Молекула- кинетикалық теория негіздері


1. Кіріспе
2. Теориялық бөлім
3. Практикалық бөлім
4. Қортынды
5. Қолданылған әдебиеттер
Молекулалар тым кішкентай, алайда олардын өлшемі мсн массасын бағалаудың каншалықты қарапайым екенін көріңдер. Бір ғана бақылаудың және аса күрделі емес есептеулердің өзі жеткілікті. Әрине, мұны калай жасау керектігін ойластыру да қажет.
Зат күрылысынын молекула-кинетикалық теориясы негізіне үш тұжырым алынады: зат бөлшектерден турады; бүл бөлшектер бейбе-рекет козгалады; бөлшектер бір-бірімен өзара әсерлеседі. Мұндағы әр тұжырым тәжірибеде қатаң дәлелденілген. Қандай болса да дене атаулынын, инфузорийден бастап жұлдыздарға дейін, барлығының қасиеті мен әрекеті сол денені құрайтын бөлшектердін — молекулалар, атомдар немесе тіпті бұлардан ұсақ түзілістер — элементар бөлшек-тердін бір-біріне әсер еткендегі қозғалысына байланысты.
Молекулалардың өлшемдерін бағалау. Молекулалардың бар болуынын шындығына толык көз жеткізу үшін олардың өлшемдерін анықтау кажет.
Мұны май, мысалы, зәйтүн майы тамшысының су бетіне жайылуын бақылап, онай байқауға болады. Егер ыдыс тым үлкен болса, май бүкіл бетке тұтас жайылмайды. Көлемі 1 мм3 тамшыны 0,6 м2-тан артық аудан алатындай етіп су бетіне жаюға келмейді. Май барынша үлкен ауданға жайылғанда, ол бар-жоғы бір молекуланың қалыңдығындай қабат тузеді деп жорамалдауға болады. Бұл қабаттың калындығын анықтау және сол арқылы зәйтүн майының молекуласының өдшемдерін бағалау қиын емес. Май қабатының көлемі V оның S ауданың қалыңдығы d-ға көбейткенге тен, яғни V = Sd. Демек, зәйтүн майы молекуласының өлшемі мынаған тең:
D= 0,001 cм3/ 6000 см2≈ 1,7 * 10-7 см.

Пән: Химия
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспар

1. Кіріспе
2. Теориялық бөлім
3. Практикалық бөлім
4. Қортынды
5. Қолданылған әдебиеттер

Кіріспе

Молекулалар тым кішкентай, алайда олардын өлшемі мсн массасын
бағалаудың каншалықты қарапайым екенін көріңдер. Бір ғана бақылаудың және
аса күрделі емес есептеулердің өзі жеткілікті. Әрине, мұны калай жасау
керектігін ойластыру да қажет.

Зат күрылысынын молекула-кинетикалық теориясы негізіне үш тұжырым
алынады: зат бөлшектерден турады; бүл бөлшектер бейбе-рекет козгалады;
бөлшектер бір-бірімен өзара әсерлеседі. Мұндағы әр тұжырым тәжірибеде қатаң
дәлелденілген. Қандай болса да дене атаулынын, инфузорийден бастап
жұлдыздарға дейін, барлығының қасиеті мен әрекеті сол денені құрайтын
бөлшектердін — молекулалар, атомдар немесе тіпті бұлардан ұсақ түзілістер —
элементар бөлшек-тердін бір-біріне әсер еткендегі қозғалысына байланысты.
Молекулалардың өлшемдерін бағалау. Молекулалардың бар болуынын шындығына
толык көз жеткізу үшін олардың өлшемдерін анықтау кажет.
Мұны май, мысалы, зәйтүн майы тамшысының су бетіне жайылуын бақылап, онай
байқауға болады. Егер ыдыс тым үлкен болса, май бүкіл бетке тұтас
жайылмайды. Көлемі 1 мм3 тамшыны 0,6 м2-тан артық аудан алатындай етіп су
бетіне жаюға келмейді. Май барынша үлкен ауданға жайылғанда, ол бар-жоғы
бір молекуланың қалыңдығындай қабат тузеді деп жорамалдауға болады. Бұл
қабаттың калындығын анықтау және сол арқылы зәйтүн майының молекуласының
өдшемдерін бағалау қиын емес. Май қабатының көлемі V оның S ауданың
қалыңдығы d-ға көбейткенге тен, яғни V = Sd. Демек, зәйтүн майы
молекуласының өлшемі мынаған тең:
D= 0,001 cм3 6000 см2≈ 1,7 * 10-7 см.

Теориялық бөлім
Молекулалардың өлшемі өте кішкене болғандықтан, кез келген макроскопиялық
денедегі олардың саны орасан көп болады. Массасы 1 г, демек, көлемі 1 см3
су тамшысындағы молекулалар санын шамамен санайық. Су молекуласының
диаметрі шамамен
3-10 -8 см-ге тең. Молекулалар тығыз орналасқан судың әрбір моле-куласына
келетін көлем (3- 10-8 см)3 деп есептеп, тамшының көле- мін (1 см)3 бір
молекулаға келетін көлемге бөліп, тамшыдағы молекулалар санын табуға
болады:
N= 1см3 (3*10-8) см3 ≈ 3,7 *1022
Егер сен әрбір тыныс алған сайын өкпеңе жүтылған молекулалар қайта дем
шығарғанда Жер атмосферасына бірқалыпты таралатын болса, онда біздің
планетаның әрбір тұрғыны тыныс алып, ауа жұтқан сайын, сенің өкпенде болып
шыққан молекулалардың екі-үшеуін жұтып отырар еді. Жеке молекулалар мен
атомдардың массалары өте аз. Мысалы, 1 г суда 3,7-1022 молекула бар.
Салыстырмалы молекулалық масса. Молекулалардың массалары өте кішкене
болғандықтан, есеп-қисап жасағанда массалардың абсо-лют мәндерін емес,
салыстырмалы мәндерін пайдаланған ыңғайлы. Халықаралық келісім бойынша
(сендерге VII сыныптың химия курсынан белгілі) барлық атомдар мен
молекулалардың массаларын (атомдық массалардың көміртектік шкаласы деп
аталатын)1 көміртегі атомы массасының 112-імен салыстырды.
Заттың салыстырмалы молекулалық (не атомдық) массасы Мr дегеніміз —
берілген зат молекуласының (не атомның) т0 массасының көміртегі атомы
массасының 112-іне қатынасы болып табылады.

Мr = т0 112 т0C

Барлық химиялық элементтердің салыстырмалы атомдық массалары өте дәл
өлшенген. Заттың молекулалары қүрамына кіретін элементтердің салыстырмалы
атомдык массаларын қосып, сол заттың салыстырмалы молекулалық массасын
есептеуге болады. Мысалы, айталық, көміркышқыл газы С02-нің салыстырмалы
молекулалық мас-сасы шамамен 44-ке тең, өйткені көміртегінің салыстырмалы
атомдық массасы -12-ге, ал оттегінікі шамамен 16-ға тең, сонда 12 + 2х
16=44.
Зат молшері және Авогадро тұрақтысы. Заттың молшерін денедегі молекулалар
немесе атомдар санымен өлшеген әлдеқайда табиғи болған болар еді. Алайда
кез келген макроскопиялық денедегі молеку-лалар саны орасан көп, сондықтан
есептеулерде молекулалардың абсолюттік емес, салыстырмалы саньш
пайдаланады.
Халықаралық бірліктер жүйесінде заттың мөлшері мольмен әрнектеледі. Бір
моль — бұл массасы 0,012 кг коміртегінде қанша атом болса, сонша молекуласы
немесе атомы бар заттың мөлшері.
Демек, кез келген заттың 1 моліндегі атомдар немесе молекулалар саны
бәрінде бірдей. Бұл атомдар санын NА деп белгілейді және оны итальян ғалымы
(XIX ғасыр) құрметіне Авогадро турақтысы деп атайды.
Өлшеулер көміртегі атомының массасы: т0C =1,995 * 10-26 кг екен-дігін
көрсетеді.
Авогадро тұрақтысы NА -ны бір моль мөлшерінде алынған кеміртегі массасын
бір атом көміртегі массасына бөліп аныктауға болады:
NА =0,012 кгмоль* 1 т0C =0,012 кгмоль* 1 1,995 *10-26 кг= 6,02 - 1023
моль-1

Моль-1атауы бір моль мелшерінде алынған кез келген заттын атомдар Санын
(Л'4) керсетеді. Егер заттын мөлшері v = 2,5 моль болса, онда сол денедегі
молекулалар саны N =v NА = 1,5- 1024 Сонымен, заттың мөлшері v берілген
денедегі N молекулалар санынын NА Авогадро тұрактысына, яғни заттың 1
моліндегі молекулалар санына катынасына тең:

Авогадро түрақтысы шамасы аса зор макроскопиялықпен салыстырғанда
микроскопиялық масштабтардың каншалыкты кішкен-тай екенін керсетеді. Зат
мелшері 1 моль дененің өзімізге үйреншікті макроскопиялык өлшемдері және
бірнеше ондаған грамм шамасында массасы болады.
Мольдік масса. Мr салыстырмалы молекулалық массамен қатар физика мен
химияда мольдік масса М кеңінен пайдаланылады. Заттын мольдік массасы деп
бір мольдің молшерінде алынған заттың массасын айтамыз.
Осы аныктамаға орай, мольдік масса молекула массасын Авогадро тұрактысына
кебейткенге тең:

Заттың кез келген мелшерінін массасы т денедегі молекулалар санын бір
молекуланын массасына көбейткенге тең:
m= т0 NА

Газдық молекула- кинетикалық теориясының негізгі теңдеуді қорыту.
АВСБ ыдысының ауданы S болсын. Ох кбординат осіне перпендикуляр СБ
қабырғасына газдың түсіретін қысымын есептейік (17-сурет).
Ыдыстың қабырғасына V жылдамдықпен келіп соғылатын, Ох осіндегі
проекпиясы vx-ке тен, массасы m0 әрбір молекула, қабырғамен
соқтығысқандаоған m0 vx импульс береді. Қабырғадан кері ыршығанда молекула
оған тағы да жылдамдық модулі дәл сондай 2m0vx импульс береді. Сонда сол
соғылу уақытында молекула ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Молекула-кинетикалық теорияның негіздері
Молекулалық-кинетикалық теория негiздерi
Молекулалы-кинетикалық теория
Экономикалық теория негіздері
Экономикалық теория негіздері.Микроэкономика
Экономикалық теория негіздері (лекциялар)
Идеал газдың кинетикалық теориясы
"Экономикалық теория негіздері."
Изотермиялық диффузия бароэффектісінің кинетикалық энергиясы
Ферментация процессінің кинетикалық сипаттамалары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь