Наурызнама


Наурыз- шығыс елінің бүкілхалықтық мейрамы, әғни, Ұлыстың ұлы күні Наурыз бұған дейін мыңдаған жыл бұрын шығыс халықтарында жыл басы мерекесі ретінде тойланып, ерекше күн ретінде аталып өтетін болған. Қазақ халқы да наурыз меркесін айырықша бағалап, оны жыл сайын тойлап отыруды әдетке айналдырған. Шығыстық данышпандар Махмұт Қашқари, Әбу Райхан Бируни, Ә. Фердауси, Ә. Науаи, О.Холмнан бастап қазақтың Абай, Әлихан, Ахмет, Міржақып, Сәкен сынды ғұламалары да наурыз туралы еңбектер, өлеңдер, жақсы сөздер жазып қалдырған. Наурыз шығыс елдері үшін-бірліктің, татулықтың еңбектің, көктемнің, ізгіліктің, бақыттың мерекесі ретінде тойланған. Сондықтан да болар, бұл күні шаттанбайтын, қуанбайтың, мейірленбеген адам болмаған. Бұл күні жақсы тілек тілеу, құттықтау, кешірім жасау, табысу сияқты адмгершілік қасиеттер көрініс тауып кейінгі ұрпақтар сондай жақсы қасиеттен онеге алған.
Наурыздың айрықша тәлім-тәрбиелік, үші-өнегелік, сән-салатнаттық, мәрт-жомарттық қадір-қасиеттілік нышан белгілері мен таныс-ұғымдарының үлгі түрлері өте көп. Оның бәрі әр саладан жоғары саналыққа, әдіептілікке,, өнегілікке, бауырмалдыққа, көрегенділікке, ізеттілік пен білімділікке буалиды. Наурызда әр халықтың асыға күтетіні де осындай болса керек.
Осы ұлы күнге байланысты халықтың әдет-ғұрыптары мен жан-жорамалары, салт-дәстүрлері бар.
Наурыз-ежелгі мәдениетті дамыған елдің бірі. Парсының «нау» жаңа «руз»-күн, яғни жаңа күн дегене сөзінен шыққаны көрке бұрыннан-ақ белгілі. Бұл қазіргі күн есебі бойынша наурыздың22 жұлдызына сәйкес келеді. Қазақтар да бұл күн жаңа жыл деп есептейді. Ұлыстың ұлы күні жұрт жұмыс істемейді, спарға шықпайды, іс тікпейді, құрылыс не басқа бір іс болмайды, ешкімде рендіктпейді, әбес сөйлемейді кір жұмайды, шлап ішпейді, құрбан шалмайды, құран оқымады.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге


Наурызнама.
Наурыз- шығыс елінің бүкілхалықтық мейрамы, әғни, Ұлыстың ұлы
күні Наурыз бұған дейін мыңдаған жыл бұрын шығыс халықтарында жыл
басы мерекесі ретінде тойланып, ерекше күн ретінде аталып өтетін
болған. Қазақ халқы да наурыз меркесін айырықша бағалап, оны жыл
сайын тойлап отыруды әдетке айналдырған. Шығыстық данышпандар Махмұт
Қашқари, Әбу Райхан Бируни, Ә. Фердауси, Ә. Науаи, О.Холмнан бастап
қазақтың Абай, Әлихан, Ахмет, Міржақып, Сәкен сынды ғұламалары да
наурыз туралы еңбектер, өлеңдер, жақсы сөздер жазып қалдырған. Наурыз
шығыс елдері үшін-бірліктің, татулықтың еңбектің, көктемнің,
ізгіліктің, бақыттың мерекесі ретінде тойланған. Сондықтан да болар,
бұл күні шаттанбайтын, қуанбайтың, мейірленбеген адам болмаған. Бұл
күні жақсы тілек тілеу, құттықтау, кешірім жасау, табысу сияқты
адмгершілік қасиеттер көрініс тауып кейінгі ұрпақтар сондай жақсы
қасиеттен онеге алған.
Наурыздың айрықша тәлім-тәрбиелік, үші-өнегелік, сән-салатнаттық,
мәрт-жомарттық қадір-қасиеттілік нышан белгілері мен таныс-ұғымдарының
үлгі түрлері өте көп. Оның бәрі әр саладан жоғары саналыққа,
әдіептілікке,, өнегілікке, бауырмалдыққа, көрегенділікке, ізеттілік пен
білімділікке буалиды. Наурызда әр халықтың асыға күтетіні де
осындай болса керек.
Осы ұлы күнге байланысты халықтың әдет-ғұрыптары мен жан-
жорамалары, салт-дәстүрлері бар.
Наурыз-ежелгі мәдениетті дамыған елдің бірі. Парсының «нау» жаңа
«руз»-күн, яғни жаңа күн дегене сөзінен шыққаны көрке бұрыннан-ақ
белгілі. Бұл қазіргі күн есебі бойынша наурыздың22 жұлдызына сәйкес
келеді. Қазақтар да бұл күн жаңа жыл деп есептейді. Ұлыстың ұлы
күні жұрт жұмыс істемейді, спарға шықпайды, іс тікпейді, құрылыс не
басқа бір іс болмайды, ешкімде рендіктпейді, әбес сөйлемейді кір
жұмайды, шлап ішпейді, құрбан шалмайды, құран оқымады.
Наурыз- тендәк күні: күн мен түн теңеседі, ұл мен кұл
теңеледі қыз бес күн теңеледі. Ұлық пен кішік жанасады. Бай мен
жолшы жарасады.
Наурыз күні-22 жұлдызды халықаралық мереке, демалыс күні.
Халық ұғымы мен сенімі бойынша наурыздың алғашқы үш күні
ішінде жер-көкті жарып ерекше бір гуіл дыбыс өтеді. Оны жан-
жануралар ішінде жұмақтан шгыққан қой ғана және қой ақылы қойшы
ғана сезеді дейді білетіндер. Сол күні барлық табиғат, жаратылыс,
тіршілік, өсімдік, адам бойына ерекше сезім, қуат қасиет бітеді. Бұл
күндері тырнақ, шаш алса халық асыл қасиеттер қиылып кетіп адам сол
ауруға ұшйрайды деп ырымдаған. Жер-көк, жан-жануар өз өткен соң ғана
қуат алады деп түсінген халық «өз болмай, мәз болмайды» деп қанатты
қағида қалдырған.
Наурыз айы- Шығыс күн есебі бойынша жылдың алғашқы айы.ү
григориан күн есебінде, күн мен түннің ұзақтығы теңеседі. Сол
себептен наурыз жыл басы болып саналған. Сонымен бірге қыстың соңы,
көктемнің басы. Күн жылынып, қар еріп, жыл құстары келе бастайды.
Сондықтан жылдың құт мезгілі есебінде де жылдың алғашқы айы
есебінде де, төл басы есебінде де наурызды бүкіл халық аса
кұрметпен қарап, оны есте қаларлық қасиетті ай есебінде бағалаған.
Наурызнама- 8-9 күнге созылатын халықтың ұлттық дәстүрлері мен
әдет-ғұрыптары кеңінен қолданылатын ерекше үлкен жиын той. Қазақтың
қазақ болғаны өзіне арналған сабағасына тиген жалғыз мейрамы-
Наурызнама. Ол күні қожаларға оқытатұғын наурызға арналған кітап
болады. Наурыз жайын ұқтыратын ол кітаптың атын-«Салдама» дейді.
Наурызнамада қыз-жгіттер жиналып бас қосып «ұйықышылар» әзірлейді. Ол
тәтті ет, уыз сияқты дәмді тағамдардан жасалады. Жішіттер қыз-
келіншектерге сақина, сырға, айна, тарақ сияқты сыйлықтар береді.
Оны «селт еткізер» деп аталды. Бұл күні қарттар да істен шықпайды.
Оларға арналған жылы-жұмсақ тағамдардан «бел көтерер» деп аталатын дәм
дайындаоып, тартылады. Бұлардың соңы келер күні «наурыз көже»
жалғасады.
Наурыз тойына ғана тән, көпшілікке арналған мерекелік тағам.
Оны әр үй жеті түрлі дәммен: сүт, ет, су, тұз, тары, құрт, жеміс
тағы сол сияқты тағам түрлерінен жасап, оған қазы , шұжық сияқты
сыйлы мүшелер қосып, мемркесімен құттықтауға келгендерге ықаласпен
ұсынады. Наурыз көженің дәстүрлік, мерекелік ұлттық тағлымы өте зор.
Ол барлық адамдарды жомартыққа, ізгілікке, ұйымшылдыққа, татулыққа,
бірлікке шақырады.
Наурыз- тақшылық күні. Қазан оттан түспейді. әр үй наурыз
көже істейді. Уыз қатырлады. Сорпа сапырылады.
Мұхаррам-араб тілінде «тыйым салынған» деген сөз. Ерте де шығыс
елдері наруызда «мұхарам» деп атаған. Оның мәнісі: осы қасиетті айда
табиғатты ластауға, тәртіпсіздікке, ұрлыққа, ға бат сөзге,
ішімдікке тағы басқа жағымсыз істерге тыйым салынған. Демек, мұсылман
елінде наурыз әдептілік, адамгершілік, пәктік сияқты асыл қасиеттерді
дарытатын дамытатын, ұлықтайтын күн есебінде ерекшеленген.
Наурыз-пәктік, адалдық күні
Қателік кешіріледі.
Көңіл кірі өшіріледі
Жолсыздыққа тыйым болады
Ақ тілек-сыйым болады
Әр үйде береке болады
Ойын, сауық, мереке болады.
Бұл да наурыз күніне байланысты сөз. Оның бірнеше мәні бар.
Бірінші, аңызда әйгілі астроном Ұлықбек (1394-1449) обсерваториясындағы
көк тасқа дәл 22 наурыз күні күн сәулесі түсетін болған. ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
8-наурыз мерекесіне арналған сценарий5 бет
Наурыз көже. наурыз тойы4 бет
Наурыз мейрамы туралы7 бет
Наурыз мейрамының жаңаша тұжырымдамасы19 бет
Наурыз мерекеcі4 бет
Наурыз мерекесі10 бет
Наурыз мерекесі қалай пайда болды?11 бет
Наурыз мерекесін тойлау2 бет
Наурыз – қазақша жыл басы11 бет
Наурыз — халық мейрамы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь