Қазақстан халқының табысы және оның түрлері

КІРІСПЕ
І. Қазақстан халқының табысы және оның түрлері
1.1. Тұрғындардың табысы және оның құрылымы
1.2. Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелері
II Қазақстан халқының өмір сүру деңгейі
2.1.Нарықты экономикалық қатынастар жєне халықтың өмір сүру деңгейі
2.2. Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы ауыр жағдай.
2.3. Бєсекеге қабілетті Қазақстан халқы
ІІІ. Халықтың өмір сүру деңгейін мемлекетпен реттеу
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
1992 жылдың ортасына қарай Қазақстанды тәуелсіз мемлекет ретінде жер шарының 30-дан астам елі таныды. Олардың қатарында АҚШ, Қытай, Түркия, Иран, Пәкістан, Швейцария, Канада сияқты мемлекеттер болды.
Бұл республикаға, оның азаматтарына деген сый-құрметтің және салиқалы саясат жүргізіп отырған Қазақстан басшыларының халықаралық жоғары беделінің айғағы.
Алайда ел ішінде экономикалық реформаларды жүзеге асыруда Қазақстан үлкен қиыншылықтарға кездесті. Экономиканы күштеп басқарудан нарықтық жүйеге көшу аса қиын, әрі күрделі болып шықты. Бұрыннан қалыптасқан шаруашылық байланыстарының үзілуі,келісім тәртібінің нашарлауы салдарынан көптеген кәсіпорындары қиын жағдайларға тап болды, олардың тоқтап қалуы әдеттегі құбылысқа айналды.
Тұтынушылық нарық мәселелері барынша шиеленісті, азық-түлік, киім- кешек жетіспеді, алыпсатарлық пен әміршіл-әкімшіл аппараттың сатылғыштығы өсті. Қағаз ақшаны шамадан тыс көп шығару нәтижесінде оның құнсыздануы күшейді. Халықтың қолында тауармен қамтамасыз етілмеген 13 миллиард сомға жуық ақша шоғырланды. Халық дүкендердегі заттардың барлығын дерлік талапайға салып сатып алды.
Еңбекшілердің әлеуметтік жағдайларының нашарлауы көп ретте Қазақстанда жүргізілген экономикалық, реформаларды ойламастан қайталаудың нітижесі болды. Сауда жүйесіндегі, қоғамдық тамақтандырудағы, халыққа қызмет көрсету саласындағы, сол сияқты аграрлық сектордағы мемелекеттік меншіктің жекешелендіру баяу жүргізілді. Еңбек өнімділігі өспеді, тәртіп нашарлады.
1. Шеденов Ө.К., Жүнісов Б.А., Байжомартов Ү.С., Комягин Б.И. «Жалпы экономикалық теория». Оқулық. Алматы – Ақтөбе, 2001 ж.
2. Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.К. Экономикалық теория: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003 ж.
3. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. – Алматы, «Санат», 1998 ж.
4. Ихданов Ж.О., Орманбеков Ә.О. Экономиканы мемлекеттік реттеудің өзекті мәселелері: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2002 ж.
5. Ж. Серікбаева Экономиканың ақша-несиелік реттеудің кейбір аспектілері. «Қаржы-Қаражат» № 3, 2003 ж.
6. Общая теория денег и кредита. Учебник для вузов. // Под ред. Жукова Е.Ф. Юнити. 1998 г.
7. Е. Жангельдин. «Казахстан может гордиться своей национальной валютой». «Қаржы-Қаражат» № 2, 2002 г.
8. П. Берже. Денежный механизм. М.: Прогресс, Университет 2001 г.
9. Е.Б. Ширинская. Операции коммерческих банков: российский и зарубежный опыт. М.: Финансы и Статистика, 1995 г.
10. Қазақстанның 21 ғасырдың басындағы стратегиялық көз қарасы, А. Дүйсенбаев, 2003 ж., Қарағанды
11. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы. 19.03.2004 ж
        
        КІРІСПЕ
1992 жылдың ортасына қарай Қазақстанды тәуелсіз мемлекет ретінде ... ... ... елі ... ... ... АҚШ, ... Түркия,
Иран, Пәкістан, Швейцария, Канада сияқты мемлекеттер ... ... оның ... ... ... және ... ... отырған Қазақстан басшыларының халықаралық жоғары беделінің
айғағы.
Алайда ел ішінде экономикалық реформаларды жүзеге асыруда Қазақстан
үлкен ... ... ... ... басқарудан нарықтық
жүйеге көшу аса қиын, әрі ... ... ... Бұрыннан қалыптасқан
шаруашылық байланыстарының үзілуі,келісім тәртібінің нашарлауы салдарынан
көптеген кәсіпорындары қиын жағдайларға тап болды, ... ... ... ... айналды.
Тұтынушылық нарық мәселелері барынша шиеленісті, азық-түлік, киім- кешек
жетіспеді, алыпсатарлық пен әміршіл-әкімшіл аппараттың сатылғыштығы ... ... ... тыс көп ... нәтижесінде оның құнсыздануы күшейді.
Халықтың қолында тауармен қамтамасыз етілмеген 13 миллиард сомға жуық ақша
шоғырланды. Халық ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жағдайларының нашарлауы көп ретте Қазақстанда
жүргізілген экономикалық, реформаларды ойламастан ... ... ... жүйесіндегі, қоғамдық тамақтандырудағы, халыққа қызмет көрсету
саласындағы, сол сияқты аграрлық сектордағы ... ... баяу ... ... өнімділігі өспеді, тәртіп нашарлады.
Сондықтан мен таңдаған тақырып тұрғындардың өмір сүру ... ашу ... ... ... жазу ... монографиялар, мақалалар, оқулықтар
қолдандым.
І. Қазақстан халқының табысы және оның түрлері
1.1. Тұрғындардың табысы және оның құрылымы
Жыл ... ... ... ... ... өнім мен ұлттық табыс
болып отырады. Солардың арқасында қоғам өмір сүреді, дамиды. ... ... ... ... ... бөлініп, табыстың
осылай бөлінуі табысты функционалды ... ... ... ... ... ... жерді жатқызамыз. Макроэкономика деңгейінде,
яғни кәсіпорын (фирма) мен ... ... ... ... ... құрылады: жалақы, пайда, пайыз және рента.
Факторлық шығындар ... ... ... ... ... табысты
құрайды. Алғашқы бөлу нәтижесінде алғашқы табыс құралады, кейін ... ... ... Бөлу ... өндіріс аясына қатысатындармен бірге
мемлекет және ұйым қызметкерлері белсенді ат салысады. Алайда, олар ... ... ... ... ... ... ... қарай үлестіру де бар.
Соңғысы қоғамда құралған табысты от басы арасында ... жеке ... ... Бұл ... бір адам бола ма әлде екі ... ... ... от басы ма; туыстық немесе некелік мәселемен байланысқан.
Рыноктық экономикада барлық табыстар ақшалай түрде ... ... ... ... байланыста болады. Бұл бағаға
нарықтың күштер кәдімгідей әсер ... ... мен ... ... мен ... Табыстың негізгі түрлері
1.2. Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелері
Әлеуметтік қарғау және әлеуметтік кепілдік. Еліміздің ... ... ... экономика көшуі адамның әлеуметтік тәуекелінің
артуына алып барады. Нітижесінде адамдар өмір деңгейімен жіктеледі: ... баюы мен ... ... кедейленуі, алдымен аз қамтамасыз етілген
(зейнеткер, мүгедектер және ... ... ... ... ... ... ... қажет. Экономикалық, құқықтық және ... ... ... жүйе ... жайлы әңгіме болып отыр. Осы
кепілдіктер өмір тұрақсыздығы факторына қарсы әсер етуі ... ... ... тұрғындар кедейлігіне қарсы тұра біліп, алайда
оларды әлеуметтік қорғау ... және ... алып ... ... экономикаға көшу кезінде әлеуметтік қорғау жүйесіндегі басты мәні
зор нәрсе әлеуметтік кепілдікті бекіту.Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... зейнет ақы, стипендия,
жәрдем ақы – оның ішінде ... ... ... үшін ақы және ... алу мен ... ... көрсету, еңбек жағдайымен байланыстырылған
жеңілдіктер, тұрғындар табысын индексациялау, ... ... ... ... ... ... ақы ауылға құқылығы, меншікке құқы
және одан табыс табы.
Тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесінің басты элементі ... ... ... ... жатқызады. Оның мәнісі: инфляция
келтірген зиянның орынын толтыруға қызмет етеді. Тұрғындардың ... ... ... ... ...... ... мөлшерін түзететін механизм. Инфляцияның әсерінен болған тұтыну
тауарлары мен қызмет көрсетудің қымбаттауын сол ... ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында тұрғындарды
әлеуметтік қорғаудың бірден-бір механизмі ретінде индексация ... ... ... Ол ... ақшалай табысымен сатып алу
қабілеттілігін ... ... ... ... алатын ақшалай табысы да ... ... ақы, ... ... ... және ... ... түрлерге жіктейді: ақшалай табыс индексациясы,
сақтық (сақталған) ақшаны индексациялау және өмір сүру ... ... ... ... ... ... механизмі
төмендегідей түсіндіріледі. ... ... ... тауар мен қызмет көрсетуге бағаның өззгеруін бақылап отырады.
Осылар ... ... ... ... т.б.) ... ... айқындайды және мөлшерінің орнын ... ... ... ... болуы ықтимал.
II Қазақстан халқының µмір с‰ру деңгейі
2.1.Нарықты экономикалық қатынастар жєне халықтың µмір с‰ру деңгейі
Бұл ... ... ... ... ... ... енгізу
әрекеттерімен сипатгалады: экономиканы мемлекет ... ... ... ... ... жою, ... ... қатал
ақша-несие және қаржы саясатын жүзеге асыру, кұнсыздану карқынын реттеу.
1995 ж. жалпы ... ... ... ... ... ... ... — құнсыздану қаркынының бәсендеуі және экономикадагы каржы
жағдайының біркатар ... ... ... ... ... ... ... бағаларынын. өзгеру индексі болып саналады. Осы
көрсеткіш 1995 жылдың ... ... ... ... ... ал
1994 жыддыңосы мезгілінде ол 534,3%-ке өскен болатын.
Құнсыздануға карсы үкіметжүргізіп ... ... ... жұмыссыздыктың артуына алып келді. 1995 жылы инвестиция тағайындалған
және тұтыну тауарларын шығаруға бейімделген салаларда өндірістін ... ... ... ... және жеңіл өнеркәсіпте де айтарлыктай
кұлдырау күбылыстары сакталды. ... ... өз ... ... ... ... сезідді, инвестициялык
белсенділік төмендеді.
Алынған пайда өкіметтің салык. ... ... ... ... ... жәнс жұмысшылардың енбекақы карыздарын жаба
алмады. 1995 жылдың 1 қазанында еңбекакы ... 25100,8 млн. ... ... ішкі ... ... ... болды. Өкіметтарапынан
уакытылы босатылмаған төлемдер бюджеттік ... ... ... ... әсерін тигізді. 1997 жыддың басында
төленбеген енбекакы қарыздары 50 ... ... ал ... ... 35 ... ... ... кәсіпорындарының жұмысына электр куатының жағдайы айтарлықтай
әсер еггі. Айналым каржыларының жетіс-пеушілігі, жылу және электр ... ... ... ... (ол 50 ... ... ... кәсіпорындарына отын және баска керекті қүрал-жабдыктар жеткізіп
алуға кедергі келтірді. Отын өнеркәсібі кәсіпорындарында да осындай жағдай
қалыптасты. 1995 жылдың он ... ... ... 67 ... ... бұл 1994 ... осы мерзімімен салыстырғанда 76,6%. Кейбір
кәсіпорындарда көмір ... ... күрт ... ... 1995 ... ... млн. тонна ғана көмір өндірілді, яғни 1994 жылмен ... не бары 59,3%. ... ... ... ... ... да
байкалып отыр. Тұтыну тауарларын өндіру әсіресе жеңіл өнеркәсіп ... әрі ... ... жүн, ... ... ... ... төмендеп келеді. Аяқ киім шығару кәсіпорындары іс ... ... ... ... ... ... мен өндірістің төмендеуі
экономиканың күлдырауға түскенін, жүргізіліп отырған ... ... мен ... ... ... ... ... болып табылады. Шетел капиталын осы салаларға тартуды
арттыруға да сенім аз, өйткені инвестициялар негізінен шикізат ... ... ... ... ... ... ... шығындарын республиканың табиғи байлығын қанау аркылы ... ... ... ... жаксы әсер ете қоймайды. Мысалы,
1997 жылы инвестициялардың республика көлемінде ... ... ... сыбаға салмағы 39%, кара және түсті металлургияда 8,6% болды.
Осы ... ... ... ... ... өркендеуіне негіз
болды. Өндіріс көлемінің артуы 1996 жылмен салыстырғанда қара металлургияда
— 24%, газ өнеркәсібінде — 20,3%, ... ... — 15,2%, ... — 11,2% ... реформалау процесінде еңбек және халықты еңбекпен ... ... одан әрі ... ... ... ... ... отырган қаржы, несие, баға және салық
саясатының жетілдірілмеуі жұмысшылардың жалпы саныныңкыскэруынаалып келді.
Әсіресе мұндай ... ... ... және ауыл ... ... орын ... ... материалдық сала-ларындағы жұмысшылар санының
қысқаруы өнім өндірілмейтін салалардың көпшілігіндегі жұмысшылардын біршама
түрак,-тылығымен қатар жүрді. 1995 жылы ... ... ... ... 153 мың ... тіркелген, бұл — 1994 жылмен салыстырғаңда 1,9 есе
кәп. Жұмыссыздықтың жалпы көлемі 643 мың ... ... ... ... ... ... 192 мың адам, болса, өндірістің
жартылай ... ... ... ... ... емес ... 451 мын ... Енбек нарығындағы ахуал соңғы жылдарда да айтарлықтай ... 1997 жылы ... ... ... ... адамдар саны 1996
жылмен салыстырғанда 11,8%-ке кеміді. Республика еңбек нарығының өзіне тән
ерекшелігі — ... ... ... ... ... еңбекпен қамту кызмет органдарының бағалауынша, мұндай жұмыссыздык
экономикалық белсенді халықтың жалпы санының 9-11%-і ... ... ... ... проблемасы ерекше ауыр болып отыр. Бүгінде жұмыссыздардың
көпшілігі (54,8%) осы ... ... ... екен. Оның үстіне
Казақстаңда жүмыс-сыздықтың жергілікті шоғырланған ордалары (аймактары)
бар. Оған ... ... ... Бүл ... ... жағы — ... деңгейі бойынша бөлшектеу. Зертгеушілердің 1997 жылғы есебі бойынша,
республика халкының шамамен ... ... ... ... ... ... екен.
Нарыктық қатынастардын даму талабына сай меншіктік қатынастар жүйесі
айтарлыктай реформалауға душар болды. Бүл ... ... ... ... ... ... ... экономикалық мақсаты
меншіктік каты-настар жүйесінің жаңа көрінісін — кәсіпорындардың көпшілігі
шаруашылықты тиімді ұйымдастыратын меншік иелерінін ... ... қүру ... жарияланған еді. Жалпылама жекешелендіру Қазакстанда 1991
жылдан басталды. Үкіметтің бағдарламасы бойынша 31 мыц ... үш ... ... иелігінен алынып, жекешелендірілуге тиіс болатын. Бірінші
кезенде (1991-1992 ж.ж.) мемлекеттік меншіктің көлемі мен ... ... ... ... ... қажет болды.
Сонымен қатар осы бірінші кезенде шағын ... ... және орта ... 50%-ін ... ... кезеңінде (1992-1996 ж.ж.) орта және ... ... ... және арнайы жобалар бойынша
жекешелендіру) колға алынуы тиіс ... ... ... негізінен әлеуметтік әділеттілік
керінісін сақтауды мақсатетіп койды. ... ... ... ... ... бүл ... стихиялық процесс болып шықты.
Көптеген шағын жекешелен-діру объектілері (дүкен, монша, асхана, киім тігу
мекемелері, т.б.) ... ... ... ... ... аукцион өткізілмей-ақ, өте төмен бағаға берілді.
1993 жылдың наурыз айында Казақстан ... бұл ... ... күш ... ... алу және ... ... арналған үлттык бағдарламасын кабылдады. Бүдан былай барлык меншік
бір ғана мемлекеггік ... ... ... ... ... ... Осы бағдарлама бойынша меншік республика
азаматтарына тегін таратылып берілуі тиіс болды. Осы ... ... ... ... ... ... енгізідді.
Олардың иесі белгілі болып шығарыдды және оларды әр түрлі жекешелендіру
инвестициялык. корларға ... ... ... ... ... және ... рүқсат берілмейді. Инвестициялык корлар
(Кдзақстанда 200-ге жуык ... еді) сол ... ... ... ... ... ... акцияларына ие болу үшін
құрылған болатын. Осы жекешелендіру механизмінің ... ... ... ... ... жүрген жеке меншік капиталды топтастырып, олардың
республика өнеркәсіптік кешеніне ... ... ... ... ету
болатын. Яғни нақгы ... ... ... ғана ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындарды көтеруге күштарлық керсетереді.
Бірақүкіметбір кордыңжинап алатын акциялар ... ... ... ... ... ... түрлі кәсіпорындардың бірнеше процент
акцияларын жинаған, ондаған қорлар иелік ететін ... ... ... бірқатар
ірі кәсіпорындар өте төмен бағамен шетеддік ... ... ... ... ... ... ... металлургия және Соколов-
Сарыбай комбинаттары, Жезқазған мен Балкаш мыс қорыту ... ... ... мен ... кешені кәсіпорны, сондай-ақ
басқа да маңызды объектілер берілді. Алайда маңызды ... ... ... ... ... адамдарға қолайлы жағдай туғыза қоймады, зейнетақы
проблемаларын да, ... ... де ... ... есік ... және ... ... түрде
бөлініске түсті.
Мұндай жағдайда жоғарыдаайтылған жаңадан ... ... ... ... ... ... болмады. 1995 жылдың басында жалпы
жекешелендіру бағдарламасы да, оның алға ... ... да ... ... ... ... ... максаты—тиімді жұмыс
жасайтын жеке меншік секторын КҮРУ және қалыпты бәсекелестік ... ... ... ... қарыздардың көлемі 1998 жылдын
көктемінде шексіз өсіп, 18 млрд. долларға жетті.
Шетелдік "инвесторлардың" ... ... ... і ... ... Қазақстан облысы), Жаңатас (Жамбыл облысы) тау-кен
өнеркәсібінін жұмысшылары 1997 және 1998 ... ... сон бірі ... Олар аштык жариялады. Жаңатас жұмысшылары өз ... ... ... үшін темір жолға жату ... ... осы ... үшін ... ... ... Өкіметгің
әлеуметтік саясатына наразылығын халык
барлық жерде білдіріп жатгы. Алматыда электр энергиясына қожа-лык етуші
"Трактебелъ" атты бельгиялык компания электр қуаты-ның ... ... ... ... республиканын өтпелі кезендегі әлеуметтік-экономикалық даму
көрсеткіштері қарама-қайшы тенденциялар мен ... ... ... ... ... ... дағдарыс жағдайына түсті.
2.2. Қазақстанның ауыл шаруашылығындағы ауыр жағдай.
Ауыл ... ... ... мен оның дамуы елдегі жалпы
әлеуметтік-экономикалык ... және жеке ... ... ... ... Нарыктық экономиканың орнығуы меншіктің
әр түрлі ... мен ... ... ... кеп
укладты экономиканы калыптастыруға тікелей байланысты. 1992-1994 жылдары
республикада ... мен ... ... кұру ... кең масштабта
жүргізідді. Олар бірде кооперативтерге, бірде ... ... енді ... акционерлік коғамдарға өзгертіліп жатты. Олардағы
меншік нысандарын, агрокәсіпорындардың статусын езгертуге, меншік иелерінің
және ... жаңа ... ... ... өндіріс құраддарын,
өнімдері мен табыстарын өз еркінше пайдалануға ... беру ... 2003 ... ... ... ауыл ... ... субъектісі күрылды. Оның ішінде 47393 шаруа қожалығы, 991
шаруашылык серіктестігі, 2614 өндірістік кооператив, 399 акционерлік ... әр ... ... 95 ... ... сондай-ак 273
кәсіпорын — колхоздар мен ұжымдық кәсіпорындар ... 2003 ... ... 2106 ауыл ... ... шаруашылык жүргізудің мемлекеттік
емес объектілеріне өзгертілді. Дегенмен, меншіктің жана нысандарының
тұрақтануы өте күрделі ... ... ... ... ... ... жағдайынын тұрақсыздығы бұрыннан
қалыптаскан шаруашылык байла-ныстардын ... ауыл ... ... ара-сындағы тауар алмасу барысындағы баға ... ... ... ... ... ... қысқаруына, несиелік ресурстардың қымбат тауына байланысты
болуынан туды. Осылардың салдарынан еліміздің ауыл ... ... ... ... ең ... ... бірі экономикалық реформаны
жүргізуде кешенділіктің, жан-жақтылықтың ... еді. Көп ... ... мемлекеттік меншікті жекешелендіру негіз болды.
Дегенмен, ол аграрлы сектордың барлықпроблемаларын шешуде негізгі ... ... ... Жаңа ... ... ... калыптастыру
ісі — совхоздарды ... ... және ... ... өзін ырықтандыруды ... ... ... ... ... бөлу ... ... Мысалы,
өнеркәсіпөнімдерініңбагасы негізінен 1992жыддыңкантарынан босатылса ... ... ... түрлеріне мемлекет тұрақты сатып
алу бағаларын белгіледі, оның үстіне жекешелендірілген кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... ... бағасы
ауыл шаруашылығы өнімдеріне қарағанда тезірек есіп отырды. Тек 2003 ... ... ... меншіктің барлык нысандарына берілетін мемлекеттік
тапсырыс токтатылды. 2002-2003 жылдарда жоғарыда айтылған баға деңгейінің
жоғарылауы 6,8 есеге ... Ауыл ... ... ... ... ... ... кешені (АӨК) 21 млрд. теңге
каражат жоғалтқан. Бұл баға қайшылығы әрі карай жалғаса берді, 2002 ... ... ... ауылшаруашылық құрал-саймандарын сатып алу бағасы
және пайдаланған ... ... ал ... ... 25%-ке ... ... орын алған "бағалар кайшылығы" ауыл шаруашылығын
өркендетуге бағытталған іс-әрекеттің қандайын болса да ... ... тағы ... да себептерге байланысты ауылшаруашылығы өндірісі табысқа
жете алмады, ... ... ... саны күрт өсіп ... ... өте қымбатка түсетін несиелер есебінен ғана дамыта
алатын болды. Мемлекеттік тапсырыс ... ... ... үшін ... ... ... бүл жағдайды онан әрі ушықтырды.
Уақытында алынбаған каражаттар кұнсыздануға ... ... ... түсуі жағдайында, әсіресе 2000-2003 жылдарда, ауылшаруашылык
кәсіпорындары банкротқа ... ... өз ... ... ұдайы өндірісті жүргізу мүмкіндігінен айырыдды. Бірнеше ай
қатарынан, ... жыл ... ... ... ... қосалқы бөлшектер,
жанар-жағармай материалдарын, тыңайтқыштар алуға қаражат болмады. 2000 жылы
1999 жылмен ... ... беру 44%-ке ... ... ... жылдан-жылға кысқара
бастады. Егер 2000 ж. олардың ауданы 35 млн. га болса, 2001 жылы 25,6 ... ғана ... ... ... өнім 2001 жылы 11,2 млн. ... ... 1986-1990 жылдарда орташа 24,1 млн. тоннадан алын-ған ... ... ... ... тағы ... азык-
түліктерін жанар-жағармай материалдарын, косалкы бөлшектерді, жұмысшыларға
енбекакы төлеудің есебіне тапсыруға мәжбүр болды. Бартерлік операциялар іс
жүзінде ... ... ... ... ... ... «реформа саясатьшьщ» садцарынан тағы да ондаған жана
проблемалар ілінді. Олар: нарыктык инфра-құрылымдардын болмауына ... ... ... ... ... ... ... артуы,
ауылшаруашылык тауар өндірушілерге мемлекеттік колдаудың ... ... ... ... және т. т. ... ... реформа
жүргізу ұрандарының астында көптеген жерде ... ... ... ... ... жатты. Елді мекендердегі көлік
кызметі ... ... ... ... ... ... мен
поселкалар ешкандай катынассыз қалды, ауылды жерлерде ... ... қою орын ... ... ... мен емханалардын жұмысы сын
көтермейтін жағдайға жетті. Ауыл тұрғындарына бірнеше айлап еңбекакынын тө-
ленбеуі, ... ... ... ... ... ... ... ауыр соккы болды.
Ауыл жағдайы 1998 жыддан бастап бұрынғьщан да ауырлай ... ... ... ... ... ... кеше ... елді мекеңдер
қаңырап бос калды.
2.3. Бєсекеге қабілетті Қазақстан ... ... ... ... ... турасында сенімімізді
нықтап, үмітімізді ұштай түсті. Соңғы төрт жыл-да жалпы ішкі ... ... 50 ... жуық ... айының басында "Дейли те-леграф" ықпалды ... ... ... ... ... ... жариялаған еді, онда
Қазақстан транзитті экономикасы бар мемлекеттердің ... ... ... ... ... бірі ... аталып, биылғы жылы да ... ... ... қалатыны жайында болжам жасалған екен.
2003 жыл Индустриялық-инновациялық стратегиямызды іске асырудың
алғашқы жылы болды. ... даму ... ... олар ... өңдеуші салаларды жаңғыртуға нақтылы ықпал жасай бастады. Даму банкі
жарты миллиард доллардан астам сомаға 20 инвестициялық жобаға кредит ... ... қор ... ... ... жер ... ... қолға алды.
Өткен жылы бес мұнай-химия кәсіпорнының жұмысы қалпына келтірілді.
Балқашта мырыш, Атырауда полиэтилен құбырларын ... ... ... ... жұмыстарына көмек жасайтын инфра-құрылым пайдалануға
берілді. ... ... ... іске қосылды.
Жеңіл және тамақ өнеркәсібінің көптеген кәсіпорындарын жаңғыртып, ... ... ... ... ... нышан деу керек, бізде тәуелсіздік алған ... 2003 жылы ... рет ... өнеркәсіптің өсу қарқыны өндіруші
өнеркәсіптің өсу қарқынынан асып түсті. Машина ... бүл ... ... да ... ... ... ... жүзеге асырудың да алғашқы ... ... ... бар. АӨК-ті мемлекеттік қолдау көлемі едәуір
ұлғайды.
Былтырғы жылы ауыл еңбеккерлері 51,5 ... жуық ... ... ... 70 миллиард теңгедей қаржы бөлініп ... Бұл ... ... ... ... артық.
Бөлінген қаржы шаруаларға өткен жылы лизинг арқылы 806 ауыл шаруа-
шылығы ... ... ... 52,5 мың ... ... ... ... мен уытты заттар, мал егуге қажетті препараттар алуға
мүмкіндік берді.
Мал шаруашылығында да оңды нәтижелерге қол жетті, мал басы ... ... Ет пен сүт ... 17 ... ... астыққа деген өзінің қажетін қанағаттандырып қана қоймай, бес
миллион тоннадан астам астықты экспортқа да шы-ғарды.
Ауыл ... ... ... көлемі өткен жылы ... 9,5 ... аса ... ... ... материалдық жағдайы едәуір жақсарды,
демек бұл олардың көңіл ауаны ... ... ... ... зор ... жылдары Қазақстанның барша халқының тұрмыс деңгейі көтерілген үстіне
көтеріліп келеді.
Өткен жылы еңбек өтілі мен тапқан табысты ескере ... ... ... қарау жүзеге асырылды. Жыл басынан бері зейнетақы ... ең аз ... ...... КСРО ... ... ізсіз кеткен салымдарын өтеуді
қажет деп тапқан ТМД-дағы бірден-бір мемлекетпіз.
Өткен жылы жалпы сомасы 4 миллиард теңгеден астам түратын 1,3 ... ... ... өтті. Үстіміздегі жылы салымдарды қайта тіркеу
мерзімі ... ... ... ... ... ... ... салымдарды қайта тіркеудің мерзімін келесі жылға дейін
ұзартуға ... ... ... төрт жыл ... ... ... ... зейнетақы мөлшерін — екі есе дерлік (3000-нан 5800 ... ... ... да — екі есе (4,1 ... 8,6 мың ... ... ... жалақыны — екі жарым есе (2,6 мыңнан 6,6 мың теңгеге дейін),
орташа жалақыны — 1,6 есе ... (14,3 ... 24,8 мың ... ... ... ... ... — 45 пайызға өсіруге мүмкіндік
берді.
Әлеуметтік-экономикалық дамудағы ... ... ... ... ... ... ... елдеріне барынша жақыидай
түсуімізге мүмкіндік берді, ал ... ... ... ... ... ... сыныптамағы бойынша біздің мемлекет ендігі
жерде орта ... ... ... бар мемлекеттердің тобына жатады.
Кеңестік кезеңнен кейінгі кеңістікте, ... және ... Азия ... рөлі мен беделі күшейе түсті, біздің еліміздің әлемнің ... ... ... ... да ... келеді.
Қазақстан аса ірі әлемдік форумдар өтетін орынға айналды: Азия-дағы өзара
ықпалдастық және сенім ша-р а л а р ы ... ... ... ... ... ... ... съезі бізде өтті.
Біздің елімізде Еуразия аймағы мемлекеттерінің әлемге танымал ... ... ... қайтты.
Қазақстан өзінің нысаналы дамуын "Қазақстан-2030" үзақ мерзімдік
Стратегиясына толық сәйкес жалғастырып келеді.
ІІІ. Халықтың өмір сүру ... ... ... ... ... ... ... беретін келесі
маңызды түсінік – тауарларды өндірушілер мен оларды тұтынушыларды ... ... ... мен ... ... ... болып
табылады. Мәселен, бұл қарым-қатынастар аумағында тауарлар (қызметтер)
өндіруге кететін шығындар ... ... ... шаралары мен соған
арналған қорларды тиімді ... ... ... ... ... жоқ. ... ... өз қызметін тек қана сұранысты
қанағаттандыруға және пайда ... ... ... ... ... ... ... болдырмау және табиғи шикізатты (әсіресе
оның қайта өндірілмейтін түрлерін) тиімді пайдалану мәселелері толықтай ... ... ... ... ... ... ... сыртқы
әсері ретінде пайда болатын бұл мәселенің шешімі ең алдымен ... ... ... ... ... ... шарттарын анықтауға және
олардың сақталуын бақылауға арналған ... ... ... мемлекеттің ролі зор. Мұндай шығындардың салыстырмалы түрдегі төменгі
мөлшерін көбінесе мемлекет тарапынан мәжбүр ету ... ... ... етеді, ал оған нарықтық бәсекеге қатысушылардың бәрі де мүдделі.
Белгілі шарттылықпен ... ... ... ... ... ... ... бұл жүйенің негізін –
микроэкономикалық, ал ... ... ... ... ... түрінде елестетуге болар еді. Макро ... ... ... ... пирамиданың орталық
бөлігінде жүзеге асады, бұл ... ... ... ... ... ... шаруашылық қызметінің көрсеткіштері басым болып
келеді.
Егер де көрсеткіштердің тұтастай ... ... ... ... ... ... қарастыратын болсақ, онда
пирамида негізінің беріктілігі ... ... және ... ... ... үшін ... қолайлы жағдайлар жасауға мүмкіндік
беретін, көбінесе қоғамдық тауарлардың нарықтан тыс қозғалысына тәуелді
нарықтық механим әрекетінің ... ... ... ... ... ... ... қолданудың тиімділік коэффициенті қоғамдық
тауарлар қозғалысын мемлекеттік реттеуді ескермеудің ... ... ... дәлелдеген. Немесе, керісінше, егер ... ... ... ... әлгі ... ... ... бұл қажеттілік тауарлар мен қызметтердің барлық түрін өндіру
мен тұтынуды мемлекеттік және нарықтық реттеудің ... ... ... ... ... зерттеулер жүргізуді және нәтижеоерін
пайдалануды ... ... ... ... ... ... жалпы
мемлекет деңгейіндегі реттеу тұратыны ... Ал ... ... ... ... ... ... рөл атқарады, өйткені
өнімді шығаруға жұмсалған шығындарды азайту және оның сапасын арттыру (оған
нарықтық қатынастардың субъектілері де ... ... ... ... ... ... мысалдарды қоғамдық тауарларды басқа
да түрлері бойынша келтіруге болар еді.
Кәсіпкердің ... ... ... өндірісінің тиімділігімен
шектелетіндігі, ал сыртқы нәтиже оның ой-өрісінен тыс ... ... да, ... Бұл нарықтық механизм құрылымына байланысты жүзеге
асады. Ал сыртқы нәтиже қоршаған табиғи ортаның ластануымен, ... ... және ... да қорларын орынсыз пайдаланумен, сондай-ақ
қалдықсыз технологияны ұйымдастырудың жеткіліксіздігемен сипатталады.
Мемлекет ... ... ... бола ... ... ... үш
бағыт бойынша белсенді шараларды жүзеге асыруға мәжбүр болады:
а) ағымдағы және болашақтағы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер іс-әрекетінің сыртқы нәтижесі
алдын ала бекітілген ережелер мен мөлшерден артық ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануды ынталандыратын механизмді жасап-
дайындау және ... ... ролі ... ... ... ... ... табиғи ортасын сақтау барынша келелі, күрделі мәселе ... ... ... артатындығын ерекше атап өту ... ... оның ... ... шаруашылық жүйесінің нарықтық
үлгісіне өтудің алғашқы кезеңінде ерікті кәсіпкерлікке ... ... ... нәтижесін төмендету мүмкіндігіне үміт ... де ... Оның ... ... кең ... шешу көптеген мемлекеттер күш-жігерін біріктіру ... ... атап ... тура ... Ал бұл - ... мемлекеттің,
олардың экономикалық интеграциясына да жауап беретін ... ... ... ... ... елдер тәжірибесі трансакциялық
шығындардың сипаты соншалықты объективтілігімен нарық субъектілерінің ... ... ... ... ... ... ... егер келісім барысында екі жақты табыс ... ... ... ... ... көлемінен аз болатын
болса, онда мұндай келісім өзінің экономикалық мағынасын жояды. Олай ... ... ... ... жағдайға алып келеді: сауда-айырбас
келісімінің қатысушылары мемлекеттің араласу ... ... ... бұзғысы келетін келісімге қатысушыны келісім-шартын сақтауға мәжбүр
ету ... ... ... ... шығындарды төмендетуге болады.
Мұндай жағдайда шаруашылық ... ... ... нығаюына
мемлекеттің реттеуші әсері тікелей (тура) болып табылатындығын айту керек.
«Республикада... нарыққа өту ... ... ... ... ... ... оның ... оның ғылыми зерттемелері нарықтық
қатынастардың қалыптасуына араласуы қажет емес деп танылды».
Экономиканы мемлекеттік ... ... ... факторларын
қарастырғанда әлеуметтік өріске ерекше көңіл бөленген болатын, өйткені оның
салаларының даму мәселелері нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... Конституциясы ережелеріне сәйкес мемлекеттің
арнайы саясат жүргізуін талап етеді. Осы ... ... бұл ... ... Республикасының әрбір азаматының бостандық пен жұмыс
жағдайына, әлеуметтік қорғауға, ... үйге қол ... ... тегін медициналық көмек алуға, кепілденген тегін орта білім ... ... ... қатысуына құқығы бар.
Алайда, тәжірибе жүзінде жоғарыда аталған құқықтарды пайдалану үшін
қажетті ... әлі де ... ... ... ... сәйкес бөлігін
әлеуметтік қолдау мәселелері бойынша шешімдер орталықта қабылданатындықтан,
үлкен өнімділік пен ... ... ... ... біз
әлеуметтік өрістің денсаулық сақтау мен білім беру ... ... ... ... экономика жаңа қатынастардың сапалы
экономикалық жүйесінде болуын талап ... және оған сай ... ой ... мол ... ... жағдайда «экономика» сөзі көп ... ... ие ... ... ... өндірістік және өндірістік емес салалардың
жиынтығы түсіндіріледі және онда игіліктер мен қызметтер көрсетіледі, ... ... өмір сүре ... ... ... ... қатынастар жиынтығы түсіндіріледі. Ол қатынастар өндіру, бөлу,
айырбастау және тұтыну жүйесінде қалыптасады.
Жалпы экономикалық теорияның ... мн ...... оның
қажеттілігі мен мүддесі, қоғамдық, табиғаттық, материалдық объектілері мен
субъектілері және басқа ресурстарға ... ... ... ... ... ... ... түрлерін, принциптерін,
ережелерін, ресурстарды ... ... ... ... ... мен ... және экономикалық мүдделері ... ... ... ... ... ... сайын материалдың өндірісте жиынтық қоғамдық өнім мен ұлттық табыс
болып отырады. ... ... ... өндіріс факторлары
арасында бөлініп, табыстың ... ... ... ... ... аталады. Мұндай факторларға еңбек, капитал, ... ... ... яғни ... ... мен ... шаруашылық
ассоциациясында табыстың негізгі түрлері құрылады: жалақы, пайда, пайыз
және рента.
Тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесінің басты элементі ... ... ... ... ... Оның ... инфляция келтірген
зиянның орынын толтыруға қызмет етеді. ... ... ... ... ... ...... ақшалай табыс мөлшерін
түзететін механизм. Инфляцияның әсерінен болған тұтыну тауарлары мен ... ... сол ... арқылы некен – саяқ немесе түгел орнын
толтырады. Рыноктқ экономика жағдайында тұрғындарды ... ... ... ... ... ... ... кеңінен
қолданылады. Ол тұрғындардың ақшалай табысы мен сатып алу қабілеттілігін
сүйемелдеуге бағытталған. Индексациялауға ... ... ... ... да ... (жәрдем ақы, зейнет ақы, стипендия, жалақы және
т.б.).
Рынок ... өзі ... ... ... алмайды, тұрғындардың
әлеуметтік қорғалуын қамтамасыз етпейтіндігі белгілі. Сондықтан да табысты
үлестәру аясында мемлекеттің араласу ... ... ... табысты
мемлекеттік бюджет арқылы қайта бөлуді жүзеге асырады. Рыноктық экономикасы
дамыған ... ... ... ... ... ... ... кадрлар дайындау шығындары және қайта ... ... 5 %-ы) ... орын ... Бұл ... ... жаңа
технологиялық базиске өтуіне байланысты сапалы жаңа жұмыс күшіне объективті
қажеттіліктен туған.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Шеденов Ө.К., ... Б.А., ... Ү.С., ... Б.И. ... ... ... Алматы – Ақтөбе, 2001 ж.
2. Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., ... Е.К. ... Оқу ...... Экономика, 2003 ж.
3. Экономикалық теория негіздері. Оқулық. – Алматы, «Санат», 1998 ... ... Ж.О., ... Ә.О. ... ... ... өзекті
мәселелері: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2002 ж.
5. Ж. Серікбаева Экономиканың ақша-несиелік реттеудің кейбір аспектілері.
«Қаржы-Қаражат» № 3, 2003 ... ... ... денег и кредита. Учебник для вузов. // Под ред. Жукова
Е.Ф. Юнити. 1998 г.
7. Е. ... ... ... гордиться своей национальной валютой».
«Қаржы-Қаражат» № 2, 2002 г.
8. П. ... ... ... М.: ... ... 2001 ... Е.Б. Ширинская. Операции коммерческих банков: российский и зарубежный
опыт. М.: Финансы и ... 1995 ... ... 21 ... ... стратегиялық көз қарасы, А.
Дүйсенбаев, 2003 ж., Қарағанды
11. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа ... ... ... ... ... ... табыс
Кәсіпкерліктен түскен табыс
Меншіктен түскен табыс
Жалақы
Сыйақы
Пайда
Салымнан алынатын пайыз
Рента
Әлеуметтенген табыстар
Трансферттік ... ... ... қамсыздандыру төлемі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азық-түлік тауарларының сапасын бақылау. сапа әдістері және деңгейі өнімдердің пестицидтермен ластануы. оларға гигиеналық сипаттама7 бет
Жұмыссыздық экономикалық категория ретінде26 бет
Қазақстан жетістіктері18 бет
Қазақстан территориясындағы ертедегі көшпенділер мәдениеті мен өнері11 бет
Қорқыт күйші6 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері. (Терминологиялық сөздік құрастыру)7 бет
Қазақстан Республикасының егемендігі аясындағы сұрақтар, саяси партиялар жайында12 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің қалыптасу және даму тарихы 1861-1917 жж20 бет
Қостанай тұқымының қысқаша шығу тарихы10 бет
: резидент еместердің табыстарының салық есебі3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь