Табиғи ресустар

1. Табиғи ресустардың қоғам өміріндегі рөлі.
2. Табиғат байлығын тиімді пайдаланудың ең негізгі бағыты кешенділік.
Адамзаттың әлеуметтік- эканомикалық прогрестің шыңдарына шығуы оның табиғаттың әр түрлі сыйлықтарын – табиғи ( немесе жаратылыстық) ресустарды пайдалануымен барынша тығыз байланысты.Адамның табиғи ресустардың әр түрін қажетсінуі біркелкі емес. Мысалы, табиғаттың баға жетпес сыйлығы – оттегінсіз адам бірнеше минут те тіршілік ете алмайды, ал ядролық отын уран мен плутонийсіз мыңдаған жыл өмір сүрді. Табиғи ресустарды игеруге жұмсалатын шығын да әр түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, алайда көбіне табиғи ресустарды игеру көп күрделі қаржыны керек қылады: әсіресе қымбат тұратын техника мен технологияны қолдану, кен орындарын өндіру кезінде көп қаражат жұмсалады. Барланып, өндірілген көптеген табиғи ресустар материалдық өндірістің алуан түрлі салалары үшін шикізат болып табылады.Өз кезегінде қоғамдық өндіріске тартылып, онда сан мәрте түрленіп өзгерген шикізат материалдары эканомикалық ресустарға айналады. Осылайша, табиғат элементтері оларға еңбек сіңуі нәтижесінде еңбек құралдары, ғимараттар, материалдық игіліктер болып шығады. Қазіргі заманғы әлемдік өнеркәсіп орасан көп мөлшерде шикізат қолданады. Оның құны ( отын мен электр энергиясының құнын қосқанда) өнеркәсіп өнімін өндіруге жұмсалған жинақтама шығында шамамен 75% болады. Осындай жағдай шикізаттың негізгі түрлерімен қамтамасыз ету мәселесінде көп елдердің алдына өте шұғыл проблемалар қояды. Көптеген табиғи ресустар (ең алдымен мұнай, газ, көмір) біртіндеп азайып келеді. Бұл, әрине, көңіл көншітпейді. Алайда, біріншіден, олар әлі толық сарқылмағаны былай тұрсын, әлі толық ашылған деуге де әсте келмейді. Екіншіден, өндіріліп жатқан табиғи ресустар толық пайдаланылмауда. Үшіншіден, таяудағы он жыл ішінде ресустар саласында болатын ашылыстарды болжап айту қиын. өйткені «алдынғы күні» біз электр туралы ештеңе білмейтінбіз, «күні кеше» атом ядросында орасан зор энергия қорын өндіруге болатынын білмейтін едік. әлі анық түсінбейтін күштердің «қоршауында» тұрғанымыз күмәнсыз. Бар керегі – адамзат қоғамының ақыл-ой және өндірістік қарекеті Жер шарының барлық адамдарының пайдасына қызмет етуі тиіс, табиғатты көріктендіріп отыруы, өзінен кейін құлазыған өңірді ғана қалдырып кетпей, табиғаттың өз қарымын неғұрлым түгел ашуына көмектесуі тиіс.
1. Қуатбаев А.Т. Жалпы зкология – Алматы,2008
2. Ж.Жатқанбаев. Экология негіздері. Алматы,2003
        
        Табиғи ресустардың қоғам өміріндегі рөлі.
Адамзаттың әлеуметтік- эканомикалық прогрестің шыңдарына шығуы ... әр ... ...... ( ... ... ресустарды
пайдалануымен барынша тығыз байланысты.Адамның табиғи ресустардың әр түрін
қажетсінуі ... ... ... ... баға жетпес сыйлығы –
оттегінсіз адам бірнеше минут те тіршілік ете алмайды, ал ... отын ... ... ... жыл өмір сүрді. Табиғи ... ... ... да әр түрлі. Кейде бұл шығындар болмашы, алайда көбіне
табиғи ресустарды игеру көп күрделі ... ... ... әсіресе қымбат
тұратын техника мен технологияны қолдану, кен орындарын ... ... ... ... ... ... көптеген табиғи ресустар
материалдық өндірістің алуан ... ... үшін ... ... ... ... өндіріске тартылып, онда сан ... ... ... материалдары эканомикалық ресустарға айналады. Осылайша, ... ... ... сіңуі нәтижесінде еңбек құралдары, ғимараттар,
материалдық игіліктер болып шығады. ... ... ... ... көп ... ... ... Оның құны ( отын мен электр
энергиясының құнын қосқанда) ... ... ... ... ... шамамен 75% болады. Осындай жағдай шикізаттың негізгі түрлерімен
қамтамасыз ету ... көп ... ... өте ... проблемалар
қояды. Көптеген табиғи ресустар (ең алдымен ... газ, ... ... ... Бұл, ... көңіл көншітпейді. Алайда, біріншіден, олар әлі
толық сарқылмағаны былай тұрсын, әлі толық ашылған деуге де әсте ... ... ... ... ... ... ... таяудағы он жыл ішінде ресустар саласында болатын ашылыстарды
болжап айту қиын. өйткені ... ... біз ... туралы ештеңе
білмейтінбіз, «күні кеше» атом ... ... зор ... қорын өндіруге
болатынын білмейтін едік. әлі анық түсінбейтін күштердің «қоршауында»
тұрғанымыз ... Бар ...... ... ... және ... Жер шарының барлық адамдарының пайдасына ... етуі ... ... отыруы, өзінен кейін құлазыған өңірді ғана қалдырып
кетпей, табиғаттың өз қарымын неғұрлым түгел ашуына көмектесуі тиіс.
«Табиғи ... ... ... ... ... ... ... кең ұғым жиі қолданылатын болды. Бір ұғымды екіншісінен саралайтын
шек кейде өте шартты болып шығады. Мысалы, желді ... ... ... ... ... ... бірге ол маңызды ресурс та, ең алдымен энергия
алынатын ресурс.
Табиғи жағдайлар планетамыздағы табиғи ортаның бүкіл сан ... ... және ... ... оның ... ... байланысты.
Олар адамдардың өміріне әрқашан ықпалды болды, ал ... ... ... ... Осылайша, адам табиғат байлықтарын пайдаланбайынша тіршілік ... және осы ... ... ... ... ... ... адам
табиғатқа белсенді ықпал ете алады. Адам мен табиғаттың ... ... ... және әр ... елдердің олармен қамтамасыз етілуі.
Географияның мұның алдындағы курстарынан сендер табиғи ресустардың минерал,
жер, су, өсімдік ... ... ... ... ... өзі оларды
табиғат құбылыстарының қай тобына жататынына қарай топтастырудың бір түрі.
Бұған қоса табиғи ресустарды жаңадан ... ... және ... деп те ... ... ... бір саласына арналу белгісі
бойынша, сапасы ... ... ... пайдалы компоненттердің болуына
қарай), түзілу сипатына ... ... ... және ... ... ... планета бойынша орналасуы біркелкі емес. Мұның өзі
Жер шарындағы климаттық және тектоникалық ... ... ... ... ... қазбалар түзілу жағдайының әр түрлі
болғанына байланысты. Табиғи ресустардың жекелеген ... ... ... ... әсте ... ... ... елдердің арасында ғана
емес, қазіргі дүниенің ірі-ірі аймақтарының арасында да олардың табиғи
ресустармен ... ... ... мен ... елеулі
айырмашылықтар бар. Мысалы, Таяу Шығыс елдерінде ... мен ... ... бар. Анд ... мыс және ... ... бай, тропиктік
ормандары көп мемлекеттерде бағалы ағаш сүрегі ресурстары мол.
Дүние жүзінде табиғи ресурстардың ... ... ... ... ... мемлекет бар. Бұлар Ресей, АҚШ және ҚХР, Үндістан, Бразилия,
Австралия. ... ... ... байлықтардың «ассортименті» жағынан олардан
кейінгі орынды иеленгенімен, басқа ... ... ... ... ... бір ... бірнеше ресурстын дүниежүзілік маңызы бар
мол қорларына ие. Мысалы, Габонда марганец, Кувейтте мұнай, ... ... мол. ... ел үшін ... бар табиғи ресурстардың көп
түрлілігінің зор маңызы бар. ... жеке бір елде қара ... үшін тек ... ... ғана ... ... қатар марганецтін,
хромиттің, кокстелетін көмірдің болуы өте маңызды. Ал егер бұл ... ... ... ... жақын орналасқан болса, онда бұл ел үшін
тиімділігі де жоғары болмақ.
Дүние жүзінде белгілі бір табиғи ... ел жоқ. Олар аз ... ... ... ... ... ... бұл мемлекет кедейлікке душар
болады деуге келмейді. өйткені қай ... ... ... ... ... игілікктері мен табиғи ресурстары қорларының жиынтығымен ... ... қоса әр ... ... ... ... мен
еңбекқорлығы, білімдері мен шеберліктерінің пайдаланылу дәрежесі де ... ... ... ... жетістіктерге жеткен Жапонияның ассортимент
жағынан болсын, мөлшер жағынан болсын ... ... ... Онда күкірт пен пириттердің ғана мол қорлары бар, ал ... газ, ... ... сирек металдар рудалары, фосфориттер, калий
тұздары және т.б. өте-мөте жетіспейді. Жапонияға қарағанда минерал ... ... мол ... ... ... ... көптеген мысалға келтіруге болады.
Табиғи байлықтардың планета бойынша әркелкі орналасуы, бір жағынан,
халықаралық еңбек ... ... мен ... ... ... ... болса, екінші жағынан, кейбір табиғи
ресурстары жоқ елдерді белгілі бір экономикалық қиыншылықтарға ұшыратады.
Табиғатты ... ... ... ... ... негізде
шаруашылық тұрғысынан бағалаудың маңызды мәні бар. Оның ... ... ... ... анықтап ашу, инвентарьлау, сондай-ақ
мөлшері мен сапасы тұрғысынан бағалау болып табылады. Әлемнің кемел дамыған
елдерінде мұндай ... ... ... ... ал ... ... бұлай бағалау әлі жүргізілмеген. Ал анығында табиғи байлықтарды
мұқият есепке алмайынша, өміріміздің барлық ... ... ... ... ... жүйесі болмайынша және бұл ресурстарды
барынша үнемдемейінше адамзат ... ... ... ... ... ... адамзат қоғамы дамуының барлық кезеңдерінде табиғи ... ... ... маңызды алғы шарты болды. Алайда
олардың сан алуан экономикалық ресурстарға айналуы түптеп келгенде адамға,
оның ыждағаты мен ... ... ... ... ... ең ... бағыты кешенділік
Табиғат байлығын тиімді пайдаланудың ең негізгі бағыты кешенділік.
Табиғат қорғау шаралары да ... ... ... ... деп – табиғат байлығының барлық тиімді қасиеттерін
табиғи ортаға зиян келтірмей пайдалануды айтамыз.
Кешенді ... ... ... және ... ... пайдалану да
кіреді.
Белгілі бір жағдайда минералдық шикізат қорын кешенді пайдалану деп
аймақтағы барлық ресурстарды ... ... Бүл ... минералдық
шикізат кешенді барлау, мейілінше толық өндіру, өндірілген қорды кешенді
пайдалану, шикізаттың жеке ... ... ... ... кіреді.
Минералдық шикізатты кешенді пайдалану - өндірілген кешендегі ... және ... ... және өндіріс қалдықтарын пайдалану.
Минералдық шикізат қорын кешенді пайдалану – кен ... және ... өнім ... ... тау ... жер асты ... ... ұқсату.
Аймақтағы кен көздерін кешенді пайдалану деп жақын орналасқан кендерді
бір-бірімен байланысты ортақ игеруді айтады. Жеке-дара игеруге ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Өйткені ортақ байыту
фабрикалары, ... ... және ... ... ... нәтижесінде шығындарды үнемдеуге мүмкіндік туады.
Минералдық шикізатты кешенді пайдалануды бірнеше натуралдық және құндық
көрсеткіштермен сипаттауға болады. ... ... ... ... ... ... шамасы; кеннің құрамындағы пайдалы элементтерді
айырып алу дәрежесі; тауарға алынған элементтер мен ... ... тиім және ... ... ... ... пайдалану көрсеткіштері: кешенді пайдалану
дәрежесі- тауарға алынған элементтер саны; минералдық ... ... ... ... ... айырып алу: жалпы көрсеткіш –
тауарға алынған элементтер құнының ... ... ... ... ... ... ... экономикалық тиімдер соммасының
шығынға қатынасы.
Шикізат қорын ... ... ... ... ... шамасын
өлшеу арқылы анықталуы мүмкін немесе алынған өнім мен ... ... ... ... ... ... кендегі барлық элементтерді алуға
мүмкінік береді, бірақ ... ... ... ... ... анықтау ерекше экономикалық мәселе болып табылады.
Кешенді пайдалану ... ... ... ... ... ... шаруашылық қажетін шикізаттан ... ... аз ... ... ... Бұл тұрғыдан шикізатты кешенді
пайдалану ... ... ... ... ... ... ... табылады. Осыған сәйкес ... ... ... ... таңдау әдісі өндірістің халық шаруашылық
тиімділігін анықтау әдістерінен туындайды.
Тиімді өндірістің ең басты белгісі-нақты және өткен ... ... ... ... ... ... ... Осы белгіні табиғат
ресурстарын кешенді пайдалануды бағалауға қолдануға болады. Варианттарды
салыстыру үшін баланстық ... ... ... болады бірақ бұлай істеу
қиындықтармен байланысты. Мысалы, минералды шикізатты пайдаланудың тиімді
вариантын таңдау үшін әр ... ... ... ... ... ... ... алынатын барлық өнімдердің ... ... ... ... ... ... қажет.
Қазіргі кезде тиімді вариантты таңдауда көп ... ... ... ... ... ... ... таңдау белгісі
шығынының ең азы. Бұл әдісті қолданудың басты шарты варианттар бір-бірімен
салыстырылатын болуы немесе сол ... ... ... Варианттарды
өнімнің шамасы бойынша салыстыру үшін “компенсация” (орынын толтыру) ... ... ... түсіндіреміз: минералдық шикізатты кешенді
пайдалану варианттарының біреуінде, 3 элемент, 5 элемент алынады.
Екі варианттағы өнімдер саны және түрі ... ... ... І ... ... ... және мыс ... және аздау шығын мен
аламыз. ІІ ... ... ... және күміс аламыз, ... ... алу ... ... ... вариантты бірден таңдай қою қиын.
Варианттарды салыстыру үшін өнімдерін ... Әр ... ... шеткі шығынмен қосамыз. Ол өнімдерді шеткі шығын жұмсап
басқа ... ... ... ... ... ... да осы. ... өнім
“компенсациялық” яғни шеткі шығынмен алынады деп есептеледі.
Минералды ... ... ... ... одан ... ... және мөлшері көбейеді; қалпына келмейтін шикізат
үнемделеді; табиғи ортаға зиянды ... ... ... ... шығындары
үнемделеді.
Өнімнің түрінің мөлшерінің көбеюі, шығындардың үнемделуі шикізаттың ... ... ... ... құны ... ... табысқа кіреді.
Сонымен қатар, қалпына келмейтін(сарқылатын) табиғат баилығының үнемделуі
ерекше есептелуі қажет. Мысалы, ... ... ... ... ... ... барлауға жұмсалған шығындардың үнемделуін қоса
есептеу және ... ... ... ... ... ... болса
табиғи ортаны ластамайды, сауықтыруға әсерін тигізеді. Соның салдарынан
өсімдіктердің, жануарлардың өсіміне, адамдардың ... зиян ... ... ... ... ... ... қордың, басқа да
мүліктердің тозуы тездетілмейді, пайдаланылатын ... ... ... ... ... ... біршамасын экономикалық
көрсеткіштермен айқындауға болады: нақты шығындар, болдырмаған шығындар
немесе орын ... ... ... ... ... ... пайдаланудың толық нәтижелері нақты көрсеткіштермен есептеуге
келмеиді. ... ... ... ... әдістер қолданып есептеуге
тура келеді.
Табиғат ресурстарының аймақтық үйлесімдігі оларды кешенді ... ... ... отын энергия, минералдық шикізат, су қорының
бір аймақта орналасуы металлургия кенішін дамытудың ... ... ... ... бір ... ... ... ортақ
байытуфабрикасын, ортақ инфрақұрылымдар пайдалану арқылы оларды ... ... ... ... ... ... түрі
территориялық өндірістік кешендер (ТӨК) қалыптастыру мүмкіндігін туғызады.
Қазақстанда осындай бірнеше ... ... ... ... ... көмір
мен темір кендерінің аймақтық үйлесімділігін пайдалану негізінде құрылған.
Жамбыл- Қаратау фосфорит кенін ... ... ... ... мен ... ... ... түсті металлдарды, Екібастұз- Павлодар көмір
мен энергия көздері кешкенді пайдалану мақсатында құрылған.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Қуатбаев А.Т. ... ...... ... ... негіздері. Алматы,2003
3. Google.kz
Жоспары:
1. Табиғи ресустардың қоғам өміріндегі рөлі.
2. Табиғат байлығын тиімді пайдаланудың ең негізгі бағыты кешенділік.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Батыс Қазақстан облысының табиғат ресурстары8 бет
Баға және табиғат ресурстарын экономикалық-географиялық тұрғыдан бағалау теориялары64 бет
Беларусияның географиялық орналасуына табиғи ресурсы, халқына сипаттама23 бет
Бразилия Республикасының табиғи жағдайы мен ресурстары, халқы44 бет
Гидросфера биосфера элементі және табиғи ресурс. Әлемдік мұхиттардың экологиялық мәселелері. Ірі су қоймаларын жасаудағы зардаптары14 бет
Жер-табиғи ресурс және өндіріс құралы ретіндегі ілім9 бет
Индонезияның табиғи жағдайымен табиғат ресурстары19 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет
Каспий теңізінің табиғи ресурстарын тиімді пайдалануды жақсарту жолдары және болашағы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь