Сұраныс және ұсыныс заңдары

Кіріспе
1. Сұраныс және сұранысқа әсер ететін факторлар. Сұраныс заңы.
2.Ұсыныс және ұсынысқа әсер ететін факторлар. Ұсыныс заңы
3.Сұраныс пен ұсыныстың өзара байланысы.
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Рыноктық механизмді жалпы түрде экономиканың мәселелерін
шешу мақсатында өндірушілер мен тұтынушылардың рынок арқылы
тәуелсіз түрде өзара әрекет ететін шаруашылықты ұйымдастыру формасы
деп анықтауға болады. Рынок механизмінің қызмет етуінің негізі сұраныс
пен ұсыныс болса, ал сол сұранысты тудыратын тұтынушылар іс-әрекеті.
Нарықта сұраныс пен ұсыныс өндірілген өнім көлемі мен олардың бағасын
анықтайды, сондай-ақ нарықтың өзін-өзі реттеп отыратын нарық тепе-
теңдігін және соған сәйкес тепе-теңдік бағаны қалыптастырады. Өндіруші
мен тұтынушы арасындағы бәсеке және мәмілелер бағаға әсер етіп,
рыноктық бағаны қалыптастырады. Ал бағаға сүйене отырып, тұтынушылар көптеген экономикалық шешімдер қабылдайды. Міне, бұл жағдай
тұтынушылар мінез-қылығын және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Нарықтық экономиканың ерекшелігі де сол, онда сұраныс бірінші
орында тұрады, ал ұсыныстың қызметі сұранысты қанағаттандыру болып
табылады.
Нарықта әрбір тұлға тұтынушы болып табылады және олар өзінің
табысына және ұнатымдылығына байланысты максималды түрде өзін
қанағаттандыратын нұсқаны іздейді. Егер ол осы максималды шартты
орындаса, онда ол өз сұранысын толық қанағаттандырды деп атаймыз.
Сұраныс теориясында үш түрлі икемділік коэффициенті қолданылады.
Оларға: сұраныстың бағалық икемділік коэффициенті, сұраныстың табыстық
икемділігі және сұраныстың қиылысқан икемділігі жатады. Осы сұраныс
икемділіктерінің ішінде сұраныстың кте тауардың сатылу бағасына тәуелді
болады.
1.Пиндайк Р.,Рубинфельд Д.Микроэкономика.-М.:Экономика,Дело,1992.

2.Хайман Д.Н.Современная микроэкономика:анализ и применение.В 2-х т.Т.II.−М:Финансы и статистика,1992-384с.

3.Гальперин В.М.,Игнатев С.М.,Моргунов В.И.Микроэкономика.Т.2.-СПб.- 1998г.

4.Экономическая теория./А.И.Добрынина,Л.С.Тарасевича.Санкт-Петербург-2001г.

5.Әубәкіров Я.Ә.Байжұманов Б.Б./Экономикалық теория.Оқу құралы.-Алматы.Қазақ университеті.

6.С.Әкімбеков,А.С.Баймұхаметова,У.А.Жанайдаров/Экономикалық теория.Оқу құралы.-Астана:2002.- 446б.

7.Мұхамедиева Б.М.Микроэкономика:Оқу құралы.-Алматы:Қазақ университеті,2003 – 219б.

8.Мамыров Н.Қ.,Есенғалиева Қ.С.,Тлеужанова М.А.Микроэкономика/Оқу құралы.-Алматы:Экономика,2000ж.- 420бет.

9.Есипова В.Е.Цены и ценообразование. Учебник для вузов.−СПб:."Питер",1999-464стр.

10.Мэнкью Н.Г.Принципы экономикс. - Спб:Питер Ком,1999-784стр.

11.Статистический ежегодник.Алматы.-2004г.

12.Шеденов Ө.Қ.,Сағындықов Е.Н.,Жүнісов Б.А.,Комягин Б.И.
        
        Кіріспе
Рыноктық механизмді жалпы түрде экономиканың мәселелерін
шешу мақсатында өндірушілер мен тұтынушылардың рынок арқылы
тәуелсіз түрде өзара әрекет ететін ... ... ... ... ... Рынок механизмінің қызмет етуінің негізі сұраныс
пен ұсыныс болса, ал сол сұранысты ... ... ... ... пен ... өндірілген өнім көлемі мен олардың бағасын
анықтайды, сондай-ақ ... ... ... отыратын нарық тепе-
теңдігін және соған сәйкес тепе-теңдік бағаны қалыптастырады. Өндіруші
мен тұтынушы арасындағы бәсеке және мәмілелер бағаға әсер етіп,
рыноктық бағаны ... Ал ... ... ... ... ... шешімдер қабылдайды. Міне, бұл жағдай
тұтынушылар мінез-қылығын және нарықта сұранысты қалыптастырады.
Нарықтық экономиканың ерекшелігі де сол, онда сұраныс бірінші
орында тұрады, ал ... ... ... ... ... ... ... тұтынушы болып табылады және олар өзінің
табысына және ұнатымдылығына ... ... ... өзін
қанағаттандыратын нұсқаны іздейді. Егер ол осы максималды шартты
орындаса, онда ол өз сұранысын ... ... деп ... ... үш түрлі икемділік коэффициенті қолданылады.
Оларға: сұраныстың бағалық икемділік коэффициенті, сұраныстың табыстық
икемділігі және сұраныстың қиылысқан икемділігі жатады. Осы ... ... ... кте тауардың сатылу бағасына тәуелді
болады.
Нарықты жағдайларды ... ... не ... және ... өзгергенін зерттеу үшін “сұраныстың икемділік коэффициенті”
қолданылады. Бұл абсолюттік ... ... ... ... ... коэффициенті зерттелгелі отырған
сұраныс функциясының факторы бір ... ... онда ... ... ... көрсетеді.
Бұл тақырыптың өзектілігі, осы сұраныстың ... ... ... өмір сүру ... жалпы
экономиканың тұрақты дамуын және сыртқы факторлар ... ... ... . Өйткені тұтынушылардың өмір сүру
деңгейі төмендеу ... ... ... бағаның өзгеруіне
сезімтал
болады, яғни сұранысы икемді болып ... Бұл ... ... ... жағдайына сәйкес келеді. ... ... ... негізгі міндеттерім келесідей:
• Рыноктық қатынастың негізгі элементінің бірі ... ... ... оның ... басқа элементтерімен байланысын
қарастыру;
• Сұраныстың ... ... ... ... ... ... ... Рыноктық механизмдегі сұраныстың және сұраныс көлемінің
сыртқы факторларға байланысты өзгеруі ... ... ... әрекеттердің экономика дамуы үшін әсерін талдау;
• Сұраныстың икемділігінің ... және оның ... ... ... ... ... таңда әлемдегі орны рыноктық
қатынастағы дамушы мемлекет ретінде ... ... ... ... ... қызмет етуі барлық қоғамдағы
шаруашылық ... ... ... ... ... етіп
отырады және оны ұйымдастырушы ... ... ... ... және сұранысқа әсер ететін факторлар. Сұраныс заңы.
Сұраныс – бұл нарықта ... ... ... қажеттіліктердің
көріну формасы. Ал, басқаша айтқанда, сұраным ... ... ... Құн ... сұраным қажетті тауардың бағасының
сомасы.
Тауардың нарықтық бағасы мен сұраным ... ... ... да ... бір арақатынас болады. Оны график ... ... ... деп атайды.
Р
Х2 ... ... ... қисығының қисығы.
1-Суреттен көріп отырғанымыздай баға-Р1 ... ... ... ... ... ... ... сатып алуға алынатын тауар ... ... ... ... ... ... төмендеуіне бөлумен
анықталады:
Ea=%Xa÷%P
Мұндағы:
Ea-сұраным икемділігінің коэффициенті;
- сұраным көлемінің өсу проценті;
- бағаның төмендеу проценті;
Әртүрлі тауарлар тобына сұранымның икемділігі ... ... ... және басқа тауарларға сұранымды қанағаттандыру
шамасынан,нарықта бар сол сияқты тауарлардан ... ... ... ... ... ... өнімдерінің өте икемсіз сұраным
қисығы болады.Басқаша ... ... ... бағаларының өсуі
себепті айтарлықтай өзгере қоюы екіталай.Мысалы,нанның бағасының ... ... өсуі оны ... ... ... күрт қысқарта алған
жоқ.Сұраным бұл ... ... ... ... ... әрекетімен хрусталь,зергерлік бұйымдар, жеңіл машиналар секілді
бұйымдарға төлем бар сұраным күрт ... бұл ... ... ... ... мүмкіндігі бар қажеттілік,яғни тұтынудың
керекті тауарларға төлей алатын ақша соммасы.
2.Ұсыныс және ұсынысқа әсер ететін ... ... – бұл ... ... ... ... ... болатын белгілі бір
бағасы бар тауарлар жиынтығы.
Ұсыныс,өндірілген тауарлардың ... ... ... ... ... ... ... кезегінде сұраным,тауар
ұсынысының көлемі мен ... мен ... ... ... ... тауар ғана қайта өндіріле алады.
Нарықтық бағамен өндірушілердің ұсынғысы келетін тацарлар санының
арасында ... ... ... деп ... ... бір арақатынас
болады.
Ұсыныс қисығының сызығы,әдетте оңтүстік –батыстан солтүстік-
шығысқа қарай көтеріледі.Оны 3-суреттен көре ... ... Xc ... - ... ... –Х1 ... ал баға-Рс және Р2-ге дейін төмедесе
онда өнім –Хс-және ... ... ... Баға Р1>P2 ... ... –ге ... басқаша айтқанда тауардың бағасы неғұрлым ... ... оны ... ... ... ... ... өндіруге және нарықта сатуға дайын болады.
Ұсыныс ... ... ... ... ... ... (S2S2) ал ... мөлшерінің азаюы солға қарай ... Оны 4- ... көре ... S1 S ... ... ... ... сызығына қандай факторлар әсер етеді?
Ұсыныс шамасы ... ... ... ... ... мен ... ... (нақты) тауар мен
оған ұқсас тауарлардың бағасынан, бағаның ... ... ... ... климаттық жағдайлардан, өндірістік
шығындардан тәуелді болады.
Нарықтық бағаның ... ... ... ... өзгеру шамасы ұсыныстың икемділігін сипаттайды. (Ұсыныс
икемділігі 1-ден көп, яғни Es>1) ... ... ... ... ... санының өзгеру процентінің,
бағаның өзгеру мөлшерінің бөлінетін ... ... ... ... ... икемділігінің коэффициенті;
%Xs- ұсыным көлемінің өсу ... ... өсу ... ... ... егер нарықтық баға
белгілі бір процентке көтерілсе ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Батыс елдердің
тәжірибесі ... ... өсу ... растайды, себебі
бағаның өсуі өндіріс көлеменің біршама ... ... ... ... ... ... ... теориясы сынға
ұшырауда. Бұған қарсы балама теория ретінде (экономикалы ... ... ... оның ... ... ... бас тарту , яғни қысқа ... ... орта ... ... экономиканы
қалыптастыру дәл және ... ... ... ... ... ... ... басым болып, ретсіздік орын
алады.Бірақ бұл ... ... ... әлі ... ... күш ... алайда өндіру мүмкіндігі бар
механизм баяуы әрекет етуде.
3.Салықты ... бұл ... пен ... ... ... өнім шығаруды көбейте алады. Бірақ ... ... ... ... ... ... емес, жиынтық сұранысқа
әсер етуде.
3.Сұраныс пен ұсыныстың өзара ... ... ... ... пен ұсыныстың әрекет ету
механизмі қалай жұмыс істейтінін және ... пен ... ... ... ... баға ... орнайтынын байқайық.
Рыноктық баға мен оған сұранысқа ие ... ... ... ... бір ... ... баға ... сайын, оны сатып алушылардың саны ... яғни ... ... ... ... сол ... ... баға төмен болған сайын сатып ... саны ... ... ... саны көп ... баға мен ... ... ... ... ... көрсетейік.
P
P1 ... ... ... ... ... ... тауар саны ал кординатада
баға ... ... онда ... нәтиже болады.
Q- қисығы экономикалық әдебиетте сұраныс ... деп ... ... ... онда баға ... ... көлемінің қалай
өзгергенін көруге болады. Егер Р ... ... ... Q ... Р дейін төмендегенде сұраныс ... Q ... ... болған қисық сұраныстың біртіндеп азаю заңын ... ал ол ... ... ... ... егер ... ... өссе (ал басқа шарттары тұрақты ... ), онда ... аз ... ... ... Бұл ... ... да
тұжырымдауға болады, егер рынокқа қайсыбір тауардың үлкен ... ... тең ... ... ол онша ... емес бағамен
өткізілуімен мүмкін.
Сұраныстың біртіндеп азаю ... ... ... ... Оның себептерін анықтау қиын ... олар ... ... сатып
алушылардың табыстарының шектеулігіне байланысты. Егер ... ... тек бай ... ғана ... ... ... ... жаңа сатып алушыларды ... ... ... ... ... ... қосымша сатып
алуға итермелейді. Сонымен бірге мынаны да атап өту ... ... ... өсуі ... ... де, ... одан әрі
де төмендеуінде төмен ... ... ... өз қажеттерін
өтей бастауы себепті ... ... алу ... ... ... Егер
рыноктық жағдайды сатушылар рынокта ең жоғары баға алуға ... баға ... ... сайын, олар белсенді ... ... ... ... яғни ... ... ... әрбір сатушының ұсыныс ... ... ... ... баға ... болған сайын басқалар тең
жағдайда, осы ... ... ... ... жоғары
болады.
Жоғары бағалы өндірістің ұлғаю ... ... ... ... өсуі бұл ... жаңа ... ... Екінші жағынан, баға ... ... ... пайда
алады және көп жұмысшылар жалдауға, көп шикізат пен ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге,
әңгіме тек ұсынысты көбейту ... ... ғана ... ... ... ... бір ... дейін бағанын өсуі ұсыныстың өсуі
қамтамасыз етеді. ... ... өсуі ... ... ... өндіріс көлемін ... ... Бұл ... ... ... ... ... дәрежеде қарқынды жұмысты
жалғастыруға деген ынтаны ... ... ... ... ... ... ... өтпей қалып, бағалары төмендейді. Әрбір тауардың ... пен ... ... бар. ... оларға бір рет және
мәңгілікке берілген деп ... ... ... Кейбір фактордың әсерімен
сұраныс пен ... ... ... ... ... байланысты
сұраныс көлемін сұраныстың ... ... ... ... зор. Баға
төмендегенде сұраныс көлемі ... ал ... өзі сол ... ... ... ... Әрбір (жоғары,төмен) сатып
алушылар осы тауарды көптепсатып алатын ... ... ... айтуға болады. Мысалы, жаздың ыстық ... ... ... ... ... Бұл ... D1 қисығымен қозғалмаймыз,
өйткені қисық ... жаңа ... ... ... басқа атап өтетін нәрсе, сұраныс көлеміне
бағадан басқа ... ... ... ... ... ... мен ... өз әсерін тигізеді. Мысалы, ... орта ... ... онда ... тең ... ... D1, оңға ... ойысады,бағаның сол деңгейіне Р1 cұраныстың
өскен деңгейі сәйкес ... әсер ... ... фактор -өндіріс шығындары.
Сондықтан, егер ... ... ... ... немесе ауылшаруашылығына қатысты болса, қолайлы ауа райы
жағдайында ... ... ... ... қисығы оңға төменге
ауысады. ... ... ... Р1 бағадан Q1-ден Q2
–ге дейін өседі. Сұраныс пен ... ... алып ... ... пен ... ... ... бір - бірімен
беттестірсек, онда бізді қызжықтыратын тауардың ... пен ... ... ... ... Бір ... екі ... қиылысады.
Қиылысу нүктесінде сұраныс сандық ... ... тең, ал ... ... ... ... Аса ... бағадан ұсыныстың
сұраныстан артығы ... ... Бұл ... ... ... бәсекенің нәтижесінде бағаның бағада сұраныс ... ... Бұл ... ... ... мен бәсеке бағаны
жоғары көтереді.
Тепе - ... ... ... ... ... саны ... рынокқа шығаратын өнімдердің ... ... ... ... ғана ... өсуі жән ... жоқ ... ... ... және ... пен ... рынокта тепе-теңдік орнықтыруғаалып келеді. Қоғамдағы осы
тауардың шектелген саны оны ... ... ... ... ... ... бұл жалпы рыноктағы жекелеген тепе ... ... ... ... пен ... ... байланысты ылғи қозғалыста болатынын еске ... ... ... бір- ... ... бола алмайды, керсінше, бәре өз
ара ... ... ... ... өзгеруі басқа тауарлардың
бағаларының өзгеруіне әкеледі. Белгілі бір ... және ... ... қарағанда тепе - теңдікте болуы мұмкін, ... бір ... ... Бұл ... ... ... тепе - теңдігін
көрсетеді. Кіші ... ... ... тепе - ... ... жүйе ... ... күйде болатын жағдайды
іздеуді қажет етеді. Тепе - ... ... ... пен ... келеді. Сондықтан экономикалық тепе ... ... ... жеке ... фирма немесе сатып алушы ... ... ... ... ынтасы болмайды. Тепе
теңдік нүктесінде экономикалық қозғалыс ... ... ... үшін ... ... деңгейі,
технология, өндірушілер мен ... ... ... ... ... ... пен ұсыныстың теңдігі
теориялық абстракция, ... ... ... ... ... өте сирек кездеседі. Алайда нақ осы ... ... ... істеуінің аса ... ... ... ... ... пен ... ... және тепе теңдік
бағасының құрылу механизмнің заңдылықтарын талдау,экономикалық ... ... ... ... ... ... рыноктық
механизмнің қарапайым қызмет етуін жолпы тепе теңдікке жетудің аса
маңызды шарт ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
еркіндігі, екіншіден, сатушылар мен ... ... ... яғни ... ... үшіншіден ресурстарды әр ... ... ... ... баға құру
еркіндігінен ... осы ... ... ... өзгермелі
жағдайларға икемді бейімделуге және жекелей де ... да ... ... ... ... ... пен ұсыныс бір ... ... ... ... ... ... ... экономикада болмасын, сұраныс пен
ұсыныс тең болған қалыптасатын ... ... мен ... ... ... деп ... ... сұраныс пен ұсыныс туралы біршама түсінік алғаннан
кейін ... ... бір ... ... болады.
Р
Ре Тепе-теңдік нүктесі
S ... пен ... ... ... ... ... ... нүктесі сұраныс пен ұсыныс
қисықтарының қиылысқан жерінде тұр. Тепе ... ... ... ... деп ... пен ... өзгеруіне қарай тепе теңдік бағасы ... ... тепе ... ... ... сәйкессіздіктің
тууына, қоғамдық қажеттіліктер мен ... ... ... ... ... ... әртүрлі қолайсыз
әлеуметтік экономикалық салдарға әкеліп соқтырады.
Бәсекелі ... баға тепе ... ... ... ... Бұл
жағдайда сұраныс мөлшері мен ұсыныс көлемі бірдей болады, яғни;
.
Xe=Xs=Xd
Енді баға ... ... ... пен ұсыныстың
тапшылығы мен ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс тепе-теңдігі принципі бойынша
әрекет ... ... ... ... мен ... ... тырысады.Егер де сұраныс ұсыныстан артық болса,ол өндірісті
ұлғайтуды ынталандырады,ал керісінше,егер ұсыныс мөлшері сұраныстан ... ... ... ... ... ... ... баға болып табылады.
Нарықтық бағаның теңдігі қалыптасқан баңалар мен тауарлар саны
жағдайында рынокта әрекет ... ... ... тепе-теңдік болған кезде
,яғни сатып алушылардың алғасы келетін тауардың мөлшерімен саны жағынан
теңелген және баға мен ... ... ... тенденциялар жоқ кезде
пайда болады.
Баға теңдігі-ұсыныстың сұранысқа сай келуі.Бәсекелістік нарықтың
тепе- теңдігі қисық сызықтары қиылысқан ... ... ... ... ұсыныс қисық сызықтарын сала отырып,біз басқа
факторларды өзгеріссіз деп қараймыз.
Екіншіден,қисық сызық ... ... ... ... қозғалыстың
арасында айырма байланысты.Үшіншіден,сұраныс және ұсыныс теңдік нүктесінде
қай мағынада тең болады?
1.Басқа факторардың теңдігі жағдайында.Астыққа сұраныстың қисық ... ... оның ... өзгертеміз және басқа факторлар өзгермеген
жағдайдағы астықтың сатып ... ... ... ... ... ... салыстырмалы тауарлар бағасы өзгеріссіз қалдырамыз.Неге?
себебі біздер лабораториялық ... ... ... ... ... білу үшін ... ойша оқшаланамыз.
2.Қисық сызық бойынша ... және ... ... ... өсуі ... қисығына өзеріссіз енгізеді және сат
ып алудың ұлғаюы мен бағаның төмендеуі ... ... ... ... нәтижесін шатастырып алмау үшін үлкен сақтық қажет.
Астық шықпаған кезде оның бағасы өседі,өйткені ұсыныс қисық ... ... ... ... ... өте ... болуы
сұранысты төмендетеді,тұтыну сұраныстың қисық ... ... ... ... ... ,өйткені баға сұраныстың азаюына
байланысты төмендейді деуге объективті негізі жоқ.
3.Теңдіктің мәні.Үшінші кедергіні былай айтуға болады:сұраныс ... ... баға ... баға ... ... ... ... қанша тауар сатса,сонша тауарды біреу сатып алады.Бағаға
қарамастан, сан ... ... ... ... бағаға,яғни сатып алғысы
елетін мөлшер мен сатылыс болмайды.
Сұраныс пен ... ... неге ... ... тұтыну мүмкіндігі барлар арасында бөлінеді.Оны кім ... ... ма? Заң ... ма? ... механизмі ғана баға
белгілейді. ... ... ... ... «кім ... өндіру
проблемаларын шешеді,оларды көптеген өзара байланысты рыноктар үшін бір
мезгілде шешеді,өйткені ... ... ... ... баға мен аса ... ... ... теңдігі мұндай өзара тәуелділігі рыноктың
жалпы теңдігі ... ... пен ... ... ... пен ұсыныс қисық сызығы рыноктың ойдағыдай көрінісі.
Енді ... пен ... ... баға стратегиясын
қарайық.Сұраныс тұтынушыларға қажетті тауарлардың ... ... ... ... ... ... сатып алуға,ал сатушылар оны
қымбаттау сатуға тырысады.Бірақ нарықтық баға сұраныс бағасы деп ... ... ... ... алмайды.Сұраныс баға деп, сатып алушылар
тауарды алуға келісетін шекті ең ... ... ... ... ... ... арасында өзара байланыс болады:сатылатын
өнімдердің саны ... аз ... ... ... оны ... және оған көп сома ... ... ал керісінше, сатылатын
өнімдердің саны көп ... ... ... оны ... ... ... сомасы ұлғаймайды.Егер сұраныс бағасы жоғары болса,сатып ... ... ... ... ... ғана ... ... төмендеген
жағдайда тауар бойынша арзан болады,сатып алушылардың саны мен сатып алатын
өнімнің ... ... ... ... ... сатушылардың тарапынан
қарастырайық.Олардың бәрін ұсыныс біріктіреді:баға төмен сатушы аз тауар
ұсынады,немесе тіпті оны ұстап қалады, ал баға ... ... ... ... ал өте ... ...... сапаға қойылатын
талапқа сай келмейтін ... ... ... тырысады.
Осылай ұсыныс бағасы, яғни ... ... ... ... ... шекті төменгі баға құрайды.
Көріп отырғанымыздай, сұраныс пен ... ... ... ... Ол процесс бір жағынан тауарларға ... мен ... ... жалпы және дербес сәйкестікті
сипаттайды.
Баға тек қана ... ... ... ... факторлардың да әсерімен де қалыптасады. Мысалы, бағаны
белгілегенде ... ... ... ... органдар сияқты басқа да ... ... ... ... ... ... ... қолданып
жүрген заңдылықтарды белгіленген баға ... ... ... бөлшек
сауда бағасын ұстап тұру, баға ... ... жол ... ... ең аз ... ... ... сату,
алаяқтық мақсатта бағаны өсіру тағы ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету мүмкіндігі жақын уақытта өте шектеулі ... ... ... бір ... ... ... тауарлар және қызметтерді
нарыққа шығатын ... ... қасы ... ... ... жаңа ... ... түрде қабылдау - шың ... ... ... ... жан-жақты дамыған
кәсіпкерлікті автоматты түрде ... ... ... « еркін монополист » ... ... ... ... ал тауар ... ... ... ... емес, тек қана « естен ... » ... ғана жоюы ... ... Сондықтан да
нарықтан өтудің алғашқы кезеңінде бәсекеге негізгі ... ... Осы ... ... даму ... және ... ... жасау барысында, ... ... ... ... ... ұстану қажет.
Баға ... ... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайту үшін жаңа ... ... өнім ... мен ... ... ... орны зор. ... кезде жаңа бұйымдар
мен қызметті нарықта ... ... үшін ... ... ... түрін қолдануға болады.
4. Икемділік ұғымы. Баға және ... ... ... пен ... ... тауардың рыноктағы
бағасына тәуелділігі нақты қарауы ... ... Әр ... ... ... пен ... ... өзгеруіне жауап беру
деңгейімен ерекшеленеді.
Рыноктағы ... ... баға ... ... ... ... баға ... кемитіндігі ... ... ... ... ... ... ... байланысты коэффциенті ... ... осы ... ... ... ... ... коэффициенті тауарға сұраныстың мөлшері тауар бағасы ... ... ... ... өзгеретінін көрсетеді. Бағаның кемуі
дәлме-дәл сұраныстың өсуімен өтілгенде,ал жалпы ... ... ... ... аз ... шақырса,сқраныс икемділігі (Ed>1).
Бағаның кемуі сұраныстың артық өсуін шақырса , онда ... ... ы ... ... ... ... ... бағанын
ұсынысқа әсерін талдағанда да қозғалуға болады. Ұсыныстың икемділігі
ол ... ... ... ... ... бағаның
салыстырмалығы өзгеруіне сәйкес салыстырмалы өзгеруінің ... ... ... көп ... тәуелді: әр түрлі
кәсіпорындардағы ... ... ... , өндірістік
қуаттардың толық істеуінен, еркін жұмыс күшінің болуынан ... ... ... ... тең ... және тағы да ... пен ... икемділігі туралы айтқанда, яғни баға
өзгергенде сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... бір уақытта болатынын , ... ... ... факторына айналатындығын есте ... ... ... ... тепе-теңдігі түсінігін сұраныс пен ұскөп ыныстың келісуін
уақытты еске ала ... ... ... бір тауарға кинеттен сұраныс көбейді. Бұл тауарға
ұсыныс бірден көбеюі ... емес ... ... тепе-теңдік
жағдайы бағанын ... ... ... ... ... тік ... ... және сұраныс қисығынын жағдайына ауысуы
тепе-теңдіктін Р2 бағасын өсіреді.
Қысқа ... ... ... ... осы ... ... саны өзгермейді. Бірақ ұсыныс бір шама ұлғаяды
және d2 қисығы сәл ғана ... ... ... ... ... ... қарқынды пайдаланады. Бүл жағдайда үсыныс көлемі Q3
ейін азырақ өседі, ал тепе ейін азырақ өседі, ал ... ... ... ... ... ... ... өзгерген
сұранысқа толық бейімделеді. Жоғары бағалар жаңа қуаттар жасауға жағдай
жасайды, ал ... жаңа ... ... ... көлемі Q4-ке
дейін өседі және тепе-теңдәктің бағасы бұрынғыданда көп ... ... ... қаралып отырған уақыт кезеңі
ұлғайған ... ... ол ... ... қалыптасуына
жәрдемдеседі. Сұраныс пен ұсыныстың игілікке ... мәні ... ... ... ұғымына байланысты .
Ол сұраныс пен ... ... баға ... ... Q3 ... ... ... ... ... ... ... бар ... болады.Сондықтан, жоғарыда көрсетілгендей сұранысқа әсер ететін
аса маңызды ... бірі ... ... ... ... ... та ... өзгереді. Бұл ... ... ... ... ... ... бәрімізге жақсы белгілі, сатып алушылардың табыстарының
өзгеруі, азық-түлік ... ... ... ұзақ ... сатып алуға көп әсерін тигізеді. Басқаша ... ... ... ... ... үлкен болады.
Икемділік коэффиценті табыстың сұранысқа әсерімен анықталады.
E’d=∆Q÷Q:∆L÷L
Бұл ... ... ... ... байланысты
коэффициенті, L-сатып алушылардың табысы.
Тауардың басым бөлігінде ... мен ... ... ... бар, яғни табыс өсуімен сұраныс көбееді. Алайда,
кейбір жағдайларда кері ... ... ... ... ... ... бөлігі тұтынатын, тұтыну қасиеттері ... ... ... ... ... ... нан сияқты тағам ... ... ... ... өз ... көп ... және ... кіргізуге мүмкіндік алады.
Сұраныс икемділігімен ... ... ... басқа
тауарлардың бағаларының өзгеруіне әр ... әсер ... ... ... пен ... ... өссе, онда осы ... ... және ... ... ... айтқандарға қорытынды ... ... ... рынок қоғамдық өндірістің реттеушісі болады. Рынок арқылы
тауарлар ... ... ... ... ... ... өз бетінше бейімделуі, ... ... әр ... ... бөлу жүзеге асады, яғни ... ... ... ... өндірістің қай жағдайлары қағамдық ... ... ... ... және ... өнімділігімен,
өндірістің техникалық деңгейінің өсуі ынталандырады да, ... ... ... ... көмегімен және қандай
технологиямен өндірілетінін анықтайды. ... ... ... өндірілу керек,әр түрлі табыстар мен әр түрлі ... ... ... ... ... табыс қалай бөліну ... ... осы ... өз ... ... ... ... не өндірілетіне, өндірілген тауарлар қайда кеткеніне қызмет етеді.
Рыноктық механизм өз қызметінің кәсіпкерлік ... ... ... ... ... мен баға құрылу еркіндігін,сатып
алушылар мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.Басқаша айтқанда,рыноктық
экономика –мемлекеттің ... ... ... ... ... бар ... бір ... бағынады.Жүз мыңдаған тауарлар,рынок заңымен
орталықтанған басқарусыз өндіріледі,сонымен ... ... пен ... ... етіледі.
Рыноктық механизмде тепе-теңдік орнату тенденциясы өзіне жолды тепе-
теңдікті тұрақты түрде бұзу арқылы ... ... ... мен ... өзгеру тенденциясын дәл анықтай
алмайды,сондықтан ... ... ... артық болып қалуы мүмкін.
Бағамен ұсыныстың өз ... ... ... ... тұрақсыздығын қалыптастырады баға төмендеуіне байланысты
өндірушілердің белгілі бір бөлігі бұл саладан шығарылып жіберіледі,ал ... үшін ... ... ... ... үшін ... болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1.Пиндайк Р.,Рубинфельд Д.Микроэкономика.-М.:Экономика,Дело,1992.
2.Хайман Д.Н.Современная микроэкономика:анализ и ... ... и ... ... С.М.,Моргунов В.И.Микроэкономика.Т.2.-СПб.- 1998г.
4.Экономическая теория./А.И.Добрынина,Л.С.Тарасевича.Санкт-Петербург-2001г.
5.Әубәкіров Я.Ә.Байжұманов Б.Б./Экономикалық теория.Оқу құралы.-
Алматы.Қазақ университеті.
6.С.Әкімбеков,А.С.Баймұхаметова,У.А.Жанайдаров/Экономикалық теория.Оқу
құралы.-Астана:2002.- 446б.
7.Мұхамедиева ... ... ... ... ... ... ... құралы.-
Алматы:Экономика,2000ж.- 420бет.
9.Есипова В.Е.Цены и ценообразование. Учебник для вузов.−СПб:."Питер",1999-
464стр.
10.Мэнкью Н.Г.Принципы экономикс. - ... ... ... Ө.Қ.,Сағындықов Е.Н.,Жүнісов Б.А.,Комягин Б.И.
-----------------------
Нарықтық
баға

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалық саясат жайлы42 бет
Бағалық саясат туралы22 бет
Нарық жағдайында кәсіпорынның бағалық саясатын қалыптастыру және басқару (“Raimbek Agro” ЖШС мысалында)63 бет
Сақтандыру нарығының мәні мен функциялары3 бет
Туризмдегі нарықтық механизм және нарықтағы ұсыныс пен сұранысты зерттеу20 бет
Қазақстандағы жұмыспен қамту бағдарламалары және нәтижелері16 бет
Жер заңдары14 бет
Рим құқығындағы 12 кесте заңдары18 бет
Экология заңдарын бұзудың түсінігі мен белгілері.10 бет
Электрондық құжат және электрондық цифрлық қолтаңба11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь