Ғасыр басындағы қазақ әдебиеті мен қазақ баспасөзінің, интеллигенцияның қалыптасуы

Жоспар

І Кіріспе

ІІ Негізгі бөлім

І тарау. Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы мәдени өмірі. ХХ ғасыр басындағы білім мен ғылым.
1.1 Оқу ағарту ісінің дамуы.
1.2 Ғылыми мекемелер мен қоғамдардың қызметі.

ІІ тарау. Ғасыр басындағы қазақ әдебиеті мен қазақ баспасөзінің, интеллигенцияның қалыптасуы.
2.1 ХХ ғасыр басындағы қазақ әдебиетінің қалыптастыру және дамуы.
2.2. Қазақстанның мерзімді баспасөзі.

ІІІ Қорытынды.

ІV Сілтемелер тізімі.

V Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі:
ХХ ғасырдың басындағы қазақ қоғамының мәдени өмірінің біршама алға жылжуы, оқу – ағарту мекемелерінің пайда болуы, алғашқы қазақ баспасөздері, ұлттық интеллегенцияның қалыптасу кезеңі болды. Болашақ қазақ мәдениетінің негізін салушы ұлт қайраткерлерінің ел бостандығы мен тәуелсіздік жолындағы күрескерліктері тарихтағы өзекті мәселе.
Курстық жұмыстың мақсаты:
Ғасыр басындағы қазақ интеллегенциясының қалыптасуы мен дамуы, ұлттан шыққан қоғам мәдениет қайраткерлері және олардың халық үшін сіңірген еңбектері, тұңғыш қазақ газеттерінің шығуы, Айқап пен Қазақ газет-журналдарының қоғамдағы рөлін баяндау, курстық жұмыстың мақсаты ретінде қарастырылады.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы мәдени өмірімен танысу.
- Оқу ағарту ісі мектептердің құрылуын атап өту.
- Ғылыми мекемелер. Орыс географиялық қоғамының ғылымға қосқан үлесін баяндау.
- Қазақ интеллегенциясы Міржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсынов сынды ұлы дала ұлдарының елге сіңірген еңбегін бяндау.
- Қазақстан мерзімді баспасөзінің қалыптасуы мен дамуына сипаттама беру.
- Айқап және Қазақ газеттерінің қоғамдық қызметтеріне тоқталу.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық жұмыс кіріспеден, екі тараудан, қорытындыдан, сілтемелер тізімі мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Курстық жұмыста ҚазССР тарихы кітабы, Әбдіжалил Абдакімовтың «Қазақстан тарихы» кітабы, Ж.Таймағамбетовтың кітаптары, Қазақстан тарихы оқу әдістемелік журналы кеңінен пайдаланылды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақ ССР тарихы. Редакциялар алқасы. Алматы, 1989 ж.
2. Мәшімбаев. Қазақстан тарихы. 1998 ж.
3. Қазақстан тарихы оқу - әдістемелік журнал 2006 № 20
4. Қазақстан тарихы оқу - әдістемелік журнал 2005 № 12
5. Абдижалил Абдракимов. Қазақстан тарихы. Көне заманнан бүгінгі дейін. Алматы 2000 ж.
6. Қазақстан тарихы Көне заманнан бүгінге дейін. Алматы.
«Атамұра» 2003 ж.
7. Кляшторный. Казахстан в летопись трех тысяча летий.
Алматы. 1993 г.
8. Ж. Таймағамбетов. Қазақстан тарихы. Алматы 2001 ж.
9. М.Қозыбаев. Қазақстан тарихы. Дәуір. Алматы, 1997 ж.
        
        Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
І тарау. Қазақстанның ХХ ғасырдың ... ... ... ... ... ... мен ... Оқу ағарту ісінің дамуы.
1.2 Ғылыми мекемелер мен қоғамдардың қызметі.
ІІ тарау. ... ... ... ... мен қазақ баспасөзінің,
интеллигенцияның қалыптасуы.
2.1 ХХ ғасыр басындағы қазақ ... ... және ... Қазақстанның мерзімді баспасөзі.
ІІІ Қорытынды.
ІV Сілтемелер тізімі.
V Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Курстық ... ... ... ... ... қоғамының мәдени өмірінің біршама алға
жылжуы, оқу – ағарту мекемелерінің пайда болуы, алғашқы қазақ ... ... ... ... ... ... ... мәдениетінің
негізін салушы ұлт қайраткерлерінің ел бостандығы мен ... ... ... өзекті мәселе.
Курстық жұмыстың мақсаты:
Ғасыр басындағы қазақ интеллегенциясының қалыптасуы мен дамуы, ұлттан
шыққан ... ... ... және ... ... үшін ... тұңғыш қазақ газеттерінің шығуы, ... пен ... ... ... ... ... курстық жұмыстың мақсаты ретінде
қарастырылады.
Курстық жұмыстың міндеттері:
- Қазақстанның ХХ ... ... ... ... ... Оқу ... ісі ... құрылуын атап өту.
- Ғылыми мекемелер. Орыс географиялық қоғамының ғылымға қосқан үлесін
баяндау.
- Қазақ интеллегенциясы Міржақып Дулатов, Ахмет Байтұрсынов сынды ұлы
дала ... елге ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуына сипаттама
беру.
- Айқап және Қазақ газеттерінің қоғамдық қызметтеріне тоқталу.
Курстық жұмыстың құрылымы:
Курстық ... ... екі ... ... сілтемелер
тізімі мен пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
Курстық ... ... ... ... ... ... ... кітабы, Ж.Таймағамбетовтың кітаптары, Қазақстан тарихы
оқу әдістемелік журналы кеңінен пайдаланылды.
І тарау. Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы ... ... ... ... білім мен ғылым
1.1 Оқу ағарту ісінің дамуы.
ХІХ ғасырдың аяғы – ХХ ғасырдың басында Ресей ... ... беру ісі мен ... ... ... ... ... білім беру ісі мен мектеп жүйесіндегі халыққа білім беру ісі мен
мектеп жүйесіндегі өзіндік ерекшеліктері Қазақстандағы ... ... ... мен ... ... ... көп ... өз ықпалын жасады. Оқу ағарту
ісі таптық сипатта болды, яғни ұлттық ерекшелікке орай ... ... ... 1870 жылы қабылданған «Ресейді мекендейтін ... беру ... ... ... заң ... мектептердегі және ұлттық
шет аймақтардағы жүйесін:
1) әлі аз орыстанғандар үшін;
2) орыстары көп ... ... ... ... ... ... үшін деп 3 санатқа бөлді.
Бұл орайда 1-санат үшін мектептер салынатын болып белгіленді, ... орыс ... ... ... ... ана ... жүзеге
асырылуы тиіс еді. Екінші санат үшін орыс ... ... тиіс ... орыс ... да ... ... да ... оқыту көзделді, ана
тілі ауызша түсіндірген кезде ғана қолдануға тиіс еді. Үшінші ... ... ... ... ... ... тек орыс ... жүргізіледі1.
Заңды жүзеге асыру нәтижесінде Қазақстанда әр түрлі облыстарда әр
алуан үлгідегі ... ... ... Мәселен, Ақмола және Семей
облыстарында – мектеп ... мен ауыл ... ... ... мен ... – ауылдық мектептер, болыстық, екі сыныпты
мектептер, Жетісу мен Сырдарияда орыс – бұратаналы ... ішкі ... және ... училищелер құрылды. Олардың бәрі Халық ағарту
министрлігіне бағынды. ХХ ... ... ... ... ... ... ... мақсаттары мен міндеттері білім беру ісінің жетекші білім беру
ісінің мақсаттары мен міндеттері білім беру ... ... ... ... ... ... ... Қазақ даласындағы мектеп
өзінің білім беру ... қоса ... ... атқарды: ол қазақ халқының
байырғы орыс халқымен ... ... ... ... сіңіреді.
Ол орыс халқының ғұрыптарымен және көзқарастарымен таныстырады.
Қазақтарды баяу болса да жүйелі түрде ... ... ... ... ... ... ... қарама – қарсы тұрып, қазақтарға
Бұқарадан және Ислам діні гүлденген басқа да жерлерден келгендер ... ... ... ... ... ... ... «білім беру мәселесі
бойынша ерекше ... ... онда ... ... ... берудің
негізіне И.Ильминскийдің жүйесі алынды. Кеңестің қорытындылары ... ... ... болды, Ал ұлттық аудандарда, соның ішінде
Қазақстанда енгізілуге тиіс ... 1) ... ... 2 ... ... ... бұл орайда екінші
жылы орыс мектебінің бірінші сыныбына сәйкес келетін 2) ... ... бір ... ... 3) ... ... 6 жылдық екі сыныпты училище ашу
көзделді.
Сонымен ХХ ғасырдың басында халық арасына орыс ... ... ... ... шет ... ... жөнінде кең көлемді
бағдарлама белгіленді. Білім беру жөніндегі актілерде халыққа білім беруді
одан әрі орыстандыру ... ... ... ... беру ісі
қайраткерлерінің бірі Н.Остроумовтың атап өткеніндей «Түркістан өлкесінде
орыс мектебі ... ... ... ... ... ... Бұл саясаттың
негізгі мақсаттары былайша белгіленді: Орыс – мемлекеттік міндеттер мен
отанымыздың ... ... ... ой – ниеті орыстандыруда
болып табылады, тағы бір ... ...... орыстармен бірге тұтас
бір саяси – мемлекеттік организмге айналуына жәрдемдесу.
Қазақтарды орыстандыруға бағытталған империялық ... ... ... ... ... ... білім беру ісінің жағымды жақтары да
болды – жүргізіліп отырған ресми саясатқа қарамастан, ... ... ... ... ... да ... келе жатқан
қазақ зиялылары орыстар ортасынан көп нәрсені ... ... ... ... ... ... ... алды.
Бірсыпыра жылдар бойы мұсылман мектептері мен, ... ... ... ... ... туралы пікір қалыптасып келді.
Бұл оқу орындары нұрсатты оқу орындарында басқа да кейбіреулерінде
оқытумен қайсібір ... ... ... ... олар ... халқы
сауаттылығының жалпы деңгейіне ықпал жасады, сонымен бірге қазақ қоғамының
дәстүрлі мәдениетін қалыптастыруға жәрдемдесті2
Ауыл шаруашылық мектептеріне біржола көбірек ... ... ... әкімшіліктері ауыл шаруашылығына бейімдеп оқыту ... ... ... ... ... ... бөлмеді, өйткені ол арнайы
қаражатты ... ... еді. ... ... ... 1907 ... ... туралы мәселе өте өткір қойылған ... ғана ауыл ... ... ... ... ... олардың дені ашылмаған күйінде
қалды. Ауыл шаруашылық мектептеріне көбінесе қазақ балалары ... ... ... ... ... жалпы білім беретін ... ... ... ... ... ... іс ... қолдануға
көңіл бөлініп, шаруашылықты жүргізу мәселелеріне онша мән берілмеді.
ХХ ғасырдың басында зиялылар ... ... мен ... ... комиссияның төрағасы Ресей географиялық қоғамының белгілі
қайраткері Б.Г.Герасимов халықтың сауаттылығы туралы ... ... ... ... ... ... да ... географиялық
қоғамының қайраткерлері көп еді. Нақ сол Семейде В.Н.Белослюдов, В.С.Усов,
Н.Я.Коншин және басқалар халықтық оқулар ... ... ... ... ... ... ... беру ісі тарихының кейбір онша
мәлім емес жақтары мен оның негізгі бағыттары осындай.
1.2 Ғылыми мекемелер мен қоғамдардың қызметі.
1861 ... ... ... ... ...... тез қарқынмен алға басты және сондықтан күн ... ... ... ... ... ... ресурстарын зерделеу мен зерттеу
мәселелері тұрды. ... орыс ... ... ... мән берілді.
60-жылдардың өзінде-ақ оның Орынбор генерал – ... ... ... ... ... отырып, 1867 жылдың басында ішкі ... ... деп ... ... көп ... белгілері табылса да,
тас көмір кен орындарының болуы белгісіз, дала өңіріндегі ... ... ... мен ... ... ... бер жағында мәселелер және өте елеулі мәселелер ... ... шешу ... өлкені егжей - тегжейлі ғылыми зерттеудің кемшіліктері
сөзсіз дерлік қателіктерге ұрындырады.
Елдің ... ... ... ... Сібір мен Қазақстанды
игеруден кейін Батыс Сібір бөлімі ашылды. Омбыда Батыс ... деп ... ашу ... ... ... ... Дала ... генерал –
губернаторы Н.Т.Казнаков жазды. Ол 1877 жылғы 30 шілдеде сол кезге дейін-
ақ Омбыда болған ... орыс ... ... кейбір толық
мүшелеріне өзінің арнайы батыс Сібір бөлімін құру туралы өтініш жасағанын
хабарлады. Бұл ... аса ... ... ілігіп, бөлімге жыл сайын 2 мың
сом алып отыруға рұқсат етілді. Кейіннен бөлім туралы ... ... ... ... ... ... ... аяғында Орыс географиялық қоғамының Түркістан ... 1895 ... ... ... ...... ... орыс географиялық қоғамының алдында оның Түркістан бөлімін ашу
туралы өтініш жасады. Сөйтіп, 1896 жылғы 20 ... «Аса ... ... ... ... онжылдығында Жетісу облысы елеулі рол атқара
бастады, бұл ... ... ... ... ... көптеп ағылып
келуіне, сонай-ақ оның әлеуметтік мүмкіндіктеріне ... ... ... кең – ... ... экономикалық тұрмысын, геологиясын,
географиясын және т.б. жүйелі түрде ғылыми қолданбалы тұрғыдан зерттеу ... ... ... ... ... ... біріне шығып,
соған байланысты Жетісу бөлімін ашуға әрекеттер жасалды.
Семей ... ... ... ... ... сол ... ... және саяси өмірінде Дала өлкесінің де облыстың ... ... ... ... ... ... арта ... элементтер де аз рөл атқарған жоқ. ХХ ғасырдың ... ... ... ... кейін Жетісу облысында Орыс
географиялық ... нақ ... ... ... ... ... аса маңызды бөлігі экспедициялық жұмыс болды.
Географиялық ... көп ... ... ... ... ... ғылымын дүние жүзіне әйгілі етті4.
Тұтас алғанда, Қазақстанның табиғатын зерттеу жөніндегі экспедициялар
орталық қоғам тарапынан да, ... ... ... да өте ... ... ... Орыс қызметін жалпы түсіну үшін зор
ғылыми маңызы болған жекелеген экспедицияларға ғана тоқталып өту ... ірі ... бірі – ... пен А.Н. ... Тянь-
Шаньдағы Хантәңірі ауданына экспедициясы, 1884 жылы ...... ... ... 1885 жылғы 22 мамырдағы
хатында да нақ ... ... ... бұл хатта ол «Хантәңірінің тамаша
таулар тобын зерттеуді өзіңіздің ... ... ... аса ... отырып өтінемін» - деді.
Верный мен Ыстықкөлге мушкетов ... ... ... ... ең ... ... И.В.Мушкетовтың Түркістандағы жер
сілкінісі тектоникалық деп сипаттауы ... Осы жер ... ... ... ... ... бөле ... жылдарда Л.С.Бергтің басшылығымен атақты Арал экспедициясы
ұйымдастырылды. Арал ... Орыс ... ... ... ұйымдастырды, 1897 жылдың аяғында – ақ ... ... ... рөлі және оны ... ... Өлке үшін экономикалық
маңыздылығы жағынан Арал ... Орта Азия ... ... ... орын ... - деп ... болатын.
Жалпы алғанда, ХІХ ғасырдың аяғы – ХХ ғасырдың басындағы экспедициялық
қызмет азды – ... ... ... ... өз бағдарламасы болды,
экспедициялар көбінесе не ... не аз ... ... ... Бұл ... ... кең ... нақты
материал жиналып, ол экспедициялардың фрагменттерінен, яғни нәтижелерінен
фактілердің жинақталуына және ... ... ... ... дүниеге айналдырыла бастады.
Қазақстанды зерттеу жөніндегі әр түрлі ғылыми мекемелердің сан қырлы
қызметі ғылым тарихын зерттеу нысанына айналды, яғни ... ... ... ... ... ... онда мейлінше әр алуан, көбінесе Ресей
империясының билеуші күштерінің саясатын идеологиялық жағынан ... мен ... ... ХХ ... ... ... әдебиетінің
қалыптасуы және дамуы.
Ресейдегі ХХ ғасырдың басындағы революция қозғалыс ... ... ... ... ... да ... әсерін тигізді.
Саны аз ұлттық зиялылар осы ... ... ... пен
бостандық үшін, халықты ғасырлар бойындағы ұйқыдан ояту үшін қос езгіден
патша үкіметінің ... ... және ... ...... құтылу үшін күрес басталды. Зиялылар халықты тәуелсіздік
жолына шығарды.
Қазақ жазушылары мен ... ... ... ... Абайдың
ағартушылық, демократиялық дәстүрін жалғастырып, оларды отаршылдыққа қарсы
күрес идеясымен байланыстыруға тырысты. Ұлттық қозғалыстың ... ... ... пен ... ... ... шығармашылығын, қоғамдық
саяси қызметінің революциялық – демократиялық бағытта ... ... ...... ... шығармашылық қызметінде ғана емес, өздерінің
қоғамдық – саяси қызметінде де ерекше мән ... ... 1905 ... ... ... ... – демократиялық партияның съезінде қазақтардың тәуелсіздігін
талап етуі, бұл идеяны «Қазақ» газетінің (1913-1918) ... ... ... ... ... үкіметі құлағаннан кейін Алаш автономиясын
құруға әрекет жасасуы айғақ болып ... ...... ... Абай мен Шәкәрімнен
кейінгі жарқын бейнесі, қазақ тарихында орны зор ұлт ... ... ... ... ... ... Оның «Маса» деген поэтикалық
жинағы (Орынбор 1911) халықтың ауыр, құқықсыз жағдайына, оны ... ... ... ... ... халқын сауаттандыру, мәдениеттендіру
болды.
А.Байтұрсыновтың «Қырық мысал» деген кітабы (Петербург 1909ж) Крылов
мысалдарын қазақ ... ... ... тек ... ... ... ... жоқ, сонымен қатар ұлтты сауаттандыру жолында ... ... ... жасады.
1912 жылы оның «Оқу құралы» және Тіл құралы оқулықтарын жазып олар үш
бөлімнен құралды: фонетика, морфология, ... ... ... ... ... үшін ғана ... ... қатар бүкіл
түркі тілдес дүние үшін де жаңалық болды.
А.Байтұрсынов пен Міржақып ... ... ... тұңғыш
партиясы «Алаш» бірлестігін ұйымдастырды.
Міржақып Дулатов ... ... ... ... ... ... ... жеген күрескер. Ол Ахмет Байтұрсыновпен халық
бостандығы ... ... ... да ... саласында қатар жүрген
үзеңгілес серігі. Оның «Оян қазақ!» (Уфа) 1909 жинағы - халық ... ... ... ... ... бірі. Ол өз заманының
оқырмандарына ойы мен санасына ықпал жасай отырып, олардың ... ... ... ... алдындағы жауапкершілігіне аударды. Өз заманындағы
қазақ қоғамы өмірінің келеңсіз жақтарын ашып ... ... ... жаңа ... шақырады, басқа халықтардағы жақсылық жағын
үйренуге ұмтылады, ғылымды, білімді, әйелдердің тең ... ... ... ... ... ... бастап отаршылдыққа қарсы
бағытталған кітап ретінде қабылданды, оның таралымы жойып жіберілді, ... ... ... ... рет түрмеге қамалды. Алайда бұл ақынды
мойытпады, ол өзінің әдеби ... ... сол ... ... ... ... Бұл ... ол «Бақытсыз Жамал», романын (Орынбор 1910)
Азамат (1913) Терме (1913) ... ... ... – уақыты жағынан бірінші жазылған қазақ романы. ... ... ... мен ... сенімдердің құрбаны болған Қыз –
Жамалдың ауыр ... ... ... ... туып келе жатқан жаңалықтың өшіп бара жатқан
ескілікпен ... жас ... ... ғасырлар бойындағы негіздерді
жақтаушылармен қақтығыстары көрсетілген. Роман жастардың бойында еркіндік
сүйгіш идеялардың туындау үрдісін ашып көрсетумен де ... орыс және ... ... ... ... Шилпер,
Тоқай, бірқатар туындыларын аударды. Дулатовтың қазақ көсемсөзін дамытуға
да қосқан үлесі баға жеткісіз.
Хх ғасып басындағы көрнекті ... бірі ... ... тәуелсіздік ісіне. Халықтың ... пен ... ... зор үлес ... ... Ол өткір сыни бағыттағы, әділетсіз өмір бет
пердесін ашатын ... пен ... ... туындылар қажет.
Торайғыровтың пікірінше, халық өз тағдырын өзі ... бұл үшін ... ... ... жүру және ... ... сияқты даму керек.
Отаршылдыққа қарсы күрескен бауырларына ынтымақтастық ниет ... ... ... ... ... (1918) ... Байтұрсыновты,
Бөкейхановты «Күн, «Таң», «Ай» деп атайды6
Сұлтанмахмұт қазақ әдебиетінің оның ...... ... ... ... ... ол ... әдебиеті үшін жаңа жанрларды
қалыптастыру мен ... ... ... іс ... Оның ... ... Сұлу». «Кім жазықты» романдары. «Адасқан өмір», «Кедей» поэмалары,
лирикалық өлеңдері, көсемсөздік, сан ... және жан – ... ... ... Ақын әлі де ... ... пен ... күн кешкен
қазақ қоғамы дамуының өткір әлеуметтік проблемаларын ашып көрсете білді.
Қазақ әдебиетінде Абай ... ... ... ... ... ... Сұлтанмахмұттың шығармашылығынан таба аламыз.
Қазақ әдебиетінің сыншыл бағытын дамытуда, көркемдік құралдар арқылы
ағартушылық идеяларын асқақтатуда ... ... ... ... ... ... ... (1872-1929) Спандияр Көбеев (1878-1956) Бекет
Өтетілеуов (1883-1949) Әріп Тәңірбергенов (1856-1924) ... ... ... ... ... ... және ... ерекше маңызы болды.
Поэтикалық шеберлікті дамытудың және байыта ... олар ... ой ... ... үлес ... Егер С.Дөнентаев сюжетті шағын
өлеңдер мен мысалдар жанрын дамытса, С.Көбеев өмір ... ... ... ... ... пен Б.Өтетілеуовтің шығармашылығы
педагогикалық қызметпен астасып жатты, олардың екеуі де ауыл ... ... ... тәрбиелеуге кеңінен пайдалана отырып, ... ... ... ... ... ... «Қалың мал»
романы, балаларға арналған хикаялары мен өлеңдері осылай туған. С.Көбеев
пен Б.Өтетілеуов аударған орыс ... ... аз ... ... басындағы қазақ ақын – жазушылары өздерінің бағдары мен
көркемдік ізденістері жөнінен әсте де бірдей емес. Талант көп ... ... қыры да ... түрлі болмақ. Олардың көбісін революциялық-
демократиялық және ... ... ... ... ... бәрі ... халықтар әдебиетіні озық идеяларын
меңгеруге ... ... ... шығыстың демократиялық әдебиетінің
тәжірибесін пайдалана отырып, таза ұлттық дәстүрде жазған ақындардың тұтас
тобы ... ... ... ... әділетсіздігін, патша
үкіметінің отаршылдық саясатын олар да ... ... олар бұл ... ... таба ... оның шешімі өткендегі «Жақсы» заманға оралуда деп
тапты. Бұл ақындар қатарына Мәшһүр ... ... ... ... ... ... болады. Олардың реалистік туындылары
біздің сол дәуірдегі шындықты ... ... ... кімнің жері?» - деген кітабы (Қазан. 1907) тәркіленіп, ал ... ірі ... ... ... ... басындағы қазақ әдебиеті дамуының ерекшелігі оның басқа
халықтардың әдебиеттермен байланысы ... ... ... жағдай қоғамдық
– экономикалық байланыстардың күшеюіне рухани мәдениет саласындағы қарым –
қатынас үрдісін жандандыра ... Бұл ... ... ... ... рөл ... оның ... Түркістан уалаятының газеті (1882-1902)
салып берді. Олардың беттерінде орыс әдебиеті мен дүниежүзілік классикадан
аудармалар басылды.
Олардың ... орыс ... мен ... ... ... ... ... дәстүрлерін жалғастыра отырып
Ә.Тәңірбергенов пен Ә.Найманбаев А.Пушкиннің «Евгений Онегинінен» үзінділер
жариялады., сондай сюжетпен өз туындыларын жасады. «Капитан қызы» ... 1903) мен ... ... ... 1912) ... ... мысалы» (1909) мен С.Көбеевтің «Үлгілі тәрбиесі»
(1910) кітап болып жарық ... ... ... ... ... Крыловтың туындыларын аударды7.
Ғасырдың басында қазақ әдебиетінің дамуына 1916 жылғы ұлт – ... ... ... ... ... ... тыл ... алу
туралы патша жарлығы себеп болды. Отаршылдық ... ауыр ... ... ... ... қандайда бір үмітін үзіп, өз
билеушілеріне қарсы көтерілді.
Амангелді, Бекболат сияқты халық батырларының басшылығымен көтеріліске
шыққан халық ... ... ... ... ... ... ... көтеріліс басшылық ететін ұйымдасқан орталығы бомай, көп кешікпей-
ақ бәсеңдей ... ал ... ... одан ... де ұзақ ... ... Халықтық әдебиетте бұл көтеріліс ... ... ... ... ... ... ... патша
өкіметінің қысым көрсетуі туралы, бостандық жолындағы күрес туралы,
көтеріліске шыққан ... мен оның ... ... ... ... ... ішінен азаттық қозғалысына тікелей қатысып, ... ... ... мен ... бастан кешірге Сәт Есенбаевты,
Күдеріні, Омар Шипинді, Төлеу Көбдіковты, ... Иса ... ... ... Омар мен ... аңызға айналған Амангелді туралы, Иса
– Бекболат туралы тарихи жырлар туғызды.
Аталған туындылар қазақ әдебиеті тарихынан лайықты орын ... ... ... ... жаңа ... нақты тарихи оқиғалар
шығарма арқауын құрады.
1919 жылғы ұлт – ... ... ... ... ... ... ... бойынша алынған жігіттердің майданнан жазған хаттары және
оларға қайтарылған жауаптар нысанында жазылған туындылар да кездеседі.
1916 жылғы ... ... ... ... ХХ ... басындағы қазақ
әдебиетін жаңа мазмұнмен толықтырып, оның халықтық демократиялық сипатын
байытты.
Отаршылдық басқару жүйесі кезіндегі қазақ ... ... ... ... дамуында өзекті проблема болып қала берді. Сол кезеңде
әдебиетке келген М.Жұмабаев, ... ... ... ... ... жас ... ... ағартушылық дәстүрлерді
жалғастырып, оны бостандық ... ... ... ... ... ... Қазақстанның мерзімді баспасөзі.
ХХ ғасырдың басына қаарй Қазақстанда ұлттық қазақ ... ... ... ... ... бір ... еуропалық білім алғандар
еді. Олар Шығыстың ... ... ғана ... ... қатар Батыстың
буржуазиялық революцияларының да ықпалын, патша ... ... өз ... үдей ... қысымын бастан кешірді. 1905-1907
жылдардағы революциядан кейін Ресейдегі мұсылмандардың, соның ішінде түрік
халықтарының ... жаңа ... ... ... ... ... ... дамуына капитализмнің, тауар-ақша қатынастарының көлік және байланыстың
дамуы да, өлкені одан әрі ... ... ... Туып келе ... ... ... ... орыс буржуазиясымен ... ... енуі ... ... ... және ... ... реформасының
қажеттігін туығзды.
1905 жылы Ресейде баспасөз бостандығы жолындағы күрес жеңіске жетті.
Орыс тарихында революциялық газеттер ... рет өзін ... ... ... ... ... ... жүйесі 1002 аталымнан тұрса, ал 1905 жылдың
өзінде –ақ 1350 ... пен ... ... ... ... 372 миллион дана газет
таратылды. 1908 жылы 2028 мерзімді басылым шықты, ал ... ... 30-35 ... ... ... ... саны ... Мәселен 1891 жылы
күнделікті газеттер саны 70 болатын, 1912 жылы ... саны 417 –ге, ... ... ... 649-ға ... өсті, 1913 жылы газеттердің тағы да 200-ге
жуық жаңа аталымы шықты.
Мерзімді басылымдардың жартысы Мәскеумен ... ... ... ... ... ... баспасөздің алғашқы басылымдары «Түркістан
уалаятының» газетін (1878-1882), «Дала уалаятының» ... ... ... ... ... ... шығып тұрды және Түркістан генерал –
губернаторлығының ресми органы ... ал ... ... Дала ... ... ... 1902 ... кейін олар Ақмола мен Жетісу
облыстарының «Ведомостарына» қосымша ... ... ... ... ... бұл басылымдар отарлық басып алуды нығайту және
Шығыстағы бодандарды рухани ... ... ... ... ... мұнда патша жарлықтарын, үкімет ұйымдарының өкімдерін
басты, ... шет ... ... ... ... ... көзқарас
жөнінде «Өркениеттілік миссияны» жүзеге асырған империялық саясаттың мәнін
түсіндірді.
Сондай-ақ бұл басылымдар ақпараттық – анықтамалық ... ... ... ... ... ... ... отарлық өлкенің
тұрмыс салтын насихаттау миссиясы жүктелді. Осы мақсатпен ... ... ... ... ... этнографиясы мен әдебиеті жөніндегі
материалдар жарияланды.
Бұл ... ... ... ... ... ... ... ғылым мен
техника саласындағы жетістіктер туралы ақпарат ... ... ... ... ... ... ... халқының тарихы жөніндегі, мақалдар мен ... ... ... ... ... ... жарияланымдар қазақ
оқырмандарының зор ынта – ықыласын тудырды.
Жергілікті халық арасында бұл газеттер ... ... ... ... ... үлгілерін (Шахнаме, Фархат-Шырын, Мың бір ... т.б.) ... ... ... ... ... ... жылы бірінші рет қазақ тілінде Ш.Ш.Уәлихановтың өмірі туралы мақала
жарияланды. Орыс оқырмандаы Ы.Алтынсариннің, ... ... ... ... берілген туындыларымен бірінші рет танысты.
М.Ж.Көпеев, Ш.Құдайбердиев, ... ... ... ... ... Ж.Айманов және басқалар. Дала уалаяты
газетінің белсенді авторлары болды. Көріп отырғанымыздай ... ... жаңа ... ... шығармашылық ізденістерінің басында
өзінше бір шыңдалудан өткен.
Ресми емес қазақ ... ... ... ХХ ... ... азаттық қозғалыспен тығыз байланысты.
1907 жылы наурызда Троицкіде «Қазақ» газетінің бірінші (әрі ... ... ... Тиым ... ... номеріндегі «Біздің мақсаттарымыз» деген
бас мақаланың авторы М.Дулатов еді. Нақ сол жылы ... ... ... ... ... шығаруды жолға қоймақ болған әрекеті де табысқа
жеткізбеді.
Ұзақ уақыт күш – ... ... ... ... арқасында
М.Сералин 1910 жылдың аяғында журнал шығаруға рұқсат алды.
Ұйымдастырушы және баспагер идеялық басшысы және редакторы ... ... ... және ... ... ... сол
кезге қарай белгілі ақын, әдебиетші, қоғам қайраткері болға. Кеңестік
тарихнаманың дегені жүріп тұрған ... ... ... ... ... ХХ ... басында Оңтүстік Оралдың революцияшыл
социал-демократтарының шеңберіне кіргізуге тырысты. ... бәрі ... ... ... контреволюциялық ұлтшыл деп айыптаған. «Қазақ»
газетіне қарсы қою мақсатымен ... еді. ... өз ... ... ... ... таптық, саяси және экономикалық бағдар
ұстанбады. «Оренбургский край» ... ... ... ... деп ... кездейсоқтық емес.
М.Сералиннің сіңірген еңбегін атап өте келіп ... ... ... ... ... ... ... бірінші болып
жолға қойды.
«Айқап» журналы 1911 жылғы ... 1915 ... ... ... ... бір рет, ал ... соң екірет шығып тұрды. Барлығы 88 нөмірі
шықты, таралымы 1000 данаға дейін жетті.
Қазақ газеті апталық басылым болып шығып тұрды. 1913 ... ... ... ... ... ... 3000 дана таралыммен 265 нөмірі жарық
көрді. Жекелеген нөмірлері 8000 данаға дейін жететін таралыммен шықты.
А.Байтұрсыновтың шебер ... мен ... ... ... ... жазды. М.Дулатов – жоқтан барды жасаған деуге болатын және патшалық
–полицейлік режимнің ауыр жағдайларында ... ... ... жабылар
алдында өз баспаханасы, қағаздың қоры, ... ... ... таралымы
8000-нан асты. Редакциялық алқа 1914 жылғы жаңа жылдық 45-нөмірінде ... ... ... жаздырып алатынын хабарлаған. Бұған қоса оны Орынбор,
Уфа, ... ... ... ... ... ... да бірқатар
қалалардағы, сондай-ақ Туркия мен Қытайдағы оқырмандар алып тұрды.
Қазақ газетінің редакторы Орынборда айдауда жүрген кезінде сол ... ... ... ... қөшбасшысы болған, аса көрнекті ақын,
көсемсөзші, түркі тілінің шаманы Ж.Дулатов анықтауынша, қазақ әдеби ... ... ... ең ... – ой өрісі аса кең және ұлт ... көре ... ... ... ... Ахмет Байтұрсынов болды.
Азаттық қозғалысының мұраттарына, қазақ халқының топтасуы мен ... ... ... ... ... пен және ... көптеген
салаларынан энциклопедиялық білімділік оны ұлт ... мен ... ... ... ... ... басындағы демократияшыл қазақ зиялыларының бүкіл азаттық
қозғалысы сияқты, бұл газеттің жетекші бағытын белгілеуде ... ... ... аса ... ... ... ... тарихшы,
этнограф, әдебиеттанушы, статистик социолог, көсемсөзші, ... ... ... зор рөл ... ... біріккен ғажайып үштік А.Байтұрсынов, М.Дулатов,
Ә.Бөкейханов қалың қазақ елінің мүддесін білдіріп, оның ... ... ... ... құра білді. Олар «Қазақ» газетінің төңірегіне қазақ
демократиялық зиялыларының бүкіл бетке ұстарларын, соның ішінде ... ... ... ... ... ... ... Аймауытов, Бейімбет Майлин, Жақып Ақбаев, Халел Досмұхаммедов,
Сәбит Дөнентаев, Мұстафа Шоқай, Мұхамеджан ... және ... да ... ... ... ... ... алды, дегенмен де негізгі
идеялық – теориялық салмақты А.Байтұрсынов, ... Ә. ... ... ... ... ... ... газетінің
беттерінде жарияланған бүгінгі күні қолда бар және Қазақ басылымы жинағында
келтірілген ... ... ... солар жазған. Тек
Ә.Бөкейхановтыңөзі «Қазақ» үшін 200 дей ... ... ... ... ... газет ұлттық көзі, құлағы
мен тілі деп аталған) Редактордың пікірінше газет адамдаржың ... ... ... таратушы халықтық қорғаушысы, оның рухани тәлімгері
болуға тиіс. Сонымен А.Байтұрсынов ... ... ... басылым құруды
ойлады және оны жүзеге асырды.
Газетті оның негізін қалаушылар «Қазақ» деп атады. Халықтың өз ... ... олар сол ... ... ... бұратаналарға
менсінбей қарауға қарсы наразылық білдірді, қазақтар арасында ұлтжандылық
мақтаныш және бірлік идеясын ... ... ... ... ой – ... ... Ол тұжырымдар
проблемаларды көрсеткен кезде соны ала отырып ... Ең ... ... ... ... ... түрік дүниесі
тарихында алар орнын анықтап берді. ... ... оның ... ... ресей құрамындағы қазақ ұлттық ... ... ... ... ... ... айналды. Шаруашылықтағы
өзгерістер деген сериясы мақалаларында Ахмет Байтұрсынов қазақ халқының
революциялық даму ... ... ... ... эволюциясын және
мәдениет тарихын көрсетті.
«Алаш» газеті ... тең ... ... Оның ... журналистер, жазушылар: Т.Жомартбаев, А.Баржаксин, Б.Майлин,
Ж.Аймауытов жаңа жаза ... ... ... тұрды.
Қазақ мерзімді баспасөзінің тарихында «Апталық» Сарыарқа газеті ... ... оның ... ... Х.Ғаббасов болды. Газет 1917
жылдың екінші жартысында Семей қаласында ... ... Оның ... ... ... ... және ... басқа да көптеген көрнекті ... ... Онда ... ... ... ... ... С.Дөнентаевтың, Ғ.Қарашевтің, І.Жансүгіровтің, Б.Майлиннің
көсемсөздік ... ... ... ... ХХ ... ... ... сияқты алып шет аймағында қазақтар ... ... ... мен ... бар 24 халқының біріне айналды.
Хат – хабарлардың геогарфиясы өте ауқымды болды - ... ... ... ... ... түспеген ауылдар мен болыстар іс жүзінде
болған жоқ демократиялық қазақ ... ... ... ... ... ... ... съездері туралы империяның сыртқы және ішкі
саясаты, ... ... оның ... ... ... ... Ол ... ғасырлар бойындағы ұйқыдан оянып жатқан халықтарының мүдделерін
көрсетті, ... ... ... ... оның ... туралы
армандарға берілді. Ал алда халықтың тұтас ғасыр бойындағы қиын тағдырын
белгілеп берген революциялар мен ... ... ... келе жатты.
Қорытынды
ХХ ғасырдың бас кезі қазақ мәдениетінің қалыптасу кезеңі деп айтуға
әбден болады. Ұлы Абай ... ... сара ... ... ... ... ... заманының көшбасшылары болып
мәдениеттің дамуына орасан зор ... ... ... ... ... ...
журналдар пайда болып, қоғамға қызмет ете бастады.
«Қазақ» газеті қазақ халқының тұңғыш бұқаралық ақпарат құралы. Газетті
дарынды Ахмет Байтұрсынов ... ... ... ... ... саласында да біраз
ілгерушіліктер болды. Отаршыл патша үкіметі ... ... ... ... итаршы шенеуніктер дайындау мақсатында жүргізді. Қазақ
жерінде мектептер, училищелер, семинариялар ашыла бастады.
Қазақстан байлығы мен ресурстарын ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылды. Биологиялық және ... ... ... ... ... ... ... ХІХ ғасыр соңында құрылған «рыс географиялық қоғамы»
қазақ жерін жан – жақты зерттей бастады. Өлке ... ... ... ... ... ХХ ... басында қазақ жерінде білім, ғылым, оқу-ағартуда,
баспасөзде едәуір ілгерілеушіліктер жүрді.
Тұңғыш қазақ ұлттық интеллегенциясы қалыптаса бастады, қазақ ... ... мен ... ... ... ауыр да ... ... тізімі
1. Қазақстан тарихы оқу - әдістемелік журнал 2005 № 12
2. Қазақстан тарихы оқу - ... ... 2006 № ... ... Абдракимов. Қазақстан тарихы. Көне заманнан бүгінгі дейін.
115-120. Алматы 2000 ж. 101-104 ... ... ... ... ... ... 1998. 139-143 ... ҚазССР тарихы. Алматы, 1989. Редакциялар алқасы. 164-168 бб.
6. Абдижалил Абдракимов. Қазақстан тарихы Көне ... ... ... 2000 ж. 111-112 бб.
7. Қазақстан тарихы оқу - әдістемелік журнал 2006 № 20. 188-189 ... ... ... Көне заманнан бүгінге дейін. Алматы 2003 ж.
«Атамұра» 202-204 бб.
9. Кляшторный. ... в ... трех ... летий. 199-201 бб.
Алматы. 1993 г.
10. Ж.Таймағамбетов. Қазақстан тарихы. Ғылым. Алматы 2001 ... ... ... Қазақ ССР тарихы. Редакциялар алқасы. Алматы, 1989 ж.
2. Мәшімбаев. Қазақстан тарихы. 1998 ж.
3. Қазақстан тарихы оқу - ... ... 2006 № ... ... ... оқу - ... ... 2005 № 12
5. Абдижалил Абдракимов. Қазақстан тарихы. Көне ... ... ... 2000 ж.
6. Қазақстан тарихы Көне заманнан бүгінге дейін. Алматы.
«Атамұра» 2003 ж.
7. Кляшторный. ... в ... трех ... ... 1993 ... Ж. ... Қазақстан тарихы. Алматы 2001 ж.
9. М.Қозыбаев. Қазақстан тарихы. Дәуір. Алматы, 1997 ж.
Тақырыбы: ХХ ғасырдың басындағы ... ... ... ... ... «ХХ ғасырдың басындағы Қазақстанның мәдени
өмірі» тақырыбындағы курстық жұмыс тиянақты жазылған.
Жұмыс кіріспе, ... ... ... ... ... 2 тараудан тұрады.
Жұмыстың бірінші тарауы – Қазақстанның ХХ ғасырдың басындағы мәдени
өмірі. ХХ ғасыр басындағы ... мен ... Оның ... ... ... дамуы. Ғылыми мекемелер мен қоғамдардың ... ... ...... ... қазақ әдебиеті мен ... ... ... Оның ... ХХ ғасырдың
басындағы қазақ әдебиетінің қалыптасуы және дамуы. ... ... ... ... ... ... жазылған. Зерттеуші курстық жұмысын
зерттеу барысында ғылыми әдебиеттер мен мұрағат құжаттарын орынды пайдалана
отырып, ... аша ... ... өзектілігін, мақсаты мен
міндетін көрсете білген.
Сонымен қатар, зерттеушінің ғылыми тақырыбы оқу ... ... жаңа ... ... пәні ... ... ... маңызы зор. Зерттеуші тақырып аясын ашып көрсетуде салыстыру
мен деректемелік ... ... ... жас ... ... ... де жетерлік.
Курстық жұмыс қорғауға жіберіледі.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХХ ғасырдың бас кезіндегі іс-қағаздар18 бет
19-20 ғасырдағы Қазақстан баспасөзі81 бет
Абылай хан, әбілмансұр (1711-1781)63 бет
Алғашқы шығарылған қазақ газеттерінің тарихы4 бет
Инженер –өндірісті ұйымдастырушы25 бет
Инженер-техникалық интелегенцияның қоғамның әлеуметтік құрылымдағы орны мен рөлі12 бет
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
1.ХХ ғасыр басындағы тарихи-әлеуметтік жағдай және оның әдебиеттің дамуына тигізген әсері. 2.Қазақ зиялылары ұлт қамы жолында. 3.Әдеби бағыттардың ерекшеліктері мен ортақ бірлігін ажырату32 бет
19 - 20 ғ. басындағы Қазақстан мәдениеті8 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь