Көне Египет мәдениеті

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
Мысыр ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
Құдайлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
Реформа ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
Әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
Пирамидалар перғауындар мен ең атақты адамдар үшін ғана салынды сол пирамидалар әліде кімді болсада қызықтырыды Египеттің көптеген әлі шешілмеген сырлары көп оның мәдениетінің дамуының өзі таң қалдырарлық бұның өзі оған ықылас қойып зертеуіне себепкер.
Көне Египет жер шарындағы тұңғыш мемлекет қана емес, сонымен бірге дүниежүзілік үстемдікке талпынған қуатты да, құдіретті мемлекеттердің бірі болды. Ауыз бірлігі күшті, ұйымшылдығы берік, халық – билік жүргізуші тапқа толық бағынған мемлекет. Египеттің жоғарғы өкіметі мызғымастық және түсініксіздік принцептері негізінде құралды, ал өз кезегінде бұл принцептер біртұтас Египет мемлекеті пайда болған кезден бастап-ақ оның толық билеушілері – перғауындарды құдай деп санауды өмірлік қажеттілікке айналдырды. Фараондар (перғауындар) құдайдың ұлы деп саналдлы, сондықтан да фараон өзін «Раның» («Ра» күн деген мағына береді. Ол – құдайлардың құдайы және «алтын» ұғымымен қосылып айтылады. – «Алтын» нұр шашқан күн) ұлымен деп жариялады.
Перғауынның жеке-дара билік жүргізуші тіпті оның билігінің Египет халқына ғана емес, көршілес жатқан патшалықтар мен тайпаларға да күшейе түсуі, мәдениеттің дамуына өзіндік ықпалын тигізбей қойған жоқ. Ал осы бір шексіз билік пен мансап, байлық пен құдірет кенеттен жоқ болады. Оны өшіретін ұлы күш - өлім. Міне, сондықтан да болар – көне Египеттің мәдениеттінің ең басты ерекшелігі – ажалға қарсылық болды. Бұл табиғи қарсылық, немесе мәңгілік өмір сүруге талпынушылық Египет халқының бүкіл діни санасына тереңдей еніп, оның мәдениеті мен өнерін қалыптастыруда айрықша рөл атқарды.
1. Ғабитов, Буталионов, Гүлсариева Мәдениеттану Алматы 2000ж.
2. Аденов, Мамбетов, Катошева Мәдениеттану Алматы 2002ж.
3. Кішібеков Культурология Алматы 1999ж.
        
        Тақырыбы: Көне Египет мәдениеті
Жоспар
Кіріспе.....................................................................
........................................3
Мысыр.......................................................................
......................................4
Құдайлары...................................................................
....................................6
Реформа.....................................................................
......................................7
Қорытынды...................................................................
..................................9
Әдебиет.....................................................................
.....................................10
Кіріспе
Пирамидалар перғауындар мен ең атақты адамдар үшін ғана салынды сол
пирамидалар әліде ... ... ... ... ... ... ... көп оның мәдениетінің дамуының өзі таң қалдырарлық бұның
өзі оған ықылас қойып зертеуіне себепкер.
Ежелгі шығыс мәдениеті
Көне Египет мәдениеті (Мысыр)
Көне ... жер ... ... ... қана ... сонымен бірге
дүниежүзілік үстемдікке талпынған қуатты да, құдіретті мемлекеттердің бірі
болды. Ауыз бірлігі күшті, ұйымшылдығы берік, халық – билік жүргізуші ... ... ... Египеттің жоғарғы өкіметі мызғымастық және
түсініксіздік принцептері негізінде құралды, ал өз кезегінде бұл принцептер
біртұтас Египет мемлекеті пайда болған кезден бастап-ақ оның ...... ... деп ... ... ... Фараондар (перғауындар) құдайдың ұлы деп саналдлы, сондықтан ... өзін ... ... күн ... ... ... Ол – ... құдайы
және «алтын» ұғымымен қосылып айтылады. – «Алтын» нұр шашқан күн) ... ... ... ... ... тіпті оның билігінің Египет
халқына ғана емес, көршілес жатқан патшалықтар мен тайпаларға да күшейе
түсуі, мәдениеттің дамуына өзіндік ықпалын тигізбей қойған жоқ. Ал осы ... ... пен ... ... пен ... кенеттен жоқ болады. Оны
өшіретін ұлы күш - өлім. Міне, сондықтан да болар – көне Египеттің
мәдениеттінің ең басты ...... ... болды. Бұл табиғи
қарсылық, немесе мәңгілік өмір сүруге ... ... ... ... ... ... еніп, оның мәдениеті мен өнерін қалыптастыруда
айрықша рөл атқарды. Египеттіктер табиғаттың жыл сайын жаңартылғандығын
аңғарған, өйткені Ніл ... ... ... құнарландырады, сөйтіп
төңірекке өмір мен береке туғызады, ал тартылғанда ... ... бұл ажал ... ... – одан ... де жыл сайын Ніл қайтадан тасып
отырады. Табиғатта болып жатқан осы сияқты құбылыстардың негізінде «өлген
адам тіріледі» ... діни ілім ... ... Бұл ілім діни және мәдени
салада ғана емес, сонымен қатар саяси, экономикалық, саяси өмірде де ... ... ... ... ... бұл ... өмірге келуі ажалға
деген табанды қарсылықтан туған. Жыл сайын бауырқанып таситын Ніл өзені
сияқты адам жаны да денеге қайтып оралады деген діни ... ... ... орнықты. Олар қабірді адамның уақытша баспанасы деп санады.
Ендігі жернде мәңгілік өмірді қамтамасыз ету ... ... Ол ... денесін сақтап, тірлікте оған қажет болғанның бәрімен қабірде де
қамтамасыз ету керек, ... ... ... оны ... ... не
болмаса өлген адамның денесіне ұқсас етіп, оның мүсінін жасау қажеттігі
туды. Сондықтан да, ежелгі ... ... ... яғни ... жасаушы»
деп аталады. Мүсіншілер өлген адамның бейнесін жасауды тіршілікті қайта
жандагдыру деп санап, бұл кәсіптерін ерекше мақтан етті. Шындығында ... бұл ... ... ... ... ... ... Аруаққа
табыну, суретші санасына «егер дене сақталса немесе толық бейнеленсе, өлген
адамның жаны оған қайтып оралады» деген түсінікті ... ... ... ... ... ... ажалды тоқтатып, жеңіп шығуға болады деген
құштарлық, өлімді жеңуге болады деген үміт оты аруаққа табынуды туғызып,
ежелгі Египет өнерінің барлық салаларына өз ... ... ... ... ... табыну – перғауындарды «құдай» деп
танумен тығыз ұштасты. Ал құдай – патшалардың ... ... ... ... ... Өз ... ... жоғарғаы
әміршісі – құдай саналған перғауын өзінің құрметіне салынған мазардың әрі
асқақ, әрі берік етіп салынуына ерекше мән берді. Сән- салтанатпен
салынатын ... ... ... ... ғана ... ... созылған ауыр
да, азапты еңбекті қажет етті. Осы бір азапты еңбек қасіретті өмір Египет
құлдарының үлесіне тиген болатын.
Пирамидалар перғауындар мен ең ... ... үшін ғана ... Египет
абыздарының қағидаларына сүйенсек, патшалар мен вельможаларға ғана емес,
кез-келген адам жерлеуге байланысты бүкіл салт-жоралар толық орындалған
жағдайда мәңгілік ... күш – ... ... ... ие болады. Бірақ
қаржыны көп қажет ететіндіктен кедей адамдардың денелері бальзамдалмады,
оларды матаға орап, көпшілік зираттарының шетіне көме салды. ... ... – көне ... ... ... арасындағы шектен
тыс теңсіздіктің кеңінен орын алғандығын байқатады.
Б.з.д. Ш – ІІ ғ. құдай – патшаларға ... ...... ... ... ... ... Пирамидалар салу мемлекеттің
экономикасын әлсіретіп, қазынаны тауысты, әсіресе халық тарапынан көп шығын
мен жұмыс күшін ... ... ... да, ... салу – ... басты себепкері болды. Ал егер пирамидалар салуға жұмсалған
қыруар қаржы мен египет халқының табанды еңбегін халық игілігіне ... ... және т.б.) ... ... ... жоғары дамыған
өркениетті елге айналған болар еді деген ой еріксіз келеді.
«Құдіретті құдай» - ... о ... ... ... сая, ... ... ... ғұмырдағы үйлері – пирамидалар көргенді де,
көрмегенді де таң қалдыратын дәуір ескерткіштері, «әлемнің жеті кереметі»
аталған өнер ... ... ... ... атап өтетін бір жайт,
Египет сәулетшілері өз есімдерін өздері жасаған ... ... ... ... олар өз ... ... ... білген, сондықтан да өз
даңқын шығаруға, оны болашақ ұрпаққа мұра етуге арланбаған. Дұрыс та, ... ... ... ... ... ... ... небәрі бірнеше ғасыр
бұрын ғана салынған феодалдық Еурапының соборлары мен ... мен ... ... және тағы да басқа тамаша ғимараттарды салған
сәулетшілердің есімдері ілуде бірі болмаса, көпшілігі осы уақытқа ... ... ... Ал, ... ... осыдан бес мың жылдай бұрын
тұрғызылған Египеттің ең көне пирамидасы – перғауын Джосердің ... ... ... – осы ашы ... ... ... ... Оның
сәлетшісі – Имхотептің ғалымдық, дәрігерлік, философиялық еңбекктері өз
заманында аса жоғары бағаланған. Ол ... ... ... ... ... сиқыршы ретінде де қалған, өйткені ғылым дамуының сонау бастауы
кезеңінде ... ... ... ... ... ... ... жатқан. Имхотеп тіптен екі рет құдай деп танылған. Арада екі жарым
мың жыл өткенде гректер оған «медецинаның құдайы» ретінде табынған. ... ... ... ... ... ... болуы да ғажап емес. Оның
мүсіндері сақталынбаған, бірақ Мемфисте Имхотептің құрметіне ... ... ... көп ... ... ол ұзыннан-ұзақ басқыш тәрізді
аспанға өрлей береді. Бұл пирамиданың биіктігі – 60м. болса, одан кейінгі
салынған пирамидалар одан да биік, одан да ... ... ... алып
құрылыстарды салу неге қажет болды екен?» - деген ойға еріксіз келесің.
Біздің ойымызша, жиналған байлықты қоғам ... ... ... мен жер ... ... ... асыру ісіне жұмсаудан басқа амал
таппады. Сонымен бірге ... ... ... ой-қиялын өзіне табындырып қою
үшін тірі құдай – перғауын о дүниеден тыныш орын ... та ... да ... мәдениетінің бастауында салынған бұл пирамидалар өз еліндегі ғана
емес, бүкіл дүние жүзіндегі ең құдіретті ғимарат болып қала береді.
Адамзат баласын таң ... ... ... ... ... ... қалалар жермен-жексен болды, мейрімсіз де қатал уақыттың сынына
шыдай алмаған кереметтер ... жеті ... ... соң бірі жоғала
бастады. Ал бүгінгі күнге кереметтердің ең көнесі осы Мысыр пирамидалары
ғана жетіп отыр, ендеше көне тарихтың ... ... бұл ... ... де ... ... ... берер аса құнды мәдени ескерткіштері
ретінде қала бермек.
Құдайлары
Б.з.д. бір мың жылдықтың ... ... ... салынуы тоқтатылды.
Пирамидалар ендігі жерде тастан емес, шикі кесектен тұрғызыла бастады, ал
мұның өзі бұрынғыдай қымбатқа түспейтін ... ... ... ... ... ... сансыз мүсіндер орнатыла бастады, демек
перғауындарға құдай есебінде табыну көне Египеттің діни наным-сенімдерінде
басты орын алды. ... ... өте көп ... ... ... ... құдайы болған. Ең құдіретті құдай, яғни құдайлардың құдайы – «Ра»
болды. Одан кейінгі басты орынға - өлім құдайы ... ... ... о ... аттанғаннан кейін Осирис жер асты патшалығының құдайы
болатындығына кәміл сенген. Құнарлы жер мен ... ... ... ... әрі ...... болды. Ай құдайы екінші жағынан жазу құдайы да
болып саналды, ал Маат – шындық пен тәртіптің құдайына ... Көне ... орын ... мұндай көп құдайға табынушылық мемлекетті орталықатндыру
ісіне нұсқан келтіріп, басқарушы өкітетті одан әрі әлсірете түсті, тіпті
мұндай ... ... ... ... ... ... ... соқты.
Реформа
Осындай сындарлы кезеңде тарих сахнасына діни реформалар перғауын Аменхотеп
(б.з.д. ... ж.ж. ... ... ... ... ... Оның басты
мақсаты – бір құдайға табынуды жүзеге асыру болды, сөйтіп адамзат тарихында
тұңғыш рет көп құдайға табынушылықтан бір ... ... ... ... жасалды. Ол жаңа мемлекеттік діни наным-сенім енгізіп, жалғыз
құдайға табынушылыққа көшуге маңызды қадам жасалды. Ол жаңа ... ... ... ... ... ... деген ат берілген Күн шарын
жариялайды. Осы күннен бастап көп ... ... ... ... дүние-мүліктер тәркіленді. Бұл шынайы тарихи төңкеріс кезеңінде
перғауын ІҮ Аменхотеп өз атын құдай атына сәйкестендіріп «Эхнатон» деп
(«Атан рухы» ... ... ... ... ... ... ... өзі салдырған «Атон көкжиегі» деген мағына білдіретін Ахетотон
қаласына көшіреді. (Бұл қаланың орныныда қазіргі уақытта Амарн атты шағын
қыстақ тұр, ... да ... ... ... байланысты барлық
кезеңі «Амарандық» деп аталады).
Эхнатонның жүргізе бастаған рефрмаларының абыздар тарапынан жойқын
қарсылыққа ұшырап, өмірінің ... ... ... сол ... даму барысына, оның болашағына өз әсерін тигізбей қойған жоқ.
Ең басты - өнер ... ... ... ... ... ... пен канондар мен стильден гөрі мәдени туындылардың ... мән беру ... ... ... ... бола ... Атап
айтқанда, «Амарн өнері» деген атауға ие болған бұл дәуір мәдениетінде
бейнелердің нанымдылығы, жеке бейнелер мен бүкіл композицияның өзара
үйлесімділігі, өнер туындыларындағы ... ... ... ... ... – баға ... мәнді мәдени құбылыстар болып
табылады.
Ойымыз дәлеледі болу үшін ата-анасының алдында жұмсақ жастыққа ...... ... ... бейнеленген суретті алайық. Рахат
та, бейғам өмірдің құшағындағы осы бір бейкүнә сәбилердің шаттық өмірін
бейнелейтін бұл ... шын ... ... ... ... бұрын
кездеспеген жайлар болатын.
Не болмаса Эхнатаонның әйелі Нефертитидің портретін көз алдыңызға
елестетіңізші. Ғажайып та, сымбатты бұл бейненің даңқы ... ... ... ... жоқ па? Әйелге тән нәзіктік пен сұлулық, тек әйел
атаулыға тән ... пәк ... мен ішкі жан ... ой тереңдігі мен
табиғи тәкаппарлығы ғажайып бейнеден ап-айқын боп көрініп ... ... ... ... портретінің барлық әйелдердің ішіндегі ең
тамашасы деген атаққа ие болуы да – осы бір ерекше ... ... ... ... болса керек.
Бұл дәуірден кейінгі кезеңдерде де Египет өнері өз дамуында айта
қаларлықтай табыстарға жетті. 1922ж. ... ... таң ... ... яғни баға ... ... өнер қазынасы сақталған перғауын
Тутенхамонның мұхият жасырылған қабірі табылды. Бұл тамаша ...... ... ... ... ұзақ ... бойы ... жемісі болатын. Эхнатонның мұрагері болған бұл перғауын небәрі 20
жасқа жетпей дүние салған, бірақ ол өз ... ... ... ие ... да, осы бір сәнді дүниелерді арқылы біздің заманымызда ... ... Олай ... себебі Египеттің бүкіл патшаларының қабірлерінің
ішінде тек қана Тутенхамонның қабірі ғана тонаушылар ... ... ... сақталып қалған.
Египет мәдениеті – сан-салалы мәдениет. Солардың бірі – біздің
заманымызға келіп жеткен Египеттің ең көне жазу текстері. Олар – ... ету мен ... ... ... жазбалар. Б.з.д. екі
мыңыншы жылдыққа жататын ең көне әдеби мұралардың кейбіреулері сақталып
қалған, бірақ ғалымдардың пікірінше, бұлардан да көне ... ... ... Өкінішке орай, олар біздің заманымызға дейін келіп
жетпеген. ... ... ... ... ... ... ... жетпеген.
Египеттің көркем әдебитінің түрлі жанырлары болған. Олар: патшалар мен ... өз ... ... ... ... түрлі тақырыптарды
қамтитын әңгімелер және т.б. Көне Египет әдебитінің тамаша туындылырдың
бірі – «Өмірден түңілген адамның өз ... ... деп ... ... ... бұл адам ... бет ... Бірақ оның жаны бұл әрекетке
барынша қарсылық жасап, бұл өмірдің қызығы мен рахатын көруге кеңес беріп,
оны ... ... ... ... – көне Мысыр мәдениетінің ажырамас
бөлігі болып табылады, өйткені бұл өлкеде ... қай ... ... ... ... бай ... келеді. Кейінен, көне мысырлық иероглифтер жазу
буындық жүйеге көшті (қытайлықтар болса мұндай өзгерістерге ұшырамай өз
жазба дәстүрлерін ... ... атап ... бір ... ... ... салынған ғибадатханалардың
алдына сфинкстер тұрғызылды. Тастан қашалып жасалған сфинкстердің денесі
арыстан, ал басы адам ... ... Оның басы ... белгілейді.
Сфинкс – Египет әміршісінің құдіреті мен күшінің оның даналығы мен
жұмбақтылығының жаршысы болды. Ең алып ... ... ... ... Ол осы уақытқа дейін Хефрен пирамидасын күзетіп тұр.
Тұтастай алынған жартастан жасалған бұл сфинкстің басы ... ... ... үлкен, ұзындығы 57 метірге жетеді.
Ғылым саласында да көне Египет айта ... ... ... ғимараттардың, әсіресе пирамидалардың салынуына қарап математика,
геометрия сияқты ғылым салаларының қаншалықты сатыға көтерілгендігін айқын
аңғаруға болатын сияқты. Б.з.д. ХХІ ғ. аяғы мен ХІХ ғ. ... ... жағы ... дәлдікпен есептеліп шығарылды. Адамзат тарихындағы ең
көне сағаттар – су және күн сағаттарын алғаш жасаушылар да осы ... ... ... қатар, медецина ғылымы да өз дамуында тамаша
табыстарға жетті. Адам организімдегі мидың атқаратын қызметі анықталды,
сонымен ... ... ... ... көз, тіс және т.б. ... ... екінші ғасырдың аяғы бір мыңыншы жылыдқтың басынан бастап Египет
мәдениетіне Криттің, Сирияның, Қосөзен бойындағы құл иеленуші
мемлекеттердің ... өз ... ... ... ... ҮІ ғ. Египетті
парсылар жаулап, ал олардың үстемдігі б.з.д. 405 ж. дейін созылды. Одан
кейін де ... ... ... ... ... жоқ, ... 332
ж. македондықтар Египетті өздеріне бағынышты етумен қатар, Александр
Македонскидің (б.з.д. 356-323 ж.) құрметіне Александрия қаласының ... ... ... Македонскиді құшақ жая қарсы алып, оны «Құдайлардың
ұлы» деп жариялады. Осы бір ... ... ... ... мен ... ... ... бойына жинақтаған жаңа Сарапис құдайының
бейнесін қалыптастырды, оған халық болып табыну басталды. Ал Александрия
қаласы болса Шығыс әлемі мен грек ... ... ... айналды,
сөйтіп Египетте эллиндік мәдениет кеңінен қанат жайды. Атақты ... ... ... ... ... қаласының ұзыннан-ұзақ
көшелері, театры, кітапханасы, толып жатқан ғибадатханалары мен бқшалары,
моншалары мен түрлі демалыс орындары болды. Мұндай өз дәуірінің талай
ғұлама ғалымдары, ... ... ... ... Бұл ... «Әлемнің
жеті кереметтің» бірі – атақты Александрия шырағы салынды.
Қорытынды
Қанадай адам болмаса египет мәдениетіне ... және ... ... оның ең ... ... өзі ... ... ең
бірінші адамзат тарихындағы ең көне сағаттар – су және күн сағаттарын алғаш
жасаушылар да осы ... ... ... ... ... медецина
ғылымы да өз дамуында тамаша табыстарға жеттіп адам ... ... ... ... ... ... әртүрлі ауруларға байланысты
көз, тіс және т.б. дәрігерлерді ойлап тапқан. Оларды ең көне жазу текстері
өзі көп сырларға толы өте бай ... ... ... ... Гүлсариева Мәдениеттану Алматы 2000ж.
2. Аденов, Мамбетов, ... ... ... 2002ж.
3. Кішібеков Культурология
Алматы 1999ж.

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Осман империясы құрамындағы араб елдері және олардың түрік езгісіне қарсы көтерілістері18 бет
Түркітану ғылымы және Түркітануға кіріспе3 бет
Әлемдік мәдениеттер мен өркениеттер165 бет
Н.Назарбаев: «Мәдени мұра» бағдарламасы рухани-мәдени өмірімізде ғана емес, жалпы қоғамдық өміріміздегі белесті кезең6 бет
"Алтын орда."6 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Араб халифатындағы феодалдық қатынастардың қалыптасуы32 бет
Африканың араб елдерінің эканомикалық - саяси географиялық жағдайы22 бет
Африканың тропикалық елдерінің экономикалық жағдайы17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь