Семей таңы газетінің тарихы

Зерттеу нысанына айналып отырған 1919 жылы желтоқсан айынан жарық көре бастаған «Семей таңы» газеті – Қазақстандағы мемлекеттік тілдегі байырғы басылымдардың бірі. Семей қаласында жаңа басылымдардың дүниеге келуіне 1917 жылғы Ақпан төңкерісі тікелей әсер етті деп толық айта аламыз. Мұрағаттан 1917 жылы Семей облысы қазақтарының съезі өткенін, онда газет шығу туралы бастама көтеріліп, арнаулы қаулы қабылданғанын айғақтайтын құжаттарды кездестіруге болады.
«Семей таңы» газеті - өз заманында халықтың азаттық алуына үн қосып, болашаққа бастап барар жолдарына, алдағы өміріне дұрыс жол сілтеуге, бағыт – бағдар беруде өз ықпалын тигізген басылым.
Кеңес заманында шыққан басылымның әр кезеңге сай өзіндік ерекшеліктері бар. «Семей таңы» газетіндегі мақалалар мазмұны да, жазу стилі де әрбір тарихи кезеңнің талғамына сәйкес өзгеріп отырған. Қоғамдағы тегеурінді идеология тақырыптары бірін – бірі алмастырып отырғандықтан, кеңестік басқару аппаратының газетке деген ықпалы да белсенді болды. Сол себепті газеттегі ресми және саяси тақырыптағы мақалалар Семей өңіріндегі қоғамдық саяси өзгерістерді жақсы жеткізе білген. «Семей таңы» газетінде Ж.Аймауытов, М.Тұрғанбаев, М.Әуезов, М.Қордабаев, Ә.Нұшайықов, Х.Бекхожин, С.Дөнентаев, Б.Сағындықов, Р.Мусин сынды жазушы, журналисттер мен белгілі тұлғалар қызмет атқарған.
«Семей таңы» алғаш «Қазақ тілі» деген атпен жарық көрді. Алғаш газет жетісіне бір, кейінірек 3 реттен, 2,5 тиражбен тарап тұрды. Бұл тұста полиграфиялық хал-жай да, тарихи жағдай да ауыр еді. Бірінші қиындық туралы газеттің алғашқы нөмірлерін шығаруға қатысқан Мұқсын Қордабаев былай деп жазды: «... Толып жатқан нүкте құйыршықтарының көбі мүжіліп қалған араб әріптерімен жұмыс істеу қиыншылықтарды екі есе көбейткендей. Газеттің бастапқы екі беті басылып, машинадан шыққаннан кейін, соңғы екі бетке жетпей қалған тапшы әріптерді суырып (теріп) алып, сол соңғы екі бетке тізбектеуге тура келетін. «Қазақ тілі» деген газет атын арабша ірі әріп болмағандықтан қолы шебер бір етікшіге ағаштан ойғызып алып, басып жүрдік»
1. Т.Қожакеев «Жыл құстары»
2. Р.Молдашқызы «Семей өңіріндегі баспасөздің бет-бейнесі»(диссертация материалдары )
3. «Семей таңы» газетінің 1930-2007 жылдар аралығындағы сандары
        
        Семей таңы
Зерттеу нысанына айналып отырған 1919 жылы желтоқсан ... ... ... ... ... газеті – Қазақстандағы мемлекеттік тілдегі байырғы
басылымдардың бірі. Семей қаласында жаңа басылымдардың дүниеге келуіне 1917
жылғы ... ... ... әсер етті деп ... айта ... ... жылы Семей облысы қазақтарының съезі өткенін, онда газет шығу ... ... ... ... ... ... құжаттарды
кездестіруге болады.
«Семей таңы» газеті - өз заманында ... ... ... үн ... бастап барар жолдарына, алдағы өміріне дұрыс жол сілтеуге, бағыт
– бағдар беруде өз ... ... ... ... ... ... әр ... сай өзіндік ерекшеліктері бар.
«Семей таңы» газетіндегі мақалалар мазмұны да, жазу ... де ... ... ... ... ... отырған. Қоғамдағы тегеурінді идеология
тақырыптары бірін – бірі ... ... ... ... ... ... ықпалы да белсенді болды. Сол себепті газеттегі
ресми және саяси тақырыптағы мақалалар Семей өңіріндегі ... ... ... ... білген. «Семей таңы» газетінде Ж.Аймауытов,
М.Тұрғанбаев, М.Әуезов, М.Қордабаев, Ә.Нұшайықов, ... ... ... ... ... ... мен ... тұлғалар
қызмет атқарған.
«Семей таңы» алғаш «Қазақ тілі» деген атпен жарық көрді. Алғаш газет
жетісіне бір, ... 3 ... 2,5 ... ... ... Бұл тұста
полиграфиялық хал-жай да, тарихи жағдай да ауыр еді. Бірінші қиындық ... ... ... ... ... ... ... былай деп
жазды: «... Толып жатқан нүкте құйыршықтарының көбі мүжіліп қалған араб
әріптерімен жұмыс ... ... екі есе ... ... екі беті ... машинадан шыққаннан кейін, соңғы екі ... ... ... әріптерді суырып (теріп) алып, сол соңғы екі бетке
тізбектеуге тура келетін. «Қазақ ... ... ... атын ... ірі ... қолы ... бір етікшіге ағаштан ойғызып алып, басып жүрдік»
«Қазақ тілі» газеті Т.Рысқұлов айтқандай: «жұмысшы табының, еңбекші
бұқараның ... ... ... ... ағымына қарай халықтың ... сай ... ... ... отырды. «Мал баққандікі» деген айдар ашып,
мал тұқымын асылдандыру, ... ... жиі сөз ... ... ... ... - әйел ... мәселесі. Қазақ әйердерінің
теңсіздігін, әсіресе қазақ ... ... ... ескілік құрбаны болып
отырғаны өткір жазылған мақалалар басылымда көп жарияланған.
« Қазақ тілі» газетінің алғашқы бас ...... ... ... ... М.Тұрғанбаев болды. М.Тұрғанбаев 20 ғасырдың бас
кезінде қазақ халқының мұңын мұңдап, жоғын жоқтап, ұлт азаттық қозғалысын
жаңа ... ... ... елін ... ... ... шығаруға бар
білімін, күш – жігерін жұмсаған ... ... ... ... 1920 ... 5 ... осы жылдың 19 қарашасына дейін
газетке Ж.Аймауытов басшылық етті. Осы ... ... ... ... тобы», «Ашаршылықтан құтқару лажы» сияқты тағы да басқа айдарлар
жарық көріп, қазақ ... ... ... мен сол ... ... ... Ескішілдікті, надандықты сынап, халықты өнер – ... ... ... мақалалар жарық көрді. Бұдан соң басылым аты
«Жаңа ауыл», содан кейін «Қызыл дала» деп ... ... ... ... ... ... ... дала», келдің жаңа өзің туған
ауылыңа. Қу ... қу ... ... көзін, аяма!» деген жыр жолдарынан
айқын аңғарылады.
Осы орайда тарихшы ғалым Мұсатай Ақынжанов кезінде ... деп ... ... ... ... ... «Қызыл дала» деп аталып, оны басқаруды
маған жүктеді. Мен горрайкомда әрі хатшылық қызметін, әрі ... ... Ол ... ... ... ... ең маңдай алды
күрделісі ауылда, «далада» жұмыс ... ... ... болатын-ды... Көлемі шағын болғанымен, тілі өткір болып, «Қызыл
дала» ... ... ... үгітшілік қызметін іс жүзінде
мүлтіксіз орындады».
Бұл газет те жастар өміріне көп ... ... Ол да бір ... «Жас
большевик» деген атпен комсамол газеті шығарып тұрды. Жергілікті жердегі
жастар тұрмысын жан-жақты ... ... ... құрлысқа кең тартып,
қиыншылықтарды жеңуге, тың табыстарға жетуге ... жылы ... ет ... ... ... Бұл өте ірі құрылыс-ты. Оны
салушылардың көбі ... ... ... еді. ... ... ... жұмылдыру, комбинат құрлысының барысын тұрақты да мазмұнды көрсету
үшін «Қызыл дала» өзіне қосымша ретінде «Ет ... атты ... ... ... ... Комитетінің 1932 жылғы 20 ақпандағы екінші
сессиясының шешімі бойынша ... ... алты ... ... бірі-Шығыс Қазақстан облысы. Оның орталығы Семей болды. Сол жылдың
наурыз айынан «Қызыл дала» «Социалды шығыс» деген атпен жарық көрді. Ол ... ... ... ... ... араласты. Өндірістік
жоспарлардың орындалуы, халық ағарту ісі мен мәдени-бұқаралық жұмыстардың
жай-күйі жөнінде үзбей ... ... ... ... ... ... көмектесті.
«Социалды шығыс» газеті 1935 жылы атын «Екпінді» деп өзгертті. Бұл
газет ... ... ... ... ... ... төрт жылда» деген тұрақты ... ... ет ... ... және ... полиметалл комбинаты, Глубокийдегі мыс
қорыту заводы құрлыстарының барысына бақылау жасады.
Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... жеңіс қамы үшін
елді ерен еңбекке жұмылдырды. Астық ... ... ... ... ... редакция ұйымдастырды. Еңбекшілердің жеңіс жолындағы ... кең ... Әрі ... ... ... ... ел азаматтарының
ерлігін паш етті. 1943 жылғы 20 ... ... ... ... ... 1945 жылы 9 мамырда кезектен тыс нөмір шығарып, ... ... күні ... деп ... кейінгі жылдары газет халық шаруашылығын қалпына келтірудің
жалынды ... ... ... болды. Жаңа соғыс өртін
тұтандырмақ болған қан құмарларды әшкерлеп, ... үшін ... ... 1956 ... 1 ... ... ... деген атпен
шықты. 1963 жылы мамырда ол «Прииртышская правда» газетімен біріктіріліп,
облыстық газет қазақша «Ертіс», орысша «Иртыш» деп ... 1965 ... ... олар ... ... 1966 жылғы наурыздан «Семей таңы» деген ... ... ... ... ... ... ... тағайындалды.
Құрылтайшысы: «Семей қаласы әкімінің қоғамдық ... ... ... ... 1969 жылы ... Белгісі» орденімен
марапатталған. «Семей таңы» облыстың әлеуметтік ... ... сан ... ... толғады. Бұл күнде есімі Республикаға
танымал Медеу Сәрсекеев, Роллан ... ... ... ... ... ... ... жолдарын бастаған.
«Семей таңында» алдыңғы газеттерге қарағанда мақалалардың тақырыптары
түрлене бастағанын көруге ... ... ... ... ... ... ... «Толғағы жеткен тақырып», «Гауһартас», «Ой отауы», «Әлеумет
және күнкөріс», «Адам.Қоғам.Заң», «Ел іші - өнер кеніші», ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық – саяси,
әлеуметтік – экономикалық, ... - ... ... – танымдық, оқу – ағарту
мәселелері ... ... ... ... толы ... ... көлемі 2
баспа табақ болып, 4 ... ... енді 1 ... ... болып шығып,
беттерінің саны 16 болды. Оқырманмен кері байланыс жолға ... ... ... ... ... Қазақ тілінің мемлекеттік тіл мәртебесін
алуында алғашқылардың қатарында үн ... ... бірі де осы ... ... «Ана тілі – арың бұл» айдарын ашып, қазақ тілі ... ... ... ... реформаларға қатысты, экономика тобы
құрылып, «Арендалық әдіс», «Нарықтық экономика – ... ... ... бетінен тұрақты орын алды. «Семей таңы» газеті бүкіл адамзат арманы –
ядролық жарылыстардың тоқтатылуын қолдап, ой салар, ... ... ... ... жиі – жиі ... ... ... отырды.
1998 – 2000 жылдар ... ... ... ... орташа
алғандағы жалпы көлемнің 10 проценті ... ... ... ... ... ... үшін бұл жаман көрсеткіш емес. Сонымен бірге газет
мемлекеттік саяси мәселелерді ... ... ... түзу ... келе ... ... Осындай жетістіктердің бәрі қазіргі таңда
басылымға басшылық жасап отырған Риза Молдашеваның арқасы деуге болады.
Бүгінде 90 – ға жуық ... ... бар ... ... ...... ... шежіресі. Бұл газеттің тәуелсіз еліміздің жаңарған
баспасөзіне, ... ... ... кезеңіндегі басылымдар жұмысына
тәжірибе боларлық тұстары да жоқ ... ... да оны ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Т.Қожакеев «Жыл құстары»
2. Р.Молдашқызы «Семей өңіріндегі баспасөздің ... )
3. ... ... ... 1930-2007 жылдар аралығындағы сандары

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
А. Байтұрсынұлы8 бет
Жүсіпбек Аймауытов7 бет
Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931жж), Мағжан (Әбілмағжан) Бекенұлы Жұмабаев11 бет
Жүсіпбек Аймауытұлы мақалалары мен аудармалары. Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»14 бет
М.Әуезовтің "Адамдық негізі - әйел" мақаласы6 бет
С.сейфуллиннің "тар жол, тайғақ кешу" романы5 бет
«М.Сералин шығармашылығы»4 бет
«Серке» газеті – қазақ қоғамындағы алғаш демократия жаршысы48 бет
«Қазақ» газеті және оның қоғамдық саяси қызметі53 бет
«Қазақ» газетінің шығу тарихы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь