Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі туралы

1. Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен категориялары.
2. Социологияның басқа қоғамдық ғылымдармен арақатынасы.
3. Социологияның атқаратын қызметі.
Жоғары оқу орындарында студенттердің социологияны оқып үйрене бастағанына азғана уақыт болды. Ол оқу жоспарына 90-жылдардың басында енгізілді. Социологияны оқып үйренудегі мақсат - өзімізге бейтаныс адамдар мен олар ұйымдасқан бірлестіктер арасындағы күнде кездесетін әдетті қатынастарды жаңа тұрғыдан дұрыс түсіну, әлеуметтік мәселелерді зерттеуге деген ынта-жігерді арттыру. Байыбына бармай, адасуды алданыш етуге апарып соғатын себептердің бірі — күрделі қоғамдық қатынастарға үстірт, жеңіл қарау, олардың мән-жайын терең түсінуден іргені аулақ салу, енжарлық, немқұрайдылық. Осылардан арылу үшін студенттердің ынтасын әлеуметтік мәселелерді ғылым тұрғысынан қарауға бағыт сілтеу керек. Адамдардың коғамдық қарым-қатынастар жайлы негізгі ұғымдар мен категорияларды, қоғамдық өзгерістердің мәнін дұрыс түсінуіне социология пәнін оқып үйрену көмегін тигізетіні сөзсіз.
Социология пәнінің ең түбірлі бір категориясы «әлеуметтік» деген ұғым. Оның мазмұнын дұрыс түсінбейінше, бұл пәнді ойдағыдай игеру мүмкін емес.
Социологиялық білімнің негізгі қызметі — әлеуметтік, құбылыстар мен проблемаларды дұрыс түсініп, олардың пайда болу, бой көрсету себептерін ашу, оларды шешудің әртүрлі жолдарын танып білу.
Бұл ғылымның «социология» деген атауы латын, грек сөздерінен құралған: «societas» - латын тілінде қоғам, «logos» грекше ілім, ұғым деген сөз. Демек, социология қоғам туралы ілім деген сөз. Бірақ қоғам басқа да ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Сондықтан социология — қоғам туралы ғылым деумен шектелсек, бұл ғылымның өзіне тән объектісі мен пәнін ашып бере алмайды.
        
        І.СОЦИОЛОГИЯ ПӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚОҒАМ
ӨМІРІНДЕГІ РӨЛІ
Жоспар
1. Социология пәнінің анықтамасы. Социологияның заңдары мен
категориялары.
2. ... ... ... ... ... Социологияның атқаратын қызметі.
1. Жоғары оқу орындарында студенттердің ... оқып ... ... ... ... Ол оқу ... ... басында
енгізілді. Социологияны оқып үйренудегі мақсат - өзімізге ... ... олар ... ... арасындағы күнде кездесетін әдетті
қатынастарды жаңа тұрғыдан дұрыс түсіну, ... ... ... ... арттыру. Байыбына бармай, адасуды алданыш етуге апарып
соғатын себептердің бірі — ... ... ... ... жеңіл
қарау, олардың мән-жайын терең түсінуден іргені аулақ ... ... ... ... үшін студенттердің ынтасын әлеуметтік
мәселелерді ... ... ... ... ... ... Адамдардың
коғамдық қарым-қатынастар жайлы негізгі ұғымдар мен ... ... ... ... түсінуіне социология пәнін оқып үйрену
көмегін тигізетіні сөзсіз.
Социология пәнінің ең түбірлі бір ... ... ... ұғым.
Оның мазмұнын дұрыс түсінбейінше, бұл пәнді ойдағыдай игеру мүмкін емес.
Социологиялық білімнің негізгі ...... ... ... дұрыс түсініп, олардың пайда болу, бой көрсету себептерін
ашу, оларды шешудің әртүрлі жолдарын танып білу.
Бұл ғылымның ... ... ... ... грек сөздерінен құралған:
«societas» - латын тілінде қоғам, «logos» грекше ілім, ұғым деген сөз.
Демек, ... ... ... ілім ... сөз. ... қоғам басқа да
ғылымдардың зерттеу объектісі болып табылады. Сондықтан социология — қоғам
туралы ғылым деумен шектелсек, бұл ... ... тән ... мен ... бере ... ... көп ... шегіне жеткен кең мағынада, барлық
коғамдық ғылымдарды қамтитын мағынада қолданылады. Бұл жағдайда ол бүкіл
қоғамтанудың баламасы, ... ... ... Ал ... ... ... тар мағынасында қарағанда, ол коғамтанудың жеке бір ... ... ... ... ... ... арасында өз алдына бөлек ғылым
екені мынадан да көрінеді. Социология қоғамды, оның өмір сүруі мен дамуын
әлеуметтік ... ... мен ... тұрғысынан қарастырады.
Оның зерттеу объектісі - социум деп аталатын әлеуметтік шындық.
«Қоғам» деген термин социологияда ... ... ... жатататын
алуан түрлі қарым-қатынастардын күрделі жиынтығын ... ... ... ... ... қоғамдық ғылымдардың зерттеу объектісі бола
отырып, сонымен қатар әрбір ... ... ... ... объектісін бөліп
алады. Экономика ғылымдарының объектісі — өндіріс, ... ... ... ... ... ... ... өз
ерекшілігі бар. Саясаттану саяси билік жүргізу мәселелерімен тікелей
байланысты. Бұл ... ... ... ... ... ... яғни рухани байлықты өндіру, тарату ... ... ... ... ... ... мен ... зерттейтін
мәдениеттану, педагогика, психология сияқты бірқатар ғылымдар бар. Міне
бұдан көптеген қоғамдық ... ... ... - тұтас қоғам
емес, оның белгілі бір саласы ғана екенін ... қиын ... ... ... тұтас қарастырмайды, тек сол қоғамның
әлеуметтік өмірін ғана ... Атап ... ... ... кең
қауымдастықтары арасындағы (таптар, халыктар және басқа әлеуметтік ... ... т.б.) және осы ... ... ... ... жеке ... арасындағы әлеуметтік қатынастарды қарастырады. Осы
қатынастардың субъектілерінің ерекшеліктеріне сәйкес әлеуметтік қатынастар
әлеуметтік топтар (топтар мен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... жанұя мүшелері), әлеуметтік-
территориялық (қала, село тұрғындары), әлеуметтік-этникалық (ұлттык,
халықтық, этнографиялық топтар), әлеуметтік-кәсіптік ... ... ... жеке ... ... ... болып бөлінеді.
Сонымен, әлеуметтік өмірдің ... - ... және ... ... ... ... ... сәйкес
социология адамдардың өзара қарым-қатынасында білдіретін мінез-құлқы ... ... де ... ... бір ... сол, олар біртұтас комплексті
сипатта болады да, тек жекелеген экономикалық немесе тек ... тек ... ... Жеке ... тап, ұлт, ... кәсіптік топтар
әруақытта ... ... ... ... ... ... ... адамдар арасындағы таптар мен ұлтаралық және басқа
әлеуметтік қатынастарды тек эмономикалық, болмаса тек ... не ... деп қана ... ... ... болады. Демек, әлеуметтік қатынас, осы
тұрғыдан алғанда, экономика, саяси, рухани салаларымен қатар ... бір ... ғана ... ... даму ... ... біртұтас
қоғамдық өмір болып табылады.
Мұнда ескерілуі қажетті бір жағдай - ... ... ... ... ... кең ұғым, өйткені оның мазмұны әлеуметтік
құрылым, ... ... ... ... т.б. ... да
қамтиды. Социология осылайша қоғамды біртұтас әлеуметтік ... деп ... ... ... ғылымдардың зерттеу салаларына қол сұқпайды, оларды
ығыстырмайды. Олардың да, социологияның да өз зерттеу ... мен ... ... ... ... ... объектісі - қоғам өмірі, бірақ
олардың әркайсысының пәні - ... ... ... ... ... ... зерттеу объектісі мен пәніне тоқталайық. Жалпы
ғылым ... сөз ... ... ... ... бір ... ... нәрсеге бағытталған деген сұрауға тіреледі. Ал ғылымның пәні ... ... ол ... ... ... қай ... қандай заңдылықтарын
зерттейді немесе зерттеуге тиісті?— деген сұраққа жауап беруі керек. Осы
тұрғыдан ... ... ... ... анықтама беруге болады;
социология - қоғамның құрылысы, өмір сүруі мен дамуының жалпы және ерекше
әлеуметтік ... ... және сол ... ... мен ... және тұтас қоғамның өмірі мен өзара қарым-қатынастарында
іске ... ... ... мен ... жайлы ғылым.
Әрине бұл анықтаманы жалпыға бірдей міндетті, әбден пісіп ... ... ... ... анықтама деуге болмайды. Дүниежүзілік
социологияда бұл ғылымның пәнін анықтау мәселесінде түрліше ... ... ... ... ... береді:
социология - әлеуметтік біртұтас жүйе деп қаралатын қоғам ... ... ... құрамдас бөлшектері: жеке адам, әлеуметтік бірлестіктер,
институттар арқылы ... ... мен ... ... ... ... ... Нейл Смезлер: «Социология қоғамды және
әлеуметтік қатынастарды ... ... ... Оның пікірінше, социология
адамдарды танып білу, зерттеудің бір тәсілі, ол ... ... ... ... ... пікірлердің жалпы мазмұны социология пәнінің жоғарыда
келтірілген анықтамасының мазмұны мен ... ... ... ... ішкі ... оның пәні мен әдістерінін сипатын ... ... мен ... мәнін танып білудің тірегі -
социологияның категориялары және ... ... - ... ... ... ... ... элементтерін
бейнелендіретін негізгі ғылыми ұғымдар. Ал осылардың арасындағы ішкі және
қажетті байланыстар мен қатынастарды бейнелендіретін ұғымдар - ... ... ең ... ... ... көлемді категориясы
«әлеуметтік» ұғымы. Бұл ұғым ... ... ... ... ... «әлеуметтік ұйымдастыру», «әлеуметтік ... ... ... ... т.б. көлемді ұғымдарды
қамтиды. ... ... өз ... ... ... ... Мәселен,«әлеуметтік топ» категориясы «тап», «әлеуметтік қабат»,
«халық», «ұлт», «жанұя» ұғымдарымен тікелей ... ... ... ... ... ... оның ... да әлеуметтік сипатта болады, яғни қоғамның,
әлеуметтік қауымдастықтардың, топтар мен жеке адамдардың іс-әрекеттері ... ... заңы ... ... ... ... адамдардың
және олардың топтарының мінез-құлқын реттейді, жеке адамдар мен ... ... ... анықтайды. Ол заңдар
адамдардың және олардың бірлестіктерінің ... ... ... ... ... ... жіктелу, бірігу заңы, әлеуметтік
мобильдік (бір ... ... өту) ... ... ... жеке адамның әлеуметтенуі, т.б. заңдар жатады.
Әлеуметтік заңдарды түрліше белгілері бойынша классификациялауға
болады. ... ... олар ... заңдар (қоғам дамуын, біртұтас
әлеуметтік жүйе дамуын анықтайтын) және ... ... ... ... ... қоғам бөлшектерін сипаттайтын) болып бөлінеді.
Оларды сипатына, ... беру ... ... ... ... ... бөлінеді. Динамикалық заңдар нақты жағдайда өз
ретімен болатын оқиғалар арасындағы бір мәнді, қатаң байланысты ... ... ... мен ... ... ... Статистикалық
заңдар әлеуметтік құбылыстарды қатаң қажеттілік түрде айқындамай, ... ... жол ... сөйтіп әлеуметтік өзгерістердің негізгі бағыты
мен тенденциясын ғана көрсетеді. Социология әлеуметтік ... ... ... дәрежеде, атап айтқанда, бүкіл қоғам көлемінде не қоғам
өмірінің жеке дәрежесінде ... жеке ... ... ... ... ... социология ғылымын төмендегідей кұрамдас бөлімдерге
бөлуге болады:
Біріншісі - жалпы-теориялық социология. Бұл ... ... ... мен ... ... заңдылықтарын анықтауға бағытталған
макросоциологиялық зерттеу болып табылады.
Екіншісі - ... ... ... ... ... әрекет
етуі мен өзара байланысының зандылықтарын зерттеуге бағытталған жалпылылығы
орташа социология. Бұған, ... қала ... ... ... беру ... саясат социологиясы, т.б. жатады.
Үшіншісі - микросоциология. Ол жекелеген адамдардың қимылы мен өзара
қарым-қатынасын, ... ... ... ... ... мен ... ... бұл құрамдас бөліктері жалпы, ерекше және жекеше
категорияларының ... ... ... ... ... ғылыми қорытындылардың
жалпылық дәрежесіне сәйкес бұл зерттеулер теориялық және ... ... ... ... ... үшін маңызды мәселе - әлеуметтік ... ... ... материалдарға терең корытынды ... ... ... тікелей бақылау, сұрақ қою, құжаттарды талдау,
статистикалык, мәліметтер негізінде нақты ... ... ... ... құбылыстарды зерттеудің біртұтас процесінің бұл екі
жағы бір-бірімен тығыз байланысты, бірі-бірін әрдайым толықтырып отырады.
Социологиялық зерттеудің алдына қойылған ... пен ... ... ... ... және қолданбалы (прикладная) болып екіге
бөлінеді. Фундаментальды социологиялық зерттеу қоғам жайлы теориялық және
методологиялық білімдер қорытып шығаруға және ... ... ... қолданбалы социология әлеуметтік өмірді дамытудың ... ... ... ... ... ... бұл екі бағытының екеуі де теориялық және тәжірибелік ... ... ... өз ... жеке-дара дамымайды, басқа қоғамдық
ғылымдармен үздіксіз тығыз байланыста ... ... ... ... түсіну үшін онын әлеуметтік ... ... ... ғылымдармен арақатынасын қысқаша қарастырып
көрейік.
Социология мен әлеуметгік философияның арақатынасын қарастырғанда ең
алдымен ... ... ... ... өйткені ол
әлеуметтік философияға қарағанда жалпылығы әлдеқайда төмен заңдылықтарды
қарастыратынын атап көрсеткен ... ... ... ... анықтайтын мәселе - екеуі де қоғамды
жүйелі де тұтас ... ... ... ... ... әлеуметтік
философия қоғамды бүкіл дүние ғаламның ерекше, ... ... ... оны ... ... ... ... мен заңдардың
көмегімен түсіндіреді. Әлеуметтік философия ... ... ... ... яғни ... ... және адам ... ең жалпы заңдарының
әлеуметтік көрінісі тұрғысынан зерттейді.
Әлеуметтік философияның заңдарының ... ... бірі - ... пен ... ... ара ... жайлы заң, қоғамның өздігінше
дамуының қайнар көздерін сипаттайтын заңдар. Бұлар материя ... ... ... бейнелейді. Жалпы философиялық заңдар
қамти бермейтін қоғамның ... тән ... ... ... әртүрлі
салалары, сипаттамалары бар. Оларды ... ... кем ... мен
категориялар арқылы зерттеуге болады. Бұл социологияның үлесіне тиеді. Оның
объектісі мен пәні жалпы ... ... мен ... ... ... ... философиялық абстракциялық деңгейі төмендеу
әлеуметтік заңддар мен ... ... ... - ... ... ... Социологиялық зерттеулер басқа қоғамдық ғылымдардың
нәтижелерін пайдалана отырып, тәжірибе арқылы ... ... ... ... ... социология шеңберінде табылған тәжірибелік
(эмпирикалық) мағлұматтарды тұжырымдауға негізделеді.
Сонымен, ... ... ... жалпы теориялық және
методологиялық негізі болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... философияның категориялары мен
заңдарын басшылыққа алады да оның кағидалары мен ... ... ... ... өмір шындығымен, практикамен байланысын кеңейте,
тереңдете түседі.
Қазақ халқының шығу ... ... және ... ... жатқан жерлердің ежелгі дүниесін
зерттеу ғылыммен байланысты ... ... ... ... да ... ... әсері мол болған.
Қазақ халқының шыққан тегі ... ... ... аспектілері
ішінен өзекті ретінде лингвистикалық және антропологиялық мәселелерін
бөлшектеп алған жөн. ... ... ... осы екі ... екеуі де
қатар түрде, көбіне тарихи параллельді тік сызық бойымен дамып отырған ... ... ... бар. ... ... келу шығу ... мираскерлігін және
сақталып келе жатқан «ата-бабалар» белгісін мұқият қарап тексеруімізге
мүмкіндік береді. Рас, жеке бір ... ... ... даму ... рөл ... ... ерекше түсетін бір жәйт, ежелгі уақытта осынау
аймақты мекендеушілердің, лингвистикалық және антропологялық ортақ ... ... осы ... ... ... тегі мен ... лингвистикалық тегі мен жігіне сәйкес ... ... ... екі аумақты кезеңге: үндіеуропалық және ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, біздің
көзімізге тек шаруашылық-мәдени дәстүрлері анықталып қана ... ... ... ... мен ... ... белгілі болып
қалыптасқан фаза ретінде де көрінеді. Лингвистикалық жағынан ... ... тек ... тұрғындары ғана емес, Еуразияның аса кең аймағының
тұрғындары да үндіеуропалық үйелменнің ежелгі иран ... ... біз ... ... кезең жылнамалық жағынан алғанда б. з.
дейінгі ІІІ-I мыңжылдықтарды қамтиды.
Қазақстанның осы ... ... ... артефактілері оның
қарауындағы жердің басым көпшілігінде қола ... ... ... ... бола ... Оның батыс бөлігінде Кималық мәдениет көбірек
жайылған. Тұтас алғанда осынау мәдениеттердің анық ... ... ... бұл ... өз тарапынан келесі - ерте темір ... ... ... ... өмір-тіршілігінің сона арқауына
айналады. Бұл кезеңде ерте ... ... ... ... ... қола ... ... мәдени-тарихи қауымдастығының
мираскерлік сабақтастығы. ... ... ... ... - ешбір
күмән-күдікке жол бермейді.
Қаралып отырған кезеңде Қазақстан территориясы шын мәнінде бүкіл
еуроазия ... тән ... - ... ... ... ... яғни қару-жарақтың, ат ызбыройының классикалық заттары мен
бұйымдарды ... ... ... ... тараған құт мекенге айналады.
Бұл үшбірліктің бастаукезі, кейбір зерттеушілердің ... ... з. ... II ... орта кезінде ежелгі Қазақстанда өмір сүрген
Андронов мәдениетің тайпаларынан барып шығатын ... ... ... дамуының аржандық фазасының ашылуына байланысты, ... ... ... ... ... ... жайылып жатқан еуроазия тайпаларының
аймақтық өзгешеліктері, ... ... ... ... алғандағы оның жалпы
өзара қарым-қатынасы, ... ... ... ... ... ... ... көшпелі әлемнің өзіне ғана тән жергілікті
шаруашылық-мәдени варианттары болған. ... бірі ерте ... ... ... ... тайпалары болып табылады.
Бұл кезеңде еуроазия ... ... ... ... ... ... деп ... үндіеуропалық тайпалардың
кездескендігі айтылады. Бұл терминдер шын мәнінде бір ғана көшпелі ... ... ... тайпалар одағымен бір мезгілде Батыс
Қазақстанда және одан тыс жерде ... ... ... ... ... ... далаларының әр-әр жерінде, қоныстары дерексіз бұлдырлау,
осылардың көптеген топтарының көшіп-қонып жүргені ... ... ... де ... ... ... ... қарама-қайшы пікірлерге
толы. Ал массагет, исседон, аримаспей тайпалары әдебиет беттерінде көп
жазылған. Кейінгі ... ... ... ... ... ... ... да этнонимдері тұтас этникалық құрылымдар мәнін емес, тегі
бірнеше шаруашылық-мәдени қауымдастықтың ... аты ... ... ... ... ... айтып келеді. Сол себепті де әр ... ... әр ... ... ... және ... дәуіріндегі
еуроазия даласындағы бөлек-бөлек қоныс-өрістері жайлы мәселенің басы әлі де
ашық емес, оны әлі де сын көзімен ... ... ... қайта өзгерту де
керек болар. Бұған қарамастан, Қазақстандағы сақ-скиф тайпалар одағы жаңа
заман басталғанға дейін-ақ өзінің ... ... ... ... ... ... ... қола және ерте темір дәуіріндегі этникалық
құрылымы процесі ... ... ... ... ... ... болған. Бұл кезеңде шаруашылық-мәдени дәстүрлердің, этникалық даму
мен лингвистикалық ... аса ... ... ақыр ... ... ... мәдени-тарихи қауымдастығы мен жалпы қазақ
халқының бұдан былайғы құрылу ... ... ... ... ... археологиялық мен этнологиясының тарихи этнографиясы
мен топонимикасының ... ... ... ... ... қағиданың дұрыстығын Қазақстанның ... ... ... ... ... құндылық бағыт-бағдарының әртүрлі
тарихи дәуірдегі нағыз обьективті ... оны ... және ... ... өзі болғаны бесенеден белгілі. Бірақ ол ... ... ... ... әртүрлі дәрежедегі туыс болып,
генетикалық түрде байланысып жатқан ... ... жағы да ... ... оның ішкі және тысқы ерекшелік қасиеттері салынған, ал
туыс адамдар тобы осынау ерекшеліктердің өзіне тән ... бір ... ... ... және ... себептерге байланысты кейбір
этникалық топтарда тұқым қуалаушылық белгілерінің жиілігі ... ... ... бір қауым мүшелері өкілдерінің арасында сол гендерлік
бөлінуінің сипаты ғана ... ... ... оның ... ... ... ... араласуы, яки оқшаулануы туралы көп
нәрселерді айта ... ... ... ... Қазақстан
тұрғындарының мыңдаған жылдар ... ... ... мен
генетикалық ерекшеліктерінің. жағрафиялық бөлінуі негіз етіліп алынады.
Қазақстанның қата дәуіріндегі палеоантропологиялық мәліметтерін мысал
етіп ... ... одан ... ... адам ... табу тым қиын,
үзік-үзік бірдеңелер кездеседі. Па-леоантропологиялық және ... ... ... ... ... ... үлкен
этникалық-мәдени облысы орталығында шоғырланып мекендейді және аса аумақты
антропологиялық қабаттын еуропа нәсілдік түп-төркіні өзегінің дала ... ... ... аса ... ... - Қазақстан мен Орта Азияны
қосқандағы — бір ... ... ... және ... ... ... етіп, жайылып кеткен ең ежелгі облыс болып
табылады. ... ... бойы ... ең көне ... иелері
кейініректегі аймақтың антропологиялық жұрттың құрылуының басты өзегі болып
қала береді.
Палеоантропологиялық зерттеулер қола дәуіріндегі Қазақстанның ... ... ... сипаттауға мүмкіндік береді. Сол кезеңде оның
аса кең территориясында ежелгі еуропеоидтердің әртүрлі варианттары ... ... ... түрдің басым көпшілігі далалық байып келеді,
ол тағы археологиялық мәдениеттің атына ... ... түр деп ... оның ... бас сүйегі, жалпақ, кескін-кейпі сүйір ... ... ... ... көз ... ... ... Қазақстанның
оңтүстік шығыс (Жетісу) пен батыс тұрғындарының ... ... ... ... ... ... тән аймактық түріне ұқсас мекен еткен.
Тұтас алғанда осынау жәнс басқа да еуропеоидтік нәсіл ... ... ... - ... ... ... да ... өзгеріп отыруына негіз
болған аса ... ... ... ... қараған жөн. ... ... ... қабатының бастау-көзінде еуррпеоидтік
нәсіл мен мұндалап тұрған анық ... ... бар ... оған
шығыстың - азиялық нәсіл өзегінің элементтері келіп қосылғанының ешбір ізі
байқалмайтын. Демек, Қазақстанның ежелгі ... ... ... ... мейлінше автоқтонды - байырғы құбылыс болған және кескін-кейіптің
ең маңызды фендері-белгілері ұрпақтан ұрпаққа сақталып отырған.
Ерте ... ... ... ... ... ... осы ... күллі халқының бұрынғыша қола дәуірінен
белгілі, еуропеоидтік нәсіл белгілерімен сипатталатыны анықталады. Басқа
сөзбен ... ... ... ... ... екі кезеңінде оның
адамдары арасында анық генетикалық тұқым қуалау байланыс болған. Алайда
ерте темір ... ... ... ... ... ... ... кезде, қанша айтқанмен де, сөзсіз шығыс текті (Орталық Азия)
адамдардан ... ... ... ... тенденцияны байқамай
қалу мумкін емес. Бірақ Қазақстанның ежелгі ұрпағының ... ... ... әлі ... жарытымсыз болатын. Тұтас алғанда сақ
заманындағы жергілікті тайпалар кескін-кейпінің 1/6 ... ... ... со кезден бастап олардың өкілінің сол территорияда тұрғандығы
«хатқа» түсіп ... Осы ... ... б. з. ... I ... кезі ... ... тұрғындары арасында шығыс тектілердің
сыздықтап тарап, ұшқындап жайыла бастауының алды ... деп ... бұл ... ... ... территорияда «шығыстық» нәсіл
өзегінің элементтері ортағасырдың кейінгі кезеңіне ... ... өсіп ... ... ... ... ... «скиф»-сармат тайпала-рының
бірлестігі мекендейтін бөлегінде біраз өзгешелеу этникалық мәдениет суреті
байқалады. Бұл қауымдастықтың ... ... ... ... ... Атырау, Маңғыстау облыстарынан табылды. Алайда, «скиф»-савромат
заманы ескерткіштерінің дені ... ... ... тыс ... - Орда ... Еділ бойы мен ... ... кездеседі. Бұл мәдени қауымдастық
дамуының ... ... ... осы ... ... Бұған
қоса айтарымыз, Батыс Қазақстан ... дала ... ... ... ... Хош, ... ерте ... біз Қазақстан жерінде екі мәдени орталықтың: сақ және ... ... ... ... Мұның біріншісінің жасаушысы ... ... ... ... ... ... жасаушысы-
қималық мәдениеттің ежелгі жұртының ұрпақтары. Жалпы алғанда, археологиялық
мәліметтерге қарағанда, Казақстандық сақтар мен ... ... пен ... ... тарихи туыстық бар екені айқын көрінеді.
Батыс Қазақстан савромат-сармат уақтының бассүйектері антропологиялық
жағынан алғанда еуропеоидтік ... ... ... анық фено-кейпіне
жататыны байқалады. Осы нәсілдің көлемімен алғанда бірқатар морфологиялық
белгілер бойынша олар - шығыс ... ... ... ... ... вариантымен жақын келеді?
Тұтас қарағанда, сөз етіп отырған аймақтың «скиф»-сармат тайпалары
негізгі краниометриялық белгілері ... да және ... ... ... Қазақстанның сақ-үйсін әлеміне жуық болып шығады, ... ... зор ... континиумін — түтас әлемін қүрайды. Үйсін
заманының п;ілеоантропологиялық материалдары хабар сипатты болып келеді. ... ... ... ... ... ... оңтустік-шығыс
бөлегінде сақ заманы тайпаларының этникалық бірлестігі орнын «үйсін» атты
жаңа тайпалық одақ басады, зерттеушілердің айтуына сүйенсек, бұл одақ ... сақ ... ... ... кезеңі болып табылады. ... мен ... ... бөлуді бір этникалық қауымдастық дамуының
әртүрлі кезеңін көрсететін ... ... деп ... ... деректері де осы пікірді қуаттай-ды.
Үйсін заманының краниологиялық сериясын қарастыру ісі де ... ... ... ... генетикалық байланысы үзілмегенін көрсетеді, яғни
ежелгі кезеңнің ... ... ... ... бұрынғыша
ежелгі еуропеоидтық болған. Ал, шығыс тайпаларының ... ... ... ... сақ ... гөрі ... көбейгені байқалады. Тұтас
алғанда жергілікті жұрт ... оның ... ... ... 1/4 ... ... нәсілдік морфологиясындағы табылған
тенденцияның негізгі себептері Орта ... гұн ... ... ... ... ... ... күмән болмаса керек. Алайда ... ... ... ... жұрттың генеқорына нақты
үлес қосуы, ... ... ... ... ... ... өшпес із қалдырса да, олар жөніндегі палеоантропалогиялық
материалдардың үзік-үзік болғаны себепті жүзеге асырылмай келеді. ... ... ... ... ... ... еткен Тохар (юечжий)
өркениетінің мәселелері әлі де нашар зерттелуде.
Жоғарыда келтірілген мәліметтер негізінде б. з. дейінгі екі мың ... ... ... антропологиялық жағынан ... ... ... ие болған деп қорытынды жасауға болады. Ол
және мейлінше тұрақты болып шықты, б. з. І және II ... ... ... еткен көптеген аса күрделі тарихи оқиғаларға
қарамастан, ол, содан ... ... қола және ... ... тән ... кескін-кейпті белгілері түрінде, қәзіргі
қазақтардың ... ... ... ... ... ... ... антропологиялық материалдар осындай ой-пікірді емін-еркін
айтуға мүмкіндік береді.
Б. з. І-мыңжылдығының әуелгі кезі Еуроазияның - Қазақстан мен ... ...... бір ... ... және ... даму ... көптеген ішкі және тысқы факторлардың өзара
әрекеттестігінің жаңа ... ... ... соның нәтижесінде
жергілікті тайпалардың ежелгі ... ... ... өзгеріп, сонау түп-тұқияандағы түріктік этникалық-мәдени және тіл
қауымдастығына өтудің қам-харекеті толық ... ...

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология пәні және оның қоғам өміріндегі рөлі15 бет
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Қоғам және жеке адамның қалыптасуындағы конфликтінің мәні7 бет
Қоғам және жеке тұлға14 бет
Отбасы-адам өміріндегі жетістіктің психологиясында тұлғааралық қарым-қатынастың қалыптасуы51 бет
Спорттық киімдер мен аяқ киімдерге жалпы сипаттама12 бет
Философия тарихындағы адам өміріндегі достықтың орны30 бет
«Қайта құру» кезеңіндегі Республиканың қоғамдық – саяси өміріндегі өзгерістер. 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы20 бет
Адам өміріндегі достықтың мәні4 бет
Адам өміріндегі саясаттың ролі6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь