Популяциялар экологиясы

КІРІСПЕ 3
1. ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ 4
3. Бәсекелестік ығыстыру ережесі 14
ҚОРЫТЫНДЫ 15
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 16
Экологияда популяция дегеніміз - бір бірімен өзара қарым-қатынаста болатын және үлкен территорияда бірігіп тіршілік ететін бір түрге жататын даралар тобы. C.G Шварцтың берген анықтамасы бойынша: популяция - бұл қоршаған ортаның үнемі өзгеріп отыратын жағдайында санын тұрақты ұстап тұруға қажетті жағдайлармен қамтамасыз етілген белгілі бір түрдің ағзаларының элементарлық тобы. Популяция ұғымын латын тілінен аударғанда populus - халық, тұрғындар деген мағына береді. Популяцияларға өсу, даму, үнемі өзгеріп отыратын жағдайда тіршілігін сақтауға қабілеттілік тән. Яғни популяциялардың белгілі бір генетикалық және экологиялық сипаттамасы болады.
таралу типін білудің популяцияның тығыздығын іріктеп алу әдісімен бағалаудың маңызы зор.
Іріктеп алу деп популяция тығыздығын бағалауға арналған эксперименттер қатарын атаймыз.

2.1. Популяцияның негізгі қасиеттері

Популяцияны құрайтын даралардың кеңістікте таралуы әр түрлі болуы мүмкін. Ол дараларды қолайлы және қолайсыз физикалық жағдайларға таралу кезінде .дисперсия орташадан месе бәсекелестік қатынастарға реакциясын көрсетеді және неғұрлым жиналуғаа қабілеті күшті Даралар мен олардың топтарының таралуы кездейсоқ олардың айырмашылығы да үлкен болады.
        
        ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ КУРСОВАЯ
(демэкология)
ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ 3
1. ПОПУЛЯЦИЯЛАР ЭКОЛОГИЯСЫ 4
3. Бәсекелестік ығыстыру ережесі 14
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ЭКОЛОГИЯСЫ
Экологияда популяция дегеніміз - бір ... ... ... және ... ... ... тіршілік
ететін бір түрге жататын даралар ... C.G ... ... ... ... - бұл ... ... үнемі
өзгеріп отыратын ... ... ... ұстап тұруға
қажетті ... ... ... ... бір ... ... тобы. Популяция ұғымын латын ... populus - ... ... ... ... ... өсу, ... үнемі өзгеріп ... ... ... қабілеттілік тән. Яғни популяциялардың ... ... және ... ... ... ... ... популяцияның тығыздығын іріктеп алу әдісімен
бағалаудың маңызы зор.
Іріктеп алу деп ... ... ... ... ... ... ... негізгі қасиеттері
Популяцияны құрайтын даралардың кеңістікте таралуы әр ... ... Ол ... қолайлы және қолайсыз ... ... ... ... ... месе ... реакциясын көрсетеді және неғұрлым ... ... ... мен олардың топтарының таралуы кездейсоқ олардың
айырмашылығы да үлкен болады.
бірқалыпты және топтық ... ... ... бірқалыиты таралуы табиғатта өте сирек кездеседі. Ол
көбінесе әр ... ... ... ... ... болады. Мұндай
таралу тшп жыртқыш балықтар мен территориялың ... анық ... ... ... ... мысал ретінде Ла-Манш құмды
жағалауларында тіршілік ететін ... ... ... ... де
мысал бола алады.
Кездейсоқ таралу тек ... ... және ... ... ... ... Мысалы, ұн құртынық ұнның ішінде таралуы кездейсоқ
болады.
Топтық таралу - табиғатта жиі ... ... өзі ... ... ... ... Әсіресе ағаштардың орман ... ... ... Егер ... ... бір ... ... олар әдетте жинақталын топтанып таралады да, уақыт өте келе
олардың таралуы бірқалыпты бола бастайды. Ал ... ... ... ... ... ... өсімдіктер бірлестігінде басылатын
түрлер әдетте топ атанып, ал доминантты түрлер ... ... ... популяция төмендегі қасиеттермен сипатталады.
Популяциялар саны берілген территория немесе көлем ... ... ... Ол еш уақытта тұрақты болмайды және ол ... ... ... қатынасына байланысты Көбею ... өсуі ... де өлім оның ... ... ... ... популяция алып жатқан аудан немесе көлем
бірлігіне ... ... ... (немесе биомассамен) анықталады.
Мысалы, ағаштың 150 ... 1 ... өсуі осы ... ... - ... ... уақыт бірлігінде пайда болған жаңа даралар
саны. Тірі ағзаларга көбеюге деген мүмкіндік берілген. ... ... ... ... ... ... ... көбейгенде бір жасуша 36 сағатта
бүкіл планета бетін жауын ... ... бере ... Бір ... ... ... өнетін болса 10 жылда өзінің ұрпақтарымен бүкіл дүние
жүзін алып кетер еді. Іс жүзінде ... ... еш ... ... аспайды.
Өлім — белгілі бір кезенде өлген даралардың өлімнің үш түрін бөліп
көрсетуге болады. Барлық ... ... ... ... II даралардың
дамуының ең ерте кезеңде өлімінің жоғары болуымен (айқұлаң); III ересек
(қарт) даралардың ... ... ... ... (адам).
Тірі дараларар%
Ұрпақтың өмірінің ұштастығы ... Өлім ... ...... мен өлімінің арасындағы айырма; өсім оқ
немесе теріс болуы мүмкін.
Өсу жылдамдығы — уақыт бірлігіндегі ... ... Erep R ... ... бір ... ... беретін ұрпақтарының орташа санын
белгілесек (таза көбею жылдамдығы), онда:
R() > 1 ... ... ... ... ... = 1 ... саны тұрақты;
R() < 1 кеміп бара жатқан популяция.
Популяциялардың жыныстық және ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл көрсеткіштің жыныстық
көбеюі басым түрлер үшін маңызы зор. ... мен ... жасы ... ... ... ... ... ұстап тұруға әсер етеді.
Аталықтар мен аналықтардың ... өмір ... және ... әр
түрлі болуы мүмкін.
Мысалы, көптеген масалардап байқағанымыздай, кенелердің ... ал ... ... тозақымен қоректенеді немесе сусардын
аталығымен салыстырғанда барлық азық-түлік түрімен де қоректене береді, ал
аталығы незінен тиінмен, ірі ... ... ... ... тек жасы мен әр ... тоатардың қатыпасын
ғана емес, бұл қатынастың жыл маусымдарындағы биогерцеаоздардый ауысуы
кезіндегі өзгерісін, ... ... ... ... ... ортамен өзара әсерін көрсетеді:
жаңадан туылған;
2) жас - өсіп келе жатқан даралар, ... ... ... ... - ... ... ... t ересек - жыныстық
жетілген жануарлар, ... ... ... жағынан
көбеюге қабілетті жануарлар; 5) қартайған - көбеюге қабілеті жоқ даралар.
Әдетге ... ... ... ... ... Олар біртіндеп бір-біріне
өтіп отырады және үаемі жаңарыа отыруы популяцияның ... ... ... ... ... Кей ... бұл ... бұзылуы да мүмкіа: қаадай
да бір ... ... ... ... популяцияның деграциясына немесе
керісіаше, шектеп тыс артуынан әкеліп соқтыруы мүмкін. Жастық ... ... ... ... және оның ... ... ... табылады. Жастық пирамидалардың негізгі типтерінің мысалы
8-суретте көрсетілген.
Жастық ... ... ... ... да ... ... ... болады.
Неғұрлым жыныстық-жастық құрылым күрделі болса, соғұрлым популяцияның
бейімделушілік мүмкіндіктері жоғары ... түр ... ... тән ... ... ... 110-120
жас деп есептейді.
Ертедегі Рим мен ... ... ... жас, бар ... 25 жас ... ... дерек бар. Орта гасырларда ол 30 жасқа дейін көтерілді.
Қазір өркениеттің дамуына байланысты дүние ... ... жас ... ... 1950 жылы ол ... алғанда 50 жас болса, 1990 жылы - 63 жас
болған.
Популяция санының динамикасы. Поауляцияның саны негізінен ... екі ... ... - туу және ... ... ... ... ироцесі теориялық жағынан алғанда
шексіз өсуге қабілетті -биотикалық потенциал (экспоненциалдық қисық) (А),
бірақ қоршаган орта ... бұл ... ... іс ... өсу
логистикалық қисықиен (Б) сииатта-лады. Теориялық және іс жүзіндегі өсудің
арасындаш айырмашының ортаның ... ... ... ... Популяцияныц санынын ... ... (А) ... (Б) кисықтары
ГІоауляцияның жалпы саны маусымдық, көижыл-иериодты емес ... ... ... тыс күрт ... ... ... ... санының осындай өзгерістері оның санының динамикасы болыи
табылады.
Популяция ... ... ... шартты себеатерін атап
көрсетуге болады:
1) азық ... ... ... ... ... әкеледі, ... ... ... ... ... фактор болады. Азық ... ... ... ... ... ... ... артуы мен кемуі ... ету ... ... ... ... ... ... жыртңышаен, жемтік ... иесі ... ... қатынастар популяция ... ... бір ... ... ... ... ... ... ... ... және ... ... көа әсер етеді және олардың ... ... ... ... бір ... бо ... Осы ... аайда болганда оаы ретгеудщ популяция ... ... ... ... ... механизмге эмиграцин жатады. Эмиграция —
берілген ... ... ... популяцияның бір бөлігінің оръщ
ауыстыруы. Тіләннің кейбір түрлерінде популяция тығыздығының артуы қанатты
даралардық иайда бо-луына әкеледі де, олар ... ... орын ... Тығыздық артын кеткен жағдайда бірқатар сүтқоректілер (әсіресе
тышқан тәрізді ... мен ... да ... ... ... ... деңгейден тө-мендеген жагдайда олардың
көбею кезіндегі өнім-ділігі артын, ерте жыныстың жетілуге ... ... ... кейбір механизмдері ... ... ... ... егер ... өзінің үясын
әнімен белгілейтін ... ... жұп ... ұя салады.
Көптеген ... ... ... әр ... ... ... белгілейді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... шектен
тыс артын кетуіне кедергі жасайды. ИИ. Шмальгаузен (1884—1963) барлың
биологаялық жүйелер ... бір ... ... ... ... қабілетті (грек тілінен аударганда homoios ' ұқсас, сол,
stasis — ... ... ... деді ...... соның ішінде попу ... ... ... ... түрақты динамикалық теие-тендікті ... ... ... ... ... ... санының
белгілі бір ... шама ... ... ... 1929 жылы ... ... У. Кеннон.
Ен ... ... жеке ... ... соқ ғана ... жүйе ... ... Поиуляция санын реттеудің
маңызды ... ... ... да бір ... ... әсерше жаүаи ретінде агаада ... ... ... ... ™кін- арнайы зақымдаушы агенттщ табиғатына
байланысты (мысалы, салқын ... әсер ... жылу ... ... ... ... агзаның өзгерген жагдайларга бейшделуі.
.2. Биотикалық факторлар
Биотикалың фактор дегеніміз даралар мен иоиу-ляциялар арасындаіы өзара
әсерлердің түрлері. Био-тикалық факторлардың екі тобы ... ... грек ... аударганда homoios бірдей) және түраралық
(гетеротшітік, грек ... ... heteros — әр ... ... бір ... ... ... байқалады.
Гомотшітік реакциялардың ішінен экологиялық маңызды түрлеріне трп иен
масса, түрішілік ... ... ... болады.
Топтың эффект - тои ңұрын тіршілік ету мен ондагы ... ... ... физиологиясына, дамуы мен көбеюіне әсері.
Көитеген бунақденелілердің (тарақандар, қанатты шегірткелер және т.б.)
топта жеке ... ... ... зат ... өсуі мен ... жылдам
жүреді.
Көитеген жануарлардың түрлері тек үлкен топқа біріккенде гана қалынты
дамиды. Мысалы, африка пілдерінің өмір сүруі үшін ... 25 ... ... ... ал ... бүгыларынық өнімділігі жогары
үйірлері 300-400 дарадан кем ... ... нын өмір сүру ... ... мец табуын, жауларынан ңоргануын оңайлатады. Қасқыр. лар үйірі ірі
жануарларға шабуыл ... ^ жеке ... мұны ... ... ... ... таяз суга ... үстау оңай.
Бірігпі тіршілік ету кезінде өмір сүру қабілетініц артуына ... ... тиім ... ... эффект» деп атайды. Ол жеке
дараньц өзінің түріне жататын дараның қасында болуың исихо-физиологиялық
реакциясы түрінде ... Мы ... қой жеке ... ... соғуы, тыныс алуь
жиілейді, ал жақындап келе жатқан үйірді көргендо бұл процестер ... ... ... ... зат ... ... колониямен са
лыстырғанда жоіары болады. Бұл энергияны көи ... ... ... ... ... ... жануарлардың тоитан тыс өнімділігі ісм
асиайды. ... ... ... егер басңа қүстарды көрмесе
жүмыртқа салмайды.
Тоитың эффект жеке тіршілік ететін түрлерді байқалмайды. Егер ... ... тұру ға ... етсе, олардың көатеген көрсеткіштері ңа
лыиты ... ... ... ... кірпілері тоита үстаса жеке
кірпімен салыстырғанда 134%-й ... көи ... ... шектен тыс артуы мен іюпу ляция тығыздыгының артуы
арқылы массалың ... ... ... ... ... ... ... жануарлардың өмір сүру жасын» кері әсер етеді. Мысалы,
ұндагы үн ... ... ... ... ... ... ... ұнның мекен ету ортас^ ... ... Бұл осы ... иопуляциясындагы өнімділіктің
төмендеуі мен өлімнің артуына әкеледі.
Табигатта тоитық эффект иен массалық эффект бір ... ... ... түрі ... түрдің оитималды мөлшері мен популяцшның
оитммалды тыгыздығы болады ... ... ... ... ... де ... ... негүрлым
бәсекелестердің қажеттіліктері ұқсас болса, бәсекелестік жоғары болады.
Гетеротшітік реакцнялар әр түрге жататын ... ... ... ... түрлері
|№ |Гсторі >тм і ітік р(>акі іиялар|/\ түрі |Н түрі ... ... |- |- ... |(лімбиоз |+ |+ |
|a ... ... ... |+ |+ |
| |оту | | ... |Коммрпгллизм |+ |0 ... ... |- |0 ... ... |+ |-■ |
| |1 ... |+ |- ...... ... огор ... «+>> — ... 9«>р; ... ... (тріг) -осор.
г Бәсекелесгік. Азық өмір сүру ортасы және басқа ңажетті жаідайлар
үшін болатын даралар ... кері ... ... ... ... мен ... арасындағы азың үшін бәсе-і-стікті
айтуга болады. Бәсекелестік тікелей немесе жанама болуы мүмкін.
Көбінесе ... бір ... ... ... ... Мысалы, бидайық иен ... ... ... нен емен ... ... ... ... ... ... ... Сймбиоз (селбесу) дегеніміз
— әр ... ... ... екі ... аайдалы бірігш тіршілік
етуі Жануарлардагы ... ... — шаян ... ... ... етуі ... Актинш шаянның
арқасына бекінш оны атпа ... ның ... ... актиния шаяннан қал ган тамақ ... ... они ... ... ... ... ... дәр? жеде
дамыган симбиозга ... ... бола ... ... ... жолдарында талшықтылар м? кендейді. Термиттер ... фер ... ... ... агашиен
қоректенуі1 қабілетті. Мұны ... ... ... жү# ... Ал ... ... ... термитте) пайдаланады.
Термйттер осы ішек ... тір ... ете ... ... ... ... ... -кыналар. Қыналар
балдырлар мен ... ... ... етуі нәтижесінде
түзіледі.
Әріптестік бірігіп тіршілік ету. Екі іюиуляция ... ... ... ... міндетті емес. Әр түр бөлек тіршілік ете алады, бірақ бірігіл
тіршілік ету екеуіне де пайдалы. Мысалы, құстардың ... ... ... ... тырна мен крачка, олардың бірп^іи өмір ... ... ... ... ... аударғанда commensal — бірге тамақтану).
Бір ағза екіншісінің, есебшен тір-шілік ... ... оған ... ... ... ... ңараганда симбиозға жа-қындау.
Мысалы, жабысқақ-балық ірі ... ... ... да, онымен бірге
қозғалады және оның тамагынан қалган ... ... ... мекендейтін қоңыздарда (қщоңыз, өлек-се қоңызы және т.б.)
гамазды кенелердің қозгалғыш ... ... ... ... ... (латын тілінен аударганда mensa — ... ... ... үшін қолайсыз болыи табылатын өзара ңатынастар. Мысалы, ... ... ... Зең ... ... ... бакте-рияларды жояды.
ліыртқыштық. Популяциялардың біреуі екіншісіне қолаисыз әсер ... ... ... Әдетте жемті-
жыртқыш олтіріи, онымен қоректенеді. «Жыртқыш —емтік» қатынасының
негізінде ... ... ... ... ... деп бір ... қарастыруга ... ... ... аузына ауру және әлсіреген даралар түседі 1УРУДың таралуының алдын
алыи, іюпуляцияны Қтырады. Мысалы, ... ... ... ... бүгыларының интенсивті ... мен ... ... ... ... аударганда parasitus >; арамтамаі^. Бір ... ... ... денесінің ішіне не бетіне бекінпі, иесінің
есебінен тір. шілік ететін ... ... ... ... Адам ... шикі ... шала ... етті аайдалануы нәтижесіаде
сиырдың тасаа қүртта-рын ... ... ас ... ... ... ... тасиа ңұртына айналып, сорғыщ. тарымен ішек қабырғасына
бекінеді. Адамның ... ... ... ... және жылы ... ... ... түрлердің саиын реттеудегі маңызы. Түраралық
қарым-қатынастар био-ценоздардагы ағзалар санының динамикасында зор ... ... ... жоя ... ... ... әсер ... де әсері осындай, иесін әлсірете отырыа, олардын, көбеюін
тежейді, тіаті өліміне де ... ... ... ... ... иен па ... ... экологтар назар ау дарын келген. Солардың ішінен А. Лотканың (1923,
1925 ж.ж.) жүмыстары ерекше орын алады. Ол алгаш рет ... ... ... ... ... ... математикалық үлгісін (модель)
үсынды.
А. Лотканың жасаған тұжырымы: ааразиттердіи өздерінің ... жоюы ... ... ғана ... ... ... да ... болады. Иесінің
бел-гілі бір санына сәйкес ... және ... ... ... артуына байланысты ааразШ іюпуляциясынық тыгыздыгы артады.
Паразит санЫ ның ... ... ... кемуіне әкеледі де, соңгЫ' сы
қайтадан иаразиттер санының ... ... ... толқынды түрде иесі мен ааразиттің ... ... ... ... огырады.
Мүнда динамикалық өзіа-өзі реттеуші жүйе жү-мыс істейді. Паразиттің
санының арту толқыныаан соң иесінің ... арту ... ... ... Паразит - иесі жүйесіндегі іюауляциялар-дың өзара әсерлесу үлгісі
жыртқыш аеа оның жемтігінің өзара ... ... ... ... ... ... В. ... үш заң-ды түжырымдайды:
1) иериодтық цикл ... Екі ... ... ауытқулары
аериодты болады. Жыртқыш аеа ... ... ... мен ... ... саны-на байлааысты
болады;
2) орташа ... ... ... Екі ... ... саны ... ... тәуелсіз,
популяцияаың үлкеюі меа ... ... ... ... ... ... ... больаі қалады;
3) ... ... ... ... Егер екі ... олардың популяцияларыаың тыгыздыгыаа ... ... оада ... ... ... саны артады,
ал ... ... ... ... ... ... әр ... байлааыстардың түрлеріа, рдың ... ... ... үшіа ... ... бірі — ... лық ... (экологическая ниша)
үгымын білу керек.
Әрбір түр ... оның ... ... лар, әр ... ... ... ортада белгілі бір орны болады. Мысалы,
белгілі бір щ. ... түрі өзі ... ... ... ... ... көбейетін орнын, басщ. насыв және т.б. өз еркімен
өзгерте алмайды. ... ... ... қойма не онық жеке-ленген
элементтерін сииаттайды
Экологиялық қойма дегеніміз — агзаның табшш таіы орнын жәнө оның ... ету ... ... ... ... яғни қоршат ортага,
қоректің түріне, ... ... мен әді ... ... ... және т.б. қаты ... жиынтығы. Бұл түсінік «мекен ету орны
нан» көлемді және ... ... ... ... ... ... ... ету орны
агзаның «мекен жайы» (адрес), ал ... ... оның ... ... ... Бір жерде әдетте әр түря жататын көитеген агзалар тіршілік етеді.
Мысальі орманда жүздеген ... мен ... түр лері ... ... ... ... мамандануы — экологиялық қоймасы
болады.
Ормандағы қоян мен тиін бір ... ... ... ... қоймасы әр түрлі: тип негізінен агаиіта тіршілік етеді де,
агаштың тұқы»1 дары мен ... ... ... ... ... ... ... жер бетімен байл8 нысты болады.
Егер ағзалар әр түрлі экологиялық қоймада of наласса, онда ... ... ... ... қатынастарды нейтралды деп
қарастырамыз.
Әрбір ... бір ... ... не оның ... қажет
ететін (қорек, басиана және тб) түрлер болады. Мұндай жагдайда экологиялық
қойма үшін бәсеке ... ... орын ... ... ... Г.Ф. ... инфу-зориялардың екі
іюиуляциясынан , ... ... ... ... ... ... дидиниумның өзінің жемтігі — инфузория ... ... ... алатыны, бірақ содан соң ңоректің жетіспеуінен өзінің өлетіні
көр-еетілді. Егер жемтіктің жеке дараларының тірі ... ... ... ... ... даралары жылдам көбейеді.
Гаузе иринцшгі бойынша әкологиялық жагдай-лары ... екі түр ... бір ... ... ... ете ... (паразит) — жемтік (ие) жүйесіндегі түраралың өзара қатынастар
таза күйінде табиғатта болмайды. Себебі, ... тек бір ... ...

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Демэкология - популяциялар экологиясы8 бет
Демэкология немесе популяциялар экологиясы7 бет
Популяциялар экологиясы - демэкология5 бет
Популяциялар экологиясы туралы11 бет
Жалпы экология175 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Алматы қорығының сирек және жойылып бара жатқан жануарлар популяциясының экологиясы 44 бет
Консорция. Түрлік консорция. Популяциялық эндоконсорттар. Эпиконсорттар. комменсалдар. даралардың және популяцияның ассосациялануы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь