Құмкөл мұнайын ыдырататын микроорганизмдердің табиғи ассоциациясын жасау

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1. Әдебиетке шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1. Мұнай тотықтырушы микроорганизмдер және олардың мұнай көмірсутектерінің тотығуындағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.2. Мұнаймен ластанған топырақты рекультивациялау ... ... ... ... ... ... .10

2. Материалдар мен зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
Зерттеу нысандары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
Қоректік орталар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
Зерттеу әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17

3. Алынған нәтижелер мен оларды талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
Құмкөл мұнай кен орнынан алынған топырақ
үлгілеріндегі микроорганизмдердің жалпы саны ... ... ... ... ... ... ...19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

Пайдаланған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
Соңғы жылдары экологиялық жағдайдың төмендеуі Қазақстанда да, әсіресе Батыс Қазақстан облысы мен Қызылорда облысында көрініс беруде. Осыған байланысты қоршаған ортаны мұнай көмірсутектері мен олардың өнімдерінен тазартуда көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің алатын орны ерекше. Қазіргі кезде микроорганизмдердің көмірсутектерді ыдыратуында көбінесе олардың беткі-белсенді заттар түзу және әртүрлі көмірсуткетерді тотықтыру қабілеттіліктеріне көп көңіл бөлуде /1,2/.
Жұмыстың өзектілігі: Мұнайдың көмірсутектерінің микроорганизмдермен биодеградациясы қоршаған ортадан мұнай көмірстутектерін жоюдың негізгі механизмдерінің бірі болып келеді. Мұнаймен ластанған топырақты тазалаудың ең қолайлы әдісі болып ластанған ортаға активті мұнай тотықтырушы микроорганизмдерді енгізу арқылы биоремедиация жүргізу болып саналады. Сондықтаан ластанған топырақтан алдын-ала шығарылған көмірсутек тотықтырушы микроорганизмдер кешенін құрайтын биопрепараттарды құрастырудың маңызы өте зор. Ресейде, АҚШ-та, Англияда, Қытайда қоршаған ортаны мұнайлы ластанудан тазарту үшін мұнай тотықтырғыш микроорганизмдердің препараттарын алу бойынша көптеген зерттеулер жүргізілуде. Препрараттардың эффективтілігі көбіне жасанды ассоциацияларға кіретін микробты компоненттерге байланысты.
Жұмыстың мақсаты:
Құмкөл мұнай кен орнынан алынған топырақ үлгілеріндегі микроорганизмдердің негізгі топтарының санын анықтау. Қойған мақсатқа жету үшін алдымызға мынадай міндеттер қойдық:
1. Мұнаймен ластанған топырақтағы мұнайдың мөлшерін анықтау;
2. Құмкөл мұнайын ыдырататын микроорганизмдердің табиғи ассоциациясын құру үшін алдымен мұнаймен ластанған топырақтың микрофлорасын зерттеу.
Жұмыстың жаңалығы: Қоршаған ортаның мұнаймен және мұнай өнімдерімен ластануынан тазартудың жаңа жолдарын ашу.
1. Чигаркин О.А. Добча нефти и экологические проблемы Прикаспия // Нефть т газ. 2001, №2. с.101-104.
2. Пиковский Ю.А. и соавт. Проблема диагностики и нормирования загрязнения пов нефтью и нефтепродуктами // Почвоведение. 2003. № 9. с. 132-140.
3. Практикум по микробиологии / под. Ред. А.Н. Нетрусова. –М.: Akademia, 2005. с. 597.
4. Шығаева М.Х., Мұқашева Т.Д., Сыдықбекова Р.Қ. Көмірсутегін тотықтырушы бактериялардың ыдырату белсенділігін зерттеу // ҚазҰҮ хабаршысы. Биология сериясы. 2007. № 1 (31). 87-90 б.
5. Дермичева С.Г., Шигаева М.Х. Углеводородокисляющие микроорганизмы. Алматы. 1994.
6. Шигаева М.Х., Мукашева Т.Д. Современные технологии биоремидиации почв, загрязненных, нефтью и нефтепродуктами // Вестник Каз НУ. Серия биология. Алматы. № 1 (16). 2002. с. 148-153.
7. Звягинцев Д.Г. Почва и микроорганизмы. – М.: МГУ. 1987. 256.
8. Гузев В.С., Левин С.А., Селецкий Г.И., Бабьева Е.Н., Калачникова И.Г., Колесникова Н.М., Оборин А.А., Звягинцев Д.Г. Роль почвенной микробиоты в рекультивации нефтезагрязненных почв // Микроорганизмы и охрана почв. –М.: наука, 1989. с. 129-150.
9. Фаизов К.Ш. Почвы Казахстана ССР // вып. 13 Почвы Гурьевской области., Алма-Ата, АНКазССР, 1970, с. 29-36.
10. Звягинцев Д.Г., Гузев В.С., Левин С.В., Селецкий Г.И., ОборинА.А. Диагностические признаки различных уровней загрязнения почв нефтью // Почвоведение. 1989, № 1, с. 72-78.
11. Солнцева Н.П. Влияние техногенных потоков на морфологию почв в районах нефтедобыч // Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем. –М.: Наука, 1992. с. 26-39.
12. Солнцева Н.П. Изменеие морфологии дерново-подзолистых почв в районах нефтедобыч // Почвоведение. 1982, № 6. с. 32-44.
13. Васильев Г.К., Суравцева Э.Г., Белоусов В.В. Микробиология. 1993. Т62. В.6 с. 1093.
14. Назина Т.Н. Закономерности распространения микрофлоры в нефтяных пластах. М.: Наука. 1985. с. 129.
15. Бирштехер Э. Нефтянная микробиология. 1957. с. 487.
16. Розанов Е.П., Кузнецов С.И. Микрофлора нефтянных месторождений. М.: Наука. 1974. с. 176.
17. Чугунов В.А., Ермеленко З.М. Жиглецова С.К., Мартовецкая И.И., Миронова Р.И., Жирова Н.А., Холоденко В.П. Разработка и испытания биосорбента «Экосорб» на основе ассоциации нефтеокисляющих бактерий для очистки нефтезагрязненных почв. Прикладная биохимия и микробиология. 2000. том 36. № 6. с. 661-665.
18. Почвенная микробиология. Перевод с англ. Ковикова В.В. Под ред. И с предисловием Никитина Д.И. – М.: Колос, 1979. с. 223-236.
19. Мамилов А.Ш., Мамилов Ш.З., Звягинцев Д.Г. Влияние трудногидролизуемых источников углерода на динамику микробной биомассы и дыхание почв // Вестник Моск. Ун-та. Серия 17. Почвоведение, 1999. № 1. с. 61-54.
20. Куличевская И.С., Гузев В.С., паников Н.С. Популяционная динамика углевовородокисляющих дрожжей интродуцированных в нефтезагрязненную почву // Микробиология, 1995. Т.64, №5. с. 668-673.
21. Фаизов К.Ш., Асанбаев И.К., Файзкллина Л.Х., Бекболатов С.Ж. Экология почв нефтедобывающих регионов Западного Казахстана // Вестник АН Республики Казахстан. 1992. № 4. с. 55-59.
22. Роде А.А., Смирнов В.Н. почвоведение. Москва.: 1972. с. 480.
23. Ковриго В.П., Каручева И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами геологии. М.: 2000. с. 416.
24. Егоров Н.С. Практикум по микробиологии. Изд-во МГУ. 1976. с. 56-124.
25. Герхардт Ф. Методы общей бактериологии. М.: Изд-во Мир. 1983. Т.1. с. 234-256.
26. Никитин Д.И., Никитина Э.С. Процессы самоочищения окружающей среды и паразиты бактерий. М.: Изд-во Наука. 1978. с. 42-43.
27. Стефурак В.П., Усатая А.С., Фрунзе Н.И.. Катрук Э.А. Биологическая активность почв в условиях антропогенного воздействия. Кишинев. Изд-во ШТНИИЦА. 1990. с. 13-22.
        
        РЕФЕРАТ
курсық жұмыстың тақырыбы: Құмкөл мұнайын ыдырататын микроорганизмдердің
табиғи ассоциациясын жасау.
Курстық жұмыс 24 беттен 3 – ... 27 ... ... ... ... тотықтырушы микроорганизмдер, мұнаймен
ластанған топырақ, микроорганизмдердің саны, қоректік ... ... ... микроорганизмдер.
Зерттеу тәсілдері: топырақтағы микроорганизмдердің санын анықтау әдісі,
топрақтағы мұнайдың мөлшерін анықтау (гравиметриялық әдіс).
Нәтижелері: Жұмыс барысында ... ... ... ... ... тазалау. Мұнай және мұнай өнімдерімен тазалауда
іріктелініп алынған микроорганизмдер саны.
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.............................................4
1. ... ... ... микроорганизмдер және олардың мұнай
көмірсутектерінің тотығуындағы
ролі.................................................5
1.2. ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... мен ... Құмкөл мұнай кен орнынан алынған топырақ
үлгілеріндегі микроорганизмдердің ... ... ... ... ... ... ... да, әсіресе
Батыс Қазақстан облысы мен Қызылорда облысында көрініс беруде. Осыған
байланысты қоршаған ... ... ... мен олардың өнімдерінен
тазартуда көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің алатын орны ерекше.
Қазіргі кезде микроорганизмдердің ... ... ... беткі-белсенді заттар түзу және әртүрлі көмірсуткетерді тотықтыру
қабілеттіліктеріне көп көңіл бөлуде /1,2/.
Жұмыстың өзектілігі: ... ... ... қоршаған ортадан мұнай ... ... ... бірі ... келеді. Мұнаймен ластанған топырақты тазалаудың
ең ... ... ... ... ортаға активті мұнай тотықтырушы
микроорганизмдерді енгізу ... ... ... ... саналады.
Сондықтаан ластанған топырақтан алдын-ала шығарылған көмірсутек тотықтырушы
микроорганизмдер кешенін құрайтын биопрепараттарды құрастырудың маңызы өте
зор. Ресейде, ... ... ... ... ... мұнайлы ластанудан
тазарту үшін ... ... ... ... ... ... ... жүргізілуде. Препрараттардың эффективтілігі
көбіне жасанды ассоциацияларға кіретін микробты компоненттерге байланысты.
Жұмыстың мақсаты:
Құмкөл ... кен ... ... ... ... негізгі топтарының санын анықтау. Қойған мақсатқа жету
үшін алдымызға мынадай міндеттер қойдық:
1. Мұнаймен ... ... ... мөлшерін анықтау;
2. Құмкөл мұнайын ыдырататын микроорганизмдердің ... құру үшін ... ... ... ... ... ... Қоршаған ортаның мұнаймен және мұнай өнімдерімен
ластануынан тазартудың жаңа жолдарын ашу.
1. Әдебиетке шолу
1.1 Мұнай тотықтырушы ... және ... ... ... ... және ... өнімдері экожүйедегі ең кең тараған ластанғыштардың
бірі. Осыған орай қазіргі ... ... ... және мұнай өнімдерімен
ластануы тез өсуде. Ал бұл біздің қоршаған ортадағы ... ... ... ... және мұнай өнімдерімен ластану топырақ биоценозының өзгеруіне
әкеліп соғады. Ал ол ... ... ... Бұл ... ... ... ... келуі үшін 10-25 жыл өтеді. Осыған байланысты 90-
жылдардың ортасында экологиялық-биотехнологияның жаңа бағыты қалыптасты.
Бұл ... ... ... биоремедиация (биологиялық қалпына келтіру) деген
атты иеленді. Биоремедиация технологиясын мұнай құйылыстарында, ... ... және улы ... жою үшін ... ... ... ... бірі. Мұнай құрамына
күкірт, азот және ... ... да ... ... Жер ... әр
түрлі аудандарындағы органикалық қалдықтар жиналған жерлерде мұнай кендері
пайда болды. Осы жағдайды іске асыратын ... ... ... 2000 метр ... ... ... ... қалдықтардың 1
га-да 10-нан 100 млн-ға дейін бактериялар ... Олар ... ... ... зерттеулерге сүйенсек, көмірсутекті ... ... кең ... анықталған.
Жалпы дүние жүзінде мұнай және ... ... ... ... жолмен мұнай өнімдерін тазатуы және мұнай
көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің орны ерекшеболып ... ... ... ... ... кең ... Қоршаған
ортада көмірсутекті тотықтырушы микроорганизмдердің ... ... ... ... келеді. Қоршаған ортаның көмірсутегімен ластану
деңгейі ұлғайған ... ... ... микроорганизмдердің
экологиялық маңызы өседі.
Ең алғаш 1905 жылы Майелемнің ... ... ... ... ... пленкаларын пайдалануын зерттеп, дәлелдеу
арқылы бастаған болатын. Арасында бір жыл ... яғни 1906 жылы ... ... ... ... ... ... жалғыз көзі
ретінде парафинді тотықтыратын саңырауқұлақты алды. /4/
Топыраққа микроорганизмдерді жеке және оларды азотты, фосфорлы қоректік
заттармен қосып енгізу торырақтың активтілігін ... ... ... ... ... ... мұнайдың биологиялық ыдырауын
тездетеді. /7/
Көмірсутек ... ... ... ... өсуі мен көбеюіне субстрат ретінде қолдануға қабілетті. ... ... ... ету ... ... ... ... заттарға ыдырайды. /8/
Микроорганизмдердің көмірсутек тотықтыру қабілетінің негізінде мұнай
және оның өңделген өнімдерімен ластанған ... ... ... ... ... ... ... микроорганизмдер топырақтағы, судағы заттарммен
тіршілік етеді. Бұл организмдерге қай жерде мұнаймен ... орта ... жер ... дамуына қолайлы жағдай болып табылады. /10/
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің саны мен түрінің әр ... ... ... ... ... ... ... бар. Сонда
мұнаймен ластанған теңіз ... суда 5-50 ... ... жеке ... мен ... ... ... мұнай және мұнай өнімдерінің құрамы мен концентарциясы кең
көлемде өзгеріп ортырады. Осыған байланысты топырақтағы мұнай және ... ... дәл ... ... әдісі әлі дәлелденбеген.
Лабораториялық жағдайларда ... ... ... ... құрамын
анықтауда төмендегі әдістерді ұсынды:
- органикалық (корбанатсыз) көмірсуды ... ... ... ... ... ... ... анықтау;
- спектр ауданындағы люминецентті – битуминологиялық анализ;
- спекр ауданындағы ... ... ... және ... ... газ сұйықтық хоромотография және хромота масспектрометрия, ... ... ... бар процестердің барлығы маңызды экологиялық қауіп
туғызады. Шынында да мұнайды бақылап табудан бастап және ... ... ... осы кезеңдердің барлығы белгілі бір шамада қоршаған ортаның
қатты ластануына, адамдардың денсаулығына кері әсер етуіне апарып ... ... ... ... және оны ... ... ... негізгі бір түрі болып саналады. Оны қайта ... ... мен жеке ... ... өнеркәсіптерде және күнделікті
жұмыста кеңінен қолдаданды /19/. Мұнайдың ашық сулар мен ... ... ... ... жер қабатында және тұрғын үйлерде,
өнеркәсіпорындарында ... ... ... ортаның жалпы
органикалық ластанудың негізгі бөлігін құрайды /21/.
Мұнай және оның ... ... ... ... ... қалпына келуі физика-химиялық (жарық, температураның, желдің т.б.
әсерлері), биологиялық тотығу арқылы жүреді. Мұнайдың ... ... ... өту ... байланысты болады /21-22/.
Гетеротрофты микроорганизмдер гетеротрофты микрофлораның бөлігі ретінде
мұнай көмірсутектерді қарқынды тасмалдайтындықтары ... ... ... ... қауіп төндірсе, ал қазіргі таңда керісінше
адамдар табиғатқа залалын тигізуде. Адамдар ойланбай істеген ... ... ... ... ... келеді.
Мұнайды қазып алу, тасымалдау және ... ... ... ол біраз мөлшерде азаяды. Әлемде мұнайды ... көп ... ... алу ... жылына 50 млн. тоннадан астам
қоршаған ортаға төгіліп отырады. ... ... ... ... тек ... ... және мұнайды өңдейтін аудандарға ғана тән сипат
емес. Нақтырақ айтсақ кез-келген қала немесе ... ... ... ... ... ... әртүрлі апаттарының нәтижесінде қоршаған ортаға
төгілуі, өздігінен қалпына ... ... ұзақ 15-20 ... ... ... жерлердің қалыптасуына әкеліп соғады. [25]
Көмірсутегін пайдаланушы микроорганизмдер табиғатта өте кең ... ... ... артүрлі қолайлы жағдайлардың әсерінен
көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдердің қарқынды дамуын жүзеге асырады
[13]. ... ... ... және оның ... де жиі ... ... ... негізінен ретенді қатардағы көмірсутектерден
тұрады, ал балауыз ... ... пен ... қоспасы түрінде
болады. Көптеген көмірсуткетер құрамына қарай күрделі немесе оңай ыдырайды.
Көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдер микроценоздың ... ... ... ... топтарға жатады. Олар мұнай
өнімдерімен қатты ластанған жерлерде көп ... ... ... қатты ластанған аудандарда олардың саны аз болуы ... ... ... санының жоғары болуы
көмірсутектермен ластану ... ... ... ... ... ... ... сапалық деңгейіне алғы шарт
қана болып табылады [14,15]. Мұнайдың ... ... ... ... және ... ... Олардың ішінде топырақта едәуір ... ... ... ... Rhodococcus, Arthrobacter, Mycobacterium,
Bacillus, Micrococcus, ... Nocardia және ... ... ... өңдеу және тасмалдау өнеркәсіптерінің қарқынды жұмыс
істеу нәтижесінде топырақтың мұнаймен ластануы, сараптамалық бағалаулар
бойынша бірнеше жүздеген мың ... ... Ал ... ... құбырлардың
апаты нәтижесінде мұнайдың төгілуі миллиондаған тоннаға бағаланады. Мұнай
және мұнай ... ... ... кері ... әкеп ... өте ... ... төгілуі топырақ немесе ландшафтың өнімділігін
толығымен ... ... ... ... әртүрлі тіршілік ету
орталарының мұнаймен ластануынан тазарту үшін әртүрлі физико-химиялық ... ... ... ... ... ... екі ... әсерінен
мұнай және мұнай өнімдерінің толық деструкциясы жүрмей, тек белгілі бір
құрамында ғана ... ... ... ... ... ... комплексті түрде ... ... ... ... ... ... көзі ... қабілеттілігі, олардың ең негізгі экологиялық ... ... ... ... ... жылдары топырақтың табиғи микрофлорасының белсенділігін
арттыруға, соның ... ... ... ... ету, азотты қорек
көзімен қамтамассыз ету, эмульгаторларды қосу жолдарында ... ... ... ... ... ... ... ластаушы
заттың көлеміне, оның ерігіштігіне, аэробты микроорганизмдердің аэрациялау
жағдайында және ... ... ... ... ... болады.
Мұнаймен лаастанған топырақты қопсыту, ... ... ... әдістер топырақтағы мұнайдың биодеградирлеу процесін
арттыратын ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің тіршілік етуінің қарқыны артып, мұнайдың
ұшқыш фракциялары буланыа ұшады, топырақтың кесек ... ... ... су – ауа ... ... ... және биохимиялық
белсенділігі жақсарады.
Мұнайсен ластанған топырақты ... ... ... ... ... топырақты таза топырақпен араластыру. Ластанған
топырақты таза топырақпен араластырғаннан кейін топырақтың биологиялық және
физикалық қасиеті ... ары ... ... ... ... ... ... айналдыратын, шөптесін өсімдіктердің
қалыпты өсіп дамуына толығымен жарамды болатындығын көрсетті.
Мұнаймен ластанған топыраққа азотты қорек көзі және ... ... ... ... ... ... ... топырақ
микрофлорасының дамуын артырады және топырақтағы сукцессиялық процестерді
жақсартты.
Топырақтың мұнаймен ... ... ... ... ... ... үшін ... салу оның биологиялық ... ... ... әсер ... мұнай өнімдерінен тазалау мақсатында ластанған ... ... ... ... және ... ... ... алынған мұнай тотықтырушы ... ... ... салу ... ... ... әртүрлі түрлердің қатынасы мен түрлік құрамы сондай маңызды
емес. Мұнаймен ластануды ... үшін ... су ... ... таралған перпендикуляр бағытында арық қазу, сосын әр қабатты
минералды тыңайтқыштар мен ... ... ... ... топыраққа қайтадан салу ұсынылады.
Мұнай тотықтырушы микроорганизмдердің негізінде топырақты мұнайдан
тазарту үшін ... ... ... ... кезде қоршаған
ортаны мұнаймен ластанудан тазарту мақсатында бактерияның бір ғана түрінен
жасалған биопрепараттармен қатар көмірсутектердің кең ... ... ... ... да іс ... ... ... және оның өнімдерінен тазарту үшін адамдар жануарларға
зиянсыз микроорганизмдердің арнайы штамдарының ... ... ... ... ... Препарат топырақты мазутты, дизельді
жағармайды, бензинді, ... ... ... мен формальдегидтерді
ыдыратуға негізделген. Препарат мұнай өнімдерімен ластанған ... ... ... ... сонымен бірге бактериялар
үшін оттегі мен қорек көзі ретінде ... ... ... ... ... ... топырақты тазалау үшін құрамында арнайы мұнай
тотықтырушы микроорганизмдердің штамдары бар ... ... ... Препарат тәжірибенің барлық үлгілерінде ... ... ... ... ... ... 60-180 м3/га ... мұнайын 120 м3/га дейін ... ... ... ... ... көрсеткіші препатартты
қосқаннан кейін алғашқы үш айда ... Екі ... ... ... 60 м3/га ... бір үлгіде үш ай уақыт мерзімде топырақтағы мұнайдың
мөлшері 78,8 % ... ... ... фитоуыттылығында айтарлықтай
азайғанын көрсетеді. Далалық тәжірибелер «Деворойл» ... ... ... ... ластаудан тазартуда, оның құрамына кіретін
микроорганизмдердің ... ... ... жағарлағанын
көрсетеді. Далалық тәжірибелердегі препараттың ең жоғарғы мұнай тотықтыру
белсенділігі алғашқы үш айға сәйкес ... ... ... ... ... ... санының жоғарлауын тұрақты
сақтауды қамтамассыз ... ... ... деструкциялану
деңгейін жоғарылауын қабілеттендіреді.
Мұнаймен ластанған топырақты тазалау үшін «Лестан» ... және ... ... ... ... ... ... микробтық компонент және адсорбенттер кіреді. Мұнаймен
ластанған топырақты тазалауды ... ... ... ... және ... ... ... арқылы құрғақ күйінде қосу сияқты
әртүрлі әдістері зерттелінді. Топырақты «Лестан» биокөпіршік ... ... ... ... ... ... мәліметтер алынды. Тазалау деңгейі 35 тәуліктен соң 89 бар
күрделі 91-95% жетті. Препаратты ... ... ... 48 тәуліктен соң
тазалану деңгейі 73% жеткенін көрсетті. Аталған препарат ортаның жағдайымен
температураның өзгеруіне төзімді болады.
Л.В. Понамарев зерттеулерінде ... ... ... ... ... ... ұсынады. Оның негізі микроб ассоциациясынан
құралған, оның ішінде үш ... ... ... ... ... ... ... біреуі (Micrococcus) туысына жататын
микроорганизм тобы болып саналады. Препарат көмірсутегінің биоыдырауын және
биотасмалдауын қамтамассыз етеді /27/.
Топырақты ... және ... ... ... үшін «Родобел-Т»
препараты жасалынды. Бұл экологиялық зиянсыз ... ... ... ... оның өнімдерінен тазарту үшін ұсынылғандықтан мұнай, ... ... және т.б. ... ауыр ... ... ... ... зерттелінді. Препарат мұнай көмірсутектерін белсенді пайдалнатын
микроорганизмдер бірлестіктерінен тұрады.
1.2. Мұнаймен ... ... ... антропогендік әсерге қарағанда, мұнаймен ластаған аудандар ортаға
бір қалыпты емес ... ... ... Сонымен қатар ол реакция
қарқынды жүреді. Мұндай ... ... ... ... өте ... және ... ... ластанған топырақты қалпына келтіру үшін
биотехнологиялық ... ... ... ... ... сүйене
отырып, осы техникалық әдістерді бірнеше топтарға бөледі. Агротехникалық,
фитологиялық және биологиялық әдістер перспективті ... ... Олар ... ... ... ... ... активтендіру;
минералды және органикалық тыңайтқыш ретінде биогенді элементтерді енгізу;
әртүрлі жасыл өсімдіктердің санын көбейтіп енгізу.
Агротехникалық әдіс ең ... ... ... ... Топырақтағы мұнай
биодеградаций процесін қарқындатады. Осы кезде көмірсутек ... ... ... ... ... ... фракциялары ұшып
кетеді; топырақ бөліктерінің бұзылуы азаяды; сулы ауа режимі жақсарады ... ... ... ... әдістің бір түрі мұнаймен ластанған топырақтарды таза
топырақ ... ... ... ... ... ... ... араластырған соң шөптесін өсімдіктердің дамуына және өсуіне
қолайлы екені анықталды. Сонымен қатар олар топырақтың ... ... ... ... ... ... ыдырау жылдамдығына температура рН,
ылғал сияқты экологиялық факторлар ... әсер ... ... ... ... өнімдері ыдырау үшін кейбір зерттеушілер 180С градус, ал ... ... ... 20-370С ... ... оптимальді
болып табылады.
Көптеген авторлар мұнай деградациясын жылдамдату үшін ... ... ... ... Сонымен қатар агротехникалық әдіс
мұнаймен ... ... ... ... ... ... ... етуіне қолайлы орта ... ... ... ... ... жүріп жатқан
микробиологиялық процестің оптималды жолы арқылы ... ... ... әдісті қолданғанда, мұнаймен ластанған ... және ... ... ... ... ... қалпына
келеді. Мұнаймен ластанған топыраққа бұршақ тұқымдастарды және шөптесін
өсімдіктерді еккенде көмірсутектердің ыдырауы жылдамдаған.
Соңғы ... ... және ... ... ... ... ... адосрбенттерді, тыңайтқыштарды енгізеді. Осы
заттарды енгізгенде ... ... ... қарқынды
жүреді. Топырақтың мұнаймен ... ... ... ... ... осы ... топырақ микрофлорасына үлкен әсер ... ... олар ... ... тауып, микроорганизмдердің
активтілігін көтеріп, мұнай және мұнай қалдықтарымен ... ... ... ... көмектеседі.
Осы биологиялық әдістің бірінде мұнаймен ластаған топырақты ... ... ... бар ... тұратын
препараттарды қолданады. Ластанған топыраққа таза культураны енгізгенде
алифатикалық, ароматикалық ... ... ... бұл оның ... ... ... ... экожүйелердегі мұнай және мұнай ... ... ең ... және пайдалы ...... ... ... Ол ... ... технологияларға қосымша немесе
негізгі жағдайларға альтернативті болып табылады.
Табиғи ... ... ... мен газды шығару кезінде топырақ
қабаттары мен ... ... ... бұлдіру кездеседі. Бұл үлкен
жүк техникаларын пайдалану және мұнай, мұнай өнімдері және соған ... ... ... ... ... болады. Сонымен қаттар өндірісте
белсенді түрде мұнай өнімдерін пайдалану ... пен ... ... ластануынан пайда болатын экологиялық ... ... пен ... мұнай өнімдерінің кез келген типтерімен ластануы оның
құрамындағы микроорганизмдердің ... ... ара ... ... ... ... тыныс алу; азотофиксация, нитрификация
процестеріне кері әсерін тигізіп, оларды басады. Топырақ және суда ... ... ... ... ... бактериялардың таралуы өте жай
қарқынмен жүреді. Дүниежүзілік тәжірибеде ... ... ... ... ... судың ластанған бөлімшесін концентрленген
көміртегін тотықтырушы микроорганизмдердің биопрепараттарын ... ... ... ... аз ғана уақытта ластаушыларды
жойып, өмірге қабілетті бактерияларға айналады. ... ... ... ... ... зерттеу барсыныда
көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді қолдану ... ... ... ... ... ... ... гидролитті және
ферменттердің белсенділігін арттырады.
Әр елдің зерттеушілері топырақта мұнай және мұнай өнімдерінің қауіпсіз
мөлшерінің болуын ... Бұл ... ... ... және сол ... топырақ жағдайларына байланысты болады.
Микроорганизм-деструкторларды топыраққа енгізудің ең ... ... ... ... ... жағдайда байқалады /27/. Биологиялық
әдістерді қолдану ластанған экожүйедегі мұнай және мұнай ... ... ... ... ... ... ... оның техногендік ластауына әкеледі.
Оны қалпына келтіру үшін ... ... ... ... ... ... трансформациялау сатыларын білсек , оның
жерді қай деңгейде ластағаның, қалай ... ... ... болатынын
анықтаймыз.
Биодеградаци – ... ... ... ... ... ... ластану кезінде экологиялық үш факторларға әсер етеді:
а) мұнайдың күрделілгі, ... ... ... ... ... экожүйенің күрделігі, гетерогенді құрамы, құрылысы;
в) сыртқы факторлардың көптүрлілігі және өзгергіштігі.
Осыдан қарап, топырақтың ... ... осы үш ... ... ... - әртүрлі ... ... ... Ол топырақты ұзақ ... бойы ... ... ... ... – ультракүлгін сәулелер.
Мұнайдың жерге сіңу ... бес, не одан да көп ... ... ... қалпына келтірү уақытына байланысты).
Эксперимент түрінде жердің өзін - өзі ... ... ... ... Орал маңы және Батыс Сібір топырағындағы ... ... 1-ші ... (1-1,5 жыл). Көміртегінің булануы,
ультракүлгін сәулелер. Бірінші жылдың соңында н – ... ... ... ... ... ... – ші кезең (3-4 жыл). Мұнай құрамының өзгеруі. Микроорганизмдердің
күрт өсуі, соңғы ...... – ші ... (58-62 ай). ... ... жоюлуы.
Бірақ барлық жерде мұндай кезеңдер ... ... Ол ... ... ... ... ... табу жері. Мұнай топыраққа әр
түрлі ... ... ... ... орта және ... тайга.
Мұнайдың құрамы, топыраққа сіңген, периодты түрде ... ... ... ... ... ластануы азайып, оның ... ... ... ... ... алты ... бөлуге
болады.
Басында айтқанымыздай топырақ мекендеушілері оның құнарлылығын
байытады. ...... ... флорасы мен фаунасына енген мұнай ... ... ... ... Мұнайдың ластануы жаңа экологиялық
жағдайлардың пайда ... ... ... ... ... ... ... – микрооргагизм санының өзгеруі тағы басқалары.
Топырақтағы мезафауна тіршілігін ... ... Ал ... саны күрт ... ... өзгеруі өсімдіктердің фотосинтездік
белсендігін ... ... ... ... ... ... 20л/м кезінде топырақ ферменттерінің белсенділігінің азаюы
байқалады.
Топырақтың тынысына да ... ... ... әсер ... ... ... ... үлкен мөлшерде, ал
тынысалуы азаяды. Микроорганизмдердің көп мөлшерде болуына ... ... алуы ... ... лас ... ... ... процесс баяу өтеді.
Топырақты тазарту пионерлері деп – балдырларды ... ... ... үшін, өз іс - әрекеттеріне толығымен жауап беру
керек. Ол ... ... білу ... ... ... ... түрде азайту үшін мұндай шаралар қажет.
Бақылау жүзінде мұнайды жандыру, оның ластаған топырақтағы ... ... ... ... ... ... мына ... керек: экожүйеге үлкен зардап әкелмеу. Концепцияның маңызы (1988
жыл) – ... ішкі ... ... мобилизациялау.
Рекультивациялау – бұл өзін-өзі тазарту процесі. Мұнда экожүйенің
мынадай резерфтері ... ... ... ... ... ... ... байланысты қорытынды іс -
әрекеттер ... түрі ... өзін - өзі ... және оның ... ...... биохимиялық трансформациялық процесс.
Биодеградацияның кезеңдеріне байланысты – биоценоздардың ... ... әр ... ... әр түрлі қарқынмен.
Сопрфиттік жануарлардың ... ... мен ... баяу өтеді.
Микробиологиялық белсенділік мұнайдың ... ... ... ... және ... ... мұнайды толығымен жоймайды. Мұнайдың ... ... - ... ... ... ең ... ... функционалдық белсенділігі. Себебі бұл жағдайда
түгелдей мұнайды көмірқышқыл ... суға ... ... ... ... ... ... үшін екі
негізгі әдіс белгілі:
1. Қоршаған ортаның физико – ... ... ... ... микрофлораның белсенділігін арттыру.
2. Әдейі ластанған топыраққа мұнай ... ... ... ... ... рекультивациялау жұмыстарының анализі
қарама - ... ... ... ... ... ... климаттық
жағдайына, оның ластану денгейіне байланысты.
Қазіргі кезде рекультивация әдісі топыраққа әкелетін әсері онша ... ... ... ... жағдайы:
Топырақты сольвенттермен өңдеу, онда ... ... ... ... бірге топырақтың құнарлылығы азаяды.
Топырақты осы ... ... ... - біз ... ... ... мұнда ешқандай тірі организм мекен ете ... ... ... ... ... ... әдіс экономикалық жағынан да ... ... ол ... ... мал ... кемітеді.
Топырақты тазартудың ең тиімді әдісі – бұл ... ... ... ... бұл әдіс әліде көптеген ... Оның ... ... ... ... ... ету ... байланысты.
Көптеген мұнай ... ... яғни ... ... өмір сүре ... Ол температураның ... ал біз ... ... ... ... ... бактериялардың санын көбейту ... ... ... Оның екі ... ... ... ... топыраққа таза топырақты енгізу арқылы
бактериялар санын арттыру.
Екінші: металл – ... ... ... ... ... ... ... мына металдар қолданылады: Ca, K, Na.
Фериттерді қолдану (Fe – S, Fe2 – S2, Fe3 – S4 және т.б.), ... ... ... ... екі ... ... ... санының өсуіне жағдай жасайды;
Екіншіден: топырақтың микрофлорасын көбейтеді;
Басында ... ... ... ... ... біздің табиғатымызға зиян келтірмейді.
Сол себепті микроорганизмдермен топырақты мұнайдан тазарту әдісін
әрі дамыту керек. ... ... ... ... ... ... ... техногендік заттармен ластанғанына көп көңіл
бөлінбей, тек су мен ... ... көп ... ... Себебі топырақтың
өзін-өзі тазарту қабілеті бар, бірақ ол ұзақ уақытқа созылған сонымен қатар
қазіргі ... ... орта өте ... ол ... ... ... кезге дейін әлі мұнаймен ластанған топырақтың қаншалықты әсері бар
екені белгісіз.
2. Материалдар мен зерттеу Әдістері
1. Зерттеу нысаны
Зерттеу нысаны ... ... ... ... кен орнынан алынған
топырақ үлгілері болып ... ... ... микроорганизмдердің
саны агарлы қатты қоректік ортасының бетіне сұйылту жасау ... ... ... ... ... санын анықтау үшін келесі қоректік
орталарды қолданады – етпептонды агар (ЕПА), сусло-агар (СА), ... ... агар (СА), ... орат ... голодный агар
(ГА), локхида топырақ агары (ТА) және минералды Ворошилов-Дианді орта /1/.
Етпептонды агар (ЕПА) – ... ... ... ... күйде
шығарылады (HIMEDIA, Қазақстан). Оны 1 атм. 30 мин. автоклавқа ... ... ... үшін пайдаланған орта.
Сусло агар (СА) – ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан). Оны 0,5 атм. 30 мин. автоклавқа береді, рН-
7,2.
Етпептонды агар (ЕПА) + ... агар (СА) – ... жеке – жеке ... бірдей көлемде қосады (1:1).
Крахмал-аммиакті орта (КАА) – (NH4)SO4 – 2,0 г/л; K2HPO4 – 1,0 ... – 1,0 г/л; NaCl – 1,0 г/л; CaCO3 – 3,0 г/л; ... - 10 г/л, агар ... г/л. Крахмалды аз көлемде дистилденген суға ерітіп алып, ... ... ... ... ... агар (ГА) – су құбырынан алынған 1 л суға 20 г агар қосады.
Агарды бір жуып аламыз.
Локхида ... ... (ТА) – K2HPO4 – 0,2 г/л; агар - 15 г/л; ... – 1л. ... ... ... тыңайтылған топырақтан
дайындаймыз. 3 мм-лі елеуіштен өткізілген 500 г топыраққа 1 л ... ... 1 ... 1200 С-де ... ... ... суспензияны қағаз
фильтр арқылы сүзеді. Сүзілген суспензияға 20 г агар қосамыз.
Ворошилова-Дианова ортасы – KH2PO4 – 1,0 г/л; MgSO4 – 0,2 г/л; K2HPO4 ... г/л; NH4NO3 – 1,0 г/л; CaCl2 – 0,002 г/л; FeSO4 – 0,002 г/л; ... – 1 г/л; агар 20 г; 1 литр ... 10 мл ... ... 1 атм. 30 мин. ... ... копиотрофты микроорганизмдердің жалпы саны анықталынады.
Өскен колонияларды санау 3-10 тәулік аралығы.
Сусло-агар ортасында саңырауқұлақ және ... саны 7 ... ... КАА ... ... және ... анықтайды. 3-10 ... ... ПА ... ... саны 3-15 ... ... нақталады.
ЕПА+СА ортасында споротүзуші бактериялардың саны 5-7 тәулік аралығында,
ГА ортасында олиготрофты микроорганизмдердің саны 7-10 ... ... ... ... мұқнайдың мөлшерін анықтау
Гравиметриялық әдіс
Мұнай өнімдерінің қалдық құрамын ... әдіс ... ... ... ... ... өңдеп, сосын ошыққан сығындыны
гексанмен бөліп алдық. Ол үшін ... 30 г ... 150 мл ... ... 15 мл ... құйып, түссізденгенше ылғалдадық. Сосын таза
экстарктты алу үшін айна ... бар ... ... ... ... оксидімен шайып аламыз. Дайын болған колонканы штативке
бекітіп, төмен жағына тұрақты салмағы бар ... ... ... ... ... өлшеп, мұнай қалдығын төмендегі формулаға салып
есептейміз:
С = х 1000 мг/кг
Мұнда: С – ... ... ... мг/кг;
а – мұнай бар бюкс массасы мг;
б – бюкстің тұрақты ...... ... құм г.;
1000 – 1 кг топыраққа есептелген коэффициент.
Топырақтағы микроорганизмдердің ... ... ... егу ... ... негізі белгілі көлемдегі зертелеттін суспензияны Петри
табақшасындағы ... ... егу және ... ... колониялардың санын
есептеу.
Табақша әдісі топырақтағы ... ... ... ... кең қолданады. Ол тек ... ... ғана ... сонымен қатар колониялардың морфологиясы
бойынша әртүрлілігін ... ... ... ... ... дайындайды. Алдымен
мұнаймен ластанған 10 г топырақты өлшеп алып колбаға салып оны 30 ... ... ... Әдетте 10-дық сұйылту жасайды. Ол үшін
сұйықтықты стерильденген пипеткамен 1 мл ... ... ... 9 мл су бар пробиркаға құямыз.
Сұйылтуларды дайындағанда міндетті түрде әртүрлі ... ... суы бар ... ... Егер де осы ... онда ... ... шығуы әбден мүмкін.
Петри табақшасындағы ... ... егу. ... ... агарлы орталады қайнатып 20-30 мл-ден ... ... ... ... төңкеріп қоямыз. Сондан кейін оларды әдетте
2-3 тәулік 300 ... ... ... ... ... белгілі бір берліген сұйылту бойынша егеді. Олрадың
бәрін стерильденген пипеткалармен белгілі көлмеде (әдетте 0,05; 0,1 ... мл) ... ... ... ... ... соң табақшадағы
ортаны стерильденген шпательмен жаяды. Шаптельді спиртқа салып күйдіреді.
Осы процестердің ... ... ... ... ... 4-6 ... егу жасайды. Бір түрлі сұйылтуларға
стерильденген ... бір ... ... болады. Ал әртүрлі
сұйылтуларға әртүрлі стерильденген пипеткамен ... ... ... ... ортаны термостатқа, белгілі бір температудаға қойылған,
микроорганизмдердің өсуіне қолайлы етіп қоямыз.
Өскен колониялардың ... ... ... ... ... ... санайды. Микроорганизмдарды санағанда Петри табақшасын
ашпай санайды. Колонияны санағанда табақшаның ... ... ... Егер ... көп ... ... ... түбін секторлаға бөліп
санайды. Кей кездері колонияны санау үшін ... ... ... ... ... ... 30-50 ... 100-150-ге дейін
колониялар өсіп шығады. Егер өсіп шықққан колонияның саны 10-нан кем ... оны ... мл ... субстарттағы клетканың санын мына ... ... М – 1 ... ... ...... ... еккеннен кейінгі шыққан колониялардың
орташа саны;
V – ... ... ... ...... ... ... нӘтижелер мен оларды талдау
3.1. Құмкөл мұнай кен ... ... ... үлгілеріндегі
микроорганизмдердің саны.
Бізге белгілі топырақ микрофлорасының құрамына әртүрлі жағдайда,
қоректік ортасына және ... ... ... ... ... ... ... арасындағы қарым-қатынас экологиялық
факторға ... ... ... ... ЕПА, ТА, КАА,
ЕПА+СА, ВД, ГА, СА ... ... ең ... ... ... бірі ... көрсеткендей азотофиксаторлардың саны топырақ сынамаларында
төмен болған.
Микроорганизмдардың ... ... ... ... ... ... саны ... спорақұрушы
бактериялар, актиномицеттер, дрожжилар және саңырауқұлақтар (1-кесте).
Мұнаймен ластанған № 1 ... ... ... саны ... ... 112±1,3 КҚБ ... ал ... ортасында 3 топырақ
сынамаларында да спорақұрушылардың колониясы өсіп кеткен. № 1, № 2, № ... ... ГА ... ... мүлдем өспей қалған.
1. – кесте
Мұнаймен ластанған топырақтағы микроорганизмдердің саны (КҚБ101)
|Топырақ |Топырақтағы |КҚБ ... ... ... ... |
|сынамасы |мұнайдың саны, | |
| ... | |
| | ... |СА |ВД |ГА |
|1 |8781,44 ... ... ... |112±1,3 |7,2±0,5 |- |
|2 ... ... ... ... ... ... |- |
|3 ... ... ... ... |18±1,8 ... |- ... СА, ВД, ГА – қоректік орталарында микроорганизмдердің саны ... ... ... ... № 1 топырақ сынамасында
саңырауқұлақтардың саны СА ортасында жоғары 965±1,9 КҚБ ... ал № ... ... ... ... Ал №1, № 2, № 3 ... ... ЕПА+СА ортасында спорақұрушылардың колониясы өсіп
кеткен. ГА ортасында микроорагнизмдер мүлдем өспей қалғаны көрініп тұр. № ... ... ВД ... ... саны ... ... 7,1±02 КҚБ мың/г топырақ. № 3 топырақ сынмасында ВД ортасында
микроорганизмдардың саны төмендегені.
2. – кесте
Мұнаймен ... ... ... саны ... ... |КҚБ ... ... мың/г топырақ ... ... | |
| ... мг/кг | |
| ... ... ... ... ... әдіс ... анықтадық.
Алдымен топырақтағы мұнайды хлороформен өңдеп алдық. Зерттеу нәтижесінде №
1 топырақ ... ... ... 8781,44 мг/кг топырақты
құрады, № 2 сынамада 19211,23 мг/кг топырақты, № 3 ... ... ... ... және 26132,56 ... топырақты құрады.
Микроораганизмдердің топтарының саны осы топырақ сынамаларында
жүргізілді. 3 кестеде 3 ... ... ... ... ... ...... ластанған топырақтағы микроорганизмдердің саны (КҚБ103)
|Топырақ |Топырақтағы |КҚБ микроорганизмдердің саны, мың/г топырақ ... ... ... | |
| ... | |
| | |ЕПА |ТА |КАА |
|1 |8781,44 ... ... |628,1±1,2 |179,6±2,1 |
|2 ... ... ... ... ... |
|3 ... ... |0,07±0,003 |1,1±0,021 |0,14±0,01 |
|ЕПА, ТА, КАА – ... ... ... саны ... ... және олигаторфты микроорганизмдердің санын ЕПА, КАА және
ТА орталарында жүргізді (3-кесте). № 1 сынамада ... ... ... ... және ... ... ... КҚБ мың/г топырақты
құрады. Сондай-ақ № 2 сынмада мұнайды концентациясы 19211,23 ... ... ... КҚБ ... ... болды. Бірақта № 2 сынмада ЕПА
ортасында микроорганизмдердің саны № 1 ... ... ... 1-2 есе ... ... № 3 сынмада микроорганизмдердің саны
0,07±0,03-тен 1,1±0,021 КҚБ мың/г ... ... ... ... саны топырақ сынамаларының мұнаймен ластану деңгейіне
байланысты. № 3 ... ... 26132,56 ... ... ... ... өзгергені айқын байқалады. №1 және № ... ... ... саны 3 ... ... ... тұр.
Мұнаймен ластанаған сынамаларда олиготрофты микроорганизмдердің саны
әртүрлі. Мұнаймен ... ... 8781,44 ... және 19211,23 ... ... ... саны ... және 134,1±1,7 КҚБ
мың/г топыраққа сәйкес. Топырақ сынамасындағы 26132,56 ... ... ... саны ... ... ... ... сынамаларда гетеротрофты және олиготрофты
микроорганизмдердің санының өзгеруі және олардың саны ластағыштардың
концентациясына байланысты ... ... ... ... ... ... саны ... болып келген. № 1 топырақ сынамасында
(8781,44 мг/кг) КАА ортасында бактериялардың саны ... КҚБ ... ... №2 ... сынамасында КАА ортасындағы бактериялардың
саны 146,1±1,5 КҚБ мығ/г топырақ.
Сонымен ... ... ... ... ... көмірсутегі
микроорганизмдердің санына және ... ... ... кері ... тигізеді. 26132,56 мг/кг
дәрежесіндегі мұнаймен ластанған ... ... ... ... ... және ... өнімдері топыраққа түскенде экологиялық тепе-теңдік
ауытқиды, ал ол өз кезегінде микрофлораның ... ... ... және ... активтілігін төмендетеді. Мұнаймен
ластанған топырақ микроорганизмдер санының өзеруін ғана емес, сонымен ... ... ... алып ... ... ... өзін-өзі қалпына келтіру процесі ұзақ және
көптеген жылдарға созылатын процесс. ... ... ... көмегімен тазартуда екі жолы бізге белгілі: 1) табиғи
топырақ микрофлорасын ... ... ... ... 2) ... ортаға арнайы алынған мұнай ... ... ... топырақты тазалау үшін микроорганизмдерді
пайдалануда, жоғары эффективті культураларды табиғи биоценоздан ... ... ... ... және ... өнімдерімен қарым-қатынаста болатынын көрсетті.
Бұдан келіп шығатын түйін:
1. Интенсивті мұнаймен ластанған ... ... ... және ... ... ... келеді;
2. Микроорганизмдер биомассасы бойынша көрсеткіштер мұнаймен
ластанаған топырақты қайта ... ... ... ... ... тізімі
1. Чигаркин О.А. Добча нефти и экологические проблемы Прикаспия // Нефть т
газ. 2001, №2. с.101-104.
2. Пиковский Ю.А. и ... ... ... и ... ... нефтью и нефтепродуктами // Почвоведение. 2003. № 9. с. 132-140.
3. Практикум по микробиологии / под. Ред. А.Н. ... –М.: ... с. ... ... М.Х., ... Т.Д., Сыдықбекова Р.Қ. Көмірсутегін тотықтырушы
бактериялардың ыдырату белсенділігін ... // ... ... ... 2007. № 1 (31). 87-90 ... ... С.Г., ... М.Х. Углеводородокисляющие микроорганизмы.
Алматы. 1994.
6. Шигаева М.Х., Мукашева Т.Д. Современные ... ... ... ... и ... // Вестник Каз НУ. Серия биология.
Алматы. № 1 (16). 2002. с. 148-153.
7. Звягинцев Д.Г. Почва и микроорганизмы. – М.: МГУ. 1987. ... ... В.С., ... С.А., ... Г.И., ... Е.Н., ... И.Г.,
Колесникова Н.М., Оборин А.А., Звягинцев Д.Г. Роль почвенной микробиоты в
рекультивации нефтезагрязненных почв // ... и ... ... ... 1989. с. ... Фаизов К.Ш. Почвы Казахстана ССР // вып. 13 ... ... ... ... 1970, с. 29-36.
10. Звягинцев Д.Г., Гузев В.С., Левин С.В., ... Г.И., ... ... ... уровней загрязнения почв нефтью ... 1989, № 1, с. ... ... Н.П. ... ... потоков на морфологию почв в районах
нефтедобыч // Добыча полезных ископаемых и геохимия природных экосистем.
–М.: Наука, 1992. с. 26-39.
12. ... Н.П. ... ... дерново-подзолистых почв в районах
нефтедобыч // Почвоведение. 1982, № 6. с. 32-44.
13. Васильев Г.К., ... Э.Г., ... В.В. ... 1993. Т62.
В.6 с. 1093.
14. Назина Т.Н. Закономерности распространения микрофлоры в ... М.: ... 1985. с. ... ... Э. ... микробиология. 1957. с. 487.
16. Розанов Е.П., Кузнецов С.И. ... ... ... ... 1974. с. 176.
17. Чугунов В.А., Ермеленко З.М. Жиглецова С.К., Мартовецкая ... Р.И., ... Н.А., ... В.П. ... и ... ... на ... ассоциации нефтеокисляющих бактерий для
очистки нефтезагрязненных почв. Прикладная ... и ... том 36. № 6. с. ... ... микробиология. Перевод с англ. Ковикова В.В. Под ред. И с
предисловием Никитина Д.И. – М.: ... 1979. с. ... ... А.Ш., ... Ш.З., ... Д.Г. ... ... углерода на динамику микробной биомассы и дыхание почв ... ... ... ... 17. ... 1999. № 1. с. 61-54.
20. Куличевская И.С., Гузев В.С., паников Н.С. ... ... ... ... в нефтезагрязненную почву
// Микробиология, 1995. Т.64, №5. с. 668-673.
21. Фаизов К.Ш., Асанбаев И.К., Файзкллина Л.Х., ... С.Ж. ... ... ... ... Казахстана // Вестник АН
Республики Казахстан. 1992. № 4. с. ... Роде А.А., ... В.Н. ... Москва.: 1972. с. 480.
23. Ковриго В.П., Каручева И.С., Бурлакова Л.М. Почвоведение с основами
геологии. М.: 2000. с. ... ... Н.С. ... по ... ... МГУ. 1976. с. ... Герхардт Ф. Методы общей бактериологии. М.: Изд-во Мир. 1983. Т.1. ... ... Д.И., ... Э.С. Процессы самоочищения окружающей среды и
паразиты бактерий. М.: Изд-во Наука. 1978. с. 42-43.
27. ... В.П., ... А.С., ... Н.И.. ... Э.А. Биологическая
активность почв в условиях антропогенного воздействия. Кишинев. ... 1990. с. 13-22.

Пән: Мұнай, Газ
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биоыдырайтын суда еритін полимерлер, заманауи мәселелері және оны шешу жолдары16 бет
Иммунитет9 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет
Мұнай мен ауыр металдың тірі ағзаларға әсерлері42 бет
Сұйық мұнай газды пайдалану35 бет
Қазақстанның нарық экономикасына өту кезеңіндегі жер қойнауы ресурстарын игерудің жағдайы68 бет
Қарақойын мұнай айдау стансасындағы резервуарлық паркті қайта жаңарту74 бет
Құмкөл кен орнында күрделі жағдайдағы өндіру ұңғыларының жұмысын талдау және оларды пайдаланудың тиімділігін арттыру67 бет
Құмкөл кен орнының жағдайында өндіретін ұңғылар жұмысын қиындататын негізгі аспектілер40 бет
TRACE MODE®G жаңа буындағы жобалу технологиясы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь