Отаншылдық мұраты – жасампаздық

Бұл кітап, автордың айтуынша, тәуелсіздік жылдарында туып, ержеткен жаңа ұрпаққа арналыпты. Өйткені, жас ұрпақ үшін өмір сүріп жатқан мемлекет пен қоғамның қалай қалыптасқанын түгел көріп, өз жанының елегінен өткізген және баршасына дерлік тікелей мұрындық болған ең басты тарихи айғақкердің өз аузынан есту айрықша маңызды. Алайда, қазақ топырағында соңғы он бес жыл ішінде болып жатқан өзгерістердің сыры мен сипатына, түп-төркіні мен шығу тегіне, өрістеу жүйесі мен жеткізер нәтижесіне оқиғалардың бәрін өз көзімен көріп, өз басынан өткерген егде буындардың өзі толық түсініп, түгел қанығып үлгерді деуге әлі ерте.
Бұрынғы Кеңестер Одағының ақтық тағдыры тек оның ғана емес, бүкіл осы заманғы адамзаттың ойлау жүйесін түбегейлі өзгерістерге ұшыратқанын көбіміз енді-енді аңғарып келеміз. Жиырмасыншы ғасырдың алғашқы бөлігі адамзаттың екі жарылуымен сипатталды. Екінші дүниежүзілік соғыс оны қайта бітістірудің орнына, бұрынғыдан бетер алшақтата түскен айықпас бітеу жараға айналдырды. Қырық жылға таман созылған қырғиқабақ соғыс күллі адамзатты өз жағына шығарады-мыс саналған «жаңа жүйені» әбден титықтатты. Көпке дейін біреу сезіп, біреу сезбей келген тоқырау бірте-бірте өз-өзінен әйгілене бастады. Қызыл тоталитаризмнің шын табиғатын, оның бойындағы өрескел озбырлықты әуелі социалистік жүйеге екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде қосылған еуропалық мемлекеттер аңғарды. Жуырда ғана гитлерлік фашизмнің тоқпағынан шыққан тосын әлеумет жаңа «құтқарушы идеяның» қырғи тырнақтарын әп дегеннен сезді. Олардың ашынуларын көрген еуропалық коммунистік қозғалыс та көп кешікпей мықтап абыржи бастады. Еурокоммунизм, «адам рәуішті социализм» қисындары қызыл метрополияның өзіне де әсер етпей қалмады. Кеңес қоғамында да диссиденттік өрістеді. Ұдайы текетіресті азық ететін тапшылдық идеология өзі көп ұрандатқан бейбіт қатар өмір сүру қағидасына өзі төтеп бере алмады. Әсіресе экономикалық бәсекелестікте әбден сыр берді. Жер шары тұрғындарының 15 пайызын ғана құрайтын капиталистік елдер әлемде өндірілетін жалпы ішкі өнімнің 63 пайызын, халықтың 33 пайызын қамтитын социалистік елдер ондай өнімнің 19 пайызын, ал адамзаттың 52 пайызын қамтитын «үшінші дүние» бар болғаны 18 пайызын шығарды. Бұндай жағдай адамзаттың 85 пайызы мекендейтін ұлан-байтақ кеңістіктегі әрқилы әлеуметтік күйзелістерді түзету үшін аса ірі саяси-экономикалық өзгерістер қажет екендігін сездірді.
Оны ашық мойындау оңайға түспеді. Әлемдік дамудың жаңа «баламасын» ұсынған қызыл идеология өзінің қисындарын түбірімен қайта қараудың орнына, өзі өткен өкінішті тәжірибені өзі масқаралап, оларды жеке адамдардың кемшіліктері мен қателіктеріне жауып, өз кеңістігінде өзі қопарылмалы ахуал орнатты. Бұны да өз қара дүрсіндігінен көрмей, қайдағы арандатушы сыртқы ықпалдар мен ішкі іріткі күштерге апарып теліді. Сөйтіп, әлеуметтік жіктелісті күшейтіп, тек экономикадағы жағдайды ғана емес, саяси әлеуметтік қатынастарды да шектен шығара шиеленістірді.
Қоғамдағы қауіп тудырып тұрған келеңсіздіктерді алдын ала аңғарып, уақытылы қорытынды жасай алмау обьективті жағдайлардан туындап отырған орасан зор тоқыраушылықты шын мәніндегі революциялық ахуалға дейін асқындырды. Ол империялық саяси жүйені құлатып тынды. Ел ыдырады. Әлеуметтік дағдарыс үстемдік құрып тұрған саяси құрылысты түпкілікті масқараға ұшыратты. Қоғам біріне-бірі ілескен шытырман катаклизмдер құшағында қалды. Ондай жаппай лағушылық хаостың жетегінде кетпей, орын алып отырған тарихи үдерістерді ақылға сыйымдылық арнасына қайта түсіру кешегі өзін өзі жер кіндік санаған әупірім орталықтың қолынан келмей қалды. Мұндай жағдайда саяси естиярлықты бұрынғы шет аймақтардан іздеуге тура келді.
Өйткені, сөз болып отырған еңбекте орынды көрсетілгеніндей, мұндай аласапырандар тұсында Мишель Монтан айтқандай, халықтық тұтастықты сақтап қала алатындай пәтуалы мемлекеттік құрылыс керек еді. Ондай мүмкіндіктен империялық жүйе атымен айырылған-ды. Кеңестік кеңістікте мұндай мемлекеттік ықтималдылыққа тек бұрынғы одақтас республикалар ғана ие бола алатын еді. Басқасын былай қойғанда бұрынғы одақтық конституциялардың өздері де одақтас республикалардың өз еріктерімен одақтан шығып кету құқығын біржолата тәрк ете алмаған-ды. Оның үстіне, әлемдік тәжірибеде ұлттық мемлекеттер күні өткен империялық жүйеден гөрі үстемірек түсе бастады. Бұның бәрі отаршылдықты жою мәселесінің өткір қойылуына жағдай жасады.
        
        Отаншылдық мұраты – жасампаздық
Бұл кітап, автордың айтуынша, тәуелсіздік жылдарында туып, ержеткен жаңа
ұрпаққа арналыпты. Өйткені, жас ұрпақ үшін өмір ... ... ... ... ... қалыптасқанын түгел көріп, өз жанының елегінен өткізген және
баршасына дерлік ... ... ... ең ... ... ... ... есту айрықша маңызды. Алайда, қазақ топырағында соңғы он бес ... ... ... ... сыры мен ... ... мен шығу
тегіне, өрістеу жүйесі мен жеткізер ... ... ... өз ... өз ... ... егде ... өзі толық түсініп, түгел қанығып
үлгерді деуге әлі ерте.
Бұрынғы Кеңестер Одағының ақтық тағдыры тек оның ғана ... ... ... адамзаттың ойлау жүйесін түбегейлі өзгерістерге ұшыратқанын ... ... ... ... ғасырдың алғашқы бөлігі адамзаттың
екі жарылуымен сипатталды. ... ... ... оны ... ... ... бетер алшақтата түскен айықпас бітеу жараға айналдырды.
Қырық жылға таман созылған қырғиқабақ соғыс ... ... өз ... ... «жаңа жүйені» әбден титықтатты. Көпке ... ... ... сезбей келген тоқырау бірте-бірте өз-өзінен әйгілене бастады.
Қызыл тоталитаризмнің шын табиғатын, оның ... ... ... ... жүйеге екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижесінде қосылған
еуропалық мемлекеттер ... ... ғана ... ... ... ... ... жаңа «құтқарушы идеяның» қырғи тырнақтарын әп дегеннен
сезді. Олардың ашынуларын көрген еуропалық коммунистік қозғалыс та ... ... ... ... ... ... рәуішті социализм»
қисындары қызыл метрополияның өзіне де әсер етпей қалмады. Кеңес ... ... ... ... ... азық ... тапшылдық идеология
өзі көп ұрандатқан бейбіт қатар өмір сүру ... өзі ... бере ... ... ... ... сыр берді. Жер шары тұрғындарының
15 пайызын ғана құрайтын капиталистік елдер әлемде ... ... ... 63 ... ... 33 ... қамтитын социалистік елдер ондай
өнімнің 19 пайызын, ал адамзаттың 52 пайызын қамтитын «үшінші ... ... 18 ... ... ... жағдай адамзаттың 85 пайызы мекендейтін
ұлан-байтақ кеңістіктегі әрқилы әлеуметтік күйзелістерді ... үшін ... ... өзгерістер қажет екендігін сездірді.
Оны ашық мойындау оңайға түспеді. Әлемдік дамудың жаңа «баламасын»
ұсынған қызыл ... ... ... түбірімен қайта қараудың орнына,
өзі өткен өкінішті тәжірибені өзі ... ... жеке ... мен ... ... өз кеңістігінде өзі қопарылмалы ахуал
орнатты. Бұны да өз қара дүрсіндігінен көрмей, қайдағы ... ... мен ішкі ... ... ... теліді. Сөйтіп, әлеуметтік
жіктелісті ... тек ... ... ғана ... ... әлеуметтік
қатынастарды да шектен шығара шиеленістірді.
Қоғамдағы қауіп ... ... ... ... ала ... ... жасай алмау обьективті жағдайлардан туындап отырған
орасан зор тоқыраушылықты шын ... ... ... ... Ол ... ... ... құлатып тынды. Ел ... ... ... құрып тұрған саяси құрылысты түпкілікті
масқараға ұшыратты. Қоғам біріне-бірі ... ... ... ... ... жаппай лағушылық хаостың жетегінде кетпей, орын алып
отырған тарихи үдерістерді ақылға сыйымдылық арнасына ... ... ... өзі жер ... ... ... орталықтың қолынан келмей қалды. Мұндай
жағдайда саяси естиярлықты бұрынғы шет аймақтардан іздеуге тура ... сөз ... ... ... орынды көрсетілгеніндей, мұндай
аласапырандар тұсында ... ... ... ... ... сақтап
қала алатындай пәтуалы мемлекеттік құрылыс керек еді. Ондай мүмкіндіктен
империялық жүйе атымен ... ... ... ... ... тек бұрынғы одақтас республикалар ғана ие бола алатын еді.
Басқасын былай қойғанда бұрынғы одақтық конституциялардың өздері де ... өз ... ... шығып кету құқығын біржолата тәрк
ете алмаған-ды. Оның ... ... ... ... ... ... империялық жүйеден гөрі үстемірек түсе ... ... ... жою мәселесінің өткір қойылуына жағдай жасады.
Алайда, жылдар бойғы ... ... ... шетаймақтардың
көпшілігін ондай мүмкіндіктен айырып бітіруге айналып еді. 1989 жылғы
жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... 93,3; Әзірбайжанда 82,6; Ресейде 73,6; Беларусьте 78,1; Украинада
72,8; Түрікменияда 71,8; Грузияда 70,02; Өзбекстанда 68,7; ... ... 62,2; ... 61,7; ... 52,4; ... 39,7 пайыз
құрады. Осыны тілге тиек етіп, сол кездегі ұлттық қатынасты зерттейтін
мамандардың біразы аталмыш ... ... ... ... ... құрайтын республикалардан басқалардың егемендікке ұмтылуын әншейін
есек дәме санады. Алпыс пайыз төңірегіндегілердің алған егемендігін ... ... ... күні ... ... ... қарастырды. Ал елу
пайыздан төменгі деңгейдегілердің үміттерін алдын ала ... ... да, олар жаңа ... ... ... мемлекеттік бірліктерден
емес, ұлттық-мәдени бірлестіктерден ... ... ... ... ... емес, рухани-мәдени автономия ғана дәмете ... ... ... ... 120 ... 800 ... қауымдастыққа
бөлінетін. Сонда жаңа одақ бұрынғыдай ... ... ... мен аймақтардың емес, әлгіндей шашыранды диаспоралардың
ұлттық-мәдени тұрғыда ықпалдасуын ғана қамтамасыз ететін болды. Бұл, ... ... ... ... ... ... да көңілін таппақшы болған академик Сахаров 15 республика мен 38
автономиялық бірлестіктердің бәріне ... ... ... 53 ұлттық
республикадан тұратын Еуропа Құрама Штаттарын құруды ұсынды.
Алайда, кеңестік империяның ... ... ... Экономикалық
қатынастардың ырықсыздануы тоталитаризмді, аумақтық-аймақтық қатынастардың
ырықсыздануы отаршылдықты құртпай ... еш ... емес еді. ... ... ... ... ... алмайтын еді. Алайда, ол үдеріс әр
республикада әртүрлі ... ... ... ... ... екендігі
әбден түсінікті болатын. Әсіресе, байырғы халқы 39,7 пайыз ғана құрайтын,
оның өзі де ... ... ... төл ... ... қала ... ... түгелге дерлік одақтық құрылымдарға
кіндіктен байланған Қазақстанның саяси дербестену ... ... ... ... ... ... өрістетіп, аңсарлы тарихи нәтижеге жеткізу аңызға
айналған «бүрге тағалаудан» да қиын ... еді. ... ... ... ойдағыдай еңсеріп, әлемдік саясатта аса сирек кездесетін айрықша
құбылысқа – аса таңсық феноменге ... ... Бұл үшін ол ... зор ... бел ... Кеңестік империяның ыдырауынан ең бірінші боп ... ... ... да ... еді. Тек ... ... ғұламалар
ғана емес, әлемнің ең беделді ... да жер ... ең ... ... «қопарылыстар аумағы» Қазақстан болады деп болжамдады. Збигнев
Бзежинский, мәселен, оны АҚШ-тың ... ... ... ... ... ... ... монстрларға» аяқ-қолынан бірдей
байланған жетім тайлақ деп санады. Ақырғы рет тұяқ ... ... ... ... ... ең ... ауыз салғаны да
Қазақстан болды.
Алайда, отандастарымыз болып жатқан үдерістерге асқан сабырлылықпен
қарап, әліптің ... ... ... ерік пен ... таба ... Бұл ... көп ұзатпай өз нәтижесін берді. Күні кеше ... ... бір ... мен ... ... қақсаумен болған саяси
көкемылжыңдардың ... ... ... Владимир Жириновскийдің өзі
Қазақстан басшысының атына мақтау-мадақ айта ... ... ... ... ... тысқары елдер де жиі назар аударды.
Егемендік алған Қазақстан кеңестік кеңістікте стихиялық ... ... ... ... құру ... ... қимылдар екпінімен
жалғастыра беруден саналы түрде бас тартты. Өйткені, оған дейінгі үдерістер
күні біткен кеңестік империяны ... ... ... күйзелісін күшейту,
қоғамдық орнықсыздықты асқындату сценарий бойынша өрістеген-ді. Ал Тәуелсіз
Қазақстан, керісінше, жаңа ... ... тез ... ... ... ... Бұл атымен басқа логиканы, басқа жүйелілікті
талап етті. Ұлттық мемлекет орнату ... ... ... ... ... ... таптаурын жолдарының ешқайсысы Қазақстан жағдайымен еш
сәйкеспейтін еді. Онда ұлттық ... ашық ... ... әлі айқын
басымдылыққа ие болып үлгермеп еді. Мұндай жағдайда, жан-жақта ұлтаралық
кикілжіңдер мен саяси-әлеуметтік апаттар ... ... ... тұста
Қазақстандағыдай көпұлтты, көптілді, көпдінді қауым үшін кісіні кісі
алаламайтын ... ... ... ... ие ... ... ... жаңа үрдіс орнығып болмаған, ескі ... ... ... ... ... ... зәру ... басты құндылық, басты
мақсат тұтынды. Саяси ... ... ... шыдамдылықты-
плюрализмді, әлеуметтік қарым-қатынасты ұлтаралық ... ... ... Бұл ... Қазақстанның өмір сүріп,
нығайып кетуіне жаппай мүдделілікті мейлінше күшейтуге оң ... ... ... қоғамда ескермей болмайтын өзекті ... еді. ... ... білу үшін саяси радикализм емес, ... ... ... Оның ойдағыдай табыла қоятындығына күмәнданып қараған ішкі, сыртқы
секемшілдік жыл санап ... ай ... ... ... ... ... ... да, экономикалық қиындықтар мен әлеуметтік қырқыстар
қаптаған ауыспалы кезең ... ... ... ... күштер іште де, сыртта да көбейе түсті. Оның үстіне, Қазақстан –
табиғи ресурстарға аса бай ... еді. Оның ... ... тек ... ... күллі әлемдік экономикаға оң ықпал етері сөзсіз еді.
Бұндай елдің әлдебіреудің ... ... ... ... ... ... қоғамдармен тікелей ықпалдасуға мүмкіндігі толық, өз билігі ... ... ... ... бүгінгі халықаралық қауымдастық та ... ... ... ... ... бұл ... мейлінше икемді
пайдалануға аса мұқият көңіл бөлді. Ол үшін көпвекторлы саясат ... ... дос пен ... бөлмей, бәріне де тиімді әріптес ретінде
қарады. Бұл ретте өз күші ... ... ... ... ... ең ... экономикасын осы заманға қарым-қатынастар арнасына
көшіруді батыл қолға алды. Бұл оның сыртқы дүниедегі достарының ... ... әсер ... Оның үстіне бұл ... ... ... ... ... ... ... жүйелі шешілуіне қолайлы
жағдай жасайтын еді. Бұл бағыттағы Қазақстан ұмтылыстары бүгінгі дүниеде
жақсы мәлім.
Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... оның ... ... ... нығая түсуіне бірден бір кепілдік
береді. Сондықтан да оның ... ... бере ... ... ... белсене қосылуы оған деген ... ... ... ... хақ. Бұл ... тәуелсіздікпен бірге қолға алынған ... ... ... ырғақты дамытуымызға оңтайлы
жағдай туғызады. Қазақ Республикасының тұңғыш Президенті Нұрсұлтан ... ... ... ... ... жаңа ... іште де, ... да зор ынта тууы да осыдан.
Қазақстан – қазір шабытты ізденістер шағында. Ол, әрине, боларымыз түгел
болды, ... ... ... ... сөз ... ... отандасымыз болып
жатқан өзгерістердің игілігін ... ... ... ... ... әлі ... олқылықтарды еңсеруге тура келеді. Олардың
кейбірі әлі түгел адаланып ... ескі ... ... ... ... орнығу барысында кеткен қателіктер мен кемшіліктерден өрбіген.
Кейбірі – тек ... өз қолы өз ... ... жаңа орнығып жатқан біздер
ғана емес, бүгінгі дүние, бүгінгі адамзат түгел көріп отырған ... ... ... ... ... ... оның бәрінің де оң шешімін табуға болады. Ол үшін өзгелер
тәжірибесін жіті ... ... өз ... де жете ... қол
жеткен айта қаларлық табыстарымыз бен жіберген ақауларымызды бірдей мұқият
таразылап, терең ... ... ... ... ... ... он ... Қазақстанды көркейту мен дамыту ... мен ... ... ... ... мен ... реформашылдықтың
эволюциялық өрістеуі арқылы тиімді жүзеге аса алатынына көзімізді айқын
жеткізе түсті.
Алға ... аса ірі ... ... айнымау, оған жеткізетін
тактикалық амалдарды терең сараптап, қайсысынан ... ... ... ... ұстамды үйлестіре білу аса қиын ... ... ... қол ... ойсырай күйреген қоғамның жұтаған
жұртында оңбай ошарылып қалған, ойран-ботқасы ... ... ... ... ... ... тәуекел етуімізге мүмкіндік берді.
Ондай өрелі бәсекенің басты көрсеткіші – жемісті ұлттық даму. Ал оның ...... ... ... бостандық, өрелі мәдениет, кемел білім,
көтеріңкі әл-ауқат пен ... ... ... ... түсетін өрімтал
ұрпақ, өсімтал қауым.
«Қазақстандық жол» осындай жарқын оптимизмге, шынайы ... ... ... ... ию-қию дүниеде өзімен өзі болып, оңаша күн кешіп жатқан халық
жоқтың қасы. Дегенмен, өз жерінде жүз отыздай ... ... ... ... ... сол тұрғындардың жартысын әзер құрап келген қазақтай байырғы
ұлт кемде-кем. Сөйте тұра қандастарымыздың үштен бірі әлі ... ... ... ... тым ... ... Бұдан үш-төрт ғасырдай бұрын
отырықшы дүние мен көшпенді дүниенің арасалмағы ... ... ... ... ... ... місе ... қойнауына қол салды. Жаңа
игіліктерге дәнігіп, аумақтық ... ... ... ... ... ен ... ... бабаларымыз үш тараптан бірдей қысымға ұшырай
бастады. Амалсыздан сырттан ықпалдастық іздеуге тура ... Ол ... ... ... бойұрған батыс шығыстың қойнауларына көз ... ... ... ... ... ... ... қалмауға
қам жасап бақты. Жан-жақтан түртпек ... ... ... ... ... ... ... алуға кірісті. Оларды бір-біріне айдап
салып, ... ... Ұсақ ... ... әр ұлысты іргелес
губерниялардың ... ... ... ... қолжаулық
хандықтардың да көздеріне су құйылды. Сөйтіп, Азия төрінде де ... ... ... ... ... ... ... көршілерінен арадағы
аумақтық дауларды да, негізінен, қазақ жерінің есебінен шешті.
Егер диаспора деген сөздің ... бір ... ... ... ... ... ... деген ұғымды білдіретінін ескерсек, қазақ қауымы
ешқайда көшіп-қонбай, өз жерінде өз ... ... ... мен ... ... ... ... шашырай сынып, XIX ғасырдың
ортан белінде Түркістан, Орынбор, ... ... ... мен ... ... ... ... қазақ диаспораларына қалай айналып шыға
келгенін өзі де сезбей қалды.
Жиырмасыншы ғасырға біз осындай ... ... ... Патша отаршылдығы
қазақ даласының қисапсыз қазынасын қазақтарды қатыстырмай игеруге күш
салды. Ол үшін қандастарымыз ... ... ... де, бәз-баяғы малшы
күйінде ... ... ... ... ... ... ... бөгде тараптан көшіп келгендерге тартып
әперіліп, бақташылықпен жүрген байырғылар шөл мен ... ... Бұл ... келгенде, қазақтарды астыртын резервациялап, бас
ноқтасы біреудің қолындағы қорықтағы ... ... ... ... қол ... еді.
Бұны XIX ғасырдың аяқ кезінде көзге түсе бастаған қазақ ... ... ... ... ... Ыбырай, Салық сынды алғашқы легі халықты
оқуға, ... ... ... легі ... ... ... Әлихан, Міржақып, Мағжан, Жүсіпбек, Жанша, Халел т.б.) іргелі
елдікке, төл ... ... ... ... ... жеткен
патшашылдыққа қарсы күштер ... ... ... ... өз күрестеріне пайдаланып қалуға тырысты. ... ... ... ... ... қазақ зиялылары Алашорда
қозғалысын ұйымдастырды. Ал оларға жұлдызы қарсы ... ... ... ... ... бас ... төл ... дәметіп, соның
билігіне қол жеткізуге күш салды.
Қызыл тоталитаризм екі бағыттың екеуіндегілердің де ... су ... ... ... өз ... ... үшін автономия беріп алдарқатты.
Сосын әр автономияны республикаға айналдырып, тәуелсіздік жолында күрескен
бұратана ... ... ... Одан әр ... аты бар ... жоқ жай әншейін аумақтық құрылым дәрежесіне дейін құлдыратып,
унитарлық ... жаңа ... ... қитұрқы саясаттың нәтижесінде, бұрын әр губернияға телініп кеткен
қазақ ұлыстарын ... ... ... арман болып келе жатқан бүкіл ұлт
болып қайта жинақталу мақсатына ... ... ... ... жаңа республикаға толығымен қайтарылмай, жырымдап қайтарылды. ... ... ... ... ... ... ... қойып, шашыранды
диаспора ретінде өмір сүре берді. Төл республикамызға қайта қосылғандардың
да жұлдыздары жарқырап кете ... ... елі ... ... ... өз ... өзі би, өз жеріне өзі қожа болып кете алмады. Оған тапшыл
идеология мен жаңа ... ... жол ... ... әлі өз қолы өз ... ... үлгермеген балаң ұлттың шама-
шарқы жете ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін жан-жақтан мамандар шақырылып, көші-қон тасқыны
қолдан асқындатылды. Ұлттық дамуды жолға ... ... ... ... ... қауырт игеріп қалу біржақты күйттелінді. Бұндай ашқарақтық
пен ... ... ... үшін ... ... жұт болып жолықты. Тарихи
қалыптасқан күнкөріс ... ... ... ... ... халық
аштықтан қырыла бастады. Жаудан ... ... ... жан ... қазақ тағы да аяғына жалынды. Әуелі іргелес елдерге ... ... ... ... ... ... соң, ... да ауа көшуге
мәжбүр болды. Сөйтіп, ... ... ... жылдары басталған қазақтардың
қайтадан шашырауы тым ұзаққа созылып, алыс шептерге ... ... ... Орта ... ... ... Үндістан, Ауғанстан, Иран,
Түркиялармен шектелмей, мұхит асып, Америка, Австралияға дейін барып түтін
түтетті.
Аттың жалы, түйенің қомы, қос үрей күн ... бұл күй ұзақ ... ... ... ... ... ширегінен аштықтың салдарынан өлідей,
тағы бір ширегінен қуғын-сүргіннің салдарынан тірілей айырылған қазақтардың
өз жерінде қалғандары да күні ... ... ... ... жалбарынған
өгейдің, бүтіннің емес, жартының жарымжан халін кешті. Бұл ... ... ... да ... ... ... Өз топырағымызда отырғанымыз
да, өзге жұрттың арасына кеткеніміз де көз ... ... бас ... ... шығарып, ұлттық мүдделерді екінші орында қалдыруға
дағдыландық. Бұл жағдай ... ... ... ... ... ... аман ... халықтар бірінен соң бірі тәуелсіздік ала
бастаған тұста анық сезілді. Өз ... өзі ... ... ие болып
үлгермеген қазақтар өз тәуелсіздігін кеңес халықтарының ішінде ең соңы ... ... ... Оның ... де ... ... ... әзер қол
жеткізілді.
Сол жылдары дүниежүзі қазақтарының алғашқы құрылтайына алыстан келген
ақсақалдармен бір кездесуде: «Ағалар ел ... ... осы ... ... ... ... дәл осы кезеңде шешілгелі тұр. ... ... ... ... ... ... болса, ертеңіміз де соншалықты
жарқын болады», – деп едім.
Амал қанша, одан бері де бір ... ... өтсе де, ... ... ... ... ең болмаса, ширегі үйірге қосылып ... ... бір ... ... ... баяғы қызыл террордың қан қасабы
әліге дейін шошынтары белгілі. Екіншіден, кенеуі бір кеткен қоғамның ... де оңай ... ... ... тым ... кетті. Үшіншіден, қауырт
өзгеріп жатқан дүниеде қауіп көбеймесе, азайған жоқ. Кешегі таз кепешті
қайта киіп ... бе ... үрей де бар ... Оның үстіне, көрпесін басына
тартса, аяғы көрініп қалып ... жас ... ... ... ... бірден жақсартып жібере алмай жатыр.
Бәрі де түсінікті ... ... ең ... ... ... басты нәрсе
– дәл қазір сан жағынан айқын басымдыққа ... шын ... ... негізгі ұлтқа айналып ... ... көп ... ... Күні ... ... түсінікті, біреуге түсініксіз ауыспалы
кезеңнің аума-төкпе көңіл күйі мен басқалардың қабағымен есептесе ... ... ... ... ... ... ... мүдделерін
қорғап қалуға қазірдің өзінде солқылдақтық байқатып ... ... ... ... ... ... ғана ... мүлтіктерімізді
азайта аламыз.
Өйткені, бұрынғы бұратана қауымдар бүгінгі дүниеде тек ... ... ... ғана ... қоқан-лоқысынан құтылып, өз
дәрежесінде дәурендей алмақшы. Ал ... ... ... ... ... ... Ендеше, өз жерінде өздері басым көпшілік дауысқа ие
бола алуға жеткілікті халықтар ғана өз ... ... ... ... өз ... ... ете ... Сондықтанда, бүгінгі таңда
біздер үшін бәрінен маңыздысы демографиялық ... ... ... ұстай білу. Оның ең ұтымды жолы – тарихи қиянат салдарынан ... ... ... ... елге оралту. Бұл жағынан, қазақтар
– еврейлер Германияда бастан кешкен холокост қырғынына бара-бар саяси қуғын-
сүргінді ... ... ... Сол себепті де ол өз тәуелсіздігінің
алғашқы жылдарында оралмандар мәселесіне басым маңыз беруге ... ... ... кісі ... ... қазақ халқы бар мүддесін тек осы
бастан кешіп ... ... ... ... ... ... мекені –
Қазақстанда ғана толығымен жүзеге асыра алады. ... ... ... ... ... ... де, ертеңгі ұрпағының болашағын өз ... ... ... әлемдік деңгейдегі мүдде түгендесу кезеңінде
туған ... ... ... жас ... бұғанасын бекітіп,
қабырғасын қатайтуға тікелей атсалыспағы шарт.
Тәңірім тек Туған Елге бет түзеген Ұлы ... айын ... ... ... ... ақ қыла ...

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айтыс - халық мұраты3 бет
Алаш мұраты – отандық білім мен ғылымды негіздеуші күш10 бет
Жүніс Сахиевтің «Жасампаздық қиырында» шығармасы тілінің лексика−фразеологиялық ерекшеліктері62 бет
Мұқағали Мақатаев поэзиясындағы отаншылдық рух31 бет
Тәуелсіздік дәуіріндегі қазақ поэзиясындағы отаншылдық рухтың жырлануы67 бет
Қазақстандық патриотизм: мұраты, қалыптасу проблемалары11 бет
Ұлттық идея – қазақ мұраты9 бет
Ұлттық құндылықтар – білім бастауының қайнар көзі4 бет
Жер сілкінсе, жағдайымыз не болмақ? Мекемелер мен мамандар ойлары3 бет
Оқушыларды отансүйгіштік интерноционалдық тәрбиелеудің теориялық мәселелері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь