Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметті басқару

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1. Инноватика теориясының қалыптасуы және оның қазіргі кездегі концепциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
2. Ұлттық инновациялық жүйенің даму болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9
3. Қазақстандағы инновациялық саланың бүгінгі жағдайына сараптама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
4. Шағын инновациялық бизнестің дамуын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .21
5. Инновациялық саланың дамуына кедергі жасайтын мәселелер және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы бірқатар әлеуметтік – экономикалық табыстарға қол жеткізді. Минералды-шикізаттық ресурстар экспорты ұлттық экономикаға қайта құру кезеңінің дағдарысына төтеп беруге және экономикалық өсудің жоғарғы қарқынын қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Бірақ қазіргі өсім сапасы қанағаттандырарлық дәрежеде емес, себебі ол жоғары технологиялар есебінен жүзеге асырылмай жатыр. Жинақталған экономикалық әлеует, әрине ең алдымен минералды-шикізаттық, ғылыми-технологиялық және адами ресурстарды толық қолдану есебінен экономиканың одан әрі қарай дамуына алғышарттар құрайды.
Қазiргi кезде Қазақстан Республикасы экономикасының тиiмдiлiгi негiзiн табиғи және еңбек ресурстарымен қатар ғылыми-техникалық әлеует қалыптастырып отыр. Экономикада ғылым мен техниканың жетiстiктерi инновациялық кәсiпкерлiк арқылы өндiрiске енгiзiлiп рынокқа бәсекеге қабiлеттi жаңа өнiмдер шығарылады. Инновация дегенiмiз – нарықтық бәсеке негізінде және мемлекеттiң қолдауы арқасында жүзеге асырылатын инновациялық үрдiстердiң соңғы тиiмдi нәтижесi. Осы аталған соңғы нәтиже мiндеттi түрде белгiлi бiр «пайдалы инновациялық тиімдiлiкпен», яғни, экономикалық, ғылыми –техникалық, әлеуметтiк, экологиялық тиiмдiлiкпен сипатталынуы тиiс.
Инновациялық-инвестициялық проекттер бойынша тиiмдi шешiм қабылдау Қазақстанның болашағына зор әсер етедi. Ғылыми-техникалық әлеует – кез келген мемлекеттiң ұлттық байлығының негiзгi саласы. Барлық дамыған елдер тәжіребиесi көрсеткендей, экономикалық дамудың негiзгi жолы - ғылыми-техникалық және инновациялық салада лидер болу. Инновациялар экономиканың құлдырауына төтеп берiп, ұлттық экономиканың тиiмдiлiгi мен бәсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылатады. Сондықтан бүкiл дүние жүзiндегi кәсiпкерлер инновацияларды басқару мен ұйымдастыруға ерекше көңiл бөледi.
Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды – инновациялық даму Стратегиясында өңдеуші және ғылыми сыйымды жоғары технологиялық индустрияға аса зор көңіл бөлініп жатыр. Елдің экономикалық тәуелсіздігі технологиялық даму деңгейінен ажыратылмай қарастырылады. Әлемдік экономикадағы мемлекеттің рөлі мен оның мәні, инновация мен өзгерістердің негізгі қозғаушы күші – жоғарғы технологиялармен қаншалықты қамтамасыз етілетіндігімен анықталады. Қазіргі заманғы техника өндіріс технологиясынан бөлек ажыратылып қарастырылмайды. Ол тек нақты технологиямен қатар қолданылады және сол арқылы көрініс табады.
Ғылыми-техникалық прогресті жеделдетуде ерекше өнімнің ғылыми-техникалық жобалары, озық технологияларды басқарудың қазіргі заманғы жүйесін жасаумен шұғылданатын ғылыми-зерттеу, кострукторлық және жобалық ұйымдары ерекше рол атқарады. Қазақстан тек табиғи ресурстарды ғана пайдалана отырып дамитын емес, сондай-ақ өзінің интеллектуалды капиталын да пайдаланып дамитын елге айналғаны белгілі болды.
1. Шумпетер Й. Теория экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. – 454 с.
2. Купешова С.Т. «Ғылыми-технологиялық және инновациялық саладағы мемлекеттің орны» // Саясат №2, 2001 жыл. Даму институты.
3. Ерешев Д. «Қазақстан заңнамасындағы инновация түсінігі» // Заң, №9, 2005 жыл.
4. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың халыққа Жолдауы. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. 2007 ж.
5. Freeman C. Technology Policy and Economic Performance. London, Pinter Publishers, 1987.
6. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. Қазақстандағы 2005 жылға қатысты ғылым мен инновациялық қызмет. Статистикалық жинақ. Алматы 2006.
7. ҚР статистика жөніндегі Агенттігі. ҚР кәсіпорындарының 2006 жыл бойынша инновациялық қызметі. Алматы, 2007ж.
8. Заборцева Е. Реструктуризация инвестиционной политики Республики Казахстан в процессе реализации стратегии индустриально – инновационнного развития экономики. /Экономика и статистика. 2006г. №4, 91 б./
9. Технологии Казахстана» электронды журналы. www.innovations.kz
10. «2006 жылы Бірінші жартыжылдығына қатысты ҚР әлеуметтік – экономикалық дамуы және 2006 жылы екінші жартыжылдығына қойылатын міндеттер» ҚР экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігінің есебі. www.minplan.kz
11. А. Тұрғынбаева «Қазақстандағы ұлттық инновациялық жүйе қызметіндегі даму институттарының рөлі» // Қоғам және Дәуір. №3(15) 2007 жыл
12. «Ұлттық инновацияны қолдау» // Президент және халық. 29 желтоқсан, 2005 жыл.
13. Жанбирова Б.А. «Совершенствование инновационной политики Республики Казахстан на современном этапе» // Транзитная экономика №6 (63) 2007г. стр. 19-22
14. Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында. Президенттің халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. 18 ақпан 2005 жыл.
15. Н.Ә. Назарбаев. Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін. Президенттің халқына жолдауы. // Сарыарқа. 26 наурыз 2004 жыл.
16. А. Кошанов «Наука как стратегический приоритет формирования инновационной экономики» // Саясат, №1. 2007г.
17. Назарбаев Н. Участникам Международной конференции «Наука третьего тысячелетия» // Казахстанская правда. 11 мая 2000 г.
18. 4 Республикалық марғұлан оқулары «Инновация – жаңа бастамалардың негізі» Жезқазған, 2006 жыл.
19. Жарменов А.А., Акбердин А.А. Комплексная переработка минерального сырья Казахстана, Астана, 10 том, 2003 г. (4 Республикалық Марғұлан оқулары «Сапа, инновация, және еңбекпен қамту, университеттер тәжірибесі», Жезқазған, 2006 жыл 37-41 беттер)
20. Камалиев Б. «Бәсекелестікке бастайтын бес бағыт» // Орталық Қазақстан, 2007 жыл 3 шілде
21. Қазақстан Республикасының ұлттық инновациялық жүйесін қалыптастыру және дамыту жөніндегі 2005-2015 жылдарға арналған бағдарлама Астана, 2005 жыл.
22. А.Есилов «Повышение эффективности инноваций в малом бизнесе» // АльПари, №1(45), 2006г.
23. А. Акчурин «Некоторые проблемы инновационного развития РК» // Қаржы-қаражат, №3, 2005 г.
24. Статистический бюллетень // Алматы, Агентство РК по статистике, 2004, №1.
25. А.О. Демеубаева, Г.Ж. Ахметова «Инновациялық процестердің дамуында мемлекеттік реттеудің қалыптасуы» // Қаржы қаражат, №3, 2007 жыл.
        
        Студенттердің ғылыми жұмысының республикалық конкурсы
Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметті басқару
Девиз: Жаңашылдық – ... ... 2009 ... ... теориясының қалыптасуы және оның ... ... ... ... жүйенің даму
болашағы............................................9
3. Қазақстандағы ... ... ... ... Шағын инновациялық бизнестің дамуын
талдау.........................................21
5. Инновациялық ... ... ... ... ... және оларды
шешу
жолдары.....................................................................
........................27
Қорытынды...................................................................
..............................................33
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
......35
Кіріспе
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы
бірқатар әлеуметтік – ... ... қол ... ... ресурстар экспорты ұлттық экономикаға қайта құру кезеңінің
дағдарысына ... ... және ... ... ... ... ... мүмкіндік берді. Бірақ қазіргі өсім ... ... ... себебі ол жоғары технологиялар есебінен
жүзеге асырылмай жатыр. Жинақталған экономикалық ... ... ең ... ғылыми-технологиялық және адами ресурстарды толық
қолдану есебінен экономиканың одан әрі ... ... ... ... ... ... Республикасы экономикасының тиiмдiлiгi негiзiн
табиғи және еңбек ... ... ... ... ... Экономикада ғылым мен ... ... ... ... ... ... рынокқа бәсекеге
қабiлеттi жаңа өнiмдер шығарылады. Инновация дегенiмiз – ... ... және ... ... ... ... асырылатын инновациялық
үрдiстердiң соңғы тиiмдi нәтижесi. Осы аталған соңғы нәтиже мiндеттi түрде
белгiлi бiр ... ... ... ... ... ... ... экологиялық тиiмдiлiкпен сипатталынуы тиiс.
Инновациялық-инвестициялық проекттер бойынша тиiмдi ... ... ... зор әсер ... Ғылыми-техникалық әлеует – кез
келген мемлекеттiң ұлттық байлығының негiзгi саласы. ... ... ... ... ... ... негiзгi жолы - ғылыми-
техникалық және инновациялық салада лидер болу. Инновациялар экономиканың
құлдырауына ... ... ... ... ... мен бәсекеге
қабiлеттiлiгiн жоғарылатады. Сондықтан бүкiл дүние жүзiндегi кәсiпкерлер
инновацияларды басқару мен ... ... ... бөледi.
Қазақстанның 2003-2015 жылдарға арналған индустриалды – инновациялық
даму ... ... және ... ... ... ... аса зор ... бөлініп жатыр. Елдің экономикалық тәуелсіздігі
технологиялық даму деңгейінен ... ... ... ... рөлі мен оның ... ... мен өзгерістердің
негізгі қозғаушы күші – жоғарғы технологиялармен қаншалықты қамтамасыз
етілетіндігімен анықталады. Қазіргі ... ... ... технологиясынан
бөлек ажыратылып қарастырылмайды. Ол тек нақты технологиямен ... және сол ... ... ... прогресті жеделдетуде ерекше өнімнің ... ... озық ... басқарудың қазіргі заманғы
жүйесін жасаумен шұғылданатын ғылыми-зерттеу, кострукторлық және жобалық
ұйымдары ... рол ... ... тек ... ... ғана
пайдалана отырып дамитын емес, сондай-ақ өзінің интеллектуалды капиталын да
пайдаланып дамитын елге айналғаны белгілі болды. ... өзі ... ... ... өте жедел жүзеге асуын талап етеді.
Сыртқы әлемдік ортада үздіксіз ... ... ... ... ... еліміздің де орнын белгілейд, сондықтан индустриалды –
инновациялық қызмет өмір сүрудің және ... ... ... ... ... ... аса ... жайт – индустриалды – инновациялық
қызметтің елдің экономикасының өсуін және экономиканың құрылымдық қайта
құрылуын қамтамасыз ... ... ... ... болып табылады.
Индустриалды – инновациялық қызмет – бұл ... ... өнер ... іс жүзінде қолдануға және таратуға болатын
деңгейде ... ... ... ... басқару
мақсаты – жаңа идеяларды қолдау, бастама ... ... ... ... ... ... ... жасау болып табылады.
Инновациялық үрдістерге тән ... ... ... анықсыздық,
қарсы факторлардың көп болуы менеджментті күрделендіреді. Сондықтан
индустриалды-инновациялық қызметті басқаруда ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанда ескі және жаңа инновациялық жүйелердің
элементтері ұштасқан ауыспалы типтегі ұлттық инновациялық жүйе (ҰИЖ) ... Ескі ... ... ... ғылыми-техникалық ұйымдардың
көпшілігі, әскери индустрия кешенінің ғылыми-техникалық орталықтары ... ... Жаңа ... ... мен ... көрсету саласындағы шағын
сектордың ғылыми-техникалық ұйымдарын, шағын инновациялық кәсіпорындарды,
көптеген ... ... ... ... ғылыми, талдау жасаушы,
консалтингтік т.б. орталықтарды жатқызуға болады. Аталмыш ҰИЖ субъектілері
нарықтық ... ... және ... ... ... ... Оның ... олардың бір бөлігі іс жүзінде жобалы ... ... ... ... ... ... қалыптасуы және оның қазіргі кездегі
концепциялары
Нарықтық экономикадағы ғылыми ... ... ... мол ... ... деген экономикалық және жалпы
ғылыми категориясын өмірге әкелді. Қоғамдық қатынастардағы пайда болған осы
құбылысты, ... ... ... ... ... білдіретін
«инновация» сөзімен атала бастады. «Инновациялық ... ... ... арналған 1-бабы бойынша, «инновация – жаңа ... ... жаңа ... ... техникалық прогресс, жаңа
ұйымдастырушылық ... ...... ... басқа да
өнеркәсіп немесе қоғамды басқару салаларына прогрессивті ықпал ... ... ... ... салаларындағы шешімдер ретіндегі жүзеге
асырылынған, инновациялық қызмет нәтижелері». ... бұл ... ... ... ... ... көрсетілген.
Екіншіден, инновация – инновациялық қызметтің нәтижесі ретінде келтірілген.
Жалпы инноватика теориясының қалыптасуы - Й. ... ... 1920 ... ... ... ... ... «Экономикалық
өсу теориясы» еңбегінде экономикалық теория ... ... ... түсінігіне көңіл аударды. Оның айтуынша экономикалық тұрақтылықты
жаңашыл кәсіпкерлер бұзады. Бұл кәсіпкерлер рынокқа жаңа өнім әкеліп, басқа
кәсіпкерлерді бәсекеге ... Әр ... ... ... ... үшін,
өз тарапынан басқа да жаңа өнімдер ... ... ... ... ... ішкі ... ... біріктіру, яғни ... ... да ... алуға болады деді. И. ... ... бес ... ... жаңа өнімді қалыптастыру;
• жаңа технология пайдалану;
• өндіріс процессін ұйымдастырудың жаңа ... ... ... жаңа ... ... ресурстардың жаңа түрлерін немесе жаңа қайнаркөздерін пайдалану.
И. Шумпетер өз теориясын Н.Д.Кондратьев толқындарымен байланыстырды.
И.Шумпетерден кейін инновациялар теориясын ... ... ... ... ... т.б ... ... Ал МакКинзи
компаниясының менеджері Р.Фостердiң «технологиялық айырылымдар теориясы»
И.Шумпетер ... ... ... Р.Фостердің айтуынша кез келген
технологияның S - сияқты ... бір ... ... ... Әр ... ... өмір ... жақсы білуі керек, технология құлдырау фазасына
жақындаған уақытта ол технологияны жаңартуға немесе ауыстыруға даяр ... ... ... ... экономикалық өсу факторы ретiнде Солоу,
Е.Домар және Р. Харрод моделдерi танымал. ... ... ... ... ... бірі А.Ансофф. Ол
технологиялық кезеңдердiң түрлерiн анықтап, өнім өндіру технологиясының ... және ... өмiр ... бір ... ... ашып ... 454 ... сөзі 1440 жыл француз тіліндегі «жаңғыру және ... ... ... жаңа жолы» деген мағынаны білдіретін «innovacyon» ... ... ... дегеніміз – бұрын рынокта болмаған жаңа ... ие ... ... өнім ... тіпті жаңа және жақсартылған
технологиялық процестер түрінде көрінетін өзгерістер мен ... /2, ... ... ... ... ... - ... ландшафта орналасқан, үлкен және
кіші фирмаларды жоғары технологиямен қамтамасыз ету және ол ... ... ...... ал зерттеу парктері – ғылыми парктермен барлық
жағынан тең, ... кең ... ... ... және ЖОО ... яғни шектеулі. Технологиялық парктер – (технополистер) кең территорияны
алып жатыр, оған еңбек ... ... ... ... ал ... ... емес және оның әсері бәсең.
Ю. Гаушилд және Р. Штейнкюхлер ғылыми және ... ... ... Оның ... ... ... білімнің локальды
агломирациясынан» және «нау-хау» - дан тұрады деп және ... ... ... ... деген /1, 37-41 бет/.
«Ғылыми паркт» терминді ұйымдар басқа әйгілі ... ... ... паркі», «инновациялық орталық», «алдыңғы қатарлы ... ... т.б. ... ... ... ... ... дамуда.
Ғылыми-техникалық прогресс — кез келген мемлекеттің ұлттық байлығының
негізгі саласы. Барлық дамыған елдер тәжірибесі көрсеткендей, экономикалық
даму, ... ... жолы - ... және ... ... ... Инновациялар мен жаңалықтар экономиканың құлдырауына төтеп
беріп, ғылыми-техникалық прогрестің белсенді ... ... ... ... ... тиімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатады.
Инновациялық қызмет - нәтижелерi экономикалық өсу мен ... үшiн ... ... және ... ... ... жаңа идеяларды, ғылыми бiлiмдердi, технологиялар мен
өнiм түрлерiн енгiзуге бағытталған қызмет.
Инновациялық қызметке ... ... ... ... ... басқару саласына жаңа идеялар мен ғылыми бiлiмдердi енгiзу;
2) экономикалық айналымда iске асырылатын жаңа немесе жетiлдiрiлген ... ... ... жаңа ... ... ... ... бағытталған ғылыми-зерттеу, жобалау, iзденiс, тәжiрибе-
конструкторлық және технологиялық жұмыстарды орындау мен оларға ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
4) өндiрiстi технологиялық қайта жарақтандыруды және дайындауды жүзеге
асыру;
5) жаңа ... ... ... ... ... ... мен ... мақсатында сынақтар өткiзу;
6) бастапқы кезеңде инновациялық жоба өтемдiлiгiнiң нормативтiк мерзiмiне
жеткенге дейiн жаңа ... ... өнiм ... көрсетiлетiн қызмет)
өндiру және (немесе) жаңа немесе жетiлдiрiлген технологияны қолдану;
7) инновациялық инфрақұрылымды құру мен ... ... ... ... ... және инновацияларды тарату;
9) игеру және iске асыру мақсатында интеллектуалдық меншiк объектiлерiне
(оның iшiнде ... ... ... және ... ... қорғау, беру және иемдену;
10) Қазақстан Республикасының ... ... ... жасауға
бағытталған өзге де қызмет түрлерi жатады.
Жалпы А. Флемингтің бағалы антибиотик – ... ... ... 18 ... ... пайда болуы, телефон, радио, персоналды
компьютерлердің, ... ... ... ... жаратылуы – бұл
жетістіктердің бәрі де ... ... ... ...... ... жетілдірілген өнім, жаңа немесе
жетілдірген техникалық прогресс» деп берілген. ... ... ... инновацияның статистикалық (өнім) және ... ... ... ... ... ... қарастыру
көптеген зерттеушілерге тән. Мысалға О.П. Молчанова инновацияны түсінудегі
ғылымдағы екі амалдың бар екенін ... ... ... ... ... екіншісі, осы нәтижелерді енгізу процесі.
Инновацияны процесс ретінде қарастыру – оның ...... ... нарыққа шығарылатын тауар қалпына әкелетін процесс деп
қарастырылады.
Заңның ... 1- ... ... ...... ... дамытуға арналған, әр түрлі салалардағы өнеркәсіп және
қоғамды басқару ... жаңа ... ... ... ... ... өнімдерді енгізуге бағытталған қызмет» деп ... ... ... - ... инновациялық процесс барысында
атқарылатын қызметтер. Инновациялық ... ... ... ... ... жиынтығы. Ол мынадай төрт негізгі сатыдан тұрады /3, 22-25б/.
Сурет 1 – Инновациялық процестің сатылары
Жалпы біз инновациялық ... ... ... ... ... ... бөлеміз. Тәжірибе жүзінде инновациялық
үрдістерді ұйымдастыру , жоспарлау , ... ... ... бар.
Жоғарыда айтылғандай жаңа өнімнің рынокқа тиімді енуі мен ... ... ... ... ... ... ... әдісін үш деңгейде енгізуге болады
1. Микродеңгейде – кез келген кәсіпорынның конкуренттік позициясын күшейту
үшін пайдаланады;
2. Мезодеңгейде ... бір ... ... ... арттыру
мақсатымен;
3. Макродеңгейде - мемлекеттің отандық кәсіпкерлрдің бәсекеге
қабілеттілігін арттыру саясатына әсер ету.
Дегенмен Қазақстандағы инновациялық саланың ... ... ... мемлекеттің рөлі жоғары. Осы себептен, бұл саладағы қатынастарға
түсудің ... ... ... ... ... алғышарттардың да
болуы қажет. Яғни, оның ... және жеке ... ... ретіндегі
мәселелердің заңда алдын алу қажет. ... ... ... ... асырылуы, азаматтық құқықтағы ... ... ... орай ... заңнаманың нақты түрдегі жеке құқық
және жария құқық салаларының ... ... ... ... ... заң жеке ... ... қатынастарды реттеуі қажет, ал
мемлекеттің инновациялық қатынастарға түсу ... ... ... ... ... заңда немесе басқа да мемлекеттің
инновациялық қатынастарға түсуін реттейтін заңның болуы қажет.
2. Ұлттық инновациялық жүйенің даму ... ... ... және оны ... Н. ... ... көрсетілген сыртқы нарықтарға бағыттау кезінде
инновациялық жүйенің тиімділік проблемасы ... ... ... болып отыр /4/. Бұл процесті жүзеге асырудың міндетті шарты ретінде
инновациялық инфрақұрылым, ... ... даму ... ... ... болады.
ҰИҚ-ның мақсаты- технопарктер, бизнес-инкубаторлар салу, венчурлы
қорларды ұйымдастыру. Қазіргі кезде ҰИҚ - ның ... 9 ... ... бар, ... ... ... та қалған төртеуі- шетелдік. Қазіргі
кезде Қазақстанда венчурлық қор жүйесін қалыптастыру үлкен маңызға ие ... бұл ... ... ... барысында өте тиімді.
ҰИҚ өз жұмысының төрт бағытын анықтады; ... ... ... көрсету, информациялық технология, ауыл шарушылығы
өнімдерін қайта өңдеу. Сондай-ақ биотехнология мен ... ... ... ... Бұл ... қаржының жетпіс пайызы бөлініп отыр.
Қалған ақша ... ... ... ... ... жұмсалатын болады.
ҰИҚ түрлі деңгейдегі талдау жұмсытарын ... ... ... құру», экономиканың нақтылы секторымен тығыз байланыс орнатып,
озық жетістіктерді ғылым мен техниканы ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуде. Бұл жоба 2005 жылы
Қоғамдық форумда ... ... ... ... ... ... ... көзқарастардың болуын ескере
отырып, ең алдымен бұл ұғымның мәнін түсіндіре кетейік. XX – ... ... ... ғалымдары жапондық технологиялық өрлеудің қайнар көзін
түсіндіру қажет болғанда Ұлттық инновациялық жүйе (ҰИЖ) концепциясына ... ... ... еді (К. ... Р. ... Н. Розенберг, Б. Лундвана
және т.б.). 1997 жылы экономикалық ынтымақтастық пен даму ... ... ... ... дәлірек болды.
Ұлттық инновациялық жүйе дегеніміз - ... ... ... мен ... ... ... ... дербес және өзара
қарым – қатынас нәтижесінде жаңа технологияны дамыту мен таратуға жағдай
жасайтын, жеке және ... ... ... институттар жиынтығы /5/.
Қазақстанда 2007 жыл ҰИЖ – ні ... ... ... ... ... 2003 – 2015 жылдарға арналған Республикалық
индустриалды – инновациялық даму Стратегиясын жүзеге асыруда 2 – ... ... ... ... ... Жалпы алғанда, сарапшылардың бағалауы
бойынша, Қазақстанның индустриалды – инновациялық саясатын жүзеге асыру
мемлекет қызметінің барлық ... әсер ... бұл ... заң қабылдау
саласында түрлі ... ... ... құжаттар мен нақты
шаралар қолданылып жатыр. Республикадағы инновациялық қызметті ... ... ... ... ... ... бұл ... белсенділігінің өсу тенденциясын байқауға болады. Дәлірек айтсақ, ҚР
статистика ... ... ... ж. ... мәліметіне сәйкес,
республикадағы инновациялық белсенді кәсіпорындар саны 505 бірлікті құрады.
Бұл респонденттердің жалпы санының 4,8% - на тең (1 ... ҰИЖ – гі ... даму ... ... ... АҚ, «Қазақстанның инвестициялық қоры» АҚ, «Ұлттық инновациялық
қор» АҚ, ... ... мен ... ... бойынша мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы» АҚ, «Технологиялық трансферт пен ... АҚ, ...... ... ... АҚ жатады.
Еліміздің экономикасының барлық секторында
инвестициялық және ... ... ... мен ... 2006 жылы 16 ... ҚР Президентінің Жарлығына сәйкес,
мемлекеттік акциялар пакетін иемдену мен қолдануға құқылы, мемлекеттік ... ... ... ... ... ретінде «Тұрақты даму
қоры «Қазына» құрылды (2 сурет).
Кесте 1 – 2004-2007 ж.ж. ... ... ... ... ... |
| |2004 |2005 |2006 |2007 ... ... барлығы |7212 |8022 |10392 |10591 ... ... ... |148 |184 |352 |505 ... ... саны | | | | ... ... |2,1 |2,3 |3,4 |4,8 ... ... % | | | | ... /6/, ... 2 – ... ... даму институттарын басқару
2006 жылы 1 қаңтарында даму институттарының жалпы жарғылық капиталы 1
млрд. АҚШ долларынан астам қаржыны ... ... даму ... ... ... ... сомасы 4 млрд. АҚШ долларын құрайтын
қаржыландыруға жіберілген 134 жобадан тұрады /8, 91 б/.
Даму институттар қызметінің нәтижесін ... ... Даму ... бері ... ... сомасы 1970,2 млн. АҚШ ... ... ... ... 807,7 млн. АҚШ ... ... ... жоба мен экспорттық операциялар мақұлданған. Сондай – ақ 2006
жылы 1-ші жарты жылында жалпы сомасы 196,9 млн. доллар. Банктің ... млн. АҚШ ... ... 10 ... жоба мен ... ... да айта кеткеніміз жөн. Банк ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысындағы
тоқыма кластерін құру мен Ақтау қаласындағы халықаралық теңіз сауда портын
дамытуды ... ... ... ... қор» ... ... бағыттары отандық және
шетелдік венчурлық қорларды құруға қажетті инвестициялау мен инвестиция
тартуға ғана ... ... ... ... іске асырушы
компанияларды қолдау, инновациялық қызметтің маманданған субъектілерін
қалыптастыру ... ... ... - ... ... – конструкторлық жұмыстарды қаржыландыру жатады.
«Технологиялық трансферт пен инжиниринг ... АҚ-ы ... АҚ) ... ... 2003 жылы ... құрылған. 2004 жылы желтоқсан
айынан бастап «ТТИО» АҚ-ы ҚР ... ... ... ... ... ... ... таңда АҚ алдыңғы қатарлы шетелдік
технологияны ... мен ... ... ... ... ... ... қызмет атқаруда.
«Технологиялық трансферт пен инжиниринг орталығы» АҚ-ның соңғы
жұмыстарының бірі – технологияны ... ... ... ... ТТҚЖ – ... ... ... инфрақұрылымының ұйымдар жүйесі – технологиялық ақпаратты
тиімді тарату мен ... ... ... ... асыруға
серіктестерді іздеуге мүмкіндік беретін инновациялық инфрақұрылымның құралы
/9/.
Бұл желінің негізгі мақсаты Қазақстандағы инновациялық ... ... ... ... ... ... ... енгізуді қолдау болып
табылады. ТТҚЖ-ның электрондық платформасы – ашық технологиялық биржа, яғни
технология трансфертін жүзеге ... ... ... технологиялық
жабдықтаушылар мен тұтынушылардың мүдделі кездесулері өтетін сауда алаңы.
ТТҚЖ-ң негізіне Еуропалық инновациялық релей – ... ... ... методологиясы алынып отыр.
ТТҚЖ желісін үйлестіруші ұйым – «ТТИО» АҚ-ы. Бүгінгі таңда ТТҚЖ-не
қатысудың нысаны – ... ...... ... және ұсынылатын немесе талап ... ... ... ... технологияны трансферттеумен айналысатын, сондай-ақ
технологиялық аудит жүргізу мен ТТҚЖ ... ... үшін ... отырып, аймақтық мәліметтер орталығын қалыптастыру ... ... да ... ... ... ... үшін ... толық жауапты.
«Қазақстанның инвестициялық қоры» ... ... ... ... және ... ... ... жаңа өндірісті
қалыптастыру мен құрылыс материалдар өндірісі, ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі, орман және ағаш
өңдеу, химия ... ... ... ... ... көлік) сияқты салалардағы қызмет етуші кәсіпорындарды ... 2006 жылы 1 ... ... ... құны 9,8 ... АҚШ доллар
құрайтын 362 жоба қарастырылуға жіберілді. Жалпы сомасы 174,19 млрд. ... ... 36 жоба ... ... ... ... – 24,08%. 2006
жылдың 1 шілдесіндегі ... ... ... ... ... ... құны 350 млн. АҚШ долларынан астам 27 жоба қарастырылды.
Қордың қатысуы – 182 млн. АҚШ доллары ... даму қоры ... АҚ-ы ... ... ... ... орталығы» АҚ-ы кеңес беру қызметінің нарығында 2003
жылы тамыз айынан бастап қызмет атқарады. Орталықтың стратегиялық мақсаты ... ...... даму ... жүзеге асыру шеңберінде
ұлттық экономиканы диверсификациялау процесін маркетингтік, ақпараттық –
аналитикалық қамтамасыз ету, ... ... мен ... 2006 ... ... бойынша, елімізде үш ұлттық
технопарк (Ақпараттық технологиялық паркі, Ядролық ... ... ... және ... ... ... қалаларында үш
аймақтық технопарктер қызмет етуде. Бұл аймақтық технопарктердің мамандануы
сол ... ... ... ... мен ғылыми әлеуетіне сәйкес келеді
/11, 17-19 б/.
Қорыта келгенде, Қазақстан ... ... ... ... ... ... өндірісте ғылыми сыйымдылығы жоғары технологияны
қолданатын өндірісті дамытуға ... жаңа ... ... ... ең ...... қаржылық, ғылыми –
техникалық ресурстардың тапшылығына қарамастан, ... бұл ... ... ... Бұл мүдденің сипаты тек шығарылған ... мен ... ғана ... ... атқарылған істерден де
айқындалып отыр.
Бүгінде экономика саласы мамандары ... ... ... ... ... тап ... мүмкіндігін алға тартады. Мәселен,
экономиканың шикізаттық ... ... ... елеусіз
ықпалдастығы, өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымның баяу ... ... және ... ... ... қалуы,
ғылымның өндіріспен пәрмендә байланысының болмауы, ғылыми – зерттеу және
тәжірибелік ... ... ... аз ... Осы ... шешіп, алдын алу үшін бастысы – ... әл – ... бола ... ...... ... ... қабілетті
экономика құру қажет. Ол үшін ұлттық инновацияның дамуы шарт. Осы негіздегі
индустриалық – инновациялық ... 2003 – 2015 ... ... ... ... әртараптандыруға және дамудың шикізаттық
бағытынан кету арқылы ... ... ... ... қол ... белгілі. Осыдан екі жыл бұрын қабылданған бағдарламаға сай
2004 жылы 204 ... жоба іске ... ... тең ... ... ... ... асты. Сондай-ақ, 2005 жылдың басынан бері
жүргізіліп жатқан индустриалық ... ... 64 жоба ... Жыл ... ... 169 жоба іске ... /12, 32 ... жылжу бар. Жаһандану дөңгелегі алға ... ... ... шағын мемлекеттер қадамы да қарқын алып келеді. Мысалы, ... ... ... ... жаңа технологиялардыенгізуде нарықтық
бәсекенің ... ... ... әрі ... ... ... сапасын жақсарту мақсатында инновациялық қызметті ... ... ... ... ... жүргізіп келеді.
Осыған байланысты Елбасы ағымдағы жылдың қыркүйек ... ... ... 2 ... ... ... ... қолдау туралы» Заң жобасын қарауды тапсырған болатын.
Инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау жөніндегі заң жобасына орай
депутаттар алдында баяндама ... ... және ... вице – ...... меншіктің нысаны болып табылатын, қоғамды басқаруға
экономикалық тиімді және әлеуметтік, ... ... ... ...
техникалық қызметтің нәтижесі» деген.
Осы орайда әлі де қолға алып іске асыратын жобалар ... ... ... жылжытуда оның әдістемелік негіздерін ... ... де ... ... ... келеді.
Алдағы уақытта еліміздің жоғары оқу орындарында инновациялық менеджмент
және кәсіпкерлік саласындағы білім берудің халықаралық әдістемесін енгізу
қолға ... ... Бұл ... ... ... ... инновациялық жобаларды меңгерген кәсіби мамандардың
қатарын ... ... ... да, ... оқу орындарына инновациялық
қызметпен айналысатын уақыт жеткендей. Мемлекетіміздің ... және ... ... ... ... ... ... жасаған
тұста елімізде алдымен ғылымға, инновациялық қызметті меңгерген мамандар
даярлауға көңіл ... ... ... ... ... негізгі мақсаты осы саланы дамытуға жағдайлар жасау екені ... ... ... алып ... ... оның негізгі принциптері аталмыш
қызметті жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың бәсекелестік
қабілеттілігін арттыру мен ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... /13, ... ... ... саланың бүгінгі жағдайына сараптама
Әр заманның өз ... өз ... бар. ... ... ...... ... ұмтылған қадам деуге болады. Бүгінгі дамудың
жалғыз жолы – ... жол. Ол – ... ... бәсекеге барынша
қабілетті 50 елінің қатарына кіру жолы ... ... ... – Қазақстан экономикасының ғылыми білімге, инновациялық
технологияларға, жоғары білікті өндіргіш ... ... тиіс ... ... ... ресурстарды жаңаша игеруге, оларды мүмкіндігінше
республикада өңдеуге, мүмкіндігінше ... құн ... жаңа ... ашуға, ғылыми ауқымды технологияларды барынша аз ... ... ... ... мен ... ... шикізаттық экономикадан “өңдеуші және өндіруші” ... ... ... ... атап көрсеткендей, “технологиялар ... ... ... ... ... бір бөлшегі, әрине, қоғамның
инновациялық даму деңгейін, технологиялар трансфертін, ақпараттық ... ... ... ... зерттеулер мен
әзірлемелерге салынатын инвестициялар ... және де осы ... мен ... ... бағалаудан құралады деуге
болады. ... ... ... ... ... бар” ғана
болуының факторы екеніне, сонымен ... ... ... ... ... ... да ... келтіретініне қарсылық білдіру
қиын. Демек, мұндай экономика тұтас қоғамдық менталитетке де кері ... ... ... ... Қазақстан күрделі өтпелі кезеңді еңсеріп,
нарық қатынастарын ... ... ... ... мен ... дамыған елдердің озық тәжірибесін ... ... ... ... ... бағыты қалыптасты.
Бүгінгі таңда дамыған елдермен арадағы алшақтықты жеделдетіп еңсеру,
уақыт жағынан ұту Қазақстанның Даму стратегиясының ... ... ... ... ... болса да дүние жүзіндегі орны, экономикасының тиімділігі,
халықтың әлеуметтік жағдайының деңгейі ... ... ... Осы ... көптеген игі істер атқарылып, бәсекелестікті дамыту
мәселесіне көп көңіл ... өте ... жас ... ... ... он бес жыл мерзім ішінде
көптеген жетістіктерге қол жеткізді. ... ... ... ... ... ... ... ақшалай табысын көбейту, саяси
процестерді демократияландыру - осылардың барлығы ... ... ... ... ал елімізге әлемдік қауымдастықта елеулі орын алуға
мүмкіндік берді. Қазақстан бүгін әлемнің ең ... ... келе ... бірі ... саналады, бұл да барша жұрт таныған ақиқат.
Президент Назарбаев өзінің 2005 ... 18 ... ... үшін өмір ... ... ... бет – ... ашып,
болашаққа деген үлкен үміт пен сенім тудырды. Әсіресе ондағы еліміздің
экономикалық және ... ... ... жаңа кезең, Қазақстанды одан
әрі жаңарту мен демократияландыру екендігін айтып, ... ... ... ... ... ... ... осы заманғы демократиялық және
құқықтық мемлекет ретінде дамытуға;
- ... және ... ... ... ... ... өңірлік және халықаралық ынтымақтастықты дамытуға;
- жаһандану талаптарына сәйкес ... ... ... ... емес ... ... баса ден қоя ... ... ... білім беруді, кәсіптік даярлық пен әлеуметтік саланы XX ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың құқықтары мен
бостандықтарын қамтамасыз ... ... атап ... ... ... ... және әлеуметтік прогресі туралы
айтылған ойлары – ... өз ... үшін өмір ... ... ... отырып, әлемнің тиімді дамып келе жатқан елдерінің
қатарына қосылуы тиіс ... оны ... бен ... ... ... ... ғана жүзеге асыра алатындығымыз баршаға мәлім.
Осы тұрғыда инновациялық экономика құру және ... емес ... ... ...... ... жүзеге асыра
бастадық. 2003 жыл елімізде индустриялық – инновациялық стратегияны іске
асырудың алғашқы жылы ... ... даму ... ... олар
өңдеуші салаларды жаңғыртуға нақтылы ықпал жасай бастады. Даму банкі жарты
миллиард АҚШ ... ... ... 20 ... ... несие бөлді.
Бұл бастамасы ғана /15/. ... да ... өз ... ... ... қабілеттілігін жоғарылату үшін ұлттық инновациялық
стратегияны дамытуы керек. Бұл стратегияны іске асыру үшін қажет ... ... 1,2 ... АҚШ долларын құрайды. Стратегияны өткізудің
мемлекеттік шығынының құны ... 2002 ... ... ... ... АҚШ ... құрап отыр. Бұл қаржыны жылына Даму институты ... ... жеке ... қаржыландыру үшін бөліп отыруы тиіс /16, 4-
6б/.
Стратегиялық шараларды қаржыландыру үшін Даму ... ... ... ... қаржылары тартылады. Сонымен қатар, халықаралық
ұйымдар мен донор – ... жаңа ... және ... ... ... ... ... неғұрлым тиімді
жобаларды өткізу кезінде қаржылық ... ... ... ... ... деңгейде көп айтылып, бүгінгі күнде
Қазақстанда индустриялық-инновациялық процестерді дамыту үшін нақты шаралар
жүзеге асуда, олар:
- Қазақстанның ... ... ... ...... ... бағдарламасы өңделді;
- инновацияны енгізу мен дамыту бойынша инновациялық қор қалыптастырылуда;
- Қазақстанның Даму банкі ... ... оның ... ... емес секторларында жұмыс істейтін отандық кәсіпорындарға
бағытталуда;
- ғылыми-техникалық және ... ... ... ... және ... ... әрі дамыту бағдарламасы өңделді;
- ҚР Үкіметі жағынан жоғары ғылыми-техникалық комиссия құрылды.
Бұл шараларды ... ... ... инновациялық дамуын
қалыптастыруда маңызыды екендігін атап айтқан жөн.
Жоғарыда айтылған міндеттерді жақын уақытта ... ... жаңа ... ... ... ... ... өндірістер құруға
мүмкіндіктер берсе, ал жоғары бәсекеге қабілетті өнімдердің және ... ... ... ... экономикалық дамуды қамтамасыз етуге
болады.
Бұл мәселені шешудегі ... ... бірі – ол ... ... ... қалыптасуы мен қызмет етуі,
инновациялық инфрақұрылымдағы ... және орта ... ... ... ... ... ... ғылымы» атты Халықаралық
конференцияда сөйлеген сөзінде: «Жаңа ғасырдағы тұрақты даму ... ... ... ресурстарды сақтайтын және экологиялық
таза технологиялар негізінде бәсекеге қабілетті өнімдерді өндіруге көшумен
байланысты болатындығына ... ... ... ... бірге, Нұрсұлтан Әбішұлы «Ең басты міндет тек экономиканың
тұрақты дамуын қамтамасыз етумен ғана ... оған ... ... сапасын жақсартып, шағын және орта бизнесті, шикізаттық
емес секторларды дамытып, жаңа өзгерістерді ... баса ... ... екендігін» атап көрсетіп, ... ... ... ... маңызды компонентіне:
- ғылыми сиымды өндірістерді дамыту, ... және ... ... мен ... жаңа ... мен ... айтты /18, 223-227б/.
Қазір Қазақстан экспортының 65%-ын шикізат ресурстары құрайтындығы
бәрімізге белгілі. Бұл біздің мемлекетімізді ... ... ... ... ... ... дамуына мүмкіндік бермейді.
Сонымен қатар, біз әлемдік нарықтағы шикізат бағасының ауытқуынан тәелді
болмауымыз керек.
Бұл жағдайдағы жалғыз ғана жол – ол ... ... ... ... ағымдар арқылы тездету және ғылыми-өндірістік
сфераларды инвестиция көмегімен ынталандыру ... ... ... ... ... нәтижесінде экономиканың өсу
қарқынын жылына кем дегенде 8,8 – 9,2%-ға ... ... Бұл 2015 ... ЖІӨ ... 2000 ... ... ... 3,5 – 3,8 есе өсіруге
болады деген ... ... ... - ... жағдайына талдау
жасай отырып, экономиканы реформалауда ... ... ... ... Ішкі жалпы өнім өткен жылы 9,1%-ға өсіп, жан ... ... АҚШ ... ... ... ... 13,9%-ға өскен. Соңғы алты – ... ... ... ... төрт ... инвестиция 70%-ға өскен. Еліміздің
Ұлттық қоры Халық банкінің активімен есептегенде 14 ... АҚШ ... ... Сонымен қатар, Қазақстан экономикасының қазіргі жағдайының
шикізат секторынын ықпалынан енді ... келе ... ... керек.
Дамудың сапасына жету үшін экономикамыздың үлесінде шикізаттан гөрі дайын
өнім үлесінің басым ... ... ... ғылымды көбірек қажет ететін
салаларымыздың өркен жаюы ... Бұл ... ... ... ... ... стратегиялық міндетіміз – бәсекеге қабілетті елдердің қатарынан
лайықты орын алу. Сондықтан да мемлекет пен жеке меншік сектор өзара ... ... ... ... ... ... қоюы ... /19/.
Бүгінде Қазақстан экономикалық өсу ... ... ТМД ... ... тұр. ЖІӨ ... ... ... 129 млрд. долларды
құрайды (жан басына шаққанда – 5515 доллар). Елдің алтын ... қоры ... млрд ... Ел бюджеті 13,5 млрд. долларға жетті. Мұнан басқа жұрттың
қолындағы ақшалары 12 ... ... ... ... те бар. ... қор 16 млрд.
доллардан асады.
Ең алдымен мына мәселені ... ... ... тәжірибе
көрсеткендей, шетелдік фирмалар мен трансұлттық компаниялар басқа елдерге
үш түрлі жолмен ... ... ... ... Ал ... ... инвесторлар қайтты? Не ноу – хау ... не ... ... жасау – жабдық, не тиімді басқару менеджментін әкелген
жоқ. Қарасаңыз, ... ... – газ және тау – кен ... кәсіпорындар, ірі кен орындары шетелдіктердің қолында. Мәселен,
мұнай өндіру бойынша Қазақстанның өзіндік үлесі тек 15 ... ... Ал енді осы ... ... ... сөз ... тұрған
металлургиялық кешендерді 15 жыл бойы басқару кезінде жаңа ... ме? ... ... үкіметі кезіндегі шикізат өндіру технологиясын
өзгеріссіз сол қалпында ұстап тұр. ... ... ішкі ... ... ... ... ... да бір сапалық өзгерістер берді деп
айтуы қиын. Сөйтіп, тұтастай алғанда еліміз шетелдік ... ... тиіс осы ... құр ... ... ... Осы ... алғанда,
соның кесірі деу керек, Қазақстан енді өз қалтасынан қаржы шығарып жаңа
технологияларды ... күш ... ... ... инвестордың қазақты
жарылқап тастайын деп келмейтінін білеміз. Сөйте тұра екі жақты ... ... ... мемлекеттік мүдденің өз деңгейінде ескеріле бермейтіні
де рас.
Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында инвестицияға аса зәру ... ... ... ... ... үшін мемлекет
инвесторларға жағдай жасап, көптеген ... ... ... өзі
оларды қанатының астына алып, шетелдік инвесторлардың ерекше кеңесін ... ... ... ... ... ... т.б. ... Инвестор өзінің қолындағы бар әлеуетін пайдалана отырып қаржылық
салада, нарықты қорғау ісінде көптеген ... ие ... Ал ... ... бірі жоқ еді. ... органдардың заңсыз тергеп–
тексеруі де, ... ... де, тағы ... ... ... жатқан
жайсыздықтар қазақ бизнесінің басын саудаға салды. Ал ... ... ... ... жоғары жақтан пәрмен түспей шетелдік инвесторларға
әсте жоламайды, ... ... ... енді ... ... ... деген үміт ұлғайды. Жақында ғана Елбасы Н.Назарбаев шетелдік
инвесторлар кеңесінің құрамына ұлттық ... ... бір ... жасау
туралы шешімін айтты. Мұндай жағдайда ... ... мен ... құқы мен ... ... болады. Осы тұрғыдан алғанда,
отандық бизнесті газ – ... ... ... ... ... зор. Онда да ... ... өңдеу өндірісіне жұмылдырған тиімді.
Д. Мұқановтың ... ... ... кезде бұл сала сатармандық кәсіптен де
анағұрлым табыстырақ екен.
Жыл басында Үкімет Президент белгілеген ел дамуының 2007-2009 жылдарға
арналған ... бес ... ... ... болатын. Оларға үлкен ... ... ... ҚР ҰҒА ... ... профессор Нұралы
Бектұрғановтың айтуы бойынша, қазіргі күні ... ...... ... ... ... – 12 ... доллар, ақпараттық және
ғарыштық технологияны дамытуға – 47 млрд. ... ... ... ... және ... ... саласын дамытуға – 5 млрд. доллар,
ядролық технология мен энергияны қалпына келтіру ... 8 ... ... деп күтіліп отыр. Міне, елдің ендігі жақын болашағы ойға
алған осы істерді қалай ... ... ... ... ... ... тағдырымыз осы /20, 2 бет/.
Қазіргі заманғы экономикалық даму логикасы ... жаңа ... ... ... ... ... жаңа бағдарламасын, жаңа
экономиканы орнатуды іске асыра бастады. Өркениеттің бүкіл ең ... ... ... мен ... жаңа білімдерді үздіксіз игерудің,
технологияларды ұдайы жаңартудың, ... ... ... ... ... ... ... экономиканың тиімділігі мынадан көрінеді, оның лидерлері
өндірістегі орасан ... ... ... ... мүлде жаңа
тауарлар мен қызметтерге ие болады.
Уақыттың тарихи талабына біз бос қолмен, теп-тегіс жерде ... ... ... болмайды. Республикамызда қуатты ғылыми әлеует, мықты қолданбалы
ғылым кезінде болған, экономиканың кейбір ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ғылымы мен
техникалық білімі негізінен еліміздің шикізат экономикасын ... ... ... ... ісі қара және ... ... ... әлемдік деңгейдегі ғалымдар мен инженерлердің жетістіктеріне,
ғылымның ... ... ... - ... Академиясына, оның қуатты
ҒЗИ-тарына, жобалау ... мен ... ... ірі
техникалық ЖОО-рына арқа сүйеп келді. Осы жетістіктердің арқасында әлемдік
рыноктағы көшбасшылық позициялар әлі де ... ... ал ... ... жетекші компаниялардың қатарына кіреді. Олар әлемдік ... жаңа ... озық ... осы ... отандық
дарынды ғалымдардың, инженерлердің қатысуының арқасында кірді.
Экономика және өндірістің осы салалары қазіргі кезде ғылым мен білімнің
айтарлықтай ... ... ... олар ... ... ... ... салаларға айналып келеді.
Ғалымдар мен зерттеушілердің жаңа буындарын тарту жолымен ғылым ... іс ... жаңа ... ... ... ... ... бөлетін қаражаты 3,6 млрд. теңгеге жетті.
Зерттеулерге жұмсалатын ішкі шығындар 14,5 ... ... ... ... ... ... сектордың меншікті қаражаттары – 6,3 млрд. ... емес жеке ... ... – 170,8 млн. ... дейін.
Шетелдік инвесторлардың қаражаттары әзірлемелерге деген ... ... ... – 0,8% ... /21, 93-96 б/.
Инвестицияларға жалпы қажеттілік 119643 млн. теңгені құрады. Іріктелген
440 жоба әлеуетті тапсырыс берушілерге жіберілді. Инновациялық ... ... де ... ... ... барлық әзірлемелерді
негізігі үш бөлім бойынша бөлуге болатын сияқты:
1. ноу-хау рыногын құру және ... ... ... рыноктарға шығу.
Мұнда шетелдік ұйымдарда патенттеу, интеллектуалды ... ... аса ... ... ... тура ... тауарлар мен көрсетілетін қызметтер өндірушілердің қызығушылығын
туындататын перспективалы жобаларды іздестіру және іріктеу;
3. отандық экономиканың құрылымын шын ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Осы жүргізілетін зерттеулерге сүйенетін бағдарламалар бізде ... Олар мына ... тот ... ... арнайы болаттар мен қорытпалардың өзге де
түрлерінің өндірісі. Солардың ... ... мен ... ... ... ... ... химиялық талшықтар өндірісі;
арнайы технологиялық материалдар мен ... ... ... ... ... химиялық ток көздерін шығару;
• күн энергетикасы;
• аспап жасау;
• жылу ...... ... шығындарын, күлдің шығуын екі есе
азайтатын технологиялар енгізу.
Жаңа экономикадағы ... ... ... кең ... жету үшін индустриялық-инновациялық стратегияға сәйкес даму
институттарын құру ең ... ... ... ... ... Ұлттық инновациялық қор, Шағын бизнеске қолдау ... қоры ... өзге ... ... ... ... ... мемлекет
тарапынан 47 млрд. теңгеге жуық едәуір қаржы көмегін алды, олар шикізаттық
емес салаларды, ғылымды қажетсінетін ... ... ... ... ... ... ... қарқындарын жеделдетуге
тиіс.
Осы құрылымдарды құруға байланысты ғылым мен ... ... ... ... ... ... көп, көбіне өтуге болмайтын тізбектегі өзара
ықпалдастықтың бүкіл қалыптасқан философиясы іс жүзінде өзгереді. Жаңадан
құрылған даму ... ...... ... институттар
құру, бастапқы гранттар бөлу, сондай-ақ бәсекеге қабілетті, талап етілетін
жобаларды ортақ ... ... ... ... ... ... ... әлемдік орталықтардан трасфертті, лизингтік қолдау
көрсету ... ... ... ... жәрдемдесу.
Алатау кентінде (Алматы қаласы), Қарағанды, Орал қаласында қазіргі
заманғы технопарктер жасау мен ... ... ... ... құруға,
бірқатар перспективалы жобаларды қаржыландыру, ... ... ... ... ... ... салуға, Текелі, Екібастұз қалаларындағы
кремний өндірісіне ... осы ... ... ... ... ... бірге даму институттардың өздеріндегі басымдықтары
белгілі бір үйлесімсіздік, бірқатар функцияларды ... ... ... ... ... даму ... енді ... жасалған едәуір қаржы құйылымдарына қайтарым жасау, өз қызметінің
инновациялық тиімділігі призмасы арқылы өз жұмысына сын ... ... ... ... ... аса қатал бәсеке жағдайларында өз
қуысыңды табу, қажетті өнім жасау - өте қиын ... ... ... Алайда,
әлемдік тәжірибе көрсеткендей – мұнда жабық есік ... ... ... ... ... ие, ... даму ... жетуге мүмкіндік туғызады. Жарақтануға
қабылданған кластерлік тәсіл, осы тәсілді ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Қазақстанда ұлттық
космостың бағдарламаларды толыққанды ... үшін ... ... ... осы бағытта ұзақ уақыт бойы іздестірулер жүргізіліп келе жатқан
бірқатар ... ... ... ... ... ... мен ... космостық тақырыптама бойынша әзірлемелер жасады.
Дамудың біршама жоғары қарқындарын көрсетіп отырған уран саласы ірі
әлеуетке ие. ... ... ... да ... ... ... табуға тиіс.
Қазақстанда энергияның дәстүрлі емес көздері саласында біршама қарқынды
әзірлемелер жүргізілуде. Еліміздің географиялық ерекшеліктерін ескергенде
былай ... ... ... ... ... ... ... Алайда, өзектілігі туралы біршама көп айтып ... ... ... даму ... ... көрсетілетін қолдау бұған мүлде сай
емес. Химиялық ток ... ... ... бар – түрлі
аккумуляторлар, барлық үлгідегі батареялар. Әлем электр химиялық энергетика
дәуірінің бастауын күтуде. ... осы ... ... әлеуетке ие –
ғылыми ... ... ... ... ... ... ... шикізат базасы. Мықты кластерлік әлеуетке ие ... ... ... ... ... ... ... ойымызша, отандық
экономиканың құрылымын өзгертуге ... ... ... оның бәсекеге
қабілеттілігін арттырады.
Қорыта келе ... ... ... ... жаңа ... ... ... ат салысуымыз қажет.
4. Шағын инновациялық бизнестің дамуын талдау
Біздің еліміздің болашағы – оның ... ... ... ... жетістіктерінде. Бұл сөздер Президент Н.Ә. Назарбаевтың халыққа
арналған Жолдауында айтылған болатын. өмір өзі көрсеткендей, ... ... ... ... бағытталған. Тек жоғарғы сапалы, ең ... ... сай ... мен ... ғана ... халық өмірін жақсартуға қабілетті. Сондықтан да, ғылымға ...... және ... ... ерекше көңіл бөлінуі тиіс.
Шағын бизнесте инновациялар тиімділігін арттырудың негізгі бағыттары
инновациялық ... ... ... ... ... ... жөнінде мемлекеттік құқықтық базаны жетілдіруді
қамтиды /22, 186-188б/.
Өткен ғасырдың соңғы он ... ... ... ... ... ... түбірімен өзгеріске ұшырады. Тек 1999
жылдан бастап ғна ғылым ... мен ... ... ғылым -
өндіріс тізбегін дамытудың ... ... ... ... тұсында ғылыми жаңалықтарды инновациялық ... ... ... ... Бұл ... шағын инновациялық кәсіпкерлік
айтарлықтай үлес қосады.
Шағын кәсіпкерлік кез – келген ... ... ... бірі. Шағын және орта кәсіпкерлікке кез келген рынокты дамыған
елдерде 10 ... 9 – і ... ... ... ... елдерінде әр 1000
тұрғынға шаққанда 45 – 50 шағын кәсіпорын болса, АҚШ – та ол көрсеткіш 75
кәсіпорын ... ал ... не бары 7-8 ... ғана ... ... ... шағын инновациялық бизнес ерекше орын алып,
мемлекет экономикасының дамуына көп әсер ... Ол ... ... ... ... ... бір салада тоқтап қалмай экономиканың
барлық сферасын қамтиды.
2. ірі фирмалар ғылыми зерттеулер мен тәжірибелерді ... ... көп ... да, ... басқару пирамидалары себебінен инновациялық
процесс баяу атқарылады. Сондай – ақ ірі ... ... орта ... ... келеді. Ал шағын инновациялық фирмалар ... ... тез ... жауап қайырып, процесс бағытын ... ... ... ... ірі ... қарағанда ғылыми – техникалық
зерттеулер нәтижелерін, ... ... пен ... ... ... ғылыми қорының зерттеулері бойынша ірі ... ... ... да 2,5 есе көп ... ... өнеркәсіптегі
инновациялардың 50% шағын кәсіпкерлік саласы мен жасалынған, ал соңғы
өнеркәсіпке енгізу ... ... ... 1 ... ертерек іске
асырылады.
Осы көрсетілген ерекшеліктердің бәрі шағын ... ... ... ... отыр. Дамыған елдерде ... ... ... ... ... жүйесі мынадай сұрақтарды қамтиды.
- шағын инновациялық кәсіпорындар қызметін құқ және заңмен қамтамасыз ету;
- кредиттік жеңілдіктерді ... ... ... түрлерін енгізу;
- шағын инновациялық фирмалар проекттерін тікелей бюджеттік қаржыланжыру,
жеке кәсіпкерлік саласының қаржысын бағыттау.
Информациялы – консультативті, маркетинг ... ... ... шағын
фирмалар қызметін мамандармен қамтамасыз ету.
Дүниежүзілік тәжірибелерге қарайтын болсақ, ... ... ... және ... ең қолайлы жағдай ғылыми – технологиялық
орталықтарда – инкубаторларда, технопарктерде, ... ... Бұл ... ... ... ... бір
«шатырдың астында», «бір қалада шоғырландырып, оларға ғылыми – ... ... ...... ... және ... ... Бұл жерде мемлекеттік қаржы, коммерциялық банктер ... ... ... ... ... ғылыми парктер мынадай
жерлерде орналасады:
- жоғарғы оқу орындары, университеттері бар жерде;
- өндіріс зоналарын, жер учаскелерін, лабораториялар жалға ... ... ... ... ... ... салық жеңілдіктерін алуға мүмкіншілік бар
жерлерде;
- автокөлік, ... жол ... және ... ... жақын
жерлерде.
Қазір дүниежүзінде 400 жуық ірі технопарктер бар, олардың жартысы АҚШ –
та орналасқан.
Алғашқы ғылыми парк 40 – 50 ... ... АҚШ – та ... ... ... Сол ... осы ғылыми орталықтардан
өз бастауларын алған кәсіпорындар ірі компанияларға айналған. ... ... ... Калифорниядағы «Селиконования долина» зонасында
«Хьюлетт – Паккард», ... ... ... ... ... ... «Локхид», «Эр–эм-си» т.б. көптеген фирмалар өз
бастауларын алып, көркейген.
Европа ... ... ... 70 ... ... ... ... Ұлы Британияда, онан кейін Франция, ... ... ... ... ... дамыту» бойынша мемлекеттік
қызмет бар. Франциядағы ең ірі технопарктер - ... - ... ... 26 ... ... 14 ғылыми зерттеу ұйымы бар. ... 50-ге жуық ... мен ... бар.
Жапонияда мемлекеттік программалар негізінде 20-ға жуық ... ... ... ең ірісі Цуруба. Мұнда 47 зерттеу ... ... 40% ... /3, ... жылдардан бастап дамушы елдерде Бразилия, Индия, Қытай мемлекеттері
де технопрактер маңыздылығын ... ... ... жағдай туғыза
бастады.
Алғашқы технопарктер пайда болғанынан ... ... ... кейін қана
Ресейде де осындай ғылыми ... ... ... Олардың алғашқысы
1990 жылы Томск университеті қолдауымен құрылды.
Ал Қазақстанда болса олар тек 90 ... ... ғана ... ... ... ... бірнеше технопарк қызмет істейді, олар: Қарағанды
мемлекеттік университетіндегі технопарк, ... ... ... ... ... сондай – ақ бизнес инкубаторлары қалыптастырылған.
Ғылыми технологиялық орталықтардың қызмет көрсету деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... технологиялық парктер, технополистер, ғылым мен ...... ... ... ... ... ... бір немесе бірнеше ғимаратты алып ... ал ... ... ғимарат ішінен белгілі бір территорияларды жалға алып ... ... ... 2-3 жыл, осы ... кейін фирмалар өз
бетінше қызмет жасау үшін бұл комплекстен шығып кетеді. ... ... ... фирмаларға бухгалтерлік, маркетингтік (бизнес жоспарын
жасау, өнімге жарнама, ... ... ... компьютер, басқа да
құрал – жабдықтарды жалға ұсыну сияқты ... ... Бұл ... - құрылымның негізгі мақсаты – шағын инновациялық фирмаларды
ғылыми идеядан практикаға жеткізу, бәсеке ... ... бере ... ... жеткізу. Ол кәсіпорындар инкубаторлардан шыққан соң
технопарктер де немесе басқа да ... ... ... ... ... – ғылыми – техникалық, территориалды комплекс, негізгі
мақсаты шағын бизнес ... ... ... ... ыңғайлы жағдай
қалыптастыру. Олар ... оқу ... ... ... ... қалыптасады. Оның құрамына: зерттеу орталықтары,
инкубаторлар, инновациялық ... ... және т.б. ... Технопарк шағын инновациялық кәсіпорындарға қажетті бухгалтерлік,
аудиторлық, консалтингті, маркетингті қызметтер ұсынып отырады.
Технополис – жеке қала негізінде құрылған ... - ... ... ...... ... ғылыми орталықтар мен
университеттер.
Шағын инновациялық бизнес инновациялық саладағы ... ... ... ... инновациялық бизнес қазіргі күні бүкіл дамыған
мемлекеттердің ... ... ... сома ... ... ... бұл түрі ... ... ... ... ... тәуекелге өте жақын сондықтан ... ... деп те ... ... ... ... ... ерекше
қасиеттер тән:
• шағын инновациялық бизнес кез келген сала ... ... ... ... ірі ... ... проектерді игеруге ... көп ... да ... ... пирамидасының кедергілерінен
инновациялық процесс өте баяу жылжиды;
• шағын ... ... ... ... ... ... олар ... өзгерістеріне тез икемделіп , бейімделе алады;
• инновациялық процесс тезірек жылжиды;
Шағын инновациялық ... ... ... өмір ... бір ... ... Өйткені осы кезеңдерге байланысты венчурлы
қаржыландырудың сомасы, уақыты ... тиіс ... ... ... ... өмір ... ... кезеңдерден тұрады:
1. инвестиция салынғанға дейінгі;
2. инвестициялық;
3. постинвестициялық ... деп ... ... ... ... мынадай қызметтер атқарылады:
проект идеясының пайда болуы; ... ... ... алғашқы
бизнес-жоспарды әзірлеу. Инвестициялық кезеңде мынадай ... ... ... ... алу өнім ... және маркетинг
бағдарламасын жасау; өнімді ... ... және ... ... ... ... ... инвестициялық қаржыландыру мерзімінің
аяқталуы енді инновациялық компания мен инвестор әрі қарай бизнестің дамуы
бойынша шешім ... ... ... ең ... ... - бұл шағын
фирмалардағы инновациялық ... ... ... ... ... шағын инновациялық бизнестердің деңгейінде әрбір 10 жобаның
1-2-уі ғана жетістікке жетеді. Сонымен қоса инновациялық ... ... өте ... олар ... ... шығындардың орнын толтырады. Егер
мұндай жобалар көп болса, үлкен сандар заңы бойынша ... ... ... ... ... жету ықтималдығы жоғарылайды.
Инновациялық бизнестің дамуымен байланысты барлық дамыған ... ... ... ... орталықтандыратын және диверсификация
негізінде енгізуді ұйымдастыру кеңінен қолданылады.
Тәуекелдік ... ... және ... ... ... ерекшеліктермен сипатталады:
• техникалық және коммерциялық апробациялары болмайтын жобаларды ... ... ... ... ... ... ... капитал көлемі жай шағын
фирмалардан қарағанда көбірек;
• тәуекелдік капитал шағын фирманың жарғылық капиталына несие ретінде ... ... ... ... жаңа ... ... ... капиталға жеке қызығушылық
жоғары.
Өндірісі дамыған елдерде шағын инновациялық ... 2 ... ... ... ... ... акциялар арқылы.
Бұл саладағы ең маңызды субъект – венчурлық ... ... ... қорлар арнайы инновациялық бизнесті қаржыландыру мақсатында
құрылады және олар тек қана ... ... ... ... ... және маркетингке алмасады.
Венчурлық қаржыландырудың келесі түрі – ірі корпорациялардың қорлары.
Ірі кәсіпорындар инновациялық жобаларды қаржыландыруды үш ... ... ... ... ... ... ... құрған шағын фирмаларды
тікелей қаржыландыру;
• бірнеше корпорация ретінде құрылған фирмалар арқылы қаржыландыру;
• венчурлық қордың капиталына корпорацияның ... ... ... инновациялық кәсіпорындардың басым бөлігін инвестициялық
компаниялар қаржыландырады. Олар ... ... ... ... ... жеңілдіктерге, шағын фирмаларға берілетін несие бойынша
мемлекеттік кепілге ие. ... ... ... ... ... ... ... фирмаларды біріншілік акцияларды ұсыну
нарығында биржалық және биржадан тыс қаржыланады.
Бағалы қағаз нарығы арқылы қаржыландыру ірі ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздан тыс нарықтық ... ... ... акциялар, бағалы қағаздар комиссиясының рұқсаты
бойынша жіберіледі, ал бұл үрдіс ... ... үшін ... түседі.
Шағын инновациялық бизнесте инновациялық процесстің ... ... ... ие. ... ... ... екі түрі бар
біріншісі венчурлы қаржыландыру , екіншісі бірінші ретті биржада акцияларды
сату арқылы.
Инновациялық қызметтi қаржыландыру көздерiне мыналар жатады:
1) ... ... ... өз қаражаты;
2) бюджет қаражаты;
3) инновациялық қорлардың қаражаты;
4) мемлекеттiк нақтылы гранттар;
5) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес өзге де ... ... ... инновациялық жоғары технологиялық компанияның өмір циклін белгілі
бір кезеңдерге бөледі. Өйткені осы ... ... ... ... ... ... тиіс классикалық түрде шағын
инновациялық компанияның өмір ... ... ... ... :
1. ... ... дейінгі
2. Инвестициялық
3. Постинвестициялық
Инвестициялық кезеңде мынадай қызметтер атқарылады:
• инвестицияның бастапқы ... ... ... ... жұмыстары;
• өнім моделін жасау;
• маркетинг бағдарламасын жасау;
• өнімді рынокқа шығару;
• инвестиция ... ... ... ... инвестициялар табу;
Инвестиция салынғанға дейінгі кезеңде мынадай қызметтер атқарылады:
• проект идеясының пайда болуы;
• потенциалды инвесторларды іздестіру;
• алғашқы бизнес ... ... ... ... ... ... ... вариантын даярлау;
• инновациялық проектті қаржыландыруға қажетті қаржының сомасын, қайтару
уақытын, ... бөлу ... ... ... ... инвестициялық қаржыландыру мерзімінің аяқталуы
енді инновациялық компания мен инвестор әрі қарай бизнестің дамуы ... ... ... үшін бұл ... ... ... шешу керек:
• компанияның өз бетімен дамуы немесе басқа бір ірі комапнияға бірігу;
• қызмет профилін өзгертіп жаңа кәсіпорын ... үшін ... ... ... ... ... ... қайта осы компанияға құю;
• қаржыны басқа инновациялық проекттерге бағыттау;
• өз бетінше жаңа инновациялық кәсіпорын ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау мемлекеттік ғылыми – техникалық ... ... ... елде ... ... кәсіпкерлікті қолдау бойынша
нақты заңды негіз жоқ, бұл сала ... ... ... ... ... ... реттелініп келеді.
5. Инновациялық саланың дамуына кедергі жасайтын мәселелер және ... ... ... ... Н.Ә. ... ... жылы ... жолдамасында түпкі мақсат ретінде экономиканың ... ... ... ... ... және ... қарқынына жету
деп белгіледі. 1999 – 2000 жылдардан бастап ... ... ... экономикалық өсуге минералды ресурстарды, қазба
байлығымызды белсенді пайдалану арқасында жетіп отырғаны белгілі. ... ... ... ... мәліметтеріне қарағанда
2003 жылы ЖІӨ - нің 9,2% өсуі өнеркәсібі салаларының өндіріс қарқыны 8,8%,
ауыл шаруашылығында – 1,4%, ... – 12,4% ... ... болады.
2003 жылы негізігі қорларға жұмсалған инвестициялардың 57,9% өнеркәсіп
салаларында жұмсалса, соның ... 44,9% тек кен ... ... ... ... ... бұл ... бойынша әлі де
болса көлеңкеде қалып отыр. Осыған қарамастан ... ... ... инвестицияларын тарту арқылы және қаржы саласында
құрылымдық – ... ... ... ... ... өмір
деңгейі бірте-бірте өсіп, қаржы ресурстары жинақталып, келешекте еліміздің
постиндустриалды ... даму ... ... ... ... ... ғаламдану сатысында еліміздің экономикасында
өзінің ... ... ... бірнеше мәселелерді атап көрсетуге болады.
Оларға ... ... ... ... ... жүйесінде,
еліміздің ішіндегі салааралық және регионаралық интеграцияның әлсіздігі;
- ішкі нарықтағы тауарлармен ... ... ... ... ... және ... ... дамымауы;
- кәсіпорындардың жалпы техникалық және технологиялық деңгейде артта
қалуы;
- ... мен ... ... ... ... үзілуі;
- ғылыми-зерттеу және тәжірибе – конструкторлық жұмыстарға ... ... ... тағы с.с. ... ... мәселелерді шешу
жолдарының негізі ретінде Қазақстан Республикасының 2003-2015 ...... даму ... іске асыру нәтижесінде ұлттық
инновациялық жүйе құру болып табылады. Бұл жүйенің негізгі ... ... ... ... ... ... ... жатады. Әр элементтің атқаратын рөлі өте маңызды,
дегенмен бұл мақалада ұлттық инновациялық жүйеде бастапқы элемент ... ... ... ... жеңіл және тамақ өнеркәсібі
кәсіпорындардың аталған қызметінде кездесетін мәселелерді зерттеп, оларды
шешу бағыттарын анықтаймыз.
Жалпы алғанда ... ... ... ... ... өндірісті жаңа технологиялық деңгейде дайындау және ұйымдастыру, жаңа
өнімдерді жобалау, оларды өндіру ... ... ... жаңа ... ... жұмыс істейтін мамандарды қайта ... ... ... алдын-ала сараптау, жаңа өнімнің өміршеңдік цикл ұзақтығын
анықтау мақсатымен маркентингтік зерттеулер жүргізу, ... ... үшін ... ... ... жабдықтар, технологиялық
желістерді сатып алу, лицензиялар, ноу-хау, патент бойынша құқықтарды
иемдену тағы с.с. ... күні ... ... мемлекет тарапынан негізгі ... ... ... ... ... дамыған елдердің бұл ... ... ... онда ... ... іске асу ... ... экономикалық процестер мен экономикалық ... ... ... тиіс ... ... ... ... айтқанда
инновациялық қызметті ынталандыру, ұлттық инновацияның жүйенің қарқынды
дамуына нарықтық механизмнің тигізетін әсері жеткіліксіз болып ... ... ... ... ... ... ... осы аталған
салаларға жатқызуға болады, өйткені өнеркәсіптің бұл ... ... ... жатады, ондағы инновациялық қызметтің экономикалық
тәуекелдігі өте жоғары, капиталдың айналымдылығы ... жаңа ... ... жаңа ... ... ... ... төлемді сұранысы
төмен, квалификациялы мамандардың жетіспеуі, ... ... тағы с.с. ... нарықтық өзін - өзі реттейтін механизмдер
арқылы шешілмей отыр.
Бүгінгі таңда кәсіпорындардың инновациялық ... ... ... ... атап ... ... ... талаптарына сәйкес туындайтын мәселелер - өндірісті қайта
жарақтандыру, ғылыми-техникалық ... ... ... сатып алу,
мамандарды қайта оқытып үйрету, нарықтың конъюктурасын алдын-ала сараптау,
жаңа өнім ... ... ... ... тағы с.с. ... үшін ... қажет, ал кәсіпорындар қолдарында бар қаржыларын
аталған мәселелерді шешуге емес, қазіргі өндіріс процесінде кездесетін ... ... үшін ... ... жаңа ... мен технологияның құны өте қымбат болып келгендіктен, бұл
техниканы, ... ... ... ... ... қызметтің бағасы
тым жоғары болып, жалпы тұтынушылар оны ... ала ... және ... алмайды;
- екінші дәрежедегі банктерден несие алу қиыншылықтары. 2003 жылдың
соңында ... ... ... ... пайдалану пайызы тым жоғары
болды – банктік емес заңды тұлғаларға ... ... 14,9%, шет ... 10,1% ... ... ... өткендей жаңа технологиялардың
құны жоғары және ... ... ... ұзақ ... кәсіпорындардың өз
бетінше оны сатып алу мүмкіндігі жоққа тең;
- негізгі қорлардың физикалық және моралдық тозуға ұшырауы кәсіпорындардың
жалпы ... ... ... алып ... ... ... статистика Агенттігінің мәліметтері бойынша 2002 жылдың
соңында ... ... ... тозу ... 30,1% ... соның ішінде кен
өндіру өнеркәсібінде – 32,4%, өңдеу өнеркәсібінде – 31,4% ... ... ірі ... ...... ... ... 70%,
тоқыма өндірісінде 80%-ға жақындаған. Сонымен қатар негізгі ... ... тым ... аталған салалардың біріншісінде 13,6% болса,
екіншісінде – 13,4% жетті /16/. Ескірген техника мен ... ... ... ... немесе халық тұтынатын өнімді шығару мүмкін емес.
Бүгінгі күні ... ... ... Сауда Ұйымына кірер алдында
инновациялық технологиялар негізінде бәсекелі, жоғарғы қосылған құны ... ... ... ... ... ... – техникалық мамандардың ағымдылығы да
инновациялық – технологиялық ... кері ... ... ... ... ... алатын болсақ және жеңіл, тамақ өнеркәсібі ... ... күні ... қызметін ұйымдастыратын, ғылыми және техника –
экономикалық экспертиза, ... ... ... ... ... ... тиімділігін бағалайтын мамандар саны
жетіспейді. Қазақстандағы ғылыми потенциалдың ... ... ... ... ... де ... Ғылымның жалпы дамуына, технологиялық
прогресті ынталандыру жүйесіне жұмсалатын шығындар ... ... күрт ... кетті. Бұл саланы реформалауда мемлекет тарапынан
саясат жүргізілуі тиіс;
- жаңа технологиялар, технология ... ... ... ... ... бұл ... бойынша өзара байланыстарының
болмауы да кәсіпорындардың инновациялық қызметін шектейді. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... оның қатысушылары,
қатысу ережелері белгісіз болып отыр.
Аталған ... ... ... өз ... ... арада шеше
алмайды. Егер олар мемлекет ... ... тағы да бес ... ... ... босқа өтеді /23, 67-81б/.
Кәсіпорындардың инновациялық қызметін реттеу үшін үш ... ... ... құрастыру қажет. Ол механизм шеңберінде
әр кәсіпорын келесі сауалдарға жауабын іздеп, таба білу керек. Біріншіден,
кәсіпорын қызметінен ... ... ... жатқызып, қазіргі
жағдайда ғылыми – техникалық және технологиялық ... ... ... осы ... қажетті деп есептеу. Оларды анықтау
үшін келесі шарттар ... ... ... ... ... ... ... жаңа енгізулердің жалпы мемлекеттік және әлеуметтік маңыздылығын,
қажеттілігін зерттеу;
- ... және ... ... ... ... нақтылы салада актуалды техникалық немесе технологиялық мәселені шешуге
бағыттануын және өзара ... ... жаңа ... ... ... анықтау;
- қаржыландырудың бірнеше көздерін тарта білу;
- қоршаған ортаға ... ... және ... ... ... ... ... қызметке мемлекет ... ... ... ... ... және ... ... көрсету
қажеттілігі. Оларға инновациялық дамудың алдыңғы ... іс – ... және ... ... ... ... қызметті
іске асыру мақсатымен инвестицияларды тарту үшін қажетті ұйымдастырушы және
экономикалық ... ... ... деңгейінде инновациялық
инфрақұрылымды дайындау; мемлекеттік бюджеттен арнайы ... ... ... мемлекеттің тікелей қатысуы тағы с.с.
жатады.
Үшіншіден, кәсіпорындардың осы қызметін, негізгі инновациялық іс ... ... іске ... ... ... Оларға инновациялық
қызметті белсендіру үшін ... ... ... инновация
нәтижелерін қажетті ету мақсатымен қоғамның ... ... ... ... бойынша орындалған инновациялық өнімді кепілді
түрде сату жүйесімен қамтамасыз ету; отандық ... ... ... бойынша көмек көрсету тағы с.с. жатады. Сонымен ... ... ... ... ... және ... ... қолдау
көрсету қажет.
Жоғарыда айтылып кеткен мәселелерді уақтылы шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... инновациялық – технологиялық қызметін
қолдайтын заңдылық базасын жетілдіру;
- кәсіпорындардың инновациялық кәсібіне ұлттық және ... ... ... ... жағдай, нақтылы кепілдік және
ынталандыру жүйесін қалыптастыру;
- инновациялық ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы нарықта бәсекелі, импорттың орнын
басатын, экспортқа бағытталған өнімді шығаратын өндірістерді қолдау;
- ... ... ... және ...... ... ... сапасыз, бағасы төмен ... және ... ... ... ... тауарларды стандарттау және сертификаттау
органдарының ... ... өнім ... ... ... және ... ... кәсіпорындарының инновациялық дамуы келесі
бағыттарда болуға тиіс:
- өнімнің сапасын және ... ... ... арттырып отыру;
- ресурстарды үнемдейтін жаңа, тиімді технологияларды өндіріске енгізу;
- кәсіпорындар деңгейінде техникалық ... ... іске ... өнім ... ... қажеттілігіне сәйкес жаңарту;
- тамақ өнімдерінің дайындау деңгейін ұлғайту және сақтау ... ... ... ... ... оның ішінде нарықтық экономикада,
мемлекеттік мәжбүр етудің құқына және мүмкіндігіне ие ... ... ... Салықтық саясат, мемлекеттік заң саласында. Мұндай мәжбүр ету жеке
мүдделерді қоғамдық мүдделерге бағындыруды талап ететін саяси, ... ...... ... ... басқаруды мемлекеттік
ұйымдастыру түрлері 20 ғасырдың орта шеніне таяу қалыптасқан. Ғылыми ... ... мен ... өндіріске енгізу процестерін қолдайтын,
ынталандыратын жеке ғылыми – ... ... ең ... рет ... ... ... ... болған. Бұл саясат мынадай факторлар негізінде
қалыптасқан:
- таза ғылыми сферадан ... ... ... ... ... жаңа
теоретикалық білімнің керектігі, техникалық инновациялардың пайда болуы,
оларды игеру ... ... ... мен ... ... ... сәйкес
жаңа өнеркәсіп салаларының пайда болуы;
- осы салаларда жаңа ... ... ... мен фирмалардың
пайда болуы;
Былтырғы Елбасының Жолдауында ... ... бір ... үстінде. Мысалы, Жолдаудың негізі ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін іс-шаралардың
бірі инновациялық процесс, яғни ол процесті жүзеге асыратын қызмет түрлері.
Былайша ... ... ... осы ... ... ... ... беріп отыруы керек. Бұл ... ... ... ... ... ... ... көрсетілген. Міне, бұл ел
өңіріндегі айтулы оқиға болды. Өйткені, бұл заң, ... ... ... ... жаңа техника мен технологияның өмірге
келуін сапалы түрде әрі ... ... ... ... Бұл заң 5 ... ... ... Мұнда инновациялық негізгі ұғымдар, инновациялық
процестегі мемлекеттің орны, оны қаржыландыру ... және ... ... ... ... де ... ... да жоқ емес /25/.
Осы заңда қарастырылған мәселелерді талдай келе бірнеше ұсыныс айтуға
болады:
1. Зияткерлік ... ... ... ... жақсарту.
Зияткерлік меншік объектілерінің құнын ... ... ... жарғылық капиталына жарналар) енгізу үшін сапалық бағалауды
жүзеге асыру үшін лицензиаттардың ... ... және ... ... ... ... қажет. Бағалауды жүргізудің
нәтижесінде зиян ... ... ... ... ... жауапкершілігін сақтандыруды дамыту бойынша ... ... ... ... ... ... мемлекет, нновациялық қызмет саласындағы мамандардың дамуына бағытталған
негізгі шаралар ертінде;
- мемлекеттік білім беру стандарттарында ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын тиісті
сұраныстағы мамандықтар ... ... оқу ... ... ... ... біліктілігін арттыру, сондай-ақ қазіргі заманғы әдістемелік
қабылдаулар мен қазіргі заманғы техникалық ... бұл ... ... ... ... ... пайдалана отырып
интерактивті режимде оқып ... ... ... және ... ... ... Жеке ... желілерін дамыту
- инновациялық жобалардағы жеке инвестицияларды ынталандыру үшін салық
кодексіне қажетті өзгерістер ... ... ... желісін құру жобалары жекелей алғанда ұлттық
инновациялық инфрақұрылымның элементтерінің инновациялық қормен ... ... ... ... ... ... ... Қормен
қаржыландыру (ҰИҚ);
- мемлекеттік органдарды ақпаратпен, Интернеттің дүниежүзілік ... ... ... және салық органдары бойынша агенттіктердің еркін
қол жеткізуін қамтамасыз ету.
Қорытынды
Жүргізілген ... ... ... ... мен ... мүмкіндік береді.
1. Қазақстан – ауқымды табиғи-ресурстық, интеллектуалды, білім беру
және өндірістік әлеуеті бар бай ел. ... ... ... ... ... ... өсу мен өмір ... өсімін қамтамасыз етпейді.
Қазіргі кезде территория көлемдері де, жер асты байлықтары да, халық саны
да нақты экономика өсімінің ... бола ... Тек ... ғылым мен
интеллектуалды әлеует, ғылыми мүдделердің өндіріспен гармониясы ғана
экономиканың ... ... мен ел ... ... ... Дамыған нарықты
экономикалы елдер тәжірибесі жаңа технологияларды құру мен ... ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың
маңызды шарты болып табылатындығын ... ... ... ... – ірі ... технологиялық өнім (электроника, компьютерлер,
автомобильдер, ауа лайнерлері және т.б.) өндірушілер ретіндегі ... ... ... Бұл ... ... ... ресурстары бола тұра
гүлденуде.
2. Қазақстан өзінің тарихи таңдауын жасады, ... ... ... болып экономика салаларының әртараптануы ... ... ... шығу ... ... ... дамуына
бағытталған Қазақстан Республика Президенті Н.Ә. ... ... ... ... ... даму стратегиясы»
болып табылады. өңдеуші индустрия мен қызмет сферасында бәсекеқабілетті
және экспортқа ... ... ... мен ... өндірісі
берілген саясаттың басты бағыты болып табылады.
3. Стратегия ... ... және ... ... ... ... қызмет – инновациялық үрдістерді ғана емес, тауарларды
өткізу ... ... ... ... қатар ақпараттық,
консалтингтік, әлеуметтік және басқа қызметтерге деген жаңа ... ... ... ... және ... ... мен тәжірибелік меңгеру сферасы.
Б. Инновациялық ...... ... ... ... ғылыми-
техникалық идеяларды, ойлап табуларды құру және олардан нәтиже алу бойынша
қызмет.
В. Инновациялық қызметті ... ... жаңа ... бақылау,
генерациялау, нарыққа инновациялық өнімді шығару үшін жағдайлар құру.
Г. Инновациялық қызметтің басты функциясы болып өзгеру функциясы ... ... ... Й. Шумпетер келесідей типтік өзгерістерді
бөледі:
- жаңа техниканы, ... ... ... жаңа ... өнім өндіру,
- жаңа шикізатты қолдану,
- өндіріс пен материалды-техникалық қамсыздандыруды ... жаңа ... ... ... ... Нарықтық экономикаға өту, индустриалдық-инновациялық бағытты жүзеге
асыру, кез-келген кәсіпорынға аса ... ... ... Өйткені,
шаруашылықты жүргізудің жаңа жағдайына үйрену көптеген тәжірибені талдап
білуді және оны жүзеге ... ... ... ... нарық тетігінің басты
элементтері бәсеке, нарықтық ... ... ... басшыларының
алдына өзекті мәселелерді қойды. Әр кезеңнің ... ғана тән ... мен ... ... болады. Осы кезеңдегі ең негізгі де
түйінді мәселенің бірі – ... бар өнім ... сол ... ... ... және ... тиімділігін арттыру болды. Осы мәселені
шешудің алғашқы бастамасында әр тауар мен ... ... ... ... ... анықтау керек.
5. Еліміздің экономикасының тұрақты дамуы инновациялық – ... ... ... ... ... бір ... ... күш жұмсауына байланысты бізді экономикалық және технологиялық
болашақтың түрлі ... ... ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік деңгейден бастап, экономикалық ... ... ... ... ... аймағында өзгерісер
енгізу қажет.
Біздің еліміздің болашағы – оның интеллектуалды қоры, ... ... ... Бұл ... Президент Н.Ә. Назарбаевтың халыққа
арналған Жолдауында айтылған болатын. Өмір өзі көрсеткендей, шикізат сатуға
бейімделген экономика ... ... Тек ... ... ең ... жетістіктеріне сай техника мен технологиялар ғана ... ... ... ... ... Сондықтан да, ғылымға және
ғылыми – техникалық және инновациялық саясатқа ерекше көңіл ... ... ... ... ... жаңа ... ... көтеруге
барынша ат салысуымыз қажет.
Әдебиеттер тізімі
1. Шумпетер Й. Теория экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. ... ... ... С.Т. ... және ... саладағы
мемлекеттің орны» // Саясат №2, 2001 жыл. Даму ... ... Д. ... заңнамасындағы инновация түсінігі» // Заң, ... ... ... ... ... Н.Ә. ... ... Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. 2007 ж.
5. Freeman C. Technology Policy and Economic Performance. London, Pinter
Publishers, 1987.
6. ҚР статистика ... ... ... 2005 ... ... мен ... ... Статистикалық жинақ. Алматы 2006.
7. ҚР статистика ... ... ҚР ... 2006 ... ... ... Алматы, 2007ж.
8. Заборцева Е. Реструктуризация инвестиционной политики Республики
Казахстан в ... ... ... ... ... ... ... /Экономика и статистика. 2006г.
№4, 91 б./
9. Технологии Казахстана» электронды журналы. www.innovations.kz
10. «2006 жылы ... ... ... ҚР ... ... ... және 2006 жылы екінші жартыжылдығына қойылатын
міндеттер» ҚР ... және ... ... ... ... А. ... ... ұлттық инновациялық жүйе қызметіндегі
даму институттарының рөлі» // Қоғам және Дәуір. №3(15) 2007 ... ... ... ... // ... және ... 29 желтоқсан,
2005 жыл.
13. Жанбирова Б.А. «Совершенствование инновационной политики Республики
Казахстан на современном этапе» // ... ... №6 (63) ... ... Н.Ә. Назарбаев. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында. Президенттің халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан. ... 2005 ... Н.Ә. ... ... ... ... үшін, бәсекеге қабілетті
экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін. Президенттің халқына
жолдауы. // Сарыарқа. 26 наурыз 2004 жыл.
16. А. ... ... как ... приоритет формирования
инновационной экономики» // ... №1. ... ... Н. ... ... ... ... третьего
тысячелетия» // Казахстанская правда. 11 мая 2000 г.
18. 4 Республикалық ... ... ... – жаңа ... ... 2006 жыл.
19. Жарменов А.А., Акбердин А.А. Комплексная переработка минерального
сырья Казахстана, Астана, 10 том, 2003 г. (4 Республикалық ... ... ... және ... ... ... ... 2006 жыл 37-41 беттер)
20. Камалиев Б. «Бәсекелестікке бастайтын бес ... // ... 2007 жыл 3 ... Қазақстан Республикасының ұлттық инновациялық жүйесін қалыптастыру
және дамыту жөніндегі 2005-2015 жылдарға арналған ... ... ... ... ... ... ... в малом бизнесе» //
АльПари, №1(45), ... А. ... ... ... ... развития РК» // Қаржы-
қаражат, №3, 2005 г.
24. Статистический бюллетень // Алматы, Агентство РК по статистике, 2004,
№1.
25. А.О. ... Г.Ж. ... ... ... ... ... қалыптасуы» // Қаржы қаражат, №3, 2007 жыл.
-----------------------
Фундаментальды деңгейдегі ғылыми – техникалық зерттеулер
Тәжірибе – конструкторлы ... ... ... ... және жаңа ... ... ... өткізу
өнімді өндіріске енгізу және сату
«Тұрақты даму қоры «Қазына»» АҚ
«Қазақстанның Даму Банкі ...... ... ... ... ... қоры» АҚ
«Ұлттық инновациялық қор» АҚ
«Экспорттық несиелер мен инвестицияларды сақтандыру бойынша мемлекеттік
сақтандыру корпорациясы» ... ... ... ... пен ... ... ... IT city Management» АҚ
«КазСат» АҚ
«Алгоритм» Технопаркі», Орал қаласы
«Алматы аймақтық ... ЖШС, ... ... ... ЖШС, ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инновациялық қызметтің даму89 бет
Экономикалық өсу - экономикалық дамудың маңызды көрсеткіші31 бет
"Рыноктық экономикадағы инновация."35 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
«инновация», «жаңа құбылыс», «жаңа енгізулер»10 бет
«Уркер косметикс» пкф-ның инновациялық қызметін талдау27 бет
Аграрлық саладағы инновациялық қызмет73 бет
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту124 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері9 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері жайлы мәлімет14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь