Тұрар Рысқұлұлы (1894-1937)

Кіріспе
Т. Рысқұловұлы өмірі
Негізгі бөлім
1) Тұрар Рысқұлұлы коммунистердің жауапты қызметкері
2) Т. Рысқұловты халқының асқақтата ардақтауының екінші сыры
3) Қазақ халқының Тұрарды құдырет көруінің үшінші сыры
Қорытынды
Тұрар Рысқұлұлы 1894 жылдың желтоқсан айында Алматы облысының Талғар ауданында қазақ-түркі отбасында дүниеге келген. Тұрардың әкесі Рысқұл Жылқыайдарұлы 1905 жылы Жетісу өңіріндегі ұлт-азаттық көтеріліске, яғни басқыншы орыстарға қарсы соғысқа қатысқаны үшін тұтқынға алынған. Кейін Сахалинге (Сібір) жер аударылған.
Тұрар Рысқұлұлы әкесі тұтқынға алынып жер аударылғаннан кейін де оқуын жалғастырған. 1907-1910 жылдарда ол Әулие ата аятына қарасты Мерке қалашығында оқиды. Одан кейін қазіргі Қырғызстанның астанасы Бішкек қаласында оқиды және 1915 жылы осында ауылшаруашылық техникумын бітіреді. Сонан соң Тәшкендегі педагогикалық институты тәмәмдайды. Тұрар Рысқұлұлы туралы сөз еткенде біз алдымен оның нағыз ұлтжанды тұлғалардың бірі болғанын айрықша атап көрсетуіміз керек. Ол «Алаш»партиясының бағдарламасына сай жұмыс істеді. Алайда, өзі ішінде жүрген жағдайлар оның ашықтан-ашық алашшы ретінде көрінуіне мүмкіндік берген жоқ. Бірақ біз Тұрар Рысқұлұлының шынайы алашы болғанын кесіп айтуға тиісті. Міне, сондықтан да Тұрар Рысқұлұлы ұзақ уақыт бойына бақылауға алынып, ақыры 1937 жылы шейіт етілді.
Тұрар Рысқұлұлына баға беру үшін оның өз Отаны - Түркістанға көрсеткен теңдесі жоқ қызметіне канық болу қажет. Тұрар Рысқұлұлының патшалық Ресей үкіметі 1916 жылдың өзінде-ақ тұтқындаған. Өйткені, ол 1916 жылғы көтерілістік, қолдаған болатын.
Түркістанда коммунистер орныққаннан кейін Тұрар Рысқұлұлы бірқатар жауапты қызметтер атқарды. 1919 жылы Түркістанның денсаулық сақтау комиссары (министрі) болып тағайындалды. 1920 жылы Түркістан орталық атқару комитеті төрағасының орынбасары, өлкелік партия комитеті президиумының мүшесі, Мұсылман бю¬росының және Түркістан атқару комитетінің төрағасы қызметтерін иеленді. 1921-1922жылдарда Мәскеуде, ұлттар. комиссариатында Сталиннің орын Сасары болды. 1923жылы Түркістан халықаралық комиссарлары кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. 1924-1926 жылдарда Коминтерннің шығыс бөлімшесі-бастығының орынбасары, 1926 жылы Қазақстан КП ОК-нің насихат бөлімінің меңгерушісі, 1926 жылдан 1937 жылға дейін РСФСР халық комиссарлары кеңесі төрағасының орынбасары болыл істеді.
        
        
Тұрар Рысқұлұлы
(1894-1937)
Жоспар
Кіріспе
Т.Рысқұловұлы өмірі
Негізгі бөлім
1) Тұрар Рысқұлұлы коммунистердің жауапты қызметкері
2) Т. Рысқұловты халқының ... ... ... ... ... халқының Тұрарды құдырет көруінің үшінші сыры
Қорытынды
Кіріспе
Тұрар Рысқұлұлы 1894 жылдың ... ... ... ... ... ... ... дүниеге келген. Тұрардың әкесі Рысқұл
Жылқыайдарұлы 1905 жылы ... ... ... ... ... ... ... соғысқа қатысқаны үшін тұтқынға алынған. Кейін
Сахалинге (Сібір) жер аударылған.
Тұрар Рысқұлұлы әкесі тұтқынға алынып жер ... ... де ... ... ... ол ... ата ... қарасты Мерке
қалашығында оқиды. Одан ... ... ... ... ... ... және 1915 жылы ... ауылшаруашылық техникумын бітіреді.
Сонан соң Тәшкендегі педагогикалық институты ... ... ... сөз ... біз ... оның ... ... тұлғалардың бірі
болғанын айрықша атап көрсетуіміз ... Ол ... сай ... ... ... өзі ... жүрген жағдайлар оның
ашықтан-ашық алашшы ретінде көрінуіне мүмкіндік берген жоқ. Бірақ біз Тұрар
Рысқұлұлының шынайы алашы болғанын кесіп ... ... ... ... да
Тұрар Рысқұлұлы ұзақ уақыт бойына бақылауға алынып, ақыры 1937 жылы ... ... баға беру үшін оның өз ... - Түркістанға көрсеткен
теңдесі жоқ қызметіне канық болу қажет. Тұрар Рысқұлұлының ... ... 1916 ... өзінде-ақ тұтқындаған. Өйткені, ол 1916 ... ... ... ... орныққаннан кейін Тұрар Рысқұлұлы бірқатар
жауапты қызметтер атқарды. 1919 жылы ... ... ... ... ... ... 1920 жылы Түркістан орталық атқару
комитеті төрағасының ... ... ... ... ... ... ... және Түркістан атқару комитетінің төрағасы
қызметтерін иеленді. 1921-1922жылдарда Мәскеуде, ұлттар. ... орын ... ... ... ... ... ... төрағасы болып тағайындалды. 1924-1926 жылдарда ... ... ... 1926 жылы ... КП ОК-нің
насихат бөлімінің меңгерушісі, 1926 жылдан 1937 жылға дейін РСФСР ... ... ... ... ... ... ... кезеңінде бүкіл Түркістан көлемінде мұндай ... ... ... Дінмұхамет Ахметұлы Қонайды есептемесек) екінші
бір қазақ түрткісі болған жоқ. Міне, осындай ... ... те ... ... биік ... әсте ... емес. Бұл бағытта қолынан
келген бар ... ... ... ... ... Өзі коммунистердің
жауапты қызметтерінде болуына қарамастан ол коммунистерге карсы ... ... ... ... ... ... ... З.У.Тоғанның
«Естеліктерінде» айтқандарына қарағанда Тұрар ... ... ... оған ... ... ... берген. Аталмыш
«Естеліктерінде» (385-бет) ... тағы да ... ... ... біз ... ... кездестіре алмайтынбыз» деп жазады,
З.У.Тоғанның және сол «Естеліктерінде» баяндауына қарағанда Әнуар патша дін
жолында өлтірілген күндерде Ташкент ... ... ... ... ... жүргендіктен қазақтардан Әлихан Бөкейханұлы, Тұрар
Рысқұлұлы Ахмет Байтұрсынұлы, ... ... ... қары ... ... бара ... ... Рысқұлұлы коммунистердің жауапты қызметтерін атқара жүріп,
коммунистерге, яғни орыстарға қарсы «Баршаға теңдік берілген болса, ... ... ... ... өзі ... ... ... алады. Бұл
туралы өздерің де бірнеше рет мәлімдедіңдер. Олай болса, патшалық ... ... ... ... ... азат, соңдықтан түркістандықтар өз
қалауынша әрекет жүргізуі керек» дей ... ... ... орай ... ... ... ... үшін 1920 жылғы 12-18 қаңтарда
мәжілісі болып өткен Түркістан Мұсылман ... ... ... ... партиясы 5-конференциясындағы ең беделді тұлғалардың
бірі ретінде төмендегілерді талап ... ... ... республикасы «Түркістан Республикасы» деп
аталуға тиіс;
2. Түркістан коммунист ... ... ... ... деп
аталып, Мәскеуге бағынышты ... ... ... ... ... ... мұсылман-түркі армиясы құрылуға және мұсылман емес
әскерлер Түркістаннан әкетілуге тиіс;
4. Түркістан Республикасының өз ... ... ... ... ... істер, әскери қызмет, қаржы-қаражат және сауда түркі
республикаларының өз құзырында болуға ... ... бұл ... ... ... ... болатын. Бірақ советтік Ресейдің ... ... ... ... ... Ал оны Ленин және Сталин сияқтылар
қолдады. Қысқасы, ... ... ... ... озбырлықпен
қабылданбай тасталды.
Тұрар Рысқұлұлы бұған тоқтаған жоқ күресін жалғастырды. ... ... ... ... 1920 ... ... ... төмендегідей қаулының жобасын ұсынды:
«...түркілерді татар, қырғыз-қазақ, өзбек т.б. атаулармен бөлшектеу иде-
ясы ... ... күру ... көз ... насихат жолымен
тоқтатылуға және тіпті РСФСР-дың құрамына енбейтін ... ... ... ... ал ... қазіргі кезде мүмкіндік болмаса, онда түркі
халықтарының жер тұтастығы қамтамасыз етілуі қажет..»
Тұрар Рысқұлұлының бұл ... да, ... ... ... ... мен ... ... Қорыта айтсақ. Тұрар Рысқұлұлы
ұлттық армия құру, ... ... ... ... ... да) ... көшпенділерінің Түркістаннан әкетілуі, жалпы алғанда бүкіл Шығыстын
Батыс пей ... және ... ... ... ... үшін ... күрес жүргізді.
Тұрар Рысқұлұлының жарияланған еңбектері көп. Онын жарық ... мен ... өзі 1937 жылы ... ... соң ... салынды.
Тұрар Рысқұлұлы тұтқындалып ... ... ... ... деген «айыптаулармен» оған жақындығы белгілі болғандар ... ... ... еліне елеулісі, халқына қалаулысы, есімін есіне ұзақ сақтар
еңбегін жыр қылып мақтар ерлері болады. Ондай «суға түсіп, отқа ... үшін ... ... ... ... ел ... ... тарих топырағының
астында жатпайды. Олар Хан қаһары, ... ... ... «жау» деп
жарияланса да, халқына қарсы қойылып, құбыжық делінсе де ... ... елі ... ... ... ... деп ... тартып
тұрады, реті келгенде іш бұрады. Шындық жеңіп, заман түзеліп, өкілдік жетіп
арыстары ақталса, олармен халқы қуана-қуана қайта қауышады, ... ... ... өз ... ... бұл ... ... көп көріп
жатырмыз. Кешегі өзі де, сөзі де арам, ісі де, түсі де арам деп ... ... ... ... ... жүздесіп, байыппен бақұлдасып, жаламен жат болғанымызға көз ... ... ... ... ... ... - ... қостап,
«Алаштың» ақ тулы азаматтарымен, кешегі қызыл қырғын ... ... деп ... ... ... жоқ, ... әр қайсысының ел игілігіне еткен, елеп ескерер елеулі
еңбегі бар. Бірі ... ұлт ... ... ... ... бірі еңсесі
басылып, өмірбақи езгіде қалудан сақтады. Енді бірі оның ... ... әлем ... ... тағы бірі ... санасын оятып,
саяси, мәдени, қоғамдық ... ... зор ... ... ортасында Т. Рысқұловтың да өз орны бар. Бүгінде есімін еңселі
етіп, атағын ... ... ... ... ... асқақтатып, бас
идіріп отырған Тұрар құдіретінің сыры неде? Тұрар тұғырының биіктігі, Тұрар
тұлғасының ірілігі неде жатыр.
Біздіңше, мұның сыры көп ... ... Ең ... Тұрар бұрынғы Совет
еліне, оның ішінде өзін басқаларға бас ие, ұлы ... ... ... қала берді, әлем елдеріне дүниеде қазақ ... ... ... оның да ... ... биік ... жұрты үшін жанын қыйуға,
қанын төгуге дайын тұратын, «көш бастап көсем болуға, сөз ... ... ... ... ... ... мойындатты. Ресейдің бірсыпыра
толымды тұлғаларының өзі ... ... ... ... ... мақтау
айтуға мәжбүр болды.
М.В. Фрунзе: «Мұсылман коммунистерінің ең ірі ... ... ... Өлкелік Комитеттің төрағасы Тұрсын-Ходжаев. ... ... ... Ол ... ... үлкен, қажыр-қайрат, аса
салиқалы мінез иесі».
В.В. Куйбышев: «Рысқұлов – ерекше, біртуар адам. ... ... аса ... ... шығады. Сондықтан да оны Москваға, Орталық
Комитеттің қарауына алдыруды аса қажет деп ... ... 1920 жылы ... ... өткен I - съезінде ұлт
мәселесі, отаршылдық саясат туралы жарыс сөзде Тұрар тереңнен тарта, ағыл-
тегіл ақтарыла ... Оның ... да ... ... ... ... ... жүрегіне жетті. Шешен сөзі жалындап барып
аяқталғанда, жүрт ... қол ... ... орындарынан тұрды.
Құлағының құрышын қандырып, зердесіне өшпестей із қалдырған Тұрардың осы
сөзі туралы А.И.Микоян ... ... да ... ... ... ... деп еске аладыТ. Рысқұловтың белсенділігін, жалындап ... ... ... ... ... ... ... атап, мадақ пікірлер айтқан.
Ерекше іскерлігімен, асқан ақыл-ой ... ... ... ... ... Түркістан өлкесінің тағдыр-талайы туралы өз
бағдарламасынжасап, батыл пікір айтқан. 26 ... ... ұлт ... ... ... И.В.Сталиннің екінші ... ... ... талай тай-таласқа түскен. 1926-1937 жылдары РСФСР
халық Комиссарлары Советі ... ... ... ... ... пайдасын тигізген, Қазақ өкілі, қазақ азаматы ретінде өзін биіктен
көрсете білген.
1967 жылы ... ... ... ... Азия орыс ... ғасырда»
деген жинақта Америка ғалымы Елена Коррер ... ... ... ... ... ... қызметтеріне биік баға берген. 1919 жылы мартта, - дейді
ол, - жергілікті партия ... ... ... ... ... ... конференциясы өтті. Оған Рысқұлов, Тұрсын-
Ходжаев сияқты либералдыққа бейім лидерлер шақырылды. Май айында ... ... ... ... ... конференциясын өткізді. Онда
отаршылдыққа, ұлы орысшылдыққа ашық шабуыл жасалды. Олардың ... оның ... ... ... ... ... ... қатты сыналды,
бұл қаталдықтың жұмсартылуы талап етілді.
Ақыры Рысқұлов соңына ерген барлық ... ... ... ... таратылды. Жергілікті ұлт өкілдері ... ... пен ... жаңа ... ... ... Түркістан ұлт
республикасы өз ... ... ... өз ... «ақ ... - ... қара дегені - қарғыс»
болған Ленин, Сталинмен иық ... ... ... ... әскери
қайраткерлерінің оны асқақ бағалауы, шетел ғалымдарының ... ... ... ... ... ... ірі ... қайраткері деп
тануы - қазақ халқын тануы, оның да ірі тұлғалар ... ... ... де халқымыз Тұрарды тұлға деп біледі, оның құдіретін көкке көтереді.
3) Т. ... ... ... ... ... сыры - ол ... ар-ожданы, намысы болды. Қазақ халқының тағдыр-талайы, ұлттық іс-
қимылы, дәстүр-салты ... ... ... оның ... ... ... Тұрар қорғаған. Бұған дәлелдер: 1916 жылы ұлт-азаттық ... ... ... ... ... ... жалшы,
батырақтар мен ауыл кедейлері «не ... ... ... ... одан ақыл сұрайды. Тұрар орыс шаруаларымен ынтымақтасып, күресті
патша ... ... ... деп ... ... Жасырын жиындар
өткізіп, көтеріліске жүртты көптеп тартып, бағыт-бағдар сілтейді. Бір қудың
берген хабарымен мұны учаске приставы Лундин сезіп ... ... ... да, «Тез ... кет, ... ... жіберемін» деп
қорқытады. Тұрар ... ... өз ... ... ... ... қатарында қалады.
1920 жылы көктемде Түркістан жетекшілерінің арасында әртүрлі мәселелер
жөнінде пікір таласы ... ... ... ... кейбір өкілдердің
жергілікті ерекшеліктерді ескермеу, ... ... ... ... ... байқалды. Бұл да ел-жұрттың ар-намысына тию
еді. Бұған Тұрар ... ... ... Түрккомиссиядан қолдау
таппаған кейбір мәселелерді шешу үшін Ленинге дейін барған.
1923 жылдың маусымында ... ... ... ұлт ... ІV ... ... ... халықтар көсемінің» ұлт саясатын
жүргізудегі Ленин белгілеп берген бағыттан айни бастағанын ... ... Т. ... М.X. ... байланысы бар деп айыптаған,
Сонда Тұрар: «Менің ешкезде Сұлтан-Галиев көзқарасының ықпалына ... ... Бұл ... мен өз ... білетін адаммын, өз көзқарасымды
жасырмаймын. Сталин жолдастың кінәләуі дұрыс ... ... ... отыр»,
- деген. Бұған Сталин «лайым солай болғай» ... ... ... де ... ... де Тұрар әрі өзінің, әрі қазақ ұлтының ... ... арам ... ... ... ... ... 1931 жылдардың
басындағы аштық туралы, сондағы қазақ халқының өмір ... ... ... ... ... ... табанға салынып тапталуы
туралы Сталинге хаты да Тұрардың өз ... ары мен ... ... ... «Сізден осы жазбамен танысуыңызды және бұл ... ... ... өлу қаупіне душар болтан көптеген ... ... ... ... ... деп өтінуі де - халқының ар-намысын қорғауы.
Кейбір тарихшылардың азамат соғысы ... ... ... ... ... үшін күреске енжар қатысты деген жалаға да Тұрар той-тарыс
берген. ... ... ... күрес тарихынан» деген кітапша
жазып, шындықты бұрмалаушы тарихшылардың төбесінен ... бәрі - Т. ... өз ... ... елдік намысы
болғанын айқындайтын айғақтар.
4) Қазақ халқының ... ... ... ... сыры - ол оның ... ... мұңын мұдаған мұңшысы», ақылмен ара түсер ... Бұл ... ең ... ... ... ... халықтарға дербестік
әперуді ниет еткен. Олардың тәуелсіз ... ... ... ... ... орыс ... орыс ... қала бермей, бұрынғы ата-
баба дөстүрімен өз жұрттығымызды ... ... ойға ... 1920 жылы
қаңтарда өткен Түркістан компартиясының V конференциясында ... ... ... ... ал ... Түрік коммунист партиясы етіп
қайта құруды ұсынған. Орталықтан келген В.В.Куйбышев, Ф.И.Голощекин,
Ш.З.Элиава қатысып ... бұл ... ... ... ... ... ... Бұған тек Я.Э.Рудзутак қарсылық білдірді. Түркістан
өлкесін қолдан ... ... ... бұл ... ... ... Бір
айдан соң М.В.Фрунзені жіберіп, зиянды, қате деп тауып, ол шешімнің күшін
жойғызған. Осыдан ... ... ... ... ... ... (б) XII съезінде И.В.Сталин партия мен мемлекет құрылысындағы
ұлттық мәселелер ... ... ... ... ... ... сөйлеп, шеткі
аймақтарда жау элементтердің ұлтаралық қатынастарды шиеленістіріп жатқанын,
ұлы-державалық шовинизм ... ... ... ... лениндік ұлт саясатын жүргізудің жолдарын бұрмалап, оны
тізеге салып, күшпен шешу ... ... Ұлт ... өкімшілік,
октемдік шаралармен шешуге болмайтынын, іс ... оны ... ... орнату арқылы ғана дұрыс шешуге болатынын ескертті. Бұл ... ... ... ... ... ... ... айтты.
И.В.Сталинге хатында Т.Рысқұлов «Аштық пен індеттің салдарынан бірқатар
қазақ аудандары мен қоныс аударушылардың арасында ... ... ... ... ... ететін ауқымға жетіп отыр. Қазақ халқының
белгілі бір бөлігіне қатысты Қазақстанда пайда болған ... ... ... ... не ... ... орын алып ... жоқ», - деп
жандаусын батыл шығарады, Не ... ... ... ... ... ... ... олардың өлігі қала мен далада, қыр мен сайда, өзен-
суда, жол бойында шашылып жатқанын ... ... Бұл ... ... ... ... келтірді. Мысалы,
«Сарысу ауданындағы 7000 ... тек 500 ... ... Ноябрь
айында осы ауданнан бірнеше жүздеген қазақтар үй-іштерімен бірге ... ... ... ... бір ... қаза ... Январьдың екінші
бес күндігінде 24 өлік жинальш алынған... Әйелдер ... ... 5-6 ... ... қаласындағы шайханалардан аязға қатып
қалған 20 баланың өлігі ... ... жөне осы ... 84 ересек адам
өлген... Аягөз станциясының бір өзінен 300 бала жиналып алынған. Осында ... ... ... екі ... поездың астына тастаған. Ал Семейде тағы бір
қазақ әйелі екі баласын ... ... ... ... ... ... ... түгел жеп бітірген, олардың күркелерінің айналасында ақкемік
болғанша ... ... ... ұсақ кемірушілердің сүйек-саяқтары
үйулі жатқан көрінеді. Кейбір аштардың кісі өлігін жегені ... ... ... - ... бәрі ... жұрт ... ... мүңшысы, халық
қамқоршысы болғанын дәлелдейді.
Қазақ халқы үшін Тұрар тұғырының биік ... ... сыры - ол ... ... ... ... ... тез өркендеуіне себепші болды.
Пайдаланылмай жатқан байлықтар мен мүмкіндіктерді ашып, олардың мән-маңызын
түсіндірді, ... ... ... ... Бұл ... оның
«Казақстан», «Жетісу мәселелері» және «Түрксіб» еңбектерін ерекше атауға
болады. Бірінші аталған кітабында республикамызда революцияға ... ... ... ... ... ... ... жасады, 1916
жылғы көтерілістің экономикалық себептерін, капиталистік даму ... ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы ... ... ... ... социалистік жолдарын, кооперацияны, сауданы
дамытудың проблемаларын саралады. «Жетісу мәселелері» еңбегінде Тұрар бұл
өңірдің ... ... ең ... ... ... нулы елке,
ұлттық ерекшелігімізді айқындап тұратын ... ... ... ... табиғатымен патша үкіметінің көзқұртын жеген ... ... ... ... темір жолының басып өтуімен ... әрі ... ... әрі мал ... ... өңір ... Сібірмен
экономикалық қарым-қатынасы артпақ деді. Бірақ Жетісудағы 3963 000 ондық
жердің 1 200 000 ондығы ғана ... ... ... яғни ... көбіне келімсектердің иелік ... 1921 ... ... әлі де ... ... ... ... айтты. Осымен
байланысты үкімет орындарының алдына жер реформасын тұрақты ... ... ... ... ... ... ... жол бермеу, жергілікті халықтарға
мемлекет тарапынан көмек көрсету, жер салығын, баж салығын ... ... ... реформа жүргізуге бұратана халық өкілдерін көптеп
қатыстыру сияқты нақты міндетгер ... ... ... ... ... ... 1924 ... кітап
арнады. Онда бұл желінің ... ... ... ... зор ... ашып ... 1926 жылы Ресей ... ... ... ... ... ... ... қолға
алдырды, бұл істі ұйымдастыру жөнінде ... ... ... өзі оның ... ... ... Ел ... аса
қажет бұл құрылысқа ол ... күш ... ... қажетті қаржы,
жұмыс қолын, ірі техника күшін бөлді. Түрксібті Фрунзе ... ... ... жоспарын тиімсіз, 20-30 км жердің тауын бұзып, тасын жарып жол
сал ауыр, мол қаржы, көп күшті ... ... әрі ... ... күндерінде
қар үріп жол да бермейді деп, оны Лутовойдан Шуға қарай қоқтымен тартуды
ұсынды. 1927 жылы өзі ... ... жиын ... ... бұл ... түсіндірді. «Түрксіб», - деді ол, - Орта Азия мен ... ... ... ... ... байлығын Оңтүстік
өңірге жеткізеді, елді индустрияландыруды тездетеді, сөйтіп өзімізді шетел
капиталына тәуелсіз етеді. Әрі бұл жол ... ... ... ... ... ... күшейеді, таяу көрші - Қытай, Монғолиямен
карым-қатынас орнығып, ... ... ... екпінмен жүргізілді. Жергілікті халық оған
мол тартылды, ұлттық теміржолшылар жасақталды. Батыс пен Шығ ыстан ... ... келе ... жол ... ... ... Тұрар назарында
болды. Бақылауды, қамқорлықты бір сәтке бәсеңсітпеді. Соның нәтижесінде ол
мезгілінен ... ... ... ... ... Айнабулаққа аңқылдай
жетті, таты да салтанатты жиын ... ... ... ... ... ... ерлерге» награда тапсырды. «Түрксібтің бес ... ... и ... ... № 7,1935) атты мақаласында осы жолдың
салынуымен әр өңірде бой көтерген қалалар мен ... алып ... ... ... мақтаныш етті.
Өз халқына Тұрар қадір-қасиетінің қымбаттығының бесінші сыры - ол ... ... ... ... ... ... ақпан революциясынан кейін-ақ
Меркеде «Қазақ-қырғыз жастарының революцияшыл одағын» ұйымдастырып, ... ... ... Одақ мүшелері ел арасына еніп, уақытша
үкіметтің жергілікті комитеттеріне, құлақтар мен ... ... ... ... ... ... ... кітап, газет, журнал алдырып
тартып, жұртты ағымдағы саяси істермен таныстырып отырды. Одақ ... ... ... ... Қазақ революциясы күндерінде
Советтерді белсене қолдады.
Қазақ еңбекшілері арасында ... бұл ... ... үгіт ... босқа кетпеді. Одақ қатарында шыңдалған Сарымолдаұлы,
Нұржанұлы, Әсілұлы, Мамырұлы, ... ... ... ... Қошмамбетұлы сияқты қазақ-қырғыз жастары ірі-ірі
мемлекет, қоғам қайраткері болып, ... ... ... ... ... ... жылдардағы бүкіл әлеуметтік, қоғамдық, мемлекеттік ... ... ... сөз, ... ... мен ... Т.Рысқұлов езілген, надан еңбекшілерді ... ... ... ... ... өкіметінің игі ниетін
түсіндірумен болды. «Правинциялық советтік өмір дерттері» (1919), 1923 жылы
жазылған «Партиямыздың маңызды ... ... да шет ... ... ... деревняларда саяси-ағарту, үгіт-насихат жұмыстарының
жоқтығын, ... ... ... ... жаңа ... ... ... неше түрлі өсек-аяң таратып жүргенін, еңбекші елге Совет
өкіметін, коммунистік партияны жексұрын етіп көрсетуге әрекет етіп ... Бұл ... арам ... ... ... ел жастарын партия қатарына тартып, жергілікті жерлерде
совет өкіметін нығайтуға ... «8 ... және ... ... ... ... ... мақаласында Түркия, Сирия,
Япония, Персия, Монғолия, Ауғанстан елдеріндегі әйелдер қозғалысының жайына
шолу жасай келіп, ... ... ... ... революцияның үлкен
жаңалықтар әкелгенін паш етті. ... ... әлі де ... ... ... ұстау, малға сату, өнер-білімге үйретпеу
фактілерінің кең орын алып ... атап ... Енді 8 ... ... ... жұмыстарға тарту, партия қатарына алу, олардың арасында
мәдени-ағарту жұмыстарын ... ... ... ... шын ... ... басы ... деп мәселе қойды.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Рысқұлов Тұрар4 бет
Тұрар Рысқұлов өмірі12 бет
Ілияс жансүгіров 1894-19383 бет
Ахмет байтұрсынов (1872—1937)5 бет
Сәкен Сейфуллин (1894—1938)41 бет
Сәкен Сейфуллин (1894—1938) жайлы4 бет
Тұрар Рысқұлов 9 бет
Тұрар Рысқұлов өмірінің алғашқы кезеңдері20 бет
Тұрар Рысқұловтың қоғамдық-саяси қызметі17 бет
Қазақ АКСР-ң 1926, 1937, 1978 жылдардағы Конституциясы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь