Хаммурапи заңдарына жалпы сипаттама

КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 ХАММУРАПИ ЗАҢДАРЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы:Хаммурапи заңдары тарихта өте үлкен орын алатын заңдар жинағы.Оның алдыңғы заңдарға қарағанда, бұл заңда біраз алға басушылық байқалады.Мұнда әрбір қарастырылып отырған мәселеге байланысты баптар топ-топ болып бөлінген.Мен соның ішінде отбасылық қатынастар туралы баптарға көп тоқталдым.Жұмысымды таныстыру барысында сол отбасылық қатынастар туралы біраз айтып өтем.
Мәселенің өзектілігі:Хаммурапи заңдары тарихта алғаш толық және көпжақты құқықтық нормалар ретінде қалды.Хаммурапидің заңдар жинағы сонау ерте замандағы шумерлік заңдар Ур-Намму,Липит Иштардың, сондай-ақ Билалам заңдарының,Эшнун патшаның заңдарының жалғасы болып табылады.Бұл заңның өзгелерден ерекшелігі олардың жүйелі етіп жасалуында еді.Сол жүйелілігі арқылы ол тұңғыш рет бір мемлекеттің тәжірибе жүзінде заңы болып, сол заманның аса қуатты,ірі мемлекеті Вавилонда тәртіпті қоғам орнауына ұйытқы болды.Мәселенің өзектілігі,тарих үшін маңыздылығы да –осы,яғни заңның іс жүзінде Вавилон сияқты алпауыт мемлекеттің қоғамын қалыптастыруда үлкен роль атқаруында.
Мақсаты: Дерек көздері мен жалпы Хаммурапи заңдарының өзіне сүйене отырып, ол заңның тарихтағы алар орны мен әсіресе отбасылық қатынастардағы дұрыс және бұрыс жақтарын анықтау.
Міндеттері: 1.Хаммурапи заңдарымен көпшілікті жалпы таныстырып өту;
2. Нақты отбасылық қатынастарға арналған баптарға жекелеп тоқталу;
3. Отбасылық қатынастар туралы баптардың зиянды және пайдалы жақтарын ажырату.
Деректік негіз: Ежелгі Вавилон құқығының маңызды ескерткіштерінің бірі болып табылатын Хаммурапи патшаның заңдар жинағы жазылған ескерткішін 1901 жылы де-Морган басқарған француз археологиялық экспедициясы нәтижесінде тапқан. Оны Вавилон жеріне жасалған жорық барысында эламиттермен әкетілген.Заңдар жазылған қара бағананың жоғарғы бөлігінде тақта патшалық құрып отырған күн құдайы Шамаштың алдында салтанатты кейіпте тізе бүккен Хаммурапи патшаға осы заңдар жинағын тапсырып тұрғаны кескінделген.Бұл сурет патша заңдары жинағының құдайдан шыққанын көрсетеді деген ойды білдіреді.Кіріспе мен қорытынды ритмикалық тұрғыда жазылған және онда Хаммурапи патшаның жетістіктері туралы, патша заңдары жоғарыдан жіберілген әділ де өзгермейтін заңдар екендігі көрсетіледі.Бағанада Шамаш құдай мен Хаммурапи патшаның бейнесі бейнеленген жерден бөлек жазылған 282 баппен толтырылған.
Бізге 282 бап түгелдей жетпеген, оның тек 247 ғана толық жеткен,ал қалғанын жаулап алған эламиттердің патшасы өз ерліктерін жазу үшін қырғызып, алдырып тастаса керек.Бертін келе олар атақты Ашшурбанапалдың кітапханасынан табылған жазба деректер және сол Сузы мен басқа да аймақтан табылған деректер негізінде қалпына келтірілуде. Заңдар тілі-аккадтың классикалық диалекті.Хаммурапи заңдарының алғашқы бес бабы сот ісін жүргізу мәселелеріне арналған.Жала жапқандар, өтірік куә болғандар өте қатаң жазаланатын болды.Бұның бәрі заңның дұрыс орындалуына, тәртіптің сақталуына әсер етті.Ал 6-25 баптарда жеке меншікті ұрлаудың әртүрлі жағдайлары туралы айтылған. Ұрлық үшін негізінен өлім жазасы берілген. Олардан кейінгі 26-41 баптарда жауынгерлердің құқығы мен міндеттері баяндалған. 42-126 баптарда жер, сауда, қарыз беру, кепілдік беру мәселелерінің заңдық жүйелері сипатталған.127-194 баптарда отбасы, мұрагерлік, бала асырап алу тәртібі туралы жазылған.195-214 баптарда біреудің денесін зақымдағаны, қорлағаны үшін берілетін жазалар белгіленген.215-277 баптарда емшілердің, мал дәрігерлерінің, құрылысшылардың жауапкершіліктері жайлы айтылады. Соңғы бес бапта құлдарды сатып алу мәселесі сөз етілген./
1.Хрестоматия по истории Древнего Востока. Москва «Восточная литература» РАН. 1997
2.Васильев Л.С. История Востока 1 том. Москва «Высшая школа» 1994
3.Струве В.В. История Древнего Востока. 1941
4.Авдиев В.И. История Древнего Востока. Москва. 1953
5.История Древнего Востока. Часть І. Месопотамия/ Под ред. И.М Дьяконова. Москва. 1983
6.Беляевский В.А. Вавилон легендарный и Вавилон исторический. Москва. 1971
7.Флиттнер Н.Д. Культура и искусство Двуречья и соседних стран.Л.-М., 1958
8.Хрестоматия по истории Древнего Востока/ Под. Ред В.В. Струве и Д.Г. Редера. Москва. 1963
9.Хрестоматия по истории Древнего Востока . Москва. 1980. Часть 1-2.
10.Хрестоматия по истории Древнего мира/ Под ред. В.В Струве. М., 1950. Ч. 1. Восток
11.История Востока. 1 том. Восток в древности. Москва. «Восточная литература» РАН. 1999
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 ХАММУРАПИ ЗАҢДАРЫНА ЖАЛПЫ СИПАТТАМА
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... сипаттамасы:Хаммурапи заңдары тарихта өте үлкен орын
алатын заңдар жинағы.Оның алдыңғы заңдарға қарағанда, бұл ... ... ... ... ... қарастырылып отырған мәселеге ... ... ... ... ... ... ... қатынастар туралы
баптарға көп тоқталдым.Жұмысымды ... ... сол ... ... ... ... ... өзектілігі:Хаммурапи заңдары тарихта алғаш толық және
көпжақты құқықтық нормалар ретінде қалды.Хаммурапидің заңдар жинағы ... ... ... заңдар Ур-Намму,Липит Иштардың, сондай-ақ Билалам
заңдарының,Эшнун патшаның заңдарының жалғасы болып табылады.Бұл ... ... ... ... етіп жасалуында еді.Сол жүйелілігі
арқылы ол ... рет бір ... ... жүзінде заңы болып, сол
заманның аса қуатты,ірі мемлекеті Вавилонда тәртіпті қоғам орнауына ұйытқы
болды.Мәселенің өзектілігі,тарих үшін ... да ... ... іс
жүзінде Вавилон сияқты алпауыт мемлекеттің қоғамын қалыптастыруда ... ... ... ... мен ... Хаммурапи заңдарының өзіне сүйене
отырып, ол ... ... алар орны мен ... отбасылық қатынастардағы
дұрыс және бұрыс жақтарын анықтау.
Міндеттері: 1.Хаммурапи заңдарымен көпшілікті жалпы таныстырып өту;
2. Нақты ... ... ... ... ... тоқталу;
3. Отбасылық қатынастар туралы баптардың зиянды және пайдалы жақтарын
ажырату.
Деректік негіз: Ежелгі ... ... ... ... ... ... Хаммурапи патшаның заңдар жинағы жазылған ескерткішін 1901
жылы де-Морган басқарған француз ... ... ... Оны ... ... жасалған жорық барысында эламиттермен
әкетілген.Заңдар жазылған қара бағананың жоғарғы бөлігінде ... ... ... күн ... ... алдында салтанатты кейіпте тізе бүккен
Хаммурапи ... осы ... ... ... ... ... ... заңдары жинағының құдайдан шыққанын көрсетеді ... ... мен ... ... ... ... және онда
Хаммурапи патшаның жетістіктері туралы, патша заңдары ... ... де ... заңдар екендігі көрсетіледі.Бағанада Шамаш құдай мен
Хаммурапи патшаның бейнесі бейнеленген жерден ... ... 282 ... 282 бап ... ... оның тек 247 ғана ... ... жаулап алған эламиттердің патшасы өз ... жазу ... ... ... керек.Бертін келе олар атақты Ашшурбанапалдың
кітапханасынан табылған жазба деректер және сол Сузы мен басқа да ... ... ... ... келтірілуде. Заңдар тілі-аккадтың
классикалық диалекті.Хаммурапи ... ... бес бабы сот ... мәселелеріне арналған.Жала ... ... куә ... ... ... болды.Бұның бәрі заңның дұрыс ... ... әсер ... 6-25 ... жеке ... ... жағдайлары туралы айтылған. Ұрлық үшін негізінен
өлім жазасы ... ... ... 26-41 ... ... мен міндеттері баяндалған. 42-126 ... жер, ... ... ... беру ... ... жүйелері сипатталған.127-194
баптарда отбасы, мұрагерлік, бала ... алу ... ... ... ... денесін зақымдағаны, қорлағаны үшін
берілетін жазалар белгіленген.215-277 ... ... ... ... ... ... ... Соңғы
бес бапта құлдарды сатып алу мәселесі сөз етілген./
Мәселенің зерттелу ... ... ... әлі ... дейін
толығымен зерттеп білген ғалым ... олар ... өз ... ... Н.Д ... ... айтып өтеді.
Негізгі бөлім
Хаммурапи – Вавилон патшасы (1792-1750жылдар)-Вавилонды басқарған
бірінші ... ... ... ... оның есімімен тығыз
байланысты.Өзі билік жүргізген 35 жыл ішінде ... күш пен ... ... жерін, Месопотамияның оңтүстік және орта ... ... ... ... ... жеке ... өсті,мемлекет орталықтандырылды,патшалық өкімет билігі
нығайды, құқық дамыды.Оның қалдырған аса ... ... ... ... Хаммурапи заңында суреттелгендей үш топтан
тұрады, яғни еркін ... ... ... адамдары (мушкенум), құлдар
(вардум).Патша адамдарының шын мәнінде жағдайлары ... еді: ... ... ... адамдарға да саналды, ал төменгі
қатарындағылары тек кішкентай ғана ... орын алды және ... сәл ғана ... ... ... ... пен құлдық
арасында жер мен көктей ... өте көп еді. ... ... ... ... және жеке ... ... яғни ... ... ... бағалайтын, ал бірақ
байлыққа келгенде ... ... ... ... ... оның
байлығы патша қазынасының бөлігі болып табылады.Құлдар да көп нәрсеге
мүдделі ... ... ... ... ... құлы ... ... рұқсат берілді, ондай некеден туылған балалар ... ... ... ... ... ... өзімнің заңды балаларым
десе болады, осыдан соң олар көп ... ... ... ... ... заңды балаларым деп танымаса да, мырза қайтыс болған
соң, әйел мен оның ... ... деп ... елден сатылып әкелінген құл ... ... соң, ... ... ... шықса, бостандыққа жіберілуі тиіс.Еркін адамдарды
сыйламай, өзінің ... ... ... ... ... соттан тыс
құлағын кесу арқылы жазалайтын еді. ... ... адам ... ... оған өзі баруға немесе оның құлы және үй ... ... ... ... туған адам да біреуге қарызданса үш ... ... ... бір жолы- кепілдікке алу болатын.Қарызға
ақша ... ... ... ... ... алып, қарызын
төлеткен.
Қарыз берушілер, әдетте ... ... ... ... шенеуніктер болып есептелінетін.Тамкарлар бір ... ... ... ... Әрбір қалада осы ... ... ... ... қарыздарын, сондай-ақ мемлекетке қарыз
ақшаларын реттеп отыратын әкімшілік ... ... ... ... және ... ... шамалулар арқылы
жүргізді.Шамалулар- әр елге барып сауда ... ... бір ... қызметі- салық жинау болатын.Хаммурапи ... ... ... ... ... ... ... кейбір
жағдайларда қарыз уақытысын созып, ал кейде алған ... ... ... да ... ... ауыстыуға мүмкіндік берген.
Ауыршаруашылығы Месопотамияда үлкен ... ие ... ... ... оған ... мән ... негізгі түрі
кішігірім ... ... ірі жер ... өз ... ... ... адамдарына өңдетіп немесе өз жерлерін жалға ... ... ... адам ... ... ... жүргізуге
тиісті еді.Егер табиғат ... ... жер ... егін ... ... алу ... созылатын.Жер өңдеуші өзінің ... ... ... ету ... себебі көршілерінің
егіні бүлінсе, айып төленеді.Ірі және кіші ... ... ... ... олар ... ... жеміне, егер
отарда бір малға бірдеңе болса ... ... ... ... ... кең ... еді, жұмысқа құлдармен қатар еркін адамдар да
жалданатын.Хаммураппи ... ... ... ... ... ... мал ... құрылысшылар жоғары
айлық, кірпіш ... ... етік ... ... орта айлық, ал
одан басқа қара ... ... ... ... ... Жұмысшыларды
аз уақытқа алған:Мәселен, егін себу немесе егінді жинау ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмысшылардың айлығы сол өзі жалданып жүрген кезде ... ... ... жету ... ... стр. ... ... азаматтық және ... ... ... ... ... яғни өз ... ... жеке меншігіне қол сұғу, жеке ... ... ... ... ... өлім ... ... қылмыстарда көптеп
қолданылады.Кейбір аса ауыр қылмыстар үшін ... ... ... және
т.б.Ал басқа жағдайларда Хаммурапи заңдары жазаны ... ... ... ... ... адамның қолын кесу немесе
ақшасын тәркілеу.Талион принципі ... ... ... ... ... бұл ... ... Хаммурапи заңдарында ашық
пайдаланылған.
Сот процесі ... ... ... ... біз іс ... ... ... кейін сот ісі ашылатынын
байқаймыз. Процесс кезінде екі жақ ... ... ... тиісті. Процесс бойынша протоколдар жасалмаған, ... ... ... ... ... ... мен үкімдер
ауызша шығарылды.Негізгі ... ... ... ... ... жағдайларда егер шындықты дәлелдеуге куәгерлер болмаса,
құдай ... ... ... екі түрі ... сулы ... ... атынан ант беру. Сулы ордалия, яғни ... адам суға ... ол ... ... ... оны жазалауға өздерімен бірге
алып кетеді. Ал егер ол ... аман ... ол ... емес ... ... ант ... ... біле тұра ант бергендер құдайдың
қахарына ұшырайды ... ... ... ... ... тұрып, құдай
атынан ант етпеген. ... ... кінә қою да аса ауыр ... ... ... ... ... стр.218-223/
Хаммурапи заңдарында отбасылық қатынастарға үлкен ... ол ... ... ... ... ... тек
заңды түрде бекітілсе ғана ... неке деп ... ... ... ... керек еді.Олар әдетте ауызша жасалады.Тек
кейде бір ... ... ... ... ... Отбасы
моногамды болды және егер әйелі ... ... шөп ... ... ... ... (129 ... заңдарында бұндай
жағдайларда қолданылатын жазалар әртүрлі ... ... ... өткен.Бірақ, ер адамдарға өздерінің ... ... ... ... ... деп ... ... берілді. Кей
жағдайларда, мәселен, әйелі ауру ... бала ... ... ... ... ... ... ... жүріске салынса
ер адамға басқа әйел ... ... ... Егер ер адам ... немесе жалпы бай әйелге үйленсе, бала туу ... ... алу үшін ... шарт ... ... ... ... яғни туылған балалар үйдің бар ... ... ... ... культін ұстану қажет. Олай ... ... ... ... ... ... заңдарында жұбайлар
арасында заттарды бөлу ... ... ... қыздың
жасауымен қалың мал ... ... ... екеуінің қарыздарының
бөлінуі туралы; ... ... ... ... ... қыз
жасауының ақшасы қалың мал ақшасынан көп ... ... ... ... ... ... ... алынған неке ... ... ... ... ... ... ... мән беріледі. Мұра қалдырмау тек әкесін баласы екі ... ... ... ... Егер ... бала болмаса,
басқа біреудің баласын оның ... ... ... ... және тауып алған баланы асырап алуға ... ... ... ... ... тақырыбы- Хаммурапи заңдары
бойынша ... ... ... ... ... қайдан және
кімнің, қай жылы ... ... ... ... ... өттім.
Ежелгі Вавилондық қоғамның ... - ... ірі жер ... мен құл ... айналдыруында.
Патшаның жер қоры дін орындары ... ... ... және ... ... алумен қауымдық жерлерді
сатып алудан құралады. Қоғамның екінші ...... ... жеке ... ... ... қарамастан, қауымдық
құрылыстың ... еді. ... ... тап ... ... және жеке меншіктің қарауындағылар ... ... ... құл ... ... дамыған жоқ, ол
патриархты сипатта болды. Бұл ... ... жеке және ... берді.
Хаммурапи заманында Вавилонда ертедегі шығысқа тән қаталдық
қалыптасты. Ел ... ісі ... ... бір ... ... ... жоғарғы билік заң шығарушы, орындаушы, сот және ... ... ... ... ... Ел ... ... патша
күрделі және бір орталыққа ... ... ... сүйенді.
Тағы бір айта кететің жайт- ... ... діни ... онда ... сипат та басым. ... ол ... ... ... ... жазылған еді. Ал оның заңға тигізген
зияны көп ... ... ... елдеріне тән қаталдық заңның әділет
туын жоғары ... ... ... ... ... кері әсерін
тигізді. Ал Шығыста ... ... ұзақ ... ... ... құқықтық ұлы ... ... ... жазаланып, өлім
жазасына кесіліп ... Ал ... ... ... ... ... ... еді. Онда адамның жеке меншігіне
қол ... ... ... ... ... жеке ... ... бағытталды. Бірақ Шығыс елдерінің ... ... ... ... басым, ал Батыс ... ... ... ... тән деп қате ... ... болмайды.
Өйткені мемлекет пен саяси құқықтық ойлар бірінде өте ... ... ... одан көп кеш қалыптасты.
Патриархтық, оның ... ... ... ... ежелгі
түрлері қалыптасқан патриархтық, отбасының маңызы ол кезде әлі ... ... ... жоқ.. ... қанау мен үстемдіктің ежелгі
түрлері ... ... ... қожайыны әкесі не ері
болды, ал ... ... ... оған ... ... ... еді. Әкеге шексіз құқық берілді, ол өз ... ... ... Көп әйел алу ... да ... әлеуметтік
жағдайын төмендетті.
Сонымен сөзімнің ... ... ... ... ... алар орны ... Сол Вавилон мемлекеті өмір сүрген ерте
кезден бастап ... ... ... біздің бүгінгі күнгі біраз
заңдардың бастауы болды. Сондай-ақ ол ... ... ... ерте
кезде білдей бір мемлекетте тәртіп ... ... ол ... өте ... түрде жазылған еді. Сол ... ... ... ... қосатын тұстары бар деп ойламаймын. Нақты
өзім ... ... ... ... ... ... ... құл иеленуші қоғамға ... ... сай ... дегендей, әр заманның, әр ... тән ... ... ғана тән ... ... Хаммурапи
заңдары да өз қоғамына, яғни құл ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ:
1.Хрестоматия по истории Древнего ... ... ... РАН. ... Л.С. ... ... 1 том. ... «Высшая школа» 1994
3.Струве В.В. История Древнего Востока. 1941
4.Авдиев В.И. История ... ... ... ... ... ... ... І. Месопотамия/ Под ред. И.М Дьяконова.
Москва. 1983
6.Беляевский В.А. Вавилон ... и ... ... ... Н.Д. Культура и искусство Двуречья и соседних ... по ... ... ... Под. Ред В.В. ... и ... ... 1963
9.Хрестоматия по истории Древнего Востока . Москва. 1980. Часть 1-2.
10.Хрестоматия по истории ... ... Под ред. В.В ... ... Ч. 1. Восток
11.История Востока. 1 том. Восток в ... ... ... РАН. 1999

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ежелгі вавилон патшалығының өрлеуі. Хаммурапи заңдары бойынша Ежелгі Вавилонның экономикасы мен әлеуметтік дамуына талдау жасау32 бет
Хаммурапи заңдары12 бет
Хаммурапи заңдары туралы19 бет
Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы заңдарына шолу61 бет
Ежелгі Вавилон патшалығының өрлеуі. Экономикасы мен әлеуметтік дамуына талдау жасау102 бет
Ежелгі Шығыс елдерінің құқықтық мұралары11 бет
Ежелгі Қосөзен қала мемлекеттерінің тарихы73 бет
"Генетиканың даму тарихы."29 бет
«Қазақстан Республикасының Судьялар одағы» Республикалық қоғамдық бірлестігінің жарғысы7 бет
Ішкi iстер органы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь