциялануына ұмтылыстары
қарыз капиталының дүниежүзiлiк рыногына шығуына, ... және ... ... ... мол мүмкiндiктер бередi. Керiсiнше
егер валюталық шектеулерге, шетелдiк капиталдар үшiн қолайсыз инвестициялық
ахуалға, ... ... ... ... ... жол берiлсе
аталған мүмкiндiктерден айырылуымыз ... Бұл ... ... ... ... ... ... керек. Осы тiзбектi ... , ... ... ... ... қозғалу, шаруашылық
жүргiзу механизмiн, соның iшiнде валюта рыногын дамыта беру ... ... ... ... ... дамыған, рыноктық
елдер қатарына қосылуын қамтамасыз етедi.
Сонымен ... ... 2006 ... 15 ... жұлдызында ұлттық валютамыз
теңгенің өзгеріске ұшырауы, айналымға жаңа формадағы теңгенің шығуы, оның
бұрыңғы ақшаларға қарағанда ... ... ... жалпы әлемдік
экономикада немесе саудада теңге бағамының нығайа түсуіне өз ... ... ... ... Бұл да ... және ... секторының
валюталық бағамды реттеу мен нығайтудағы қадамдарының бірі болып табылады.
Соңғы 2007 жылы ... ... ... жағдайы бойынша төлем
балансы оң сальдоны көрсетті. Әрине бұл Қазақстан үшін ... ... ... және ... ... ... ... экономикасын, оның өндірістік
салаларын индустрияландыру арқылы бәсекеге қабілетті экономиканы құру,
импорталмастырушы өндірісті ... ... ... ... ... ... көлемін айтарлықтай төмендетеді деп айқындалуда. Алайда
елдің экспортының өсуі, биылғы жылғы төлем ... он ... ... ... дамуы үшін тиімсіз болып келетін мұнай және ... ... ... ... шығару көлемінің артуынан және ... ... ... ... ... ... отыр. Сондықтан мемлекетіміз
алдағы жылдары осындай шикізаттық экономикадан құтылу ... ... туып ... ... әдебиеттер тізімі
1. Аубакиров Я. А. Байжұманов Б.Б. / Экономикалық теория. Оқу ... ... ... ... ... Майдан-Әли / Халықаралық валюта қатынастары және валюталық
құқық: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2004. – 302 бет.
3. Баян ... Оқу ... / ... ... ... ... ... Алматы: “Экономика” 2000ж.
4. Ақша, несие, банктер: Оқулық / Ғ.С. Сейiтқасымов. – Алматы: Экономика,
2001, - 466 б.
5. С.Б. ... Оқу ... / ... ... және ... – Алматы, Қазақ
университетi, - 2004ж. – 248 ... ... ... банки: Учебник / Под. Ред. О.И ... Изд. ... - ... ... ... М.А., ... Л.С. / Финансы, денежные обращение и
кредит. Учебние пособие – Москва , ... ... М.К. / ... банки, валюта, Учебные пособие – ... – 173 ... ... ... операциялар және валюталық мәмiлелер” // ҚазҰУ
хабаршысы. №5, - 2006 ж.
10. Бұхарбаев Ш.М. “Валюталық бағамның және оның ... ... ... ... ... ... // ... Казахстана. №1.- 2005
ж.
11. “Қ.Р-да ұлттық валютаны енгiзу туралы” Қ.Р. ... заң ... ... // ... ... ... ... Қ.Р –ның заңы // 24.12.1996.
13. Н. Ә. ... ... ... ... барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық валюта жүйесі26 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1933-1939 жылдардағы халықаралық қатынастардың дамуы3 бет
Валюта нарығы. Валюта курсы және динамикасы20 бет
Валюта қатынастары және валюта жүйесі25 бет
Валюталық жүйе және валюталық қатынастар18 бет
Валюталық нарықтар12 бет
Валюталық нарықты валюталық қатынастар мен валюталық операциялар36 бет
Валюталық операциялардың даму тарихы3 бет
Нарықтық экономикадағы халықаралық сауда25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь