Ойлау, сөйлеу, таным процестері

І. КІРІСПЕ

ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ

а) Ойлаудың сезімдік таныммен және тілмен байланысы.

б) Ойлау және сөйлеу.


ІІІ. Қосымша бөлім
а)Ойлау процестері
б)Сөйлеудің түрлері

IV. ҚОРЫТЫНДЫ
Адамзат баласы өмірінде әр түрлі мәселелерге кезігеді. Бұл мәселелер мен күрделі істерді шешу жолында кездесіп отыратын қиыншылықтар коршаған орта-мызда бізге әлі де беймәлім кұбылыстар мен сыры ашылмаған нәрселердің, кеп екендігін көрсетеді. Соған орай, біз дүниенің сыр-сипатын ұғыну үшін заттар мен құбылыстардың өзара қатынастарының құпиясын тереңірек білуді, оларды ашып көрсетуді мақсат етеміз. міне, осындай мақсат-мүдделерге жету жолында әрбір адам өзінін, іс-әрекетінде заттар мен құбылыстардың белгісіз қасиеттерін, ерекшеліктерін кездестіріп отырады, өзінін, бұрынғы тәжірибесі мен білімінің, шама-шарқының жеткіліксіздігін аңғарады. Өйткені, әлем шексіз, соған орай дүниені танып білу де шексіз. Адамның ойы сол шексіз әлемдегі нәрселердің сырын, кұпиясын білуге бағытталады. Әрбір адам ойланып-толғанғанда өзіне беймәлім нәрселердін сырын ашып, жаңалықты біледі. Мысалы, оқушы оқу матерналының мәнін тусініп, есеп шығаратын болса, мұның өзі оған жаңалық ашқандай болып керінеді
Ойлау дегеніміз — әлеуметтік жағдаймен ұштасқан, тілмен тығыз байланысты психикалық процесс, сол арқылы болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы және жанама бейиеленуі. Бұл бейнелену адам ойының талдау және біріктіру әрекеттері арқылы танылады. Бір сөзбен айтқаида, ойлау — сыртқы дүннедегі болмыстың жалпы жанама жолмен біздін санамыздағы ең биік сатыдағы бейнесі. Ойлау адамньщ өмір тәжірибесі мен практикалық іс-әрекеттері нәтижесінде пайда болып, тікелей сезім процесінің шеңберінен әлдеқайда асып түседі.
Адамзаттың жануарлар дүниесінен ерекшеленуі мен табиғатты меңгерудегі басты іс-әрекетінің бірі және өзіидік қасиеті — оның дыбысты анық тілі. Дыбысты тіл арқылы адамзат өзара қарым-қатынас жасап, іс-қи-мылы мен өмір-тіршілігінің бейнесін қалыптастырады, өмір тәжірибелерін ұрпактан-ұрпаққа мұра етіп қалдырып отырады.
Тіл дегеніміз — сөздік белгілердің жүйесі. Ал белгі — шындық пен болмысты білдіретін бөлшек: Осы белгінід қасиеттеріне орай әр алуан іс-әрекеттер орындалып, жүзеге асады. Белгілердің немесе тілдің екі түрлі мәнт бар. Жалпы тілдік белгілерді психологиялық фактор әрі құрал деуге де болады. Тілдік белгінің бірінші мәні — оның қоғамдық-әлеуметтік мәні.
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Ойлаудың сезімдік таныммен және тілмен ... ... және ... Қосымша бөлім
а)Ойлау процестері
б)Сөйлеудің түрлері
IV. Қорытынды
Кіріспе
Адамзат баласы өмірінде әр түрлі мәселелерге ... ... мен ... ... шешу жолында кездесіп отыратын қиыншылықтар
коршаған орта-мызда бізге әлі де беймәлім кұбылыстар мен сыры ... кеп ... ... ... орай, біз дүниенің сыр-сипатын
ұғыну үшін заттар мен құбылыстардың өзара қатынастарының құпиясын тереңірек
білуді, оларды ашып ... ... ... ... ... мақсат-
мүдделерге жету жолында әрбір адам өзінін, іс-әрекетінде заттар мен
құбылыстардың белгісіз ... ... ... ... ... ... мен білімінің, шама-шарқының жеткіліксіздігін
аңғарады. Өйткені, әлем шексіз, соған орай дүниені танып білу де ... ойы сол ... ... ... ... кұпиясын білуге
бағытталады. Әрбір адам ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, оқушы оқу матерналының мәнін тусініп,
есеп шығаратын болса, мұның өзі оған жаңалық ашқандай болып керінеді
Ойлау ...... ... ... ... тығыз байланысты
психикалық процесс, сол арқылы болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы ... ... Бұл ... адам ... ... және ... ... танылады. Бір сөзбен айтқаида, ойлау — сыртқы дүннедегі
болмыстың ... ... ... ... ... ең биік ... бейнесі.
Ойлау адамньщ өмір тәжірибесі мен практикалық іс-әрекеттері нәтижесінде
пайда болып, тікелей сезім процесінің шеңберінен ... асып ... ... ... ... мен табиғатты меңгерудегі
басты іс-әрекетінің бірі және өзіидік ... — оның ... анық ... тіл арқылы адамзат өзара қарым-қатынас жасап, іс-қи-мылы мен ... ... ... өмір ... ... етіп ... отырады.
Тіл дегеніміз — сөздік белгілердің жүйесі. Ал белгі — шындық пен болмысты
білдіретін ... Осы ... ... орай әр ... ... ... ... Белгілердің немесе тілдің екі түрлі мәнт бар.
Жалпы тілдік белгілерді психологиялық фактор әрі ... ... де ... белгінің бірінші мәні — оның қоғамдық-әлеуметтік мәні.
Ойлаудың сезімдік ... және ... ... ... ... ... — түйсіну, қабылдау, пайымдаудан
бастадып, одан әрі ойлануға қарай өрбиді. Таным процестерінің ... ... ... ...... ... елестетумен байланысты.
Елес — заттардың нақты бейнесін көз алдымызға келтіретін ... ...... танымнан абстрактылы ойға көшу ... ... ... ... ... ... білуінің шындығы жәие оның
санамызда бейнеленуінін, теңдігі мен ақиқаттығы ... ... ... пен ... ... етіп, оларды өзгерту жолындағы іс-
әрекеттерінің нәтижелері ... ... ... ... ... барысында адам нәрселер мен кұбылыстардың дара
қасиеттерін, сол қасиеттердің ... ... ... ... көз ... жоқ ... да ... елестеді. Дегенмен, адам
тікелей сезім арқылы танып білген нәрселердің белгі-қасиеттері мен ... ... ... жете ... біле алмайды. Мұндай ерекшеліктерді білу
тек ойлау және де заттар мен ... ... ... ... ... ... ... дсрексіздендіру арқылы жанама ... ... ... ... әсер ... нәрселердің жылыльіғын, оның температурасын тек
жанама әдіспен, термометр аркылы ғана анықтауға ... Ал ... ... түйсігі арқылы не қолмен сипап анықтау онайға түспейді.
Ойлау арқылы танып білу тікелей сезімдік ... ... ... ... ... сезім арқылы тану мүмкін емсс және
олардын мән-жайы айқын бейнеленбейді. Мысалы, осы заманғы ... ... ... ... бірі — өте ұсак қарапайым ... ... ... өте ... тіпті, жай көзге көрінбейтін бөлшектерді
микроскоппен де көре қою ... Біз осы ... тек ... арқылы ғана
пайымдаи білеміз. Абстрактылы дерексіз және ... ... ... өте ұсақ ... бар ... кез ... ... өзіндік
қасиеттері болатындығын аңғарамыз.
Сөйтіп, тікелей таным процесі арқылы танып ... ... ... ... біле ... Ойлаудың өрісі кең. Түйсіну арқылы қозғалыс
жылдамдығын қамту мүмкін емес. Мысалы, бір секунтта 300 000 км
шапшаңдықпен таралатыи ... ... ... ... ... ... болмаса
да, ой арқылы пайымдап түсінуге болады. Біз 1 секунтта 50 000 км
шапшаңдықпен ұшатын ... ... ... ... арқылы түсіне
аламыз, өйткені, ол жарық ... 6 есе кем. Ал ... ... ... арқылы білу мүмкін емес. Әрбір адамның шындықты танып білуі
тікелей сезім мен ойлау арқылы бір-бірі-не ауысып, өзара байланысты түрде
адам танымын ... ... Осы ... де біз ... ... ... ... ауысқанда ақиқаттан алыстамай, қайта
оған жақындай түсетінін анғарамыз. Сөйтіп, накты пайымдаудан ... одан ... ... отыру ақиқатты танып білудің диалектикалық
жолы больш табылады.
Ойлау мен сөйлеу.
Адамның ойлану әрекеті тікелей сезімдік таным ... ғана ... де, ... де ... ... ... осындай ерекшелік адам
психикасының жануарлар пснхикасынак сапалық ... ... ... ойы ... ... ... ол жанама,
абстракты ой бола алмайды.
Адам сөйлеу, ... тіл ... ... мен ... ... белгілерін ой арқылы бейнелей алады. Бұл ретте, тіл адам ... ... ... ... ... ойы әрбір нәрсенің сипаты мен
қасиеттерін сөз ... ... ... ... Сөйтіп, заттар мсп
құбылыстарды әртарапты танып білуге мүмкіндік туады.
Адам тілдік материалдар негізінде ойланады. Өз ... ... ... ... түсініктерін жасайды. Әрбір ойдың ақиқаттығы ой
талқысы арқылы қарастырылады. Адам ... ... ... оның ... түсініп білуі сөйлеу арқыльі жүзеге асып, өзгелерге ... ойы ... анық ... ... ... және ойлау осы тілдік
материал арқылы өзінің шьшдығы мен акикаттығын бейнелей алады.
Ойлаудьщ қоғамдық мәні. Ойлаудың тілмен тығыз ... ... және ... мәні адам ... ... қоғамдық-тарихи сипат та болатыкды-ғьш
керсетеді. Адамнын ... ... және өмір ... ... ... мұра болып ауысып отырады. Бұл — ... Адам ... ... ... мен білімінің өсуі әрбір ұрпақ
жасаған білім қорын меңгеріп, оларды әлеуметтік өмір ... ... ... Сөйтіп, тарихи даму адам баласының
қоғам өміріндегі ... ... ... психология ғыльшындағы өзекті мәселелер қатарына жатады.
Соған орай сәйлеу әрекетінін, атқаратын қызметтері ғылыми ... ... ... ... топтастырылып қарастырылады: 1. Сейлеудің. коммуникативтік
қызметі. 2. Сөйлеудің сигнификативтік қызметі. Бүл латыннын, ... ... ... ... ... шыққан. Сигнификативтік қызмет бойынша сәйлеуде
адамдар бір-бірін белгілер мен таңбалар арқылы түсінетін болады. Мәселен,
қауіпті жағдай туғанда ... ... ... ... қимыл-қозғалыстары
мен ымишаралары, зат алмасулары арқылы қарым-қатынас жасау — сөйлеудід
сигнификативті қызметін білдіреді. 3, Сөйлеудіц ... ...... ... мен ... ... ... құлақка жағымды үнмен,
дауыс ырғағымен адамның жан дүниесін ... ... ... ... ... ... сез бен ... адамның сезіміне әсер
етіп, тұла бойын шьшырлатып жібереді. Сондықтан сөйлеу ... бұл ... ... айту мен ой ... ... болуын талап етеді.
Сөйлеген сөз, айтылған ой — адам ... ... әсер ... процесінің психологиялық және логикалық астарлары
Адамның дүниетанымы ... даму ... ... ... әсер ... ... өзінің белсенді әрекетімен байытады. Сөйтіп,
адамзаттың ғылыми білімі дамып, белгілі бір ... ... ... ... ... білу ... тіл ... жинақталып қорытылған
білімі мен оның нәтижелері жүйеленіп, ғылым салаларына бөлінеді. Мысалы:
физика, ... ... ... социология, психология т.б. Танымдық
процестердің осы тарихи дамуы және ... ... ... ... ... теориясын немесе гносеологияны құрайды. Гносеология —
философия мен логиканың дүниетану ... ... ... ... ... теориялық негізі.
Таным теориясы— гносеология — философиялық пән. Ол дүниетанудың жалпы
заңдылықтарын зсрттейді. ... ... ... ... ... «сана», «сапа», «сан», «тартылыс» тәріздес басқа да ұғымы кең
категорияларды қарастырады. ... ... ... мен ... ... ... процесі өзара байланысты және бір-бірін
толықтырып отыратын жеке ... ...... логика мсн психология
арқылы да зерттеледі
Логика ғыльмы ... ... ... мен ... ... және ... заңдарын зерттейді. .
Ұғым — болмыстағы нәрселер мен қүбылыстардың жалпы, мәнді және ... ... ... ... ... «адам» дегсн ұғымның
мәні оның өндіріс ... ... ... ... бар, ... тіл ... акыл иесі екендігін білдіреді. Ал «емтихан» деген ұғымның ... ... ... ... ... анықтап, олардың дәрежесін
тиісті белгілермен анықтайтын оқу процесі. Ұғымдардың мазмұны пікірлер
арқылы ... ... ... мен оның ... ... ашып ... Пікірлер екі түрлі тәсілмен құралады: а)
Тікелей ... ... ... пікірлер. Мысалы, «Мына бала сабақты
нашар даярлады». ә) Жанама жолмен не ой ... ой ... ... ... ... ғылымында пікірлер бұдан басқа да негіздерге
сүйене отырып, түрлі-түрлі болып бөлінеді.
Ой қорытындылары бойынша. ... ... ... мен ... жаңа ... аламыз не ой қорытындысын шығарамыз.
Ойлау — дербес процесс. Ойлауды психологиялық ... ... ... оның ... ... ... ... және жемісті болуының себебін ... яғни ... ... ... ... ... ойлаудың
мәнін зерттейді, әрбір адамның өзіндік ойлау ... ... ... мән ... процесінде талдау мен біріктіру әрекеттері болады. Талдау дегеніміз
— ой арқылы әрбір ... мен ... ... ... ашып ... ... ... нәтижесінде айқыыдалған белгілер мен
қасиеттер біріктіру (синтез) деп аталады. Талдаудық физнологиялық негізі ... ... ... қозу мен ... ... байланысты қызметі. Ал
біріктірудіқ физиологиялық негізі — ... ... ... уақытша
байланыстардың түйісіп қосылуы. Талдау мен біріктіру — ... ... ... ... ... мен айырмашылығы салыстыру арқылы
танылады және сол ... анық ... ... ... жалпылау
әрекетіне карай ойы-сады. Мұнда заттардың жалпылық және мәнді ... ... ... ... абстракциялау, нақтылау, жүйелеу
тәсілдері де жиі ... ... ... ... ... ... адамның психологиялық толғаныстарының түр-сипатын бейнелейді.
Сөйлеудің түрлері
Адамның сөйлеу әрекеті түрлі белгілеріне қарай бірнеше түрге бөлінеді.
Біріншіден, сейлеу күрделілігіне,өзінід психикалық және ... ... ... ... қосылып айтатын сөзі — хормен
сөйлеу және қарапайым түрде қайталау болып ... ... сөзі ... Осы ... ... ... ... меи коммуникативті
сөйлеу болып та бөлінеді. Ал сөйлеудің жоспарлы түрде мақсат-міндет-
терді көздейтін түрі бағдарлы сөйлеу делінеді. Бұл орайда, сөздер ... ... ... ... ... мен сөйлеудің құрылысын талап
ететін реактивті сөйлеу болып жіктеледі. Сондай-ақ, сөйлеудің тағы бір түрі
қосалқы сөз деп аталады. Сейлеудід қосалқы түрі ... ... ... ... ... де, өздігінен сөйлеу түрі болып саналады. Қосалқы
сөйлеуге, мәселен, жазба текстсрді оқу ... ... ... ... ... манызы бар жайт — сөйлеудің еркш болуы. Бұл сөйлеуді
топтастырып бөлудегі үшінші непз болып ... Ал ... ... ... ... және ішкі ... орай жіктеледі. Осы негізге сүйене
отырып, сөйлсуді сыртқы сөз — ... ... ... және іштей сөйлеу
(үнсіз сөйлеу) деп екі топқа бөлеміз. Сөйлеудің адамдар әрекетінде жетекші
қызмет атқаратын түрі — коммуникативті сөйлеу. Ол күнделікті ... ... ... ... бұл ... а) монологтық сөйлеу
(дара адамныд сөй-леуі),ә) диалогтық сөйлеу (скі не бірнеше адамньщ
сөйлесуі, әнгімелесуі), б) үнсіз ... ... в) ... сөз ... төрт
топқа бөлінеді. Сөйлеудің- бұл салаларының әрқайсысының өзіндік
ерекшеліктері бар.
а) Монологтық ...... ... кең ... ... ... ... ой-пікір толык сипатталып, ұзағынан айтылады, әрбір жайт
пен жагдай тыңдаушыларға жете ... ... орай ол ... ... ... бет дене ... мен ... арқылы
қажетті сөздерді өзғелерге жеткізудің әдіс-тәсілдерін қамтиды.
ә) Диалогтық сейлеу — оқиға мен болмыс кебінесе, нақты тақырыпқа құрылып,
әрбір ... мен сөз ... ... ойды ұштастырады. Бұл — сөйлсудің
ұғымды бір түрі.
б) Үнсіз (Іштей) сөйлеу — ... ... ... мен ... ... ... белгілі жүйеге салынуы. Мысалы, бір жерге бару үшін
адам немен барады, қалай барады, алдымен соның бәрін жоспарлап алады. Мұнда
ой талқысы, ... ... ... ... Іштей сөйлеуде адамның ерні
жыбырлап, тілі қозғалады, дыбыс сыртка шықпайды. Ішкі сөйлеудін.
психологиялық мәселелері ... А. И. ... ... Жазу сөзі — мұны ... ... бір түрі деуге болады. Жазу сөзі
ауызша сейлеуге қарағанда ой-пікірді кеңінен, жүйелі, ... ... ... әрекетін үйретуді жазба сөзден бастаған дұрыс. ... ... ... адам өз ойы мен пікірін ұтымды, бейнелі, әрі түсінікті
етіп білдіре алады.
Қорытынды
Ойлау адамньң өмір ... мен ... ... ... ... Тікелей сезімдік процестер барысында адам нәрселер мен
кұбылыстардың дара қасиеттерін, сол қасиеттердің жиынтығы ... ... ... көз ... жоқ ... да бейнесін
елестеді. Дегенмен, адам тікелей сезім арқылы танып білген нәрселердің
белгі-қасиеттері мен мән-жайына терен, бойлап, жете ... біле ... ... білу тек ... ... ... асады.
Ойлау әрекеті — тек ғылыми болжам ғана емес, жұмбақ мәсслелердің мән-
жайын ұғыну үшін ... ... ... отыратын күрделі
психикалық процссс және ... ... ... – ақыл –ой иесі – ... ... ... ерекшелігінең бірі
және өзара қарым- қатынасының қуатты құралы.
Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Аманжолова А. А
АСТАНА 2008

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Зейінді когнитивті психологияда зерттеу, информацияларды фильтрлеу механизмі ретінде сипаттау16 бет
Мектепке дейінгі балалардың таным процестері32 бет
Жалпы психология213 бет
Бастауыш мектептегі оқу-тәрбие жұмысында таным процесін дамыту44 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Технологиялық карта құрастыру жұмыстары5 бет
Цитогенетика негіздері4 бет
Өнеркәсіптік ғимараттың темірбетондық және бетондық конструкциялық элементтері4 бет
1970 – 1990 жылдардағы Қазақстандағы көші – қон процестерінің тарихы46 бет
2-3 сынып оқушыларын ағылшын тілінде сөйлеуге үйрету17 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь