Тас және қола дәуіріндегі Қазақстан

1. Тас дәуіріндегі Қазақстан
2. Тас дәуірінің археологиялық ескерткіштері
3. Қола дәуіріндегі Қазақстан
4. Қола дәуіріндегі ескерткіш
Тарих деректерге сүйеніп жазылады.Ал қазақ тарихын толық зерттеу үшін бір тарихи оқиға туралы ондаған жүздеген мәліметтерге сүйенуге тура келеді.Сақталынған Ресей құжаттарын,Цинь империясы жылнамаларын ортағасырлық шығ деректерді (араб,парсы,түркі,шағатай тілдеріндегі еңбектер) және бұл мәліметтерді пайдаланған тарихшылар зерттеулерін салыстыра пайдалансақ дерекнама саласының қажеттігіне, арнайы талдап қарастыру керектігіне назар аударымыз. Өзара қарама-қарсы мәліметтерді салыстыра зерделеу ғана өз нәтижесін ұсынады.Сондықтан шетелдік деректерге қоса ел арасынан табылып жатқан отандық жазба ескерткіштерді де тарихи таным арнасына тартуымыз қажет.Тас дәуірі- адамзат тарихындағы ең ұзақ мәдени-тарихи кезең.Бұл кезеңде металл өңдеу болмаған,адамдар ағаштан,сүйектен,кейінгі тас дәуірі кезеңінде балшықтан ыдыстар мен құралдар жасаған.Тас дәуірі адамдардың жануарлар дүниесінен бөлінген кезінен бастап (1млн.800мың жыл бұрын),алғашқы металдардың таралу кезеңіне дейінгі аралықты (Ертедегі Шығыста 8 мың жыл бұрын, Еуропада 6-7 мың жылдар бұрын) қамтиды.Ерте темір дәуірі (палеолит)және жаңа тас дәуірі (неолит) болып екіге бөлінеді.Палеолит –қазбадан табылған адамдар өмәр сүрген уақыт.Палеолит пен неолит аралығындағы кезең мезолит деп аталады.Палеолит кезеңі ежелгі төменгі (1млн.800 мың жыл-35 мың жыл бұрын), кейінгі (35-10 мың жыл бұрын)болып екіге бөлінеді.Ежелгі палеолит шелльге дейінгі кезең және шелль мәдениеті,ашель мәдениеті және мустьер мәдениеті аталатын археологиялық кезеңдерге жіктеледі.Шелль кезеңінде адамдар негізінен 50 солтүстік ендіктің оң жағын (Африканың көп бөлігін, Оңтүстік Еуропа мен Орта Азияны) мекендеген.Мустьер кезеңінде ауа райының суытуына байланысты адамдар үңгірлерге қоныстана бастаған, олардың діни нанымдары да пайда болған.
Қазақстандағы іздеулер мен қазбалар, Алматы 1972ж

Ежелгі Қазақстан мәдениеті,Алма-Ата 1969ж

Қазақстан полеолитінің геохронологиясы,Медоев
А.Г1982ж

Архив Марғұлан атындағы архелогия институты,НАН РҚ
        
        Жоспар:
1. Тас дәуіріндегі Қазақстан
2. Тас дәуірінің археологиялық ескерткіштері
3. Қола дәуіріндегі Қазақстан
4. Қола дәуіріндегі ескерткіш
1.Кіріспе бөлім.
Тарих деректерге сүйеніп жазылады.Ал ... ... ... ... үшін ... оқиға туралы ондаған жүздеген мәліметтерге ... ... ... ... ... ... шығ деректерді (араб,парсы,түркі,шағатай ... және бұл ... ... тарихшылар зерттеулерін
салыстыра пайдалансақ дерекнама саласының ... ... ... ... ... аударымыз. Өзара қарама-қарсы мәліметтерді
салыстыра зерделеу ғана өз нәтижесін ұсынады.Сондықтан шетелдік деректерге
қоса ел арасынан ... ... ... ... ескерткіштерді де тарихи
таным арнасына тартуымыз қажет.Тас дәуірі- ... ... ең ... кезең.Бұл кезеңде металл өңдеу ... тас ... ... ... ... ... жасаған.Тас дәуірі адамдардың жануарлар дүниесінен бөлінген
кезінен бастап (1млн.800мың жыл бұрын),алғашқы металдардың ... ... ... ... Шығыста 8 мың жыл бұрын, Еуропада 6-7 мың жылдар
бұрын) қамтиды.Ерте темір дәуірі (палеолит)және жаңа тас ... ... ... бөлінеді.Палеолит –қазбадан табылған адамдар өмәр сүрген
уақыт.Палеолит пен неолит аралығындағы кезең ... деп ... ... ... (1млн.800 мың жыл-35 мың жыл бұрын), кейінгі (35-10
мың жыл бұрын)болып екіге бөлінеді.Ежелгі ... ... ... ... ... мәдениеті,ашель мәдениеті және мустьер ... ... ... жіктеледі.Шелль кезеңінде адамдар негізінен 50
солтүстік ендіктің оң ... ... көп ... ... ... ... Азияны) мекендеген.Мустьер кезеңінде ауа райының суытуына байланысты
адамдар үңгірлерге ... ... ... діни ... да ... дәуірінің адамдары палеонтроптарға ... ... ... ... ... ... адам тәрізді
(неантроп , ното – ... ... ... ... жер бетіне кең тарап,Сібір,Америка,Австралияны
мекендеген.Адамдар отырықшылыққа көшіп , үңгірлермен қатар ... ... ... ... ... ... ... бірнеше ірі мәдени
аймақтар және көптеген ұсақ ... ... ... Еуропада перигор,
ориньяк, солютрей,мадлен мәдениеттері; Орталық Еуропада ... ... ... ... өту ... мұз басу аяқталып,ауа
райының осы замандағыдай болып орнығу кезіне сай келеді(Еуропада он- жеті
мың ... ... ... 6-5 мың ... ... 12- 9 ... ... мәдениетіне ... ... ... ... ... ... ... кішкене тас ... ... ... ... ... пен жебе ... ... адамның сенімді серігіне айналды.Неолит кезінде ... бар ... ... ( ... ... ... ... өздері өндіруге көшкен, яғни егін егіп , ... ... , ... ... қыштан ыдыстар жасаған.Негізгі еңбек
құралдары тас балта, уатқыш, ... ... ... ... ... ... ... найза ұштары, орақ, сондай-ақ сүйек пен мүйізден жасалған
бұйымдар болған.Неолит ... Таяу ... тез ... ... ... пен мал ... басқа елдерден бұрын пайда болды.Иорданияда,
Солтүстік Ирактағы Джарма, Оңтүстік Түркияда Чатал-Хююк ... ... ТМД ... тас ... ... кезеңіне жатады.Олар Кавказ,
Азов, Днестр жағалауларына, Орталық Азия мен ... ... ... ... Цон, Азых ... ... дәуірінде өмір сүрген
аңшылар ... ... ... ... тас ... ... ал Днестрдегі Молдова бірден ұзақ уақыт
пайдаланылған ... ... ... ... ... тұрғындары КСРО
жерінде өте көп тараған.Десна мен Судость алабында, Костенко аралы мен
Дондағы Боршевода ... аса ... ... ... Ең ... ... ... үңгірі мен Печеро өзеніндегі Бызовая
қонысы.Орталық Азиядағы ең маңызды кейінгі ... ... ... ... ... Украина, Молдова, Закавказье, Азов
жағалауы, ... ... Орта ... т.б ... ... Тас ... қалдықтары мен қоныстары Оңтүстік Қазақстанда Ақкөл,
Бөріқазған, Қызылкіндік, Кемер,Сусінген, Тәңірқазған, Шабақты ... ... ... ... кезеңіне жататын еңбек құралдары
табылды. Олардың ... ... ... ... ... ... ... Себебі, Қазақстанда табылған еңбек
құралдары біріне-бірі ұқсас. Бұлардың барлығы да алты ... жүз ... ... ... құралдары табылған жерлер. Бұдан кейінгі кезеңдерде
еңбек құралдары көп табылған жерлер Арыстанды –Жүзімдік, Атабай, Байқадам,
Бурылтай ... ... 1,2, ... ... ... ... ... ата , Қаратау
қоныстары.Қазақстан жерінде төменгі палеолиттің мусьтер ... ... ... Ақсу ... ... : Алғабас,Бүркітті,
Бестөбе, Майлыбұлақ,Уәлиханов атындағы көп ... ... ... ... ... 2 , ... 6 , Соркөп, Тамды 2 , ... ... ... ...... ... Сарысу . Соңғы (
жоғары ) палеолит қоныстары Оңтүстік Қазақстанда Ащысай – ... , ... ... 2 – 4 ... Қазақстанда Қараүңгір (төменгі қабаттары), Жаңашелек
1,2,3, Көксу 2,Маятас.Неолит, энеолит ... көп ... ... құм ... ... ... Мойынқұм , Қызылқұм және Орталық
Қазақстан , Семей ,Торғай, Балқаш, Арал ... ... ... қабатынан табылған еңбек құралдары) сан түрлі
қырғыштар, пышақтар,тескіштер, қашаулар, ... ... ... ... т.б ... табылып отыр.Бұл заттар бұрынғыға қарағанда
әлдеқайда шебер жасалған. Арыс , Қараүңгір өзендерінің бойынан малта ... ... ... ... ... ... Оралда М.В.Тамецкий , Б.С.Жуков, ... , ... ... қазба жұмыстарын жүргізді. ... ... ... ең көнесі- Жезқазған облысындағы Обалысай
тұрағы.Мустьер ... ... ... ақ ... ... ... ... деген жерден және Есіл өзенінің жоғары жағынан , ... ... ... шатқалынан табылды.Мустьер дәуірі
адамдарының өмір сүргендігін дәлелдейтін белгілер Жоғарғы ... ... ... ... да табылды.Археологтар Ертістің сол жақ жағалауынан
мусьтерліктер тас сындырған ... ... . ... Қазақстанда ел
жұртқа Қанай, Свинчатка , Үңгір және ... ... ... деревнясі маңындағы тұрақ ғылым назарына көбірек түскен.Үңгір
тұрағы –Бұқтырма өзенінің оң ... ... ... ... ол-
кіретін жері батысқа қараған , бір- бірімен ... ... ... ... ... С.С. ... ... қазу жұмысын жүргізіп,сол қазбаның шығыс
шетіндегі 30-50см ., ал ... ... 60 ... ... ... ... ... арасында шеңберлі ретуші бар қырғыш, пышақ
іспетті қалақ сынығы, пышақ ... ... түрі ... ... ... ... түскен жердің іздері бар нуклеус, соққыш және қара ... ... ... ... ... ... түскен өндіріс
қалдықтары бар екен.Мұның үстіне мүйізтұмсық , ... ... ... аңдар сүйектерінің сынықтары да кездескен. Құралдар сипатына
қарағанда , ... ... ... ... ... Жоғарғы палеолитте тас
құралдарды өңдеу тәсілі бұрынғыдан күрделірек болған : нуклеустерден жұқа
қалақтар шетінетіп ... ... және ағаш ... ... , ... ... қолданылған.Жұқа жүзді құрал жасауға, мәселен сүңгі ұштарын жасауға
қысқыш техника кеңінен қолданған. 1980 -1983 жылдары автор ... ... ... ... Ертіс бойындағы Шульбинка тұрағында қызу жұмыстарын
жүргізді.Бес мың тас бұйымдар ішінде көптеген ... ... , ... , үшкірлер, кескілер, тескірлер, нуклеуістердің әр түрі, өндіріс
қалдықтары ... ... ... қоса , бұл ... ... ... күл ... ал ошақ айналасындағы едәуір жерден шағын
диаметрлі дөңгелек тәрізді қоңыр дақтар кездесті.Бәлкім , бұлар ... ... ... ағаш ... орны шығар.Ескі жұрттың орны өте
бір қолайлы жерде: биік сөре, сылдыраған өзен, сыңсыған орман – осының бәрі
баяғы заман ... ... ... , ол жаз ... ... ... ... пана болсын деп уақытша жеңіл күркелер салған , ... ... ... мен ... дақтар.Мәдени – тұрмыстық жәдігерлермен бірге өлген
кісінің моласы да табылды, ол оң ... ... ... ... ... ... ... қойылған.Жер бетіне жақын жатқандықтан, қаңқа
шіріп бітуге айналған, бірақ оның табылу фактісінің өзі ... ... ... құралдар дайындауға шикізат ретінде негізінен халцедон
, яшма , кремень, мен тау хрусталі қолданылған.Тас ... ... ... қарағанда мұнда тек байырғы жердің ғана емес , басқа
жердің де әр алуан жыныстары пайдаланылған.Мұндай ... ... мен ... да бар, ... олардың мерзімін 30-25 мың жыл ... ... ... ... жерінде кейінгі палеолиттің толық зерттеліп біткен
ескерткіштері онша көп емес , ... ... бар ... көне тас ... ... ... дамуының ешбір үзілмей ұдайы ... , сол ... ... ... ... ... де
үзілмегеніне көз жеткізеді.
Еңбекке бейімі бар, адам ... ең ... ... иесі ғылымда
презинджантроп деген атпен белгілі.Оның сүйектерінің қалдықтары Шығыс
Африкадан табылған.Ғылымда (шебер адам) деп ... ... ... ... мың жыл бұрын өмір сүрген.Оның миының ауданы 652см ³ яғни ертедегі
маймылдың миынан ... ... де, ... болған.Олардың еңбек
құралдары малта тастың сындырылған түрлерінің қырлары пышақ сияқты ... кесу үшін ... ... тас ... орта
және соңғы кезеңдеріне сәйкес келетін (түрегелген адам, және ... ... ... адам) және синантроп (адам) ... ... ... 1891 жылы ... Ява аралында
табылды.Питекантроп бұдан 1 млн дай жыл ... өмір ... ... адаммен
салыстырғанда елеулі эволюциянық өзгерістерге ұшыраған.Ми көлемі үлкейіп
(959 см³ ) , бас ... мен жақ ... ... аяқ пен ... өзгерген.(Түрегелген адамның) екінші бір түрі синантроп
болды.Синантроп 1927 жылы Қытай жерінде ... –ян ... ... ... бірге әр түрлі формадағы тас құралдар ... ... ... және ... ... ... жер ... ширектік дәуір фаунасы жануарларының көп ... ... сол ... өзін де ақ от ... ... деген
қорытынды жасауға болады.Б.з.б 300 мың (түрегелген адам) қазіргі кездегі
адам түріне, немесе ақылда ... ... ... айналды.Ақылды адамдардың
қалдықтары Еуропада соның ішінде Германиядағы Неандерталь ... ... ... ... ... ... ... одан
әрі жетіле түскен.Бір нуклеустен бұрынғы екі- төрт қалақ емес ондаған жұқа
өткір тіліктер алынды. Бұл ... ... ... ... ... – пышақ тіліктер деп атады.Негізгі өңделетін шикізат
шақпақ тас пен яшма ... ... ... өңдеу әдістері де
жетілдірілді.Енді тастарды бұрынғыдай сындыру арқылы емес , ретушь (түзету)
арқылы өңдейтін ... ... ...... ... ... артық
қабыршақтарды сүйектен және мүйізден істелген құралдармен тазалау арқылы
бітімі әртүрлі құралдар жасай білді ... ... енді жағы да ... ... ... тас құралдың бір жағы қырғыш , ал
екінші жағы кескіш болып келгендері кездеседі.Осы кезеңде қырғыштар, ... ... ... ... ... ... құралдарының 20-
ға тарта түрі болған.
Мезолит дәуірінде аңшылық үшін неғұрлым жетілдірілген қару ... ... ... ... үйректі ұстау үшін жылдам және алысқа ататын
қару керек болды.Сөйтіп жебелі садақ пен ... ... ... метр ... ... ... ағаштан жасалған орақ ... ... аса ... , ... қару ... ... ... дейін сақталып,
көпке дейін мылтықпен қатар қолданылып келді.Садақтың алғашқы қарапайым
түрі тек ағаштан ... ... ... пен ... ... бірнеше ағаш
кесіндісінен жасалды. Жебелер ағаш пен нар қамыстан кесіліп, сүйектен және
мүйізден жасаған ұштары болды.Қазба ... ... ... ... ... ... да ... терісі бағалы аңдардын терісін бүлдірмей
аулау үшін қолданылды. Сондай – ақ ... ... ... ... кеңінен
пайдаланылды. Садақты тұрып та, отырып та, тізерлеп те, ... та ... оғы 80 -100 ... ал ... ... ... оғы 450метр
қашықтыққа жететін .Шебер садақшы минутына 20 оқ ата алды.Мезолит тұрағын
қазған кезде ... адам ... ... ... 1 ... ... ... қарумен аң аулау адамдардың тамақ табу мәселесін
айтарлықтай жеңілдетті.Тас өңдеу әдісі де ... ... ... ... ... ығыстырып шығарды. Тас тілгіштерге ағаштан қолға
ұстайтын сап орнатуды үйренді.
Қолданылған әдебиеттер
Қазақстандағы іздеулер мен қазбалар, ... ... ... ... 1969ж
Қазақстан полеолитінің геохронологиясы,Медоев
А.Г1982ж
Архив Марғұлан атындағы архелогия институты,НАН РҚ
|Кезеңдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... | | | | ... |Бөріқазған, |Ш.Уәлиханов |Ашысай, Үсіктас | ... ... ... ... ... | | ... |
| ... ... | | ... |
| ... ... | | ... |
| ... ... | | | |
| ... | | | | ... | | | | ... (Арал |
|маңы | | | | ... ... |
| | | | | ... ... ... ... ... ... |Әкімбек, |Қосқұдық, Ырғыз, |
|Қазақстан |Жаманайбат, ... ... ... ... ... ... |
| |Семізбұғы ... ... | | | ... |Қозыбай ... ... ... ... ... ... | ... Қанай |Пешеры, | ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... ... ... Аққыр, |Аққыр, Шақпақата,| ... Сам, ... ... ... ... | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... | | | ... ... Иман – ... | | | ... ... |
| | | | |, ... |
| | | | ... | |
| | | | ... |
| | | | |ка, | |
| | | | ... | |
| | | | ... |
| | | | |, ... | |
| | | | ... | |
| | | | ... |
| | | | |, | |
| | | | ... | ... | | | | ... ... |
|– батыс | | | | ... ... | | | | ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... ... |
| | | | | ... Амангельді|
ТАС ДӘУІРІНІҢ АРХЕОЛОГИЯЛЫҚ ЕСКЕРТКІШТЕРІ

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаңа тас дәуірі23 бет
Орта тас дәуіріндегі Қазақстан1 бет
Қазақстан аумағындағы алғашқы қауымдық құрылыс,ежелгі Тас дәуірі, Мезолит, Неолит және Қола дәуірі7 бет
Қазақстан аумағындағы тас және қола дәуірінің ескерткіштері13 бет
Қазақстандағы ежелгі қола және тас дәуірі12 бет
ҚР территориясындағы тас және қола дәуірлері12 бет
Орталық Қазақстанның қола дәуірі5 бет
Қазақстан жеріндегі алғашқы қауымдық құрылыс8 бет
Андронов және Дәндібай-Беғазы мәдениеті17 бет
Кейінгі палеолит кезеңіндегі Қазақстан2 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь