Қазіргі таңдағы әлемнің шиеленіс аймақ елдеріндегі жалпы саяси жағдай мен мәселелер, оларды бейбіт түрде шешу жолдары

КІРІСПЕ
1 Әлем елдеріндегі шиеленістердің себептері мен атқаратын қызметтері.
1.1 Шиленіс түсінігі
1.2 Шиеленістердің себептері, пайда болуы, мәні
1.3 Шиеленістердің түрлері, жіктелуі
1.4 Мемлекетаралық, аймақтық шиеленістер
1.5 Атқаратын қызметтері
2 Әлем аймақтарындағы жалпы саяси жағдай.
2.1 Таяу шығыс шиеленісі: шығу және шешу жолдары
2.2 Таяу шығыстағы ХХ ғасырдың 80.90.шы жылдарындағы әскери.саяси жағдай.
2.3 Орта Азиядағы аудандық шиеленістер алдын алу шаралары және оның даму перспективасы
2.4 Орта Азиядағы қарулы шиеленістердің алғышарттары.
2.5 Орталық Азия мемлекеттерiнiң Одағы . бұзылған бiрлiктi қалпына келтiру.
2.6 Европа елдері
2.7 Абхазия және Грузияға шиеленістердің шығуы және реттеу жолдары
3 Аймақтар мен елдердегі саяси жағдайды реттеу жолдары.
3.1 Шиеленісті шешу тәсілдері
3.2 Шиеленістерді халықаралық ұйымдардың көмегімен шешу
3.3 Халықаралық шиеленісті бейбіт түрде шешу ұғымы
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қосымшалар
Қазіргі таңда бейбіт заманында өмір сүріп жатырмыз дегенмен, қақтығыстарсыз, шиеленістерсіз өмір сүру мүкін емес. Тіптен қарапайым қоғам қатынастарына қарасақ шиеленіссіз болмайды, күннен-күнге саяси шиеленістер, даулы мәселелер, жаһандық проблемалар саны арта түсуде. Осыған сәйкес бұл зерттеу жұмысының тақырыбы, алдына қойған мақсаты қазіргі таңдағы әлем бойынша, дүниежүзі үшін ең өзекті, шешімін табуы оңайға соқтырмас, яғни әлемнің шиеленіс аймақ елдеріндегі саяси жағдай мен мәселелер, шиеленістердің пайда болуы, оны реттеу, бейбіт түрде шешімін табу жолдары болып отыр.
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Әлемнің шиеленіс аймақтарындағы саяси және өзекті мәселелер. Яғни, кез - келген қоғам үшін тұрақтылық пен бейбітшілік негізгі мақсаттары мен құндылықтарының бірі. Сол себепті саяси тұрақтылықты реттеу, әлемдегі тыныштықты сақтау жұмыстың ең өзекті мәселесі болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты - Қазіргі таңдағы әлемнің шиеленіс аймақ елдеріндегі жалпы саяси жағдай мен мәселелер, оларды бейбіт түрде шешу жолдарын қарастыру.
Зерттеудің міндеттері:
• Шиеленістердің шығу себебін, пайда болуын, мәнін анықтау;
• Әлем елдеріндегі шиеленістерді аймақтарға бөліп қарастыру;
• Шиеленістерді әр түрлі шешу жолдарын іздестіру;
Зерттеу пәні: Саяси география, геосаясат, геосаясат негіздері.
Зерттеу объектісі: Әлемдегі шиеленіс аймақтар мен елдер.
Зерттеу әдістері: салыстырмалы, болжау, статистикалық, картографиялық әдістер қолданды.
Зерттеудің теориялық және практикалық маңызы: ғылыми жұмысты зерттеу барысында шиеленістердің шығу себептері, әлем елдеріндегі саяси жағдай мен мәселелер, әр аймақтар бойынша бөліп, анықтап, олардың шешу жолдары қарастырылған. Бұл зерттеу нәтижелерін, қорытындыларын, шиеленістердің бейбіт түрде шешу жолдарын толығымен пайдаланса, әлем үшін ең маңызды, өзекті мәселелер шешіліп, тұрақтылық пен тыныштықты сақтап отыруға болады.
1 Примаков Е.М. Анатомия ближневосточного конфликта.- М.: Мысль, 1978. 374 с.
2 Шарипов У.З. Персидский залив: нефть - политика и войны. - М.: Наука, 2000. 76 с.;
3 Нефтедоллары и социально-экономическое развитие стран Ближнего и Среднего Востока. – М.: Наука, 1979. 135 с.
4 Осипов А.И. США и арабские страны (70-е – начало 80-х годов). – М.: Прогресс, 1986. 94 с.
5 Тимохин П.П. Военно-силовая политика США.–М.: Воениздат, 1987. 210 c.
6 Звягельская И.Д. Конфликтная политика США на Ближнем и Среднем Востоке. – М.: Наука, 1990. 126 c.
7 Соловьев В.А. Ближневосточный жандарм. – М.: Воениздат, 1983. 64 с.
8 Мелмукян Е.С. Кувейт в 60-80-х годы.- М.: Мысль, 1991. 215 с.
9 Сафрончук В. Дипломатическая история «Бури в пустыне» // Международная жизнь. 1996. №. 10. С. 27, 30-31.
10 Медведко Л.И. Седьмая Ближневосточная война.М.: Прогресс, 1993. 83 с.
11 Кожахметов К.К. Движение солидарности и борьба арабских народов за свободу и независимость (сер.50-х-начало 80-х гг.). - Алматы: Оралман, 1999. 200 с.
12 Халыќаралыќ экономикалыќ ќатынастар. Байгісиев М. Алматы - Санат, 1998 - 192 бет..doc 1. В.А. Колосов, Н.С. Мироненко. Геополитика и политическая география. Москва 2002.
13 Кочетов Э.Г. Геоэкономика . Москва 1999.
14 Туровский Р.Ф Политическая география. М.; Смоленск 1999.
15 Алаев Э.Б. Страны, народы, и государства //Федерализм. 1997.
16 Бродель Ф. Время мира. Материальная цивилизация , экономика и капитализм XV - XVIII вв. М.,1992. Т.2
17 Драго Р. Административная наука. М. 1982.
18 Гаджиев К.С. Геосаясат: пәннің тарихы және қазіргі мазмұны // полис.-1996-N2-176.
19 Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы, 26 маусым 1945 жыл.
20 Чиркин В.Е. Мемлекеттану. Оқулық.-М.: Юрист, 1999.-95 б.
21 Клименко Б.М., Порк А.А. СССР территориясы және шекарасы.-М.: Халықаралық қатынастар, 1985.-71 б.22 Клименко Б.М., Ушаков Н.А. Шекара беріктігі – халықаралық бейбітщілік шарты.- М.: Ғылым, 1975.-60 б.
23 Левин Д.Б. Халықаралық дауларды бейбіт шешу принциптеі.- М.: Ғылым, 1977.-86 б.
24 Қазақстан Республикасы мен Иран Ислам Республикасы арасындағы өзара қарым-қатынас туралы 1999 ж. 6 қазандағы Декларация. // Қазақстан Республикасының халықаралық келіссөздер Бюллетені, 2000 ж. № 6.
25 Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы-мемлекеттердің егемендігін, территориялық тұтастығы мен шекараларының қолсұғылмайтындығын қадағалау туралы Декларация, Москва, 15 сәуір 1994 ж. // Халықаралық көпшілік құқық. Құжатта жинағы. Том 1.- М.: БЕК баспасы, 1996.- 570 б. (35-36 б.).
26 Токаев К. К. “Внешняя политика Казахстан в условиях глобализации” – Алматы 2000 ж.
27 Тоқаев Қ. К. “Беласу” Алматы 2003 ж.
28 Ғаламтор сайттары:
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 Әлем елдеріндегі шиеленістердің себептері мен атқаратын қызметтері.
1.1 Шиленіс түсінігі
1.2 ... ... ... болуы, мәні
1.3 Шиеленістердің түрлері, жіктелуі
1.4 Мемлекетаралық, аймақтық шиеленістер
1.5 Атқаратын қызметтері
2 Әлем аймақтарындағы жалпы саяси жағдай.
2.1 Таяу шығыс ... шығу және шешу ... Таяу ... ХХ ... ... ... ... жағдай.
2.3 Орта Азиядағы аудандық шиеленістер алдын алу шаралары және оның ... Орта ... ... ... ... ... Азия ... Одағы – бұзылған бiрлiктi қалпына келтiру.
2.6 ... ... ... және ... ... шығуы және реттеу жолдары
3 Аймақтар мен елдердегі саяси жағдайды реттеу жолдары.
3.1 Шиеленісті шешу тәсілдері
3.2 Шиеленістерді халықаралық ұйымдардың көмегімен ... ... ... ... ... шешу ... таңда бейбіт заманында өмір сүріп ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... қоғам
қатынастарына қарасақ шиеленіссіз болмайды, күннен-күнге саяси шиеленістер,
даулы мәселелер, жаһандық проблемалар саны арта түсуде. Осыған сәйкес ... ... ... ... ... ... ... таңдағы әлем
бойынша, дүниежүзі үшін ең өзекті, шешімін табуы оңайға ... ... ... ... елдеріндегі саяси жағдай мен мәселелер,
шиеленістердің пайда болуы, оны реттеу, бейбіт ... ... табу ... ... ... ... Әлемнің шиеленіс аймақтарындағы саяси
және өзекті мәселелер. Яғни, кез - ... ... үшін ... ... ... ... мен құндылықтарының бірі. Сол себепті саяси
тұрақтылықты реттеу, әлемдегі тыныштықты сақтау жұмыстың ең өзекті мәселесі
болып табылады.
Зерттеу жұмысының мақсаты - ... ... ... ... аймақ
елдеріндегі жалпы саяси жағдай мен ... ... ... ... ... қарастыру.
Зерттеудің міндеттері:
* Шиеленістердің шығу себебін, пайда болуын, мәнін анықтау;
* Әлем елдеріндегі шиеленістерді аймақтарға бөліп қарастыру;
* Шиеленістерді әр ... шешу ... ... ... Саяси география, геосаясат, геосаясат негіздері.
Зерттеу объектісі: Әлемдегі шиеленіс аймақтар мен елдер.
Зерттеу әдістері: салыстырмалы, ... ... ... ... ... және ... ... ғылыми жұмысты зерттеу
барысында шиеленістердің шығу себептері, әлем елдеріндегі саяси жағдай мен
мәселелер, әр ... ... ... ... олардың шешу жолдары
қарастырылған. Бұл ... ... ... ... түрде шешу жолдарын толығымен пайдаланса, әлем үшін ең маңызды,
өзекті мәселелер шешіліп, тұрақтылық пен ... ... ... ... Әлем ... шиеленістердің себептері мен атқаратын қызметтері.
1.1 Шиеленістер ұғымы дегеніміз не?
Шиеленіс дегеніміз - қоғамдық өмірде ... ... ... ... ... ... ... орнының әртүрлі жақтарын
көрсетеді. Әрбір адам әлеуметтік ортаға бейімделе отырып, ... ... ... Орыс ... И.А.Ильин адамдар арасындағы айырмашылықты айта
отырып, ешқандай қоғам осындай айырмашылықтарсыз өмір сүре ... ... Оның ... ... ... ... адам болады. Бұл адамдар өзара
келісуі де мүмкін, келіспеуі де мүмкін. Адам үшін ең маңыздысы өзі ... бар ... ... Адам ... ... өмір ... жатқандықтан ол
басқа адамдармен қарым-қатынас жасауға тиіс. Бірақ әлеуметтік ... ... ... және басқа да себептерге байланысты адамдар
арасында ... ... ... ... ... ... - қайшылығы пайда болады.
Қоғамда осындай жағдайлардың пайда болуы шиеленістердің пайда болуына
әкеп соғады. Адам өз ... қиын ... тап ... Адам ... ... ... уақытта, адам мінезіне әсер әтетін
жағдайлар ... Бұл ... ... шиеленісушілік, өшпенділік
тудырады. Шиеленіс қалыпты әлеуметтік құбылыс ретінде ... ... ... қоғам да идеалды жетілген бола алмайды. ... ... ... бәрі ... ... қалыпты бөлігі.
Шиеленіс кең түрде дамыған құбылыс. Конфликтті жағдайлар ... ... ... ... ол ... ... саясат болсын, мәдениет
болсын, идеология болсын.
Шиеленіс адамдар арасында қоғамдық күштер арасында ... ... ... ... ... ... пайда болуы мен дамуы 4 фактор мен себепке ... ...... ... және жеке ... ... және ... фактор обьективті мінезді, ал ... ... ... ... ... ... предконфликттік
жағдайға әкеп соғады. Шиеленістердің субьективті себептері ... ... ... ... Осы ... адам ... ... компромисқа бармайды. Оппонентпен сөйлесіп, пайда болған
шиеленісті ... ... ... ... Керісінше қарама-қайшы әрекет
жасайды. Әрбір предконфликттік жағдайда адам не конфликттік ... ... ... ... ... ... шеше алады. Егер шиеленіс себебінің
обьективті және субьективті жақтарын салыстырып ... ... ... ... ... ... обьективті және субьективті жағы
арасындағы айырмашылық, қарама-қайшылық болады. Әрбір обьективті себеп жаңа
нақты конфликтті ... ... әкеп ... ... қатар
субьективті фактор әрекетінің себебінен пайда болған шиеленіс те солай.
Екіншіден, әрбір шиеленіс тек субьективті себептерден ғана ... ... ... ... де ... ... ... тұлға аралық
шиеленісте субьективті фактор өз үлесін қосады. Егер адам ... ... ... ... ... қабылдамаса, шиеленіс болмайды.
Сондықтан әрбір ... ... ... ... әртүрлі себептерге байланысты пайда болады. Әлі де нақты
шиеленістің пайда болу себептеріне байланысты классификация жоқ. ... ... ... ... ... ... ... бабында,
материалды және рухани қызығушылықтарына байланысты, адамдар бір-бірімен
қарым-қатынас жасаған уақытта әлеуметтік қайшылықтарды шешудегі кемшілік.
1.2 ... ... ... ... ... ... мәнін ашып көрсету үшін олардың басты
себептерін білу керек. Әрине, қоғамда орын ... ... ... бар, ... әрқайсысы басқа шиеленістерге ұқсамауы мүмкін.
Алайда шиеленістерге тән ... ... ... ... орын ... ... ... ғылыми әдебиеттерде бірқатар тұжырымдамалар да бар.
Мәселен, маркстік тұжырымдама бойынша ... ... ... таптық күрестің себебін еңбек пен капиталдың ... ... ... ... ... ... ... мен оның нәтижесін
иемденудегі жеке ... ... ... бітіспейтін қайшылық
әлеуметтік төңкеріске әкеледі. ... ... ... ... ... ... ... түсіндіреді.
Неміс әлеуметтанушысы Р. Дарендорфтың ... ... ... ...... ... ... айтқанда,
шиеленістер саяси билік мәселесіне байланысты туындайды. Бұл автор қоғам
өмірінде әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... арасындағы теңсіздік билікке байланысты деген қорытындаға
келді. Билік барлық ... ... ... ... ... бір топ
адамдар басқаларды басқаруға, ... ... ... ... ... ие. Ал, көпшілік оларға ... ... ... әлеуметтік
теңсіздік жеке адамдардың, әлеуметтік топтар мен таптардың ... ... ие ... ... ... ... ... сол себепті Р.Дарендорф өз ... ... ... бөлу ... ... назар аударады. Қоғамдық
еңбек бөлінісінде, ... ... ... ... материалдық
игіліктерді әрдайым орын алады. Барлық адамдарды теңестіретін ... ... ... ... А.Т. Здравомысловтың пікірінше, қоғамда белгілі
бір топтың азық-түлікке, ... ... ... етуге, әлеуметтік бостандықтары
мен құқықтарға деген қажеттіліктері ... ... әр ... өмір ... ұмтылады. Бұл аталған қажеттіліктер мүддеге айналады,
мүддесі ортақ адамдар топталып, билікке, байлыққа қол ... ... ... ... Ал, бәсекелесу қақтығысуға ұласады деп
түсіндіреді.
Көрнекті ... П.А. ... кез ... әлеуметтік төңкерістің
басты себебі, халықтың көпшілік бөлігінің өмір сүруге ... ... ... ... атап көрсеткен.
Әлеуметтік шиеленістер сол сияқты ... ... ... ... ... ... немесе ұстаған құңдылық
бағыттарының кереғарлығынан туындайды. ... ... ... ... ... әр ... пікірлер бар. Біреулер меншіктің қоғамдық сипатта
болуын қаласа, енді біреулер жеке меншікті, басқалар кооперативтік меншікті
жақтайды.
Шиеленісті жағдай ... ... ... спортқа, әлеуметтік
институттарға байланысты адам ой-пікірлерінің, ... ... ... ... ... ... ... туатын даулы,
шиеленісті жағдайлар экономика, саяси, әлеуметтік-психологиялық және рухани
салаларда орын алады. ... ... ... ... әлемдік
масштабтағы қақтығысқа көбінесе идеологының қарама-қарсы ... ... ... мен ... фашизм мен антифашизм арасындағы күрес
әлемдік шеңберде орын ... ... ... ... ... арасында жік туғызып, халықтарды бір-бірімен қақтығысуға
итермелейді. Кей жағдайда адамдар арасындағы, тіпті, мемлекеттер ... ... ... діни ... ... деп ... ... қаңқу сөздер айтылып жүр. Ешбір дін қантөгісті, ... ... ... тар саясаткерлер, белгілі бір топтар
өздерінің жеке ... ... үшін ... ... желеу етеді.
Арандату әрекетін іске асырады. Міне, осы жағдайды естен шығармау керек.
Кең көлемді ... ... ... ... ... қолдануға болады. Депривация (lat depriuatiuo – жоғалту, айырылып
қалу) процесі – индивидтер мен ... ... ... артқан
сенімдерінің, үміттерінң орындалмау жағдайын айтады. ... ... ... ... ... ... ... Кеңес Одағына 1985-жылдан басталған «Қайта құру» шаралары халықтың
үмітін ақтамады. Сол ... өмір ... ... саяси жүйе халықтың түрлі
топтарының талап-тілектерін ... ... ... ... ... ... ... территориясында саяси, әлеуметтік,
ұлтаралық, экономикалық сипаттағы дағдарыстар орын алды. Соның нәтижесінде
қысқа ... ... ... ыдырады. Біз, сонымен, әлеуметтік шиеленістердің
жалпы объективтік себептерін ... ... ... ... ... ... тек ... себептерге ғана байланысты емес.
Кей жағдайда адамдар арсындағы дау-жанжалдар сол ... ... ... де ... Яғни ... мінез-құлық
ерекшеліктері, көңіл – күйлері, талғамдары, т.с.с байланысты. ... ... ... ... ... ... деген пікірде. Жеке адамдардың, топтардың, топтардың арасындағы
қақтығусылар ақпараттың ... мен ... ... ... да ... Шиеленістердің түрлері, жіктелуі:
Адамзат қоғамында шиеленістердің сан алуан түрлері ... ... бұл ... түрліше жіктеу бар. Мәселен, Р. Дарендорф
шиеленістерді жіктеуде ... ... ... мен ... ... ... етіп алады. Бұл критерийлер бойынша ... ... ... ... ... ... ... дейінгі 15-ке жуық түрлерін атап көрсетеді.
Ю. Запрудский деген автор төмендегідей жіктеуді ұсынады:
1. Шиеленістердің ... ... ... ... ... болатын шиеленіс
б) субъективті себептерден пайда болатын шиеленіс
2. Қайшылықтардың сипатына қарай:
а) Антогонистік
б) Антогонистік емес
3. Уақытына қарай:
а) Ұзақ мерзімге созылатын ... ... ... ... ... ... қарай.
а) нәтижелі шиеленістер
б) нәтижесіз шиеленістер
Автордың шиеленістерді осылайша топтастыруы жан-жақты болғанымен, оның бұл
жіктеуі күрделі және икемсіз ... ... ... ... бұл ... ... ... қарай жіктеу
ұсынылады:
Жеке адамның өзімен өзінің келіспеуі. Яғни, бұл ... ... ... Мұндай адамның белгілі бір рөлді атқарудағы қиналуынан, сол ... ... ... тыс ... ... ... ... Адамның мұндай
көңіл-күйде болуы басқаларға да әсерін туғызады. Өйткені кейде жекелеген
адамдар өз бастарындағы қиындықтың ... ... ... басқалардан
деп түсінуі кездеседі.
Жеке тұлғалар арасындағы шиеленістер екі немесе одан да көп ... ... ... ... өмірде жиі кездеседі.
Топаралық шиеленістер – мүдделері қарама-қарсы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бір ... құрайтын индивидтерге сырттан
қысым жасалатын кезде пайда болады.
Яғни, жоғары жақтан берілетін бұйрықтар, қабылданған ережелер әлгі ... ... ... ... шиеленіс. Мұндай жағдайда топ
адамдары әлгі бұйрықтар мен ... ... ... ... ... А.Г. ... ... шиеленістерді
орын алу салаларына қарай жіктеуді ұсынады. Біздің ойымызша, ... ... де ... әрі ... ... ... әлеуметтік
шиеленістерді экономикалық, саяси, ұлтаралық және шиеленістер деп ... ... ... ... қоғамдағы қалыпты құбылыс. Шиеленістің
бұл түрі билік, ықпал, бедел сияқты ... ... ... ... ашық ... жасырын сипатта болуы мүмкін. Кей жағдайда
шиеленістер өрбіп, ... ... ... ... ... ... сияқты
кең көлемді қоғамдық оқиғаларға ұласуы да мүмкін.
2. ... ... ... ... ұлттық, этникалық
топтардың өз құқықтары мен бостандықтарына қол жеткізуге бағытталған күрес
негізінде болады. ... ... ... ... сол ... мәселесіне байланысты да болады. Ұлтаралық шиеленістердің саяси
сипатта болуы әбден мүмкін. Мәселен, 1986-шы ... ... ... ... ... ... ... , құқықығы үшін ғана емес,
сол кездегі саяси жүйеге қарсы бағытталған қозғалыс ... ... ... ... ... мен ... ... сүру жағдайларына, атап айтқанда, еңбекақы ... ... ... ... ... пен ... бөлу мәселелерінен келіп шығады.
Шиеленістерді басқа да жіктеудің жолдары бар. Мәселен, мерзіміне ... ... және ... ... шиеленістер деп жіктеу; және
ресурстарына қарай материалдық, ... және ... деп ... ... ... ... ... жіктеудің жолдары сан алуан.
Шиеленістерді жіктеуде ең бастысы - оның дұрыс ... ... ... ... ... ... ... функцияларына келсек, ғылыми әдебиеттерде
бұл құбылысқа екі ... ... ... ... бар. Біріншісі –
шиеленісті қоғам үшін ... ... ... деп ... ал, ...
шиеленісті кері, жағымсыз құбылыс ... ... ... аталған
парадигма шиеленістің қоғам дамуындағы заңды құбылыс екендігін мойындаудан
келіп шықса, ... – оны ... ... ... ... ... ... аймақтық шиеленістер:
Мемлекетаралық шиеленісте негізгі субьект болып ... ... ... ... ... былай бөлінеді;
* Мемлекет аралық шиеленістер (екі не одан да ... ... ... ... ... ... халықтар
соғысы, расизмге қарсы,билікке қарсы ішкі, интернационалды шиеленістер
Мемлекет аралық шиеленістің ерекшелігі:
* олардың субъектісі болып ... ... ... ... ... ... аралық шиеленістердің негізі болып шиеленісуші
жақтардың ұлттық-мемлекеттік қызығушылықтарының шиеленісі
* мемлекет аралық ... ... ... ... ... ... қазіргі заманғы мемлекет аралық шиеленістер глобальді
түрде халықаралық қатынасқа әсер етеді.
* мемлекет аралық шиеленіс қатысушы ... ... ... ... ... жанын қияды деген қауіп
бар
Мемлекет аралық шиеленістің түрлері.
Негізінен шиеленістерді былай жіктеуге болады:шиеленіске
қатысушылардың санына ... ... ... ... ... ... шиеленіс сипатына қарай. Сөйтіп шиеленісті былай бөлуге
болады:
идеология шиеленісі
әлемде саяси билікке ие болу үшін мемлекет аралық
шиеленістер
шиеленісуші ... ... ... ... ... ... ... мемлекетаралық шиеленістер дін мәселесіне байланысты пайда
болады. Әр шиеленістің түрінің өз ... бар. ... ... алып ... ... Бұл ... ... мәселесіне
байланысты екі мемлекеттің шиеленісі. Біріншіден, бір ... ... ... ... болса осы мәселе төңірегінде шиеленіс
пайда ... ... Иран мен Ирак ... ... пен Кувейт арасындағы шиеленіс, Таяу Шығыс шиеленісі соғысқа алып
келді. Екіншіден, жаңа ... ... ... ... кезінде шиеленіс пайда болуы мүмкін. Мысалы : бұрынғы Югославия,
Ресей, Грузияда осындай шиеленіс ... ... ... ... ... шиеленіспен тығыз байланыстылығы.
Аймақтық шиеленіс. Халықаралық негізгі мәселелердің бірі ... және ... ... ... табылады. Бұл дәлелдеген және
соңғы онжылдықтың алдында тұрған мақсаттарды тіршілікке ... және ... ... ... ... ... ... Кез келген қарулы қақтығыс ол
саяси шиеленістердің шектен шыққан көрінісі ретінде ғана. Оның ... ... ... ... ... зертттеуі, әсіресе, оны оңай шешуге
болатын кезінде тек теориялық қана емес, ... алып ... ... алғанда аймақтық шиеленіс территория мен ресурстар үшін екі
немесе одан да көп ... ... ... ... ... Бұл ... әр түрлі жолмен жүргізіледі. XX ғасыр ... ... пен ... ... ең ... болды. Аймақтық соғыс
дегеніміз — шектелген шиеленіс. Ол аймақтар ... ... ... ... оның ... ... ... кетуі
мүмкін. Осындай шиеленістерде ешқандай қатысы доқ мемлекеттер мен ұйымдар
аралысуы мүмкін.
1945-1988 жылдар аралығында 175 ірі аймақтық шиеленіс ... ал ... 60 жыл ... 160 ... пен ... болған. ¥лы державалар әртүрлі
формада аймақтық шиеленістерге қатысты. Шиеленістер аймақтық ... зор ... ... ... ... ... аймақтық
үкіметаралық үйымдардың назарында. Шиеленістерді шешу және ... ... ... ... ... даму ... қауіптілік деңгейіне
байланысты болады.
1.5 Атқаратын қызметтері:
ХХ ғасырдың 50-ші жылдан бастап ... ... мен ... ... шиеленістердің атқаратын қызметін жағымды, қоғам үшін пайдалы
деп атап ... ... Л. ... (АҚШ) ... ... ... сақтайды деген. Бұл құбылыс қоғамның тазаруына, ... ... ... соның нәтижесінде қоғамның өміршеңдігі қамтамасыз
етіледі дейді. Шын ... ... ... ... ... мыналар:
Ақпараттақ-танымдық қызметі. Яғни әлеуметтік шиеленістер қоғам
өміріндегі шешілуі қажет түйсінді мәселелер туралы, ... ... ... береді. Сонымен қатар шиеленісті жағдайлар жақтың адамдары
өздерінің және қарсы жақтың ... ... ... ... ... пікір – талас, қызу айтыс кезінде айқындыққа қол ... ... ... келесі біржағымды қызметі интегративтік деп
аталады. Бұл қызметтің мәні – ... ... ... дамуы және оның
дұрыс шешімін табуы барысында адамдардың белгілі бір әлеуметтік тобының
тығыз топтала ... ... ... нәтижесінде қоғамдық қатынастар
үйлесімге келіп, қоғамда ... бір ... ... ... ... Бұл ... ... мәселені де естен шығармау керек.
Қоғамда түрлі деңгейде болып тұратын шиеленістер адамдарды топ ... ... ... ... ... ... құрылымдардың жіктелуіне де әкеледі. ... ... ... ... ... ... жік ... жүйеде түрлі топтардың пайда болуына ықпал ететін де жағы бар
екендігін естен шығармауымыз керек.
Шиеленістердің ... ... деп ... жағымды қызметі
бар. Яғни, шиеленісті, даулы мәселелерді шешу нәтижесінде ... ... ... ... ... ... қарай дамуына жол
ашылады. Шиеленістер неғұрлым ... ... ... ... ... ... ықпалы да соғұрлым күштірек болады.
Әлеуметтік шиеленістердің жағымды жақтарымен қатар ... ... да ... бар ... баса ... жөн. ... өмірде
кездесетін дау-жанжалдар, қақтығыстар арасында өшпенділік ... ... де ... ... ... Сонымен қатар қоғамның тұтастығына,
бірлігіне де шек ... ... ... ... шиеленістер кең
көлемді материалдық шығындарға ұшыратады.
Қорыта айтқанда, шиеленістердің қоғамға ... ... ... кері де жақтары болады екен. Олардың салдарын бір жақты бағалауға
болмайды. Сол себептен кез келген шиеленістің ... ... ... жағы ... ... жағымсыз, негативтік жағы басым деп ... Әлем ... ... ... ... Таяу шығыс шиеленісі: шығу және шешу жолдары
Әлемдегі шиеленістердің ішіндегі ұзаққа ... Таяу ... еді. Таяу ... ... шығу ... және тарихы 40 - жылдарға
сәйкес келеді. Негізінен Израиль мен Палестина аймақтарын Құдіретті жер деп
санайды. Бұл 3 ... дін, яғни ... ... ... кең ... ... ... негізгі себебі Палестиндік арабтар мен еврейлер
арасындағы шекара ... . ... ... ... мен ... тату ... өмір ... , бірақ мұсылман діні басты күшке айналған кезде көптеген
еврейлер Палестинадан кетіп, Таяу Шығыста ... ... мен ... ... ... ... ... халықпен қуғындалды.
Сонымен 19-ғасырда осы еврейлер Палестина жеріне өз мемлекеттерін
орнатпақ ... ... ... келе ... жылы ... ... бойынша 90 мың еврейлер қоныстанғаны
анықталды. Бірақ бірінші, әсіресе екінші ... ... ... кейін бұл
жағдайлар өзгерді.
1948 жылы 14 ... ... ... еврейлер үшін ұмытылмас күн
болды. 2000 жыл өткеннен кейін ... ... ... ... орналасты. Міне, осы кезден бастап арабтар мен еврейлер арасында
әскери қарсылықтар пайда болды. 1948 жылы ... ... емес ... ... ... 50 пайызын, яғни төрт есе көп ... ... ... Жүз ... ... ... Ливанға, Иордан
өзенінің жағалауына қашып, қашқындарға арналған лагерлерде ... ... ... ... ... ... жылы ... күндік соғыс болды, яғни бұл соғыс бір жағынан Таяу Шығыс пен ... ... ... арасында, екінші жағынан Египетпен ,Сириямен, Иордания , Ирак және Алжир елдері |
| ... ... ... жыл ... Кэмп-Дэвид жерінде Израйльмен Бейбітшілік конференциясы болды. ... жыл ... Азат ету ... азаматтық бас имеушілік компаниясының құрылуына себеп болды. ... жыл ... ... ... мемлекеттінің құрылуын жариялады. ... жыл ... ... ... Палестинаны Азат ету Ұйымының қатал бағытынан бас тартты. |
|1993 жыл |1993 жылы - ... мен ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде |
| ... ... ... ие ... ... жыл ... дағдарыс. Ливан мен Израйль арасында шиеленіс. ... ... ... ... ... ... бейбіт жолмен шешілуі және онда тұрақты ахуалдың
орнау нәтижесінде сол өңірдегі елдермен түрлі ... ... ... ...
қатынастар дамыту Қазақстанның ұлттық мүддесіне жауап ... ... іске ... ... ... ... біздің ел барлық халықаралық
шиеленістер дипломатиялық ... ... ... ... ... ... Ресей, ТМД елдері Таяу Шығыс шиеленісін әділ реттеуге
бағытталған Біріккен ... ... ... ... төмендегі
принциптерді ұстанды:
1) Бөтен жерлерді агрессия арқылы басып алуға жол бермеу ... ... ... ... Палестина халқы өз тәуелсіз мемлекетін құруға ... ... ... ... ... қайтарылып, ол Палестина
мемлекетінің бір бөлігі болуы қажет;
4) ... ... ... ... тәуелсіз өмір сүруіне
құқы бар;
5) Израиль оккукпациялаған араб жерлерінен әскерін ... ... ... сондай – ақ халықаралық және ... ... ... Таяу ... шиеленісінің бейбіт реттеу үрдісінің
тұйыққа тірелуі, Норвегия келісімдеріндегі қол жеткізілген уағдаластықтар
нәтижеге жетпеуі ... ... ... Осы ... ... және ... ... орнатуға бағытталған халықаралық
күштердің (БҰҰ, ЕО, АҚШ және Ресей) іс - ... ... ... ... әлек - ... етiп ... Таяу
Шығыстағы ахуал күн санап ... ... ... ... ... ... Иордан өзенiнiң батыс жағалауы қан сасып, ... ... ... ... Ал ... ұйымдар израиль - палестина
жанжалын шешуге ... ... ... ... халықаралық ақпарат құралдарына «бiз судан таза, ... бiз тек қана ... ... ... ... Осындай мазмұндағы
мәлiмдеме Израиль ... 1967 ... берi ... келедi. Соңғы
ақпараттарға қарағанда, Газа секторындағы бейбiт тұрғындардың 850-ден
астамы қырылыпты. Оның ... ... ... мен қарттар құрайды екен.
Ал ауырлы - жеңiлдi жарақат ... ... саны 4 ... ... ... Эхуд ... мәлiмдеуiнше, Иерусалим осылайша (қанқұйлы
әрекетпен) мақсатына жетедi-мыс.
БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мун тараптарды ... ... Бас ... Таяу ... iссапармен жүр. Пан Ги Мунның айтуынша, келiсiмге
келмей, ... ... ... БҰҰ ... қарарды белден басып
отырған көрiнедi. Қаңтардың 20-сында АҚШ-тың жаңа ... ... ... рәсiмi өтедi. Оған қатысқалы отырған БҰҰ бас ... ... ... ... ... ... ... бөлу керектiгiн
жеткiземiн» деп отыр.
Таяуда БҰҰ Қауiпсiздiк кеңесi Израиль мен палестиналық «Хамас» ... ... ... ... күн ... шешу ... қарар
қабылдады. Бұл құжатта әскери iс-қимылдар тез арада және ешқандай шартсыз
тоқталуы ... ... ... Газа ... ... ... ... көрсету үшiн шекараның ашылу тиiстiгi
айтылған.
Халықаралық баспасөзге ... ... ... Observer апталық басылымның
жазуынша, Израиль әлемдiк ... ... ... ... ... келедi екен.
Әуелде Израиль әскерилерi төрт палестиналықтың түбiне жеттi. Ал
палестиналықтар ... ... ... ... Бұл ... АҚШ-тағы
президент сайлауы кезiнде болды. Ал әлем сол кезде бұған назар ... сақ ... Таяу ... әлiптiң артын бағуға мәжбүрлейдi».
Осындай тақырыппен мақала басқан тағы бiр британдық Sunday Times газетi осы
күнге ... ... ... Таяу ... шиеленiскен мәселеге қатысты
мәлiмдеме жасамай отырғанын айтады. Немiс ... ... Zeitung ... ... ... ... ... «Газа отқа оранып отыр. Күн
сайынғы ... ... адам ... ... Ал ... ... ... Обама болса үнсiз, тiс жармай отыр. Ол халықаралық аренада
көрiнiп қалудан қашқақтай бастады. ... ... ... ... ... ... ... Қаңтардың 20-сында президент тағына
отыратын Обама кеңесшiлерiмен келiсе келе осындай шешiмге келген сияқты», ... ... ... ... ... қасiреттi
Израильге жаңа билiктiң келуiмен байланыстырады. «Бұл – ... ... ... ... ... де жоқ ... ... бұл мәселеде саяси ұстанымы айқын: тараптарды саяси диалогқа
шақырып, ымыраласуды ұсынып отыр. Бұл – ... ... ... ... ... Екiншi дүниежүзiлiк соғыстан кейiн БҰҰ шешiмiне сәйкес,
Таяу Шығыста екi мемлекет құрылу керек болды. ...... ... ... Араб ... ... сол ... саяси конъюнктураға байланысты
Израиль мемлекетi құрылды да, Палестина құрылмай қалды. Оның бiрнеше себебi
бар. Оның басты себебi территориялық ... ... ... Екi елдiң жерге,
Иордан өзенiнiң батыс жағалуына таласы талайға ... ... ... да ... мен ... ... күрестi ушықтырып
жiбердi. 1970 жылы саясат сахнасына Ясир ... ... сол ... ... ... ... болды. Халықты азат ету мәселесiн көтерген
бұл ұйым еврейлерге интифада жариялады. Қазiргi соғыстың эволюциясы осыдан
басталған-тын. Ал жаңа ... ... ... соғыс қимылдары –
Израильдiң Палестинаға жасаған ашықтан-ашық агрессиясы. Өйткенi, ... ... ... ... соны ... ... шеңберде агрессия
жасап жатыр. Бейбiт тұрғындар, мұсылмандар ... ... ... ұйым деп ... ...... ... партия, саяси
күш.
Бұл қақтығысқа барлық мемлекет қатысып ... АҚШ, ... ... ... ... ... ... соңғы мәлiмдемесiнде жанжалды
тез арада шешу керектiгi айтылды. Ресми Астана тараптарды ... ... ... ... ... ... жеткiздi. Бұл Қазақстанның
Палестинаны қолдап отыр ... ... ... ... Газа ... ... ... тастады. Қазаға ұшырағандар 900-ге жуықтап
қалыпты ... ... де бар. ... ... ... ... ... көмек көрсетпей қойды. Барлық жолды бекiттi.
Әлемдiк қауымдастықтың ... ... ғана ... ... ... ... бiздiң елдiң саяси рөлi ... ... ие. ... Израиль мен
Палестина мемлекеттерi ... ... ... ... ... ... ... Арафаттың уағында пайда болған Палестина автонмиясын қазiр ... Бiз де ... ... ... ... ... Палестинаның шекарасын ашық бұзуда.
Бұл соғыста Еуроодақтың да мүддесi бар. ... оның ... ... Таяу ... шоғырланған. Демек, Таяу Шығыстағы тынышсыздық ЕО-ға да
тиiмсiз.
2.2 Таяу шығыстағы ХХ ғасырдың 80-90-шы жылдарындағы ... ... Таяу ... ... жағдайдың асқынуы жайындағы
мәселелер мен Парсы шығанағындағы АҚШ пен НАТО ... ... ... ... ... ... Ирак ... мен
«Шөлдегі дауыл» әскери операциясы қарастырылады. 
ХХ ғасырдың 80-ші ... бұл ... ... ... ... ... ... құрылуына байланысты өз шешімін
таппаған ... ... ... және ... Иран Ислам
Республикасының пайда болу факторына қатысты орын ... ... ... болды. Сондықтан олар өздерінің ішкі аймақтық саясаттарын
жүргізгенде Ауғанстан мен ... ... ... ... және ішкі
әлеуметтік мүдделеріне маңыздылығы ... ... ... ... ... Таяу ... ... атап айтқанда Парсы шығанағындағы
халықаралық қатынастар көрсетілген ... ... ... ... ... олар ... соқтығыстар мен ірі мемлекетаралық қарулы шиеленістерге
дейін алып келді. Мысырдың оқшаулануы мен араб ... кері ... ... ... өз ... ... ... күштердің
аймақтық балансын өз пайдасына өзгертуге мүмкіндік берді. Осылайша, 1978-ші
және 1980-ші жылдары Израиль Ливанға баса көктеп ... ... ... ... ... ... да, ... жылы Ирактың ядролық сынақ
орталығын, ал 1986-шы жылы ... ... ... бомбалайды.
Шығанақ аймағында екі негізгі саяси ағым бір-біріне тікелей қарсы
тұрды. Бір жақта - ... ... ... - ... Сауд ... ... ... басқа елдері де әртүрлі дәрежеде Шығанақтың халықаралық саяси
әрекетіне қатысып отырды.
Билеуші күштердің ... ... ... ... ... Парсы
шығанағындағы мемлекеттер олардың барлық этникалық, әлеуметтік және
жағрафиялық ерекшеліктері бойынша ... және ... ... ... ... екі топқа бөлінді.
80-ші жылдары Парсы шығанағы аймағындағы қарама-қайшылықтар мейлінше
шиеленісті. ... ... ... Иран Ислам Республикасы мен Сауд
Арабиясы арасындағы ... ... Ирак пен Иран ... еніп ... өзін ... ... ... Кувейттің әмірші
әулетінің қарулы әрекеттері және Шығанаққа АҚШ және басқа да НАТО-ға ... ... ... ... ... ... енгізілуі, т.б.
Алайда кейін уақыт өтісімен де бұл мемлекетаралық ... ... ... қарама-қайшылықтың басқа сатысына енді. Мұндай мемлекетаралық
қақтығыстардың кең ... мен ... ... ... демеуі болып
мұнай долларының факторы қала берді.
Парсы шығанағындағы бұл экономикалық және саяси өмірдің өзгешелігі ... ... жөн ... ХХ ғасырдың 80-ші жылдарында
жергілікті мемлекеттердің мұнай табысындағы рөлі бәсеңдеп кетті. ... ... ... ... ... сонымен қатар шетелдік финанстық
мекемелер мен компаниялардың ірі есеп шоттарымен оның орны толып ... ... ... ... араб ... ... ... елдердің валюталық қоры (шет елдердегі қаржы салымдары қоса) 205
миллиард долларды, соның ішінде ... – 86 ... Сауд ... - ... Қатар – 12 миллиард, Оман – 3 миллиард және Бахрейн – ... жуық ... ... ХХ ... 80-ші ... иран-ирак соғысына, оған байланысты
туындаған әскери ... және ... ... ... Шығанақтағы елдерде (Ирактан басқа) іштей және ... ... ... ... ... болды.
1990-шы жылдардың бас кезінде Иракпен қатынастар шиеленісе түсті. Шілде
айынан бастап Ирак президенті ... ... ... ... ... ... ... келісім-шарттарын бұзғандығымен, «Ирак
территориясының бөлігін басып алғандығымен» және «империализм мен ... ... ... ... ... ... 2 болатын (1990-шы жылдың 1-ші тамызынан 2-сіне ... 120 ... ... ... ... Кувейтке қарай ауқым майдандық
шапқыншылық ... ... ... бағдары ел астанасы Әл-Кувейтке
бағытталған ... оған ... ... ... байланыстырып жатқан
қазіргі заманғы автострада жолы алып баратын. Бұл жолды ... ... ... алу ... ... үшін ... Алға
жетелеушілер қатарын Республикалық гвардияның таңдаулы танк ... ... ... ... ... мен ... жүрді, ілгері өрлеу
тез де ешбір тосқауылсыз болды, себебі ... ... ... ... ... ... ... бұған өз септігін тигізді. Таңғы сағат
беске таяу ирактықтар астанаға жақындап, түске таяу әскери авиация және ... ... оны ... ... ... ... Ал ... екіге таяғанда
барлық мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... ... әуе жай, ... порты және басқа да
маңызды нысандарды ирактық әскерлер басып ... ... ... 2-ші ... бар ... бір күннің ішінде,
соншалықты үлкен де емес және ... ... ... ... ... әлемде тарс жарылған бомба тәріздес елес ... Өз ... ... жоқ бұл іске әлемдік қауымдастықтың ... ... ... қауіп-қатермен де сипаттауға болады. Бұл іс ұзақ
жылдар бойы қалыптасқан халықаралық құқықтық тәртіптің негізін ... ... ... ... нәтижесінде бұрыңғыдан қалған қатпар арасынан
ілгері жылжи бастаған мемлекеттер мен халықтардың тілдесу ... ... ... ... ... ... ... болады.
Ирак 1990-шы жылдың 2-ші тамызында Кувейтке баса ... ... ... ... мен оның ... басын сауғалап қашып кетіп, елде ... ... да, ... ... 19-шы провинциясы болып жарияланды.
Ел аяусыз тонаушылыққа ұшырады. Мұның салдары болып Саддам Хусейннің шексіз
шамданушылығы мен сараңдығы ... Ол өз ... ... соғыстан кейін
алынған несиеге нығайтып алғанмен, алайда бұдан кейін несие берушілер оған
қаржы беруді тоқтатты. Ол 80-ші ... ... 100 ... долларды
соғысқа жұмсап, қаруды негізгі түрде БҰҰ-ның қарары бойынша Ирак пен Иранға
әскери материалдарды қамтамасыз етуге тыйым салынған ... ... ... ... ... зор болатын. Саддам Хусейн ... өте ... ... ... басып алу оның барлық проблемаларын
шешеді деп болжады. Өзінің қаражаттық жағдайын ... ... ... бай ... ... ... ... елдерге қарсы қою идеологиялық
тактикасына жүгініп, мұнайдан ... ... ... ... бөлу
қажеттілігі жайлы тезис ... ... ... ... ... мұнай саясатын өзінің пайдасына өзгертуді талап етті: яғни,
мұнай экспорты бойынша ОПЕК-тегі оның ... ... және ... ... ... бір ... Ирак ... шиеленісті жағдай тудыруды
жайлап ойластыра бастады. Айта кететіні, ирактық ұстаным араб тұрғындарының
көпшілік бөлігінің көз ... ... бере ... бұл ... ... ... өте ... сезілген және ... ... ... ... елдерде (Алжир, Йемен,
Судан, Тунис және т.б.) байқалды.
Кувейтті аннексиялап, Саддам Хусейн стратегиялық бағытта үлкен ... ал бұл өз ... ... ... аймағындағы Ирактың әскери
және саяси үстемдігіне ... ... ... ... ... ... ... бастай отырып, ирак басшылығы жуық арадағы ... ... 60-шы ... кең ... ... ... ... Осман империясының Басра уәләятының құрамдас ... ... ... ... ... ... Бұл жайлы шексіз билеуші
Әбд әл-Кәрим Қасым Кувейттің тәуелсіздігі ... ... ... 19-шы ... ... олар ... бірқатар мемлекеттермен, ең
алдымен, Ұлыбритания және ... ... ... ... ... қасымдыққа қарсы бағыттағы әртүрлі саяси күштердің кең майданын
қалыптастырудағы себептердің бірі ... Бұл ... ... ... ... ... ... 14-ші рамадан деп аталған (ресми
ирактық терминология ... ... ... Қасымды орнынан
түсірді. Мұндағы оғаш болып ... ... ... бой ... күші - 13 ... кейін барып қана сөз жүзінен іске қарай көшкен
БААС партиясы болды. Егер ... ... ... қана ... ... ... ... қатынастарды үзсе (бұған ... - ... ... ... ... ... ... уақытқа артқа шегеріліп қалды), ал Саддам Хусейн Кувейт бойынша
операциясын жылдам да ... ... ... ... ... ... ... еді, себебі:
бүкіл әлемдік қауымдастықтың мемлекеттері, араб елдерінің басым ... ... ... соғысы барысында белсенді түрде қолдаған елдер ... Сауд ... ... бұл ісін ... арандатылмаған ашық
түрдегі басқыншылық ретінде бағалап, оны ... және ... ... ... төндірілген елеулі қауіп деп айыптап, Иракты
«жазалау» бойынша әрекеттерге ... ... ... ... ... ... қателігі Парсы шығанағы аймағындағы мұнай өндіруші
монархияларды әскери-саяси түрде өзіне баулу бойынша, бұл аймақтағы ... ... мен ... ... ... НАТО ... ... ең бірінші АҚШ-тың батыл әрекеттеріне құлақ аспағандығында болды.
Әйгілісі сол, Парсы шығанағы аймағындағы Батыстың саясатында екі ... ... ... ... бұл, бір ... тікелей әскери күшті тақай отырып
үстемдікті ашық түрде пайдалану немесе ұнамсыз режимдерге қарсы ... ал ... ... кіші-гірім бүркемеленген, келесідей
факторларға: ... ... ... ... ... ... ... мүдделерінің таптық-идеологиялық жақындастығы,
сырттай қауіп-қатер бола ... ... өз ... ... ... ... ... Батыстың «жарнамалауы» ... ... ... алу ... да, ... ... ... да Иракпен қарым-қатынастарын тікелей өзгертіп жіберді. Иранға
қарсы соғысы кезінде Иракты ... ... ... араб ... ... ... ... басқыншылығына өз наразылықтарын білдірді.
Олар оның араб әлеміндегі жетекшілік пен ... ... ... ... ... Қауіпсіздік Кеңесі 13 мақұлдаған және 2 қалыс
қалған ... ... және ... ... ... экономикалық санкция
енгізетін №661 қарарды қабылдады. Қарардың жобасы Кеңестің он ... ... ... Ирак және ... ... кез келген түріне, олармен барлық ... ... ... ... тасымалдарға тыйым салды. Барлық мемлекеттердің
санкция тәртібін сақтауы үшін аталған қарарды ... ... ... ... ... ... сұрау ететін оның барлық мүшелерінің құрамында
Қауіпсіздік Кеңесінің Комитеті құрылды. Аталмыш қарар барлық ... ... ... ... қорғау бойынша шаралар атқаруға және
басқыншы держава орнатқан ешқандай режимді мойындамауға шақырды. Көп ұзамай
Иракқа ... ... ... ... ... ... күш ... қатаң сақтауға мәжбүрлеу қиынға соғады.
19-шы тамызда АҚШ үкіметі американдық ... ... ... ... ... мен Оман ... және ... теңіздегі Иракқа немесе
Ақабаға бара жатқан ... ... ... ... нұсқау береді. Келесі күні
Иракқа қарсы санкцияны қамтамасыз ету үшін күш ... ... ... ... ... ... ... бастады. Йеменнің ұдайы
өкілі болған әл-Әштәл бұл қарарды Қауіпсіздік Кеңесіне ... ... ... ... ... өзі қолданады деп сенімдеме бере отырып,
аталған қарарды жауып тастауға тырысты. Іс жүзіне келгенде, мұның ... ... ... ... ... ... бара жатқан танкерлерді тоқтатып,
қайтару жайлы өздеріне міндеттеме алды дегенді ... ... ... ... ... жоқ, сөйтіп ол күш қолдану ... ... ... ... одан әрі жалғастырды.
«Шөлдегі дауыл» операциясы 1991-ші жылғы 17-ші қаңтардан 28-ші ... ... АҚШ пен оның ... ... ... әуе ... ... қатардан шығарып, зымыранға қарсы қондырғыларды жойды. Ирак
армиясы ... ... ... ... ... және жаяу ... ... жасалған шабуылдарынан ойсырата қирады. Оңтүстік Иракты
одақтастардың әскерлері өз қолдарына ... еді. ... азат ... ... ... әскери шығыны 1000 адамды құраса, ал Ирак қаза
болғандар және жарақаттанғандары бар, ... ... ... жоғалтты.
65 мыңға жуық ирактық тұтқынға түсті.
Соғыстың аяғына қарай жалпы сомасы 600 млн. доллар көлемінде 200-ге жуық
келісім-шарттарға қол ... ... ... ... ... Кувейтті
басқарушы ас-Сабах әулетінің уәде еткеніндей американдықтарға тиісті. ... ... ... ... ... бойынша АҚШ фирмалары қайта қалпына
келтіру жұмыстары ... 951 ... ... ... астамын алды,
сұраныстардың 20%-ын ағылшындар, ал 10%-ын ... мен сауд ... Ирак ... ... ... ... ... күрдтер, ал
оңтүстігінде – Иран қолдаған ... бас ... ... бұл екі ... С. ... әскерлерімен өте қатал түрде ... ... ... ... ... ... алғанда ол жеті айдай уақытқа созылып,
оның ішінде бірінші бес жарым айы Бағдадты ... ... ал ... ... айы – ең ... ... ... нәрсеге, яғни Кувейттен
ирактықтарды күшпен кетіруге ... ... ... ... операциясының жердегі жүргізілген уақыты дәл 100
сағат жалғасты. Ол бұған екі тәулікті қоса ... ... ... оның ... ... жоқ. ... ... қаңтар айында АҚШ әскерлеріне
Иракқа қарсы әскери ... ... ... ... Буш өз шешімінің
моральдық негізін дәлелдемек болды. Буштың С.Хусейнге ... күш ... ... айғақтамаларында ең басынан-ақ моральдық және діни себептерге
нұсқаулар орын ... ... ... ... ... адамдардың айтуынша
Буш күш қолдануға негізделген, қайғылы болса да, бірақ моральды ... ... ... ... ... классикалық доктрина
жолын ұстанушы болды. 1990-шы жылдың 2-ші тамызы мен 1991-ші ... ... ... ... орын ... оқиғалар қалыптасқан жағдайлардың
жиынтығынан тұрады. Бір қатар ... ... ... қол ... бес ... ... «американдық жетекшілік; американдық-кеңестік
ынтымақтастық; американдық әскери мықтылық; БҰҰ-ның рөлі және ... ... ... ... ... тарихында бірінші рет оның ұранымен құрылған одақ күштеріне
әлемдік қауымдастықтың ... ... ... ... ... бас тартуға мәжбүрлеудің сәті түсті.
Иракқа қарсы соғыс барысында американдық әскери доктрина ... ... ... ... ... жабдықталған қарулану мен
әскери техниканың ... ... мен ... жетілдірудің материалдық
негізі болатын ғылым мен техниканың жаңаша жетістіктерін, (микроэлектроника
және ... ... ... ... істе ... ... ... барысында американдық жақтың жауынгерлік ... ... ... және ... ... ... барлау жердің
жасанды серігі арқылы алынған ақпараттар негізінде жүргізілді, себебі КН-И
фотобарлауының аппараты Ирактың ... және ... ... қимылдар
майданын түсіруге тәулігіне 10 минут ... төрт ... ... ... территориясында 8С1Ш зымырандық жүйесінің ... ... ... ... (оның 1989-шы жылғы бағасы 300 миллион
доллар; «Шаттл», көп мәрте қолданылатын кеме мен орбитаға ... ... ... ... ... геостационарлы серігі
берді. 3С1Ю зымыранын ұшыру факті және зымыранның ұшу бағытының ұзақтығын
ОЗР алдын ала ескерту ... ... ... ... ... ШС5-3
серігінің байланысы арқылы алынған ақпарат Алис-Спингс (Австралия) және
Шайенн Маунтин (АҚШ) орталықтарына ... онда ... ... жасалып
және бес минуттан соң, серікті байланыстың сол ... ... ... кешендердің командалары бағдарлы нұсқаулар алып отырды.
Қорыта айтқанда, «Шөлдегі дауыл» операциясының нәтижелері әскери ... ... ... ал экономикалық ... ... ... ғана ... ... жоқ. Өз ... ... Қауіпсіздік
Кеңесі мандатының «шегінен тыс шыққан» ... жақ өз ... ... да ... және Иранға), өз «тұтынушыларына» да, ... да Таяу ... ... ... ... кім ... ... алатынын көрсетіп отырды. Дәл әскери ... өзі ... ... жақтың пікірінше, АҚШ-тың ұлттық мүдделеріне сай
келетін мақсатттарға американдық сценарий бойынша қол ... үшін ... ... ... ... ... ... негізгі
мүмкіндіктерді берді.
Кувейтке шапқыншылық, Ирак әкімшілігінің пайымдауы бойынша, басым
көпшілігі Израильдің саясаты мен оның ... ... ... ... Таяу ... проблемалардың әскери түрде шешілуі жолындағы бірінші
қадам ... ... еді. Ирак ... оның еліне деген кері жауапты әскери
әрекеттері, барлық арабтардың Израильге қарсы соғысына әкеліп соғады деп
ескертті.
Шиеленісті ... ... ... ... ... ... ... ультиматумның мерзімі біткен кезде, көпұлтты күштердің ... ... ... ... «Шөлдегі дауыл» операциясын бастағаны
жайлы белгі берді. Одақтастардың ... және ... ... ... кең ... әуеден бомбалауды қолданған шабуылдаудың және
мұның ізінше құрлық бетінде жалғастырылған ... ... ... ... ... ... жылдың 28-ші ақпанында әмірлік азат
етілді.Жеті айға созылған эмиграциядан кейін, елге қайтып оралған ... үш айға ... ... ... ... ... ... кейінгі өзінің бірінші сөз сөйлеуінде әмірші Джаббар әл-Ахмад ... ... ... ... ... уәде етіп, тек 1992-ші
жылдың 20-шы сәуірінде ... ... ... шейх Са،д ... ... ... ... жаңа үкіметтің құрылғанын жариялады. Билеуші
жанұяның өкілдері бұрынғысынша үш негізгі ...... ... ... және ... ... ... Орта Азиядағы аудандық шиеленістер алдын алу шаралары және оның ... ... ... ... ... ... қалды және
1960 ж Конституциялық тәртіп қалпына келтірілмеді. Осының орнына Кипрдің
әрбір ... ... ... ... Түрік - кипрліктер ішінара
аралдың 37 пайызын бақыласа, 57 ... су ... 70 ... ... 50 пайыз оның өндірістік кәсіпорнын, 60 пайыз табиғи
ресурстарын, 65 пайыз жалпы ... ... және 75 ... ... ... ... және одан ... ... ... 1975 ж сәуір-мамыр айында жасалған Вена келісімі
Кипрдің солтүстігінде 140-160 мың ... ал ... ... жуық ... ... әкеп соқты. Екі ауданда этникалық
тазартылу жүргізілді. Тек грек-кипрліктердің 13 мыңы ғана ... ... ... ... ... Сонымен қатар, аралдардың
бөлінуінен кейін Түркия Солтүстік Кипрге жер аударуды ... және ... әр ... ... ... ... иммигранттары саны 40-тан 80 мыңға
жуық . ... ... ... ... жекеменшік ұлттандырылып,
оңтүстікте жоғалтылған меншік негізінде құрылым туралы куәлік беру ... ... ... ... және қайтарып беру
нәтижесінде қақтығыстарды реттеу жолдарына өтудегі бір ... ... ... ... соң Кипр екі ... бөлінді. Солтүстігінде түрік-
кипрліктердің қауымы 1975 ж Федеративті Түркия мемлекетін құрды, ал 1983 ... ... ... ... құрды. Түркиядан басқа ... ... ... ... ... ... ... болатын сецессиялық акт деп мәлімдеді. Оңтүстігінде грек-кипрліктер
Кипр Республикасының атын ... ... ... ... ... ... қатыспаушылығына қарамастан Кипр
Республикасын аралдың жалғыз заңды билігі ретінде ... ... ... бір ... ... 2 түрлі экономикалық, саяси
және әлеуметтік жүйе, мемлекеттік құрылғы қақтығыстарының туындауына әкеліп
соқты. Жақтардың жақындасуына кедергі келтіретін ... ... - ... ... ... Кипр ... ... қабылданған,
бірақ түрік-кипрлік қауымдастығын басқаратын ТРСК мен мойындалмаған фактор
болып табылады. Өткен жылдар ішінде ... ... ... ... және ... жж. ... анклавына қызмет еткен ТРСК да
1983ж ... ... Осы ... ... халықтар арасындағы жан-
жалды тереңдетті және ортақ саяси мәдениеттің дамуы мен ... ... ... бөлуші фактор 2 қауымдастықтың арасындағы экономикалық,
мәдени және кез-келген әлеуметтік ... ... ... ... ... 2 ... ... байланыстар мүлде болмады.
Қауымдар арасындағы территориялық бөліну әлеуметтік және мәдени ... ... ... Кипрліктердің жаңа ұрпақтары басқа қауыммен
байланыссыз дами ... Бұл өз ... ... саяси көзқарастың
дамуына жол ... Жас ... БАҚ және ... ... ... пен зұлымдықты насихаттап бұл жағдайды ары ... Осы ... Кипр ... 2000ж ... ... ... сауалға жауап берген грек-кипрліктердің
75%-ң айтуы бойынша, өз отбасындағы ... ... ... ... ... айтты, ал 80%-ң айтуы бойынша федеративтік шешімге
келген жағдайда түрік-кипр зонасында тұрмайтындығын айтты, ал 30 дан ... ... ... түрік-кипрліктер бар жерде ... және ... ... арасында тұрғысы келмейтіндігі немесе
түрік-кипрліктердің балалары баратын мектепке өз балаларының сол ... ... ... ... ... алынған мәліметтер одан
да пессимистикалық көріністі беруші еді.
БҰҰ ұранымен өткізілген, бірақ сәтсіз аяқталған ... ... ... 2003ж ... ... өзгерді, яғни түрік-кипр жағы «жасыл сызықты»
ашты.
2.4 Орта Азиядағы қарулы шиеленістердің алғышарттары.
Қытай қауіп-қатері жөнінде соңғы кезде жиі ... ... асты ... ... ... ... қатер төндірерлік әсер-
ықпалы бар? Бұл жерде ең бірінші ауызға ілінері – аждаһа елінің күн ... бара ... ... ... ... жүзін өзінің арзан киім-кешегімен толтырып
тастады. Бұл тек Батыс экономистерін ғана ... ... төрт ... Соңғы ондаған жылдар бойы Қытайдың жалпы ішкі өнімі 9,5 пайызды
ұстап тұр. Тіпті 1997-1998 жылдары Оңтүстік ... Азия ... ... ... ... асты ... экономикасы ешқандай зардап шеккен жоқ.
Қазір бұл ... ... ... ... ... ... АҚШ пен
оның одақтастары құрған сауда-саттық ... де ... ... ... ... ... ... қанша дамыса да, Қытайдың ішкі
жағдайында қордаланып ... ... ... жеткілікті. Атап айтсақ,
тауар сапасының нашарлығы, жұмысшылардың тәжірибесінің аздығы, ... бәрі ... ... бірде халықтың жаппай билікке деген қарсылығын,
тіпті ... ... алып ... мүмкін» деген болжам айтады.
Осының өзі Қытай экономикасының сыртқа айтарлықтай қауіп төндіргенімен,
ішкі ... ... ... де жеткілікті екенін көрсетеді. Екінші ...... ... ... жер ... иісі ... 1,4 ... Оның жүздеген миллионы дүниенің төрт бұрышына ... ... бір ... бейбіт түрде экспанциялау да жүргізуде. Демографиялық
есептеулерге қарағанда, тууға шектеу қойылса да қыз баладан ... ұл ... ... ... келуде. Алдағы 2015-2030 жылдары әйелдерге қарағанда,
еркектер 25 миллионға көп болады деген ... ... Тағы ... ... назар аударсақ, «еркектің көптігі қашанда мемлекет,
не болмаса көрші аралық қақтығыстарға алып келеді. ... басы бос ... ... іздеп, өзге мемлекеттердің шегарасына өтеді, үйленеді ... ... ... ... ... ... ... Тайванды көздеп орта
қашықтыққа арналған 650-730-дай баллистикалық зымырандар сақадай-сай ... ... ... ... 375 мың ... бен ... ... қосыңыз. Қытайдың Корей жарты түбегінде ... ... ... ... ... сол маңдағы өзге елдің де қауіпсіздігіне
әсер етеді. Пекиннің Мәскеуден жыл сайын 3 ... ... ... ... баллистикалық зымыранын әскери сапқа қоюы, Сары
теңізде Ресеймен бірігіп әскери жаттығу ... бір ... ... ... ... ... ... Американ сарапшылары: «Қытай
қазір әлемдік саясатта «құпия соғыс» ... Оған ... ... ... және ақпараттық майдан жатады» дейді. Аждаһа
елімен соңғы кезеңде қанша одақпыз десе де, Мәскеу ... ... ... оның ... Су-27 секілді ұшақтарын сата отырып, Пекиннен
оларды Ресей шегарасынан тым әрі ... ... ... өзеніне қарай
орналастыруды сұрауда. Мұның өзі ... ... ... ... ... көрсетеді. «Қытайдың өсіп-өну демографиясын
айтпағанда, экономикасында ілгерілеумен қатар, шегіністер де болуда. Оны
Қытай мемлекеттік ... «CNOOC ... ... «Unocal Corp» ... сату, алу жөніндегі сәтсіздікті ескерген жөн. Ал Қытайдың
әскери қуаты іргелі ... ... ... ... ... ... ... ертерек. Өйткені ядролық оқтұмсығы бар десек те, негізінен, армиясы
өткен ғасырдың ... ... ... ескі ... ... ... дамуы мықты болса да, алдағы 20 жыл ішінде
әскери бюджеті 200 ... асып кете ... ... ... ... қауіп-қатері» деген әңгіме ешқандай негізсіз» дейді Батыс
сарапшылары. Бәлкім, бар шындық осы да болар-ау.
2.5 Орталық Азия ... ...... ... ... ... дейiн таулармен өрнектелiп келiп, ақыры Сiбiр
арқылы қабысқан Орталық Азия ... ... ... ... ... Осындай табиғи бiрлiк оны мекендеген халықтардың тағдырында ... ... тән ... бар осы ... Азия ... мыңдаған жыл бойы
Тынық мұхиттың жағалауынан Атлантикаға дейiн үлкен ... ... ... ... ... бiр ... ... Алайда Алтын Орда
ыдырасымен бiрлiгiнен айырылған бұл ... ... ... Батыстың
қолдауымен қаруланып үлгiрген Ресей басып алды. Осылайша бес ғасырға жуық
созылған отарлық езгi ... ... ... ... ... мұның
бәрi еселене түстi. Халықтарымыздың бiртума ұлдары алғашқы ... ... ... ... Ташкентте, 1920 жылы Ресей Федерациясының құрамында
батыс Түркiстан аймағы түгелiмен кiретiн ... ... ... ... ... ... ... Кремль бұл қадамды аса қауiптi деп тауып,
мұның бастамашыларының көзiн ... атам ... берi ... ... ... негiзiн бұзып, оларды бiр-бiрiмен және iшiнара
алауыз болатындай етiп бес республикаға бөлiп, өзiн ... ... ... би етiп ... ... ... түбi бiр Хорезм хандығы
мен оның айналасын мекендеген өзбектердi, қазақтардан айырмашылығы шамалы
құрама мен ... ... ... ... ... бiр
бөлiгiн сарттардың құрамына кiргiздi. Осы сарттарға тәжiктердiң де бiраз
бөлiгiн қосты. Бұл жасалған ... ...... ... ... деп ... Және де бұл халықты жасанды тiлге ауыстырды. Сол тiлдi
бүгiндерi өзбектер ана ... ... ... ... ... ұлы ... ... негiзделген өз мақсаты
бар едi. Осы мақсатқа орай олар бодан ... ... тiлi ... ... ... оларды орыстың бейшара тобына
айналдырып, «аға ... ... ... ... жүре ... көздедi. Бұл үшiн олар ... ... ... ... ... ... ... қарсылас етуге тырысты. Соның
нәтижесiнде бұрыннан ағайын-туыстар ендi бiр-бiрiне жау, ал нағыз ... ... шыға ... ... ... және Қоқан хандықтары қазақ - ... ... мен ... ... деп ... Ал ... олар ... халқының бастапқы мемлекетiн құруға ... мен ... ... ... ... ... күрескен-дi.
Сонымен Кеңес империясы тараған кезде әр республика өзiмен-өзi өмiр
сүрiп жатты. ... ... ... ... ... ... ... деңгейде ғана қарым-қатынастары болды. Ал халықтың үлкен бiр
бөлiгi өз тiлi мен ... ... ... әлемдiк үлгiдей көрiп, оны
құтқарушы құдiрет санай бастады. Бүгiнгi күндерi де олардың талайы ... ... ... ... ұқсап қалғанына мәз болып, ескi рухани жүкпен
ғұмыр кешуде.
Түрік халықтарының біртума ұлы ... ... ...... ... ... айдармен бiраз жұмыс атқарды. Тұраншыл өзбек
ғалымы Бахтияр ... ... тiлiн ... ... ... халқының Э.Сарпашев бастаған ұлдары «Тұран» саяси партиясын
ұйымдастырды. Бүгiнгi күнi бұл ... ... да ... ... деп аталуының өзi бiраз сырды аңғартса керек.
Егемендiгiмiз нығайған сайын елдерiмiздiң басшылары ... ... ... ... ашық айта бастады. Екi немесе ... ... ... ... жасалды. Ал 1993 жылдан бастап
мемлекетаралық деңгейде ... ... ... ... ... 1998 жылы «Орталық-Азия экономикалық қоғамдастығына», 2002 жылы «Орталық-
Азия ынтымақтастық ұйымына» айнала келе, 2006 жылы ... ... ... iзi ... Бұл ... ... ... көпшiлiк
үлкен үмiт артқан болатын. Ал ... бұл ... ... тыңдайтын
болдық. Билiк халықтың талпынысын байқамады – бұл iстi өз ... ... ... ... ... ... ... халықтың өмiрiн
жеңiлдетерлiктей нәтижеге жете алмады.
Республикаларымыз Кеңес ... ... ... инерциясынан
шыға алмай, жекелеген басшылар өз эгоизмiнiң ықпалында қалып ... ... ... өз ... ... алуы деген науқанындағы
қойған «миналары» сыр ... ... өз ... ... ... еске
түсiрдi. Қысқа ойлаушылар халықтың рухын көтеру мақсатында тарихты жаңаша
бұрмалап, ұлтшылдықты қоздыра ... ... ... ... ... ... ... әдепсiздiктерi әдетке айналды. Бұлардың бәрi
халықтардың бiр-бiрiне күдiкпен қарап, түсiнбеушiлiгiн күшейте түстi.
Кейбiр ... жаңа ... ... өту ... ... даму ... ... деп әуреленуi де терiс ықпалын тигiздi. Олар
өз елдерiн оқшаулап, сөз ... ... ... ... десе де, тiптi ... ... ... қарым-қатынасын тежеп отыр. Ташкенттiң түбiндегi
«Жiбек жолы» шекара өткелi арқылы тек озбырлыққа төзген адам ғана ... ... орын алып ... ... туысқан халықтардың араласуын
мейлiнше саябырсытуға, дүрдараздық тудыруға жасалынған ... Бұл – ... тән емес жат ... ... осы ... ... ... бұл «мейiрiмдi ағалар» бiзге не жақсылық жасай алады?
Бiздiң қолымыздан күрегiмiздi ала ма? Бiз мысалы Ресейге тек ... ... ... күшiнiң көзi, олардың әлемдік нарықта өтпей ... ... ... ... ... белдеу, азайып бара жатқан
халқының ... ... және ... ... аренада салмақ қосатын
саттелит ретiнде ғана керекпiз. Ресей Орталық Азия мемлекеттер (ОАМ) ... ... ... деп ... бiрден-бiр мемлекет. Олардың БАҚ-тары
сендердiң Одақтарыңнан түк шықпайды, одан да бiздiң қолтығымызға ... зар ... ... ... мақсаты бiреу ғана, ол – бiздiң
бiрлiгiмiздi ... ... ... ... күннiң өлшемiмен
ойлайтындар басым. Олар Орталық ... ... ... iшi ... ... Бұл оларға бiздiң iстерiмiзге араласып, елдерiмiздi мәңгi
қанай бергiзер едi деп ... ... ... ... ... ... үшiн ақ нәсiлдiң билiгiн жер жүзi бойынша қалпына келтiру керек деп
бөсуде.
Бiздiң Түркiстанымыздың халқы да, табиғи-экономикалық, мәдени-ғылыми
мүмкiндiгi де ... ... өз ... ... қамтамасыз етуге
жетерлiк. Бiздiң ... ... бойы ... өмiр ... келе ... ... бен ... бiр-бiрiн толықтырар экономикамыз,
дамыған транспорт, энергетика жүйемiз бар. Тұрып жатқан геосаяси ... ... етiп ... ... ... бiрi «Ұлы ... жолы» қазiр
қайта өрлеу үстiнде. Қолымызда бар мүмкiндiктер – орта ... iшкi ... ... бой ... ... ... ... бар ОАМ
Одағын құруға жеткiлiктi.
Бүгiнгi дәуiрде, бiздiң Түркiстанымызда ортақ тiлдiң қажеттiлiгi
айқын көрiнiп тұр. Бұл ... ... тiлi, ... ... ... ... халықты жеткiлiктi қамти алмады. Осылай бола тұрса да, жергiлiктi
халық бiр-бiрiмен ана ... ... ... Бұл, ... ... ... жиi қайталантын сөздердi iрiктеу арқылы жасалған
«ортатүрiк» тiлiнiң болашағы бар ... ... Ол iс ... ... ... тiл. Бiз ... осы ақпаратты пайдаланамыз, ... ... ОАМ ... құру – ... тақап тұрған талабы.
Бұған қажеттi ... ... бар. Ендi сөз ... ... Н.Назарбаев, И.Кәрiмов, К.Бәкиевтер бiрiгудiң дауылпаздары
болса, Президент Г.Бердiмухамедов те өзiнiң ... ... ... жоқ. Мұны ... де ... ... Тiлi ... болсада, бiрiмiз болып
кеткен еңбекқор тәжiк елi, қапсырылысқан тарихымыз бар моңғолдар да бiздiң
Одағымызға қосылса, одан ... де ұтар ... ... ... ... ... ... қалай
бастаған басшылар қалар. Олардың бейнесi «Көк Түрiк» монументiнен мәңгiлiк
құрметтi орын табар.
Егер бiздiң ... ... ... ... оны ... ... ... жалғастыратын мызғымас деңгейге дейiн
жеткiзсе, бұл олардың ... ... ... ... ... ... айтқанда Орталық Азия халықтары үшін бірлігімізді қалпына
қайта келтіруден басқа жол жоқ. Ол ... ... да, ... ... ... деп соғады.    
2.6 Европа елдері
XVI ғасыр Еуропа елдерінің саяси, ... ... ... ... ... әкелді. Сонымен бірге халықаралық және
сыртқы саясатының мәнін өзгертті. Көршілес ... ... ... мен ... ... орта ... ... жаңа
қайшылықтарға әкелді. Орта ... мен ерте жаңа ... ... ... ашулар мен алғашқы отарлық жаулау кезеңі болды. Жаңа әлемнің
Үндістанға және ... ... Азия ... ... ... ашылуы, алғашқы
әлемді айналып шығу саяхаты - еуропалықтардың дүниеге көзқарасын өзгертіп,
олардың геосаяси қызығушылығына әсерін ... ... ... - ... ... ... ... Еуропа калыптаса бастады. Екінші жағынан – ... ... ... деңгейде тауар нарығының мүмкіндігін кеңейтті.
Осыған қоса, континент аралық байланыстарды күшейтіп, Еуропа және ... мен ... ... ... ... саясатқа араласу Еуропа
мемлекеттерін бітіспес қақтығыстарға әкелді. Отарлық тонау және мұхиттың ар
жағындағы территорияларды тонау үшін күрес ... ... ... Еуропадағы халықаралық жағдай тұрақсыз
болды, өзінің құрамында жалпы Еуропалық дағдарыс ... ... мен ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы
күштердің күш сынасу сахнасына айналды. "Қасиетті рим империясы" ... ... және ... шекараларымен үнемі жанданатып ... ... ... ... ... және ... үйімен күресті.
Габсбургтер ХV ғасырдың аяғында Оңтүстік Шығыс Еуропадағы жоғарғы және
төменгі Австрия мен ... ... ... ... ... Батыс
Германияның біршама шағын жерлерін және " Бургунд мұрасын" яғни Бургунд
және Нидерланд ... бір ... 15 ... ... ... таққа сайланып отырды. Үлкен княздық үйлері мен империялар бір-
бірімен көптеген ... ... ... ... ... ... және басқа империялық қалаларды өзіне қаратумен жарысты. ... және ... ... ... етті. Бұл күресте Габсбургтердің
күшеюі көрші елдермен ... ... ... ... ... ... де ... болды. Әсіресе, ХVІ ғасырда Габсбургтердің алып державалық
саясаты ерекше күшейді Империялық ... ... ... ... ... жылы өзіне Чехия мен Венгрияны қаратты. Бірақ 1556 жылы Карл ... бас ... ... оның ... иеліктері Испаниядағы және
Австриядагы Габсбургтер арасында бөлініп ... ал ... ... ... езгісінен Нидерландының ... ... ... осы провинциялар буржуазиялық республика
құрған болатын. ... ... ... алыпдержавалық ойлары мен
мақсаттары сал болды. Бұған оларға қарсы ... ірі ... ... ... ... ... Габсбургтер мен Саксондық герцогтар ғана
емес, Бранденбург маркграфтары, ... -ақ ... ... мен ... княздықтар жарысты, әсіресе баварлық герцогтар ... ... ... алға ... ... ... ... күштері қолдайтынына сенімді болды. ... ... ... соғысынан кейін орнаған саяси жагдайды өз пайдасына пайдалануды
үміттенді. Австриялық және Испаниялық габсбургтер ... ... ... ... ... ... ... келді. Испания
Италияның бір бөлігін басып алып Австриялық габсбургтердің наразылығын
тудырды. Екі сала ... ... ... Германияда да
қақтығысып отырды. Осыған қарамастан XVI - ғасырдың II-жартысы және XVII ... ... ... ортақ істері жүзеге асырылып отырды. Испания
үкіметі австриялық Габсбургтердің жеңуіне сенді. Оның ... бұл ... 1609 жылы ... ... деп ... ... болған Нидерланд
провинцияларын қайтарып аламын ба деген ойда ... ... ... ... бағытталған әртүрлі династиялық комбинациялар құрылды. Орта
және төменгі Рейнде Испан - ... ... ... ... мен ... өршіп жандануының алғышарттарын жасырып отырды. VI
Генрих "Көне неміс еркіндігін сақтау" саясатын ... ... ... ... сақтап қалу және мемлекеттегі протестанттық және
католиктік княздары арасында ... ... ... ... ... ... көрсеткенін қалады. Франция саясаткерлері Австриялық Габсбургтердің
Германияда күшеюуіне жол бермеуге тырысты.
Испания бөлшектенген Италияның көп бөлігінде XVI ... ... етуі ... да ... Әсіресе, Солтүстік Италияда яғни,
испаниялық және австриялық иеліктерді байланыстыратын өзекті территория
соның ... ... ... Бұл ... белгісіз қалпында Савоия
герцогтығының яғни, Испанияның ... ... ... ... ... жағын тандауда қобалжулы болғандьқтан және де бейтарап
позиция ұстанғандықтан қала берді. ... мен ... ... ... ... ... ... асуы Францияның
оңтүстікте Пиренейге дейін территорияны үлкеюіне мүмкіндігін жоғалтып,
Францияның ... ... және ... позицияларын нығайтатын
еді. Ал ІV Генрих Габсбругтермен соғысқа қызу дайындалды. Қайтыс болғанға
дейін ІV Генрих ... ... ... ... ал одан соғысты жүргізу керек
болатын. ... да ... ... ... отыз жылдық соғыстың алдында
бейтараптылықты сақтады. Басқа мемлекеттер ... ... әлде ... тұрақты болды. Мысалы, Дания Солтүстік Германиямен
экономикалық және саяси ... ... ... болды. Дания
Габсбругтердің Солтүстік ... ... ... көне ... Швеция
мен Дания бір-бірімен Солтүстік теңіз жолдарына тартысып отырды. Бірақ, осы
екі держава өздерінің ... ... ... және ... ... ... ... көрді.
1617 жылы «Столбов бітіміндегі» өзіне ауыр шарттарды қабылдауға
мәжбүр болған Ресей ... ... ... ой ... Ал ... ... ... ұрыс кезіндегі алдағы шебі болып қарастырылды.
Еуропадагы жағдай XVII ғасырдың басында ... ... ... ... ... себеп болған болатын. Осман империясының астына Еуропаның
Оңтүстік Шығыстағы елдермен қатар Орталық Еуропадан Венгрияны ... ... ... XVI ғасырдың екінші жартысында Түркия өз қуаттының ... ... ... ... Трансильвания, Молдавия княздігіне
және Валахияға басты құқығын қайтарып алды. XVII ... ... ... Иран мен Кавказ жерлерінің ... ... ... ... XVII ... ... ... да Осман
империясы көршілеріне каһарлы күш ... қала ... ... сұлтанды
өзінің одақтасы болып қалуына қол жеткізді Түркия мен өз ... ... ... ... ... де ... Отыз ... соғыстың
алғашқы жылдарында Түркия сұлтаны сарайына көптеген Еуропалық мемлекеттер
елшілері келе бастады. ... ... ... ... Ресей мен
Польша елшілері Константинопольде дипломатиялық күрес жүргізді. Олар
Түркия үкіметінің ... ... ... ... Ал Түркия болса,
Габстругтерді әлсіретеді деп үміттенді.
Қалыптасқан жалпы Еуропалық әскери дағдарыс ошағы ... ... ... өтіп жатқан сауда жолдары ешқандай рөл ойнаған жоқ. XVI
ғасырдың екінші ... ... ... ... ... ... да ... Ірі Еуропалық державалар бейтараптылық сақтап
қарсыластарының ... ... ... және ... ... бола ... ... бақылап отырды. Ресей Еуропаның солтүстігіндегі
ірі күш ретінде алға ... ... мен екі ... ... ... ... отырды. Отыз жылдық соғыс қарсаңындағы Ресей үкіметінің
саясаты Антигабсбругтік топтың ... ... ... ... ... жаңа ... шаралар жүргізуіне мәжбүр етті. Сол себепті ішкі
ауызбіршілікпен қалыптылықты сақтау мақсатында ... ... ... ... ... ... шарттарына көндірген болатын. Мұнда сыртқы
саяси мақсат та үлкен рөл атқарды. Польшамен күреске ... ... ... 1617 - 1618 ... Мәскеуге сәтсіз жорығы Польшаның ... ...... ... әлсіретіп жіберді.
2.7 Абхазия және Грузияға шиеленістердің шығуы және реттеу жолдары
Балқандағы шиеленістердің шығуы және реттеу жолдары
1801 жылы ... ... ... 1 ... ... ... (яғни қазіргі Грузия территориясы) Ресейге қосылған болатын. 19
ғасырдың 2 ... ... ... ... ... ... наразылығы туды. Грузия саяси күші – социал-демократия еді.
1921 жылы ... - ... ... ... ... ... (онымен қоса Әзербайжан мен Армения)
жатты. 1936 жылы оңтүстік Кавказда үш одақтық ... - ... және ... КСР ... ... бұл ... автономды республика ретінде
қалыптасты. Автономды Грузия КСР-ның бетұстар абхаз ұлты ... ... ... бөлек шығу конституциондық егемендік құқығы болса, Абхаз ... ... ... ... Кеңес Одағы мен Абхазия, Грузия қатынасы
шиеленісті болды, өйткені Сухум(и), ... ... ... лауазымдары
орыс (орыстанған) өкілдері болды. Кейбір Кеңес лидерлері (Иосиф ... ... ... өкілдері болғанын ескерсек абхаз ұлтына орыстармен
қоса ... да ... ... ... ... ... ... (грузиндармен салыстырғанда) қысқартылуы осы ... ... ... 1991 жылы ... 500 мың адам ішінде
абхаздар 18%, грузиндер 45%. Грузин халқының көзқарасында абхаздарды ... ... ... ... 1977 жылы ... ... жаңа
конституциясы қабылданды. Кеңес билігі «Мемлекеттік» тілді орыс тіліне
ауыстыруға бағытталды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... асуы мүмкін еді. Бірақ жаппай ... ... ... тіл ... ... аспады.
Жалпы грузиндік ұлттық қозғалысында мынадай көзқарастар қалыптасты:
1. Абхазиядағы Кеңестік дәуіріндегі ... ... ... ... ... Грузия демократиясы – абхаздардарды ... ... ... ... ... басына келуіне де ... ... бұл ... ... ... және ... ... әсер етпеу
керек.
2. Ал кейбір беделді өкілдер грузин ... ... келе ... ... ... ... ... емес, бірнеше жүз жыл бұрын солтүстік
Кавказдан ауып келгендер деп санады. ... ... ... ... ... етілген. Сонымен, Кеңестік Федеративтік ... ... ... да, ... да ... ... ... болмысына
қауіп төніп тұрғанын сезді. ... ... ... мәні –
картвелизацияны болдырмау, ...... ... ... ... екі жағдай екі ... ... ... ... ... ... ... көтеру үшін автономиялығын
одаққа көтеруді қарастырды. Бұл ресми түрде бөлініп шығуға және ... ... ... ... ... өз ... толық бақылауға алу
күресін 20 ғасырдың 80 ... ... ... ... ... Бұл ... абхаз ғалымдарының пайымдауынша, Абхазия Грузия
бөлігінде үнемі болмаған деп тарихи жағдайлармен дәлелденді. Ал ... ... ... ... ... болмағанын, үнемі грузин саяси
сферасының бөлігі болғанын дәлелдейді.
1989 жылғы санақ бойынша, Грузия ... 5,4 млн ... (525 ... ... ... ... 240 мың ... 93 мың абхаз, 76 500
армян және 75 мың орыстар) 30%-ы ... ... ... ... ... қозғалысы Грузияда жатқан автономиялы оңтүстік Осетия мен ... ... ... ... ... ... ... жоғарға таптары бұл жағдайды оңтүстік осетин ... ... ... деп қарастырды.
1991 жылы сәуірде Грузияның тәуелсіздігінің жариялануы, ұллтық рухты
Звиада Гамсахурдианың жаңа ... боп ... ... осетин қоғамына
тиімсіз және өте қауіпті болды. Үрей тудырған жағдай – енді Мәскеу ... ... ... осы ... ... ... тартып
алуға мүмкін еді. Тарихи әділетсіздік ... ... ... ... ... білім, тіл, жұмыспен қамтамасыз ету саласында
құқықтарын ... ... ... ... ... 1990 жылы ... ... Осетин Автономиялы облысын жойды. Шиеленіс соғысқа
айналып, 1992 жылы маусымда ғана тоқтатылды.
Звиад Гамсахурдиа абхаз ... тура ... ... ... ... реформасын қолдады. 1991/92 жылы әскери төңкеріс нәтижесінде
барлығы өз орнына қайтарылды. 1992 жылы Грузия ... ... ... ... ... КСРО ... істер министрі болған Эдуард
Шеварнадзенің басшылығындағы Жаңа Мемлекеттік Кеңес 1978 ... ... ... ... ... ... Абхазия автономия статусы
туралы сөз айтылатын Конституциясына ... 1925 ... ... ... ... боп жариялануы тиіс еді. ... ... тая ... жылы 14 ... ... ... тобы (қолбасшысы Тенгиз Китовани
Шеварнадзе басқару кезеңдегі Грузияның ... ... ... ... теміржолды Гамсахурдиа қарулы күштерінен сақтаймыз деп кіреді. Анық
жүзінде, Сухум(и)-ға еніп, ... ... ... ... ... күштердің ықпалы. Ресей тарапынан, екі ұлт ... ... ... рет ... болып отырды. Бастапқы кезеңде саны
аз абхаздар қарсы тұра алмайтындай көрінгегімен, солтүстік Кавказдықтардың,
орыс әскери ... ... ... ... өз ... ... 1993 жылы
грузин әскері Абхазиядан шығарылып, бітімгершілікке қол жеткізді. Бұл
жағдайды ... шешу үшін ... ... ...... күші арқылы қадамдар жасалды. Алайда қазіргі уақытқа дейін
БҰҰ араласуымен де ешбір саяси тұрақтандыруға қол ... ... ... Абхазия тұрғындарының саны күрт қысқарды. Абхазия
территориясындағы грузиндар қуылды. БҰҰ-ң санағы бойынша 1998 жылы ... ... 200 мың адам ... ... дейінгі халықтан екі есе аз).
Мұнда соғыстың әсері ғана ... ... ... саясаты да өз әсерін
тигізді: ... ... ... ... ... ... әлауқаты тіптен
құлдырауда болды, көлік байланысы үзілген, ... ... ... ешбір халықаралық ұйым қолдау ... ... ... ... ... нақты мақсаты болмады. Ал қазіргі уақытта Абхазия
Ресеймен ашық авто және теміржол ... ... 2003 жылы ... азаматтығын алды.
Яғни, Абхазияның ресми түрдегі ... ... ал ... ... қолында болды деп білеміз. 1995 жылы ... ... ... бойынша – Абхазия беделін Грузия
сферасында ... ... ... ... Автономиялы
республикаларына Грузия федерациясы құрамында ... ... ... ... ... ... ... федерализация және регионализация
(аймақтану) жергілікті билікті нығайтады, онда трансшекаралық серіктестік
бұған кепіл болар еді. ... ... ... ... ... – 2000
жылы Конституцияға «Аджар автономиялы республикасын» ресми ... ... Ал ... ... оңды ... 1994 жылы абхаз парламенті өзінің
Конституциясын жариялады. Абхаздар өздерін жеке, ... ... ... ... Оған тек ... және ... халықаралық ұйымдардың
мойындау қажет еді. Сондықтан абхаздардың тиімді ...... ... ... рол ... ... ... болу.
Абхазия халықаралық қатынастағы АҚШ пен Маршалл аралдарын теңеу қылып
алады. Маршалл аралдары АҚШ ... ... ... Яғни АҚШ пен
Маршалл аралдары сияқты Ресейдің Абхазияға деген позициясын болуды ... осы ... ... ресей азаматтығын алғанын түсіндіруге болады.
Келесі әлемдік тәжірибеден АҚШ ... ... ... ... ... мойындалмаса да, тәуелсіздігін өз ... ... ... ... ... ... ... сауда қатынасын ВТО арқылы
орнатты.
Территориялық көрші Ресей мен Грузия қатынастары ТМД ... ... ... әлі ... мемлекет. Кеңес Одағы ... екі ... ... бір-бірімен қырғи-қабақ болса, Саакашвили
тұсында да сол жағдай жалғасып келеді. Грузия Ақш, ЕО және НАТО шеңберінде
негізделіп ... ... ... мен ... грузин жерінде мүдделері бір-
біріне қайшы боп келеді. Сол үшін де ... ... ... ... уақытша серіктес ретінде ғана қабылдайды. Кавказдағы Ресей ... ... ... Қара ... және ... ... халықаралық
серіктестік арқылы пайда табуды көздемейді. ...... ... ... Бұл дәлелді кез келген ... ... ... ... үшін ... терроризм және
экстремизм, қарабах, абхаз, оңтүстік осетин шиеленісінің бейбіт тұрақтануы
маңызды. Мәскеу мемлекетаралық әскери-саяси ... ... ... ... ұжымдаса шешу керек. Жағдай өте күрделі болғандықтан, әр қимылды
абайлап жасау керек. ... ... ... ... ... мемлекетаралық,
халықаралық ұйымдармен серіктескенге дайын екенін білдіреді.
2. Тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Грузияның НАТО-ға кіруін, аймақтағы халықаралық қысымның
төмендеуі қолдайды.
4. ... ... ... ... базаларының орын ... ... ... мүдделері қайшы келетін АҚШ-пен ... ... ... ... ... ... ... құық нормасына сәйкес аймақты бар мүмкіншілігінше
тұрақтандыруды орнатуда бар күшін салады.
7. ... ... ... анық. Грузия территориялық
бүтіндігін сақтауды қолдайды, грузин шеңберінде ... ... ... және ... күш ... ... БҰҰ мен ... достаса
отырып, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің бұл ... ... ... ... болатын. Грузия территорясындағы Ресей әскери ... емес деп ... ... Виза мәселесі ресей-грузин ... ... Ол ... ... ... алынады ( Шешенстандағы әскери
қақтығыс).
8. Армения мен ... ... ... ... шешу жолында БҰҰ делдал бола жағдайды қалыптастыруға
тырысады. Бірақ абхаз билігі келіссөз жүргізуден бас тартты. 1999 жылы ... Бас ... ... ... Бота ... жаңартылуын ұсынды. Дитер
Боден мен Ливиу Бота ... ... БҰҰ ... ... түрде Бас
хатшылықтың «Достар тобын» Франция, Германия, ... АҚШ және ... жылы ... ... атты ... ... ... анықтайтын қысқаша құжат ұсынылды. Бастапқы кезеңде құжат
территориялық бүтіндікті қарастырмаған. ... ... ... ... ... ... бола тұра, толықтай егеменді
мемлекет болмады;
-екі үкімет те федеративтік ... деп ... ... пен ... үкімет егемедігі Абхазияның
конституциялық міндеттерін бұза алмады.
-федерация заң шығарушы, атқарушы, сот билігінде ... ... ... Абхазия Грузияның құрамы деп ... ... ... ... ... ... Екі мемлекет те бір конституцияға бағынады.
- Шешім екі жақты бейбіт түрде болмаса, Федеративтік ... ... ... енгізілмеді. Яғни, құжат бойынша Тбилиси мен ... ... ... болу ... осы ... мен ... шешімдерді бірігіп қабылдау туралы
келісімі 1994 жылы 4 ... ... ... ... ... мен Тбилиси сыртқы саясаты
- ... ... ... ... ... (табиғи апаттарда көмек беру)
- Адам бостандығы мен құқығын қорғау және ... ... ... жақ ... ... шешуге тиіс. Екі жақта өз құқықтарын
пайдалана отырып, бірігіп, тең ... ... ... ... ... бұл ... кейбір жақтары терең қарастырылмаған: қорғаныс және
қауіпсіздік саласы.
Жалпы Швейцария конституциясының ережесіне сәйкес ... ... қана ... қала берді. Яғни тәуелсіз Грузия ішіндегі кіші мемлекет.
Бұған әлем тәжирибесінен мысал ғып ... ... ... ... Коми Корелия, Коми, Башқұрстан, Татарстан мемлекеттерін
айтамыз. Контон мемлекеттерінің автономиялылығы кең түрде: сыртқы саудасын
жүргізді, ... ... ... ... ... үрдісі Ресей мен батыстың «Бас хатшылық Достарының»
арасындағы келісімін көздеді. Алайда, Ресей мен Грузия ... ... ... ... келіссөзден бас тартты.
«Боден құжаты» грузин-абхаз шиеленісінің шешілуіне бағытталса
да құжатқа байланысты әртүрлі сынды ескертулер болды:
1. ... ... ... ... субъектісі нақты
анықталмаған.
2. Құжаттың мазмұны анық емес. Құжат Кофи ... Кипр ... ... сияқты (немесе басқа да тұрақтандыру ... анық ... ... ... ... ұзақ ... ... келіссөз үрдістерінен өтіп қана шешілуге тиіс еді. Саяси
келісімдер алдын ала ... ... БҰҰ ... ... ... және екі ... ... орнатуға шара қолдана алмады, территориялық бүтіндікті ескермеді.
Бұл сын БҰҰ бейтарап позициялы екенін көрсетеді. ... ... ... ... ... Ал ... позициясы орнап тұрған
территориялық бүтіндікті ... үшін ... ары ... келіссөзді
жүргізуден бас тартты. Енді «Боден құжаты» мәнсіз болып қала ... ... ... құқық міндеттерді тең бөлісу болды. «Боден құжатын»
талқылай отыра ... ... ... ... БҰҰ мен ... ... бәсекелестік тұрақтандыру үрдісін ... ... ... ... ... рөлді АҚШ (Дейтон келісімі) немесе Сербия
мен Черногорияға байланысты негізгі рөлді ... Одақ ... ... ... ... рөлді ешбір келісім де, мемлекет те, ұйым да
атқармады. 2003 жылы Грузияға ... ... ... ... ... мамандары енгізіліп, грузин әскери ... ... ... - ... ... ... ... жағынан АҚШ қолдауын көрсетті.
2003 жылы Ресей және Грузия ... ... ... ... ... бойынша Сочида кездесу ... ... ... ... ... ... үшін Ресейдің негізгі
делдал болып, оған қосымша БҰҰ-мын тобықтай кірістірмеуге келісті. Сочи
келісімі ... ... ... ... ... ... ауданына (Абхазия) қайтару
-Абхазия арқылы өтетін Ресей- Армения темір жолын қайта орнату
-Электробайланысты орнатуда әріптестіктің болуы
Қаралған ... ... ... ... тиіс ... келісімнен Абхазия «Боден құжатының» негізінде келіссөздерде қатысудан
бас тартады. Нәтижесінде БҰҰ ... да ... ... ... ... ... Галль ауданындағы қауіпсіздікпен
айналысуы Сочи келісімінің жалғасын тапқандай болды. Сондай-ақ қауіпсіздік
сферасындағы саясат және ... ... ... ... ... жылы қарашада Тбилисиде режимнің төңкерісі болып,
Шеварнадзе жетекшілігінің халықаралық ... ... ... ... жете ... халықтың толқуына және Шеварнадзенің қызметтен
кетуіне әкелді. Михаил Саакашвилидің жаңа ... жаңа ... ... ... ... жайттар туындайды. Саакашвили
федеративтік құрылымды орнатуды қолдағанымен, ... ... ... көрсетпейді. Ал Уақытша президент ... ... ... 2004 жылы ... ... ... үшін ... мен
қалыпты қатынас орнатуды ұйғарды. Жаңа билік орнағанымен, бақылауда болған
жарты жыл уақытында Абхазия федеративтік статусы бойынша ... жаңа ... ... Тек Грузия сыртқы істер министрі Тедо Джапаридзе Баку-Джейхан
құбырымен қосылатын Абхазия арқылы өтетін Новороссийск мұнай құбырын салуды
қозғайды. Бұл ... да ... ... еш жаңалық әкелген емес.
Шешу жолдары. ЕО-ты АҚШ, Ресеймен салыстырғанда грузин-абхаз
шиеленісінде әлсіз роль ... ... ... АҚШ пен НАТО рөлінің
неғұрлым жоғарылауы оған ... Ал ... ... ... мүддесі грузин федерациясына қосылмауын ... бұл ... ... ... ал да ... бер» ... ... Абхаздар Ресеймен қатынасты ірі держава АҚШ пен іс жүзінде өмір
сүріп жатқан ... ... ... одақ ретінде қарастырады. ЕО-тың
қақтығысқа қатысты нақты бір саяси позициясы анықталмаған:
Кесте ... ... және ... ... қолданған үлгілері және оның
нәтижелері
|Грузия және |1-ші үлгі |2-ші үлгі |3-ші үлгі ... | | | ... ... біртұтас мемлекет |ЕО біржақты ғана |ЕО сецессияға |
| ... ... ... ... және екі |
| ... ... ... ЕО-қа |жаққа да бірдей |
| ... ... ... ... етеді. |
| ... ... ... ... |
| | | ... жоқ. ... ... |Тұрақтандыруға жету |Шиеленістегі бір |Шиеленіс қару |
| | |жақ ... ... ... |
| | ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
| | |Бұл ... ... | |
| | ... Абхазияны | |
| | ... | ... ... |Әлсіз мемлекет |Домино принципі |
|нәтиже ... ... ... қалған |жүзеге асады. |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| |партияның келуі ... 3-ші ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... | |
| | ... өз | |
| | ... | |
| | ... ... | ... ... ... ... – абхаздар үшін оның аймақтық саяси және ... жол ... ... ... ... өткізетін үміт.
Грузия позициясынан қарасақ, ЕО-қа мүше болу – оның беделін бірінші ... ... ... ... өсер еді. Бұл ... саяси мақсаты.
Еуропалық интеграция үрдісі жалпы нормаға, заң өкіметінің ... ... үшін ... «әлсіз» интеграция. Себебі Еуропаға
жақындасу екі жақтың көздеген өзінің легитимділігін көтеру үшін ... ... ... күш пен ... ... ... ету
үшін Еуропа Кеңесі ЕҚЫҰ шеңберінде қатынасады. Грузин халқының көп бөлігі
бұл ... ... ... ... әлеммен жақын қатынаста болуды
санайды.
Абхазия Ресеймен қоса бүкіл Еуропамен интеграциялануға ...... ... ... Жалпы Еуропалық норма грузин –
абхаз халқын келістіру үрдістерін жүргізеді.
ЕО-тың ролі туралы сөз ... ... ... АҚШ ... ... ... ... ЕО-тың мақсаты шығыс Еуропада өзінің
институттарын кең жаю. ... ... ... ... ... ... ... серіктестігінде екі жақтылы бағдарламасы ...... ... ... ... ... МООНГ
миссиясының құрамындағы ЕО-тың мүше-мемлекет арасында қарусызданған әскери
бақылаушылары бар. ЕО Грузия мен РФ шекарасында ЕҚЫҰ ... ... ... ... және Қауіпсіздік Саясаты) шеңберінде материалдық көмек
көрсетеді. Яғни ...... ... ... ... ... ... кетпес үшін кедергі болып отыр. ЕО ... ... ... ... ... ... Сондықтан ЕО-тың саясатын
азаматтық күш ретінде қарастыру қате. ЕО құралдары демократиялық ... ... ... ішкі ... өзгертуге негізделген. Одоқ
сыртқы саяси құралдарын оңтүстік Кавказда қолдана алмайд:
- оңтүстік Кавказда Одақтың позициясы әлсіздігінің ... ... ... стратегиясы жоқ;
- тек 1999 жылы ... ... ... ... ... келісімі аясында ғана жұмыс атқара алады.
ЕО атынан Швеция мен Грекия шығады. 2003 жылы оңтүстік ... ... ... ... ... өткен. Грузин – абхаз ... ... ... ... ... деп ... Одақ ... атқарады. Негізгі мақсат келісім бекіте РФ-сын тұрақтандыру ... ... ... ... ... ... ... Кавказды Еуропа құрылымына интеграцияландыру.
Кавказ тұрақтылығы үшін аймақтық Пакт 1999 жылы ... ... ... да, ... де талқыланған болатын. Пакт идеясы аймақ үкіметін де
қызықтырып тартты, ЕО шеңберінде де саяси қолдау ... ... ... ... ... ... қоса ... жақтағы көршілер Иран, Түркияны
қосудың маңыздылығы қагшалықты. Иран мен ... ... ...
Таулы Қарабахқа да қатысы бар. Аймақтық пактінің принциптері қолдауды қажет
етеді. Бірінші принцип, келісім бекітілгеннен, аймақтық пакт ... ... Пакт ... ... ... сонымен қоса РФ, Иран және ... ... ... жүргізілуі тиіс. Пактті жүзеге асыру үшін
сыртқы күштердің (ЕО ... ... ... ... кең қолдауын қажет
етеді. Екінші принцип, аймақтық пакт идеясының негізгі мәселесі – келісімді
бекіткеннен кейін жағдайдың қалай орнауында. ... ... РФ ... ... ... бұл ... жалпы қолдайды. Аймақтық құрылым
тәуелсіз Абхазия мен Грузия, жалпы Кавказдық ... ... ... бұл нұсқаның орындалмайтыны әбден анық.
2003 жылы оңтүстік Кавказды ... ... ... ... қоспауы, Еуропаның стратегиялық әлсіздігін дәлелдейді. 2004
жылы Еурокомиссия мен Еуропа Кеңесі оңтүстік Кавказда ЕПС (Еуропалық ... ... Бұл ... ... мен еуропалықтар арасында
қатынастарды оңға қарай өзгертті. ЕПС 2006 - 20 млн еуро, 2007 – 24 ... ... ... 3-5 ... ... ... диалог – сыртқы саясат және қауіпсіздік саясаты, аймақ
және халықаралық мәселелер, дағдарысты шешу.
- Экономикалық және ... даму ... ... ... ... ЕО ішкі нарығына жол ашады.
- Сауда – ВТО принципі және ЕО стандарттарына сай нарық.
- Заң және ішкі ...... ... виза ... ... ... заңсыз қару, қаржы және экономикалық қылмыс
Осы жоспарды іске ... үшін ... ... ... және
экономикалық жағдайы, ЕО пен көрші елдерімен қатынас деңгейі, жүргізетін
реформа терңдігі, қажеттілік тер және және оның ... ... ... ... 2006 жылы 14 қарашада бағдарламаға енді.
Грузин және абхаз жақтарының қақтығысты тұрақтандыруға өздерінің
саяси күштері ... ... шешу жолы ... ... ... ... ... мен Абхазияның мемлекеттік құрылымның әлсіздігі,
геосаяси шекарасы қақтығысқа ... ... ... ... шешім
қабылдау үшін, сыртқы делдалдардың ықпалының маңызы зор. «Достар» Боден
құжатының кейбір бөлімінде кездесетін ... ... ... ... ... этникалық грузиндар мекен ететін Галь
ауданын Абхазия тәуелсіздігінің орнына Грузияға ... ... ... ... Галь ... ... Бұл ... реинтеграциялануы мәселені
шешуге көмегін тигізеді. Бұл нұсқа абхаздарға тиімдірек, алайда ... ... алу ... ... ... ... Грузияға
қайтарылатын территория арқасында ауданы біршама кеңееді.
2. ... - ... ... ... Абхаздардың еркін
ассоциацияланған мемлекетін құру.(Ресеймен және ... – бұл ... ... ... ... ... болса, Грузия ықпалы әлсірейді.
Абхазияның РФ-мен ассоциация ... ... ... мен Грузия үшін өте
тиімсіз. Ешбір жаққа ... ... ... ... Боден
құжатында федерализацияланған Грузияда Абхазия федерациясының субьектісі
болады. Абхазия федеративтік үлгі ... ... ... ... ... ... алады. Қарастырылған жағдайларда
Абхазия құқығы кеңірек болу керек.
Черногорияға қатысты 2001 жылы Югославия ... ... ... Воислав Коштуница ... ... ... ... ... арқылы жүргізіледі. Грузия мен Абхазия
Федерациясы асимметриялық үлгіде құрылады. Симметриялық үлгі ... ... ... ... ... Федерация Абхазия, Оңтүстік
Осетия, Аджария және Грузияның өз аймақтарынан тұрады. Бұл ... ... ... ... екінші палатада жұмыс ... ... ... ... ... екі ... ... интеграциясына
әкеледі. Ал саяси қақтығыстар ішкі ірі шиеленіске әкелуі мүмкін, бұл
тұрақтандыруға қауіпті ... ... ... ... ... екі жақтан
да болады. Абхазия мен Грузия арасындағы өкілеттілікке саяси кепіл ретінде
халықаралық ұйым, қауіпсіздік жөніндегі ұйымдардың ... ... ... және ... Федерацияны сыртқы күштер ұсынып отыр.
Абхаздар Грузиямен Федеративтік қатынаста ... бас ... ... ... ... саяси тәуелді және екі елді біріктіру ... бар. ... ... ... ... құра отырып басқа да
мақсат-мүддесіне жете алады. Мәскеу Кавказдағы кез келген ... ... ... роль ... алады. Бұған ... ... әсер ... ... ... ... ... қызығушылық
танытпайды. Бұл дегеніміз Боден құжаты өзекті жоспар болып қала береді.
Қорытындылай келе, грузин-ресей, грузин-абхаз қатынастары шешімсіз
жағдайда тұр. ... ... мен ... ... ... ... ... мықты мемлекет боп қалыптаса алатынын дәлелдейді.
Грузия жолы президенті қарапайым жол – АҚШ ... ... ... ... уақытта Ресейге альтернатива болады. БҰҰ-ның делдалдығы қақтығыстың тек
бейбіт түрде шешілуіне бағытталған. ЕО иемденетін экономикалық және ... ... ... ... ғана ... ... ... Аймақтар мен елдердегі саяси жағдайды реттеу жолдары.
3.1 Қазіргі таңда бейбіт заманында өмір ... ... ... ... өмір сүру мүкін емес. Тіптен қарапайым қоғам
қатынастарына қарасақ ... ... ... ... ... ... шиеленістер заңға және сотқа сүйеніп шешіледі. ... ... үшін ... ... заң ... мен ... Ал ... шиеленістерді шешуде мемлекетаралық және
ұйымдармен қабылданған конвенциялар, ... ... ... ... бұрынғыларымен салыстырғанда ашық түрде, яғни соғыс ашу
түрінде жүрмейді, бірақ бұл қазіргі заман қақтығыстары аз немесе ... ... сөз ... тек адамзаттың қақтығыс жағдайын қолына ... ... ... ... ... туындағаннан
бастап, оның әрі қарай дамуына жол ... ... ... шешу,
қақтығыстардың алдын алу арқылы шешіледі.
Соңғы жылдары шиеленістердің түрлерін – халықаралық, этнос аралық,
діни және еңбек ... ... аса ... ... жатыр. Ғылыми
көзқарас бойынша, шиеленістер шешілу жолын ... таба ... ...... мәселесінің нашар дамығандығы және қақтығысты қадағалап,
ол үшін жауап берушілердің нашар дайындығы. Шиеленісті өз қол ... ... ... мен ... ... ... олар қоғамдық өмірді
бұзып, қатерлі нәтижелер ... ... ... бұл ... ... жеке ... ұйым болады. Олардың міндеті қабылданған қадамдардың
нәтижесін сұрыптау, қоғамдық және ... ... келе ... ... ... ... ... эскалациясының алдын алып,
шешу жолдарын ұсыну.
Шиеленістер табиғаты бойынша, қай ... ... да, ... ... ... де, ол аса ... пен салмақтылықты
талап етеді, және де сенімсіз ... үшін ... ... ... ... ... дайын болу бұл жерде артық. Жеңіс болып ... ... ... ... мен мүдделерін есепке ала ... ... және ... ... емес зардабы мен зияны көп ... ... ... ... түрі бар: заңға, сотқа сүйене ... ... ... ... қол қою ... Яғни қандай да заңдарға,
нормативті актілерге, ... ... ... ... да сот,
арбитраж сияқты ... ... ... ... ... Бұл ... ішкі саяси қайшылықтарды шешуге қолданылады.
Келесі жағдай ол – ... ... ... халықаралық
келісімдер мен конвенцияларды қолдану мүмкін бола бермейді, ал ... ... ... Бұл ... ... ... ... іздеп немесе делдал
көмегіне сүйенеді. Дәп осы шешімге келу типі ... ... ... ... ... ... ішкі қақтығыстарды шешуде қолданылады.
Делдал жақтардың келісімімен ешнәрсеге мүдделі емес, барлық жақтарға
да бірдей көзқарасты болуы керек. Ол қандай да мемлекет, ұйым ... ... ... Мәнісінде делдал шешім ... ... ... мен ... ... алуы ... ... бұл келісім
қақтығысушы жақтардың “саудасы”, және ол барлық ... ... ... ... ... қақтығысушы жақтар қол қоя салысымен қақтығыс
сөнеді.
Келісім процедурасы біткеннен ... ... ... әрі ... ... құралдарын іздеу керек. Белгілі саясаткер
Ж.Фаве ойынша, татуласуды келісу, компромисс, бағындыру, беру арқылы ... ... ... басқару субъектісі қақтығысты шешу жолын таңдай
отырып мемлекеттің мәдени-тарихи, өркениеттік, ... даму ... ... ... ... мен қызмет етуші тұлғалар психикалық
ерекшеліктерін міндетті ... ... ... ... ... ... тағы
бір ерекшелігі шиеленіс мәселесінің бір бөлігінің ғана шешілуі, яғни бұл
әрі қарайғы татуласуға немесе қайшылық ... ... ... пен ... ... ... ... бар. Қауіпсіздік кеңесінде шиеленісті
қарастырған жағдайда шиеленіске қатысушы ... ... ... бермеуі тиіс,
ал жағдайды қарастырған жағдайда тиіс емес. Бейбітшілікке қауіп төндіретін
шиеленістерде кеңестің ерекше ... бар. ... ... ... ... ... алады. Шиеленісті шешу үшін жағдай ... ... ... ... ... Сонымен қатар жарғы
шиеленістің екі категориясын ... ... ... және де ... сот заңы шиеленістерге мыналарды жатқызады: халықаралық құқыққа
байланысты келісімді ... ... ... ... ... ... Практика жүзінде саяси шиеленістерде заңды ... ... ... ... ... ... болады.
Мемлекеттер осындай жағдайда шиеленісті үшінші жақтың қатысуынсыз ... ... ... ... шиеленіске қатысушы жақтар халықаралық
бейбітшілік пен қауіпсіздікке ... ... ... ... ең ... ... ... арбитраж, татуластырушылық, сот арқылы шешуге
немесе аймақтық ұйымдарға жүгіну керек немесе ... да ... ... ... ... – саяси үрдіс элементі. Қақтығысты ...... ... да бөлігін қадағалау деген сөз. Үшінші жақ үшін қақтығыс
саяси үрдісті қадағалау механизмі потенциалын ... ... ... ... ... тұрып, оған тиімі де көп болып келеді. Сондықтан,
қақтығысты шешуге оның ... ... ... ... оның әрі ... ... өз ... қолдануға тырысқандар делдал болуға таласады. Бірақ
көбінесе үшінші жақ мәселені шынымен бейбіт ... ... ... ... осы ... беделін халықаралық қауымдастық алдында көтеріп,
әділдігімен көзге түсіп, сыйластыққа ие болады.
Бүгінгі дүниеде ұлтаралық ... ... ... ... қатер төндіруші кесапатқа айналып отыр. Бұл жанжалдар ... мен ... ... ... сұраған талап-тілектерге
байланысты. Осы негізде этникалық ... ... ... ... ... ... ... алдын алу мақсатымен этно саяси ахуалды жүйелеп, толыққанды
зерттеу керек.
Мысалы: ... үшін ... ... өз ... бар:
біздің республикамызды екі ірі этнос мекендейді, бұлардың арасындағы қарым-
қатынас Қазақстанда ғана емес, бүкіл Орталық Азияның ... ... ... пен ... сақтау үшін аса маңызды.
3.2 Шиеленістерді халықаралық ұйымдардың көмегімен шешу
Шиеленістерді ... ... ... шешу ... ... ... мұның өзінде де шиеленісуші ... ... ... ... атқаруы керек. Негізінен, саяси үрдіс тараптарды жақындату мен
олардың арасында бітімгершілікке келуге бағытталған.
БҰҰ - ның негізгі міндеттерінің бірі – ... ... ... өмір ... ... ... сақтау мен адам құқықтарын қорғауды
қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... ... алу (превентивті, сақтандыру) дипломатиясы, орын алған
шиеленістерді бейбіт жолмен шешуге көмектесетін ... ... ... бар. Ұшқындаған шиеленістерді қадағалап, соғыс қимылдарының
жайылуына жол бермеу, тараптардың бейбіт келісімге келуіне ... ... ... ... ... бөліп тастау қажет және ... ... қою ... Осы ... ... бітімгершілік күштері – «көгілдір
береттер» немесе ... ... ... БҰҰ ... көп қырлы
функцияларын қосқанда әлемдік қауымдастық қызметінің барлық дерліктей
салаларын қамтиды. Оның ... ... өсіп келе ... ... пен мемлекетттердің халықаралық бейбітшілік пен ... ... ... біріктіруді талап етумен ерекшеленетін қазіргі
заманның қақтығыстарын шешудегі рөлі өте зор. БҰҰ ... ... ... Ұйымның халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау,
қарусыздану мен жаппай қырып-жою қаруын таратпау ... ... ... ... ... табылады. Ұйым, сонымен қатар ... ... ... мен ... қылмысқа қарсы күрес бойынша халықаралық күш-
жігер бастамасын көтерді. ... ... ол ... ... мәселелерін шешудің өзінше бір орталығына айналды: БҰҰ адам
құқығын ... ... ... ... ... аурулармен күрес,
жоқшылық ауқымын тежеу, босқындарға көмек, миналарды залалсыздандыру ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның басты мақсаттарының
бірі - бүкіл әлемде бейбітшілікті сақтау. Көптеген жылдар ... ... ... ... және ұзаққа созылған қақтығыстарды
шешуде маңызды рөл атқарып келеді. Бейбітшілікті орнату мен ... ... ... ... жөніндегі кешенді операцияларды жүзеге асырды.
Сонымен ... ол ... келе ... қақтығыстардың алдын-алу шараларын қолға
алды. Қақтығыс соңынан кейінгі ... ол ... түп ... жою
мен тұрақты бейбітшілік негізін салуға бағытталған ұйымдасқан шараларды жиі
қолға алуда.
Б¥¥-нда Бас Ассамблея және Қауіпсіздік ... ... ... шиеленісті бейбіт түрде шешу үшін бейбіт бір жолды таңдап алуына
шақырады. Б¥¥-ның мүшесі емес қайсы болмасын мемлекет ... ... өзі ... дау туралы хабарлай алады. Қауіпсіздік Кеңесі әрбір
дауды не шиеленісті зерттеп, тергейді, әлемге қауіп төндіріп ... жоқ ... ... ... ... ... ... жағдай не дау туса міндетті
түрде кеңеске хабарлауы керек. Осындай жағдайдың ... ... ... ... Екі ... ... ... дау Кеңестің қарауына беріледі.
Мысалы: Мальта мен Ливия арасындағы ... ... ... ... Кеңес 1980 жылы халықаралық сотқа жүгінуге кеңес ... ... ... ... ... ... сәйкес әрбір мәселені және шиеленісті талқылауға
және тиісті резолюция қабылдауға ... Бас ... ... ... ... шығу ... ... бере алады.
Барлық аймақтық ұйымдар шиеленісті шешуде ұқсас механизмге ие. ЕҚЫ¥ ... ... және ... ... құру ... ... ... бұрын шиеленісуші жақтар келісімге келуі тиіс. Бірақ
келісімге келмеген ... ... ... арнайы келістіру
комиссиясына бере алады. Бұндай жағдайда екінші жақтың келісімі қажет ... ... ... шиеленістің бейбіт түрде шешілуі болып
табылады. Егер ... не ... жақ оған ... онда ЕҚЫ¥ ... ... Арбитраж юрисдикциясы факультативті. Шиеленісті қарауға
беру үшін екі жақ ... болу ... ... ... 1957 жылы
шиеленістерді бейбіт түрде шешу туралы Европалық ... ... ... ... сот ... байланысты заңды және
басқалары деп бөлді. ... ... ... конвенция нақты ... ... ... ... ... әрқайсысы екіншісінің
келісімінсіз шиеленісті сотқа бере алады. Ал заңды емес шиеленістерге
келетін болсақ, ... ... ... мен ... ... ... ... пен Ынтымақтастық ұйымы 1992 жылы татуласу және
арбитраж жөніңдегі ... ... ... ЕҚЫ¥ ... ... ... ... Палата ұйымдастыру қарастырылған болатын.
Палатаға жүгінбес бұрын тараптар келіссөздер жүргізуі керек. Келіссөздер
сәтсіз өткен жағдайда, шиеленіс осы ... ... ... ... ... ... үшін екінші тараптың рұқсатының қажеті жоқ,
егер де шиеленіс мемлекеттің территориялық тұтастық мәселесіне байланысты
болмаса, осы ... ... ... ... ... ... жолы ... Егер де тараптардың біреуі болсын бұл шешіммен
келіспесе, онда ол ЕҚЫ¥ ... ... ... ... ... ... рұқсаты қажет емес.
Еуропалық Одақ 1957 жылы шиеленістерді бейбіт жолмен шешу ... ... ... ... шиеленістер заңи және
басқалары деп бөлінеді. Заңи шиеленістер Конвенция ... ... ... арқылы реттелуі керек. Осының ... ... ... ... ... ... Ал, заңи емес ... келіссөздер
жүргізу және де арбитраж ұсынылады.
Ұлттар Лигасының Ережесінде кіріспе ретінде былай делінген: келісуші
тараптар ... ... ... пен ... ... үшін ... басшылыққа алуы керек: Соғысқа жүгінбеу
міндеттемесімен келісу, мемлекеттер арасында ... ... ... ... ... ... ... әділеттілік пен тату
көршілік қарам-қатынастарды сақтау. Жаңа замандағы халықаралық тәртіпті
сақтау және ... болу ... ... ... үйым - ... Лигасы болу
керек болды, бұл істі АҚШ Президенті Вильсон Париж конференциясының негізгі
мақсаты ретінде қойды. Оның ... бұл ұйым ... ... ... ... шиеленістерді бейбіт жолмен шешу үшін ... болу ... ... 1919 жылы 26 ... ... ... ... ресми түрде бекітілген болатын.
Ұлттар Лигасының Жарлығы 26 баптан түрды. Ол ... ... ... ғана ... жоқ, ... ... ... мемлекеттер
басшылыққа алатын принциптерден де ... ... ... және ... ... ... кезінде жаһандық геосаясат
жан-жақтылық принципімен Біріккен Ұлттар Ұйымы және ... ... ... ОАЕ жэне тағы ... біріге отырып реттеледі.
өздерінің шешімдерін іске ... үшін бұл ... НАТО ... үшін ... ... күшіне жүгінеді.
Мысалы, 1996 жылдың күзінде Клинтон әкімшілігі ... ... және ... ... ... ... ... АҚШ-пен
әскери жабдықталып, ЕО пен Жапониямен және ... ... ... жэне технология бойынша Африка күшін құруды ұсынды. Бұл ұсыныс іске
аспағанымен, ол болашақ ... ... ... ... ... Бұл ... ұйымдар жаһандану алаңында бейбітшілік пен
тыныштықты ұстап түратын әскери ұйымдар болуға тиіс ... ... ... мәселесін 3 топқа бөліп қарастыруға
болады. Біріншісі, ... ... ... ... ... Жапония,
Корея, Индонезия, Үндістан) арасындағы қақтығыстар.
Екіншісі, Ресей күшінің қайта өсуі.
Үшіншісі, ең шешушісі әлемдік қауіпсізідігін ұзақ ... ... ... ... аумақтық жаңа әскери шаралар
енгізілген қаіпсіздікті сақтайтын ... ... ... халықаралық ұйымдардың көмегімен шешу негізінен саяси
сипатта жүреді, бірақ осындай ... да ... ... ... ... етуі тиіс. Саяси процедура негізінен шиеленісуші жақтардың
позициясын біріктіріп, екі жақ ... ... ... негізделген.
3.3 Халықаралық шиеленісті бейбіт түрде шешу ұғымы.
Халықаралық ... ... ... шешу ... ... -
шиеленістерді тек бейбіт жолмен шешу болып табылады. Екінші ... ... ... ... ... ... шиеленістерді бейбіт жолмен шешу жөніндегі алғашқы
Конвенция 1899 жылы Гага ... ... ... ... ... осы ... ... аз қабылданған жоқ. Сәйкес тараулар Б¥¥-ның
жарлығының VI ... бар. ... ... Бас ... да ... ... ... ішінде 1982 жылғы халықаралық
шиеленістерді бейбіт жолмен шешу туралы Манила декларациясын атап ... ... ... шешу ... - бұл, ... ... ... шешу тәртібін анықтайтын принциптер мен
нормалардың үйлесімділігі.
3.4 Шиленістерді реттеудің жолдары
Қайырымды қызмет ету - бұл ... ... ... ... ... ... жақтың қосылуы. Мысалы: ... ... ... ... қызмет ету үшін шиеленіске қатысушылардың
бәрінің келісімі қажет. Кейбір ... ... жақ ... ... кең ... атқарады. Ондай жағдайларда қайырымды қызмет ету
татуластырушылыққа әкеледі. Мысалы: 1962 жылы ... ... ... ... Бас ... ... қызметіне келіседі, бұл АҚШ-пен келіссөз
жүргізуге әкеледі,нәтижесінде ұлы державалар арасындағы ... ... ... - ... ... ... факт ... жағдайда осы
процедура қолданылады. Бұндай жағдайда арнайы комиссия құрылады, оған ... да ... ... ... ... ... ... жақ та
қатысады.
Келістіру - бұл фактті анықтау мен татуластырушылықтың қосындысы.
Әдетте арнайы комиссия әрекет етеді. ... ... ... ... ақпаратты жинайды, екі жақты келісімге келуге әрекет етеді.
Сот - саяси сипатта жүретін келісімдердің әдістерден айырмашылығы,
сот ... ... ... Сот ... мақсаты құқықтық норманы анықтау.
Сот процедурасы, екі формада жүреді: арбитраж және сот.
Саяси қақтығыс – ... ... ... ... ...... ... да бөлігін қадағалау деген сөз. Үшінші жақ үшін ... ... ... ... потенциалын жоғалтпайды, тіптен қақтығыс
түпкі тарихын білмей тұрып, оған тиімі де көп болып келеді.
Келістіруші әдістер - тәуелсіз ... ... ... ... роль ... Бұл ... ... шиеленісуші жақтарды
тікелей қарым-қатынас жасап, келісімге келуінде. ... ... ... ... ... ... татуластырушылық, фактті
анықтау, келісу болып табылады.
Келісімдер - шиеленісуші жақтардың келісімге келу мақсатында тікелей
қарым-қатынас ... Іс ... ... дипломатиялық каналдар арқылы
шешіледі. Келісім жүргізу арнайы дайындықты қажет етпейді. Келісім арқылы
саяси және ... ... ... ... екі ... және көп ... - ... бір түрі. Кеңестер ресми келіссөзге дейінгі
шиеленісті шешу әдісі болып табылады.
Келіссөздер - бірігіп шешім қабылдау үшін ... ... ... ... ... немесе келіспейтінін өзі шешеді.
Бірігіп шешім қабылдау - бұл ортақ шешім, екі жақ үшін бұл осы ... ... ... ... табылады.
Келіссөздер қақтығыстарды реттеудің ең маңызды құралдарының
бірі. Келіссөздер кезеңі оларды ... , ... ... өту ... ... ... да бар. ... бейбіт
жолмен реттеуді бастау үшін келіссөздер және келіссөздер кеңестігін жақсы
баламасының маңызы өте жоғары.
Келіссөздер – бұл ... ерте ... келе ... ... - қатынас құралы. Бұл қызығушылықтар келіспегенде, пікірлер және
көзқарастар әртүрлі болғанда, ... ... ... құрал.
Келіссөздердің тарихи дамуы барысында, ол 3 ... ... ... және ... ... шешу. Төменде келіссөздер екі
жақтың шиеленістің күшпен ... ... ... ... ... қарастырылады.
Екі жақ конфронтация қорытынды бермеген кезде және пайда болмаған
кезде келіссөздің болу керектігін ... ... екі ... ... ... қарым-қатынастарды бастауы және әріптестік
қарым - қатынаста болады. Келіссөздер әріптестікке негізделген, егер жақтар
арасында келіспеушіліктер болса, бұл ... ... ... тіпті,
керісінше болуы да мүмкін екі қарсылас жақ ... ... ... ... ... бастайды.
Келіссөздер - бұл шиеленісті шешу тәсілі, ол ... ... ... ... ... ... ... Келіссөздер
төмендегідей себептермен жүргізіледі: ... ... ... ... ... келтіру, жаңа жағдайлар туғызу,
орындарды ауыстыру, қорытынды эффектілерді ... ... ... ең ... : информациялық, коммуникациялық,
регуляциялық және ... ... ... ... ... ... қосымша функциялары.
Қорытынды
Қорытындылай келе, жалпы жұмыс барысында шиеленіскен ... ... ... ... ... шешу жолдары толық
қамтылды. Шиеленіс болған соң одан ... ... де шығу ... ... ... негізінде шешілуге тиіс. Оның екі жолы бар. Біріншісі ... ... ... ... ... сенім жағдайын туғызу. Екіншісі -
барлық деңгейде адамдардың қарым-қатынас тетіктерін қалыптастыру. Зорлық
зорлықты тудырады. Сондықтан одан ... ... ... жол ... ... ... болсын, шетелдердің қоғамтану ғылымдарында болсын ... бойы ... ... ... ... ... ... терең
дағдарыстар болса, мемлекеттің қалыпты, ойдағыдай дамымағандығы,
жетілмегендігі, ... ... ... Ол үшін ... ... тепе-теңдік
жағдайында бірқалыпты дамуы керек сияқты болып көрінді. ... ... ... ... ... бірі саналатын.
Ал, шын мәнінде, бұл дұрыс түсінік емес еді. ... ... әр ... ... ... ... ... өзіндік мақсат-мүдделері, талап-
тілектері, арман-аңсарлары, мұқтаж-қажеттіктері болады. Олар, сөз ... келе ... ... келіп араларында айырмашылықтар пайда болады.
Олар дер кезінде шешілмесе, шиеленістерге, ... ... ... ... ... ... ... ұшыратып, істі насырға шаптыратын
қарама-қарсы мүдделердің, пікірлердің, көзқарастардың қайшы келуін, елеулі
келіспеушілікті, өткір ... ... ... ... ... ... тән қасиет. Олардың жекелеген түрі ғана қиратып, бүлдіруге әкеледі.
Олай болмау үшін өсіп келе ... ... ... дер ... реттеген, одан да жақсысы олардың алдын алған ләзім. Оған саяси және
қоғамдық өмірдің демократиялық ... ғана қол ... ... ... ... ... Е.М. ... ближневосточного конфликта.- М.: Мысль, 1978.
374 с.
2 Шарипов У.З. Персидский ... ... - ... и ... - М.: Наука,
2000. 76 с.;
3 Нефтедоллары и социально-экономическое развитие стран Ближнего и
Среднего Востока. – М.: ... 1979. 135 ... ... А.И. США и ... ... (70-е – начало 80-х годов). – М.:
Прогресс, 1986. 94 ... ... П.П. ... ... США.–М.: Воениздат, 1987. 210 c.
6 Звягельская И.Д. Конфликтная политика США на Ближнем и Среднем Востоке.
– М.: Наука, 1990. 126 c.
7 ... В.А. ... ... – М.: ... 1983. 64 ... Мелмукян Е.С. Кувейт в 60-80-х годы.- М.: Мысль, 1991. 215 с.
9 Сафрончук В. Дипломатическая история ... в ... // ... 1996. №. 10. С. 27, ... ... Л.И. ... Ближневосточная война.М.: Прогресс, 1993. 83 с.
11 Кожахметов К.К. Движение солидарности и ... ... ... ... и ... ... 80-х гг.). - ... Оралман,
1999. 200 с.
12 Халыќаралыќ экономикалыќ ќатынастар. Байгісиев М. ... - ... - 192 ... 1. В.А. ... Н.С. Мироненко. Геополитика и
политическая география. Москва 2002.
13 Кочетов Э.Г. Геоэкономика . Москва 1999.
14 Туровский Р.Ф Политическая ... М.; ... ... ... Э.Б. Страны, народы, и государства //Федерализм. 1997.
16 Бродель Ф. Время мира. ... ... , ... и
капитализм XV - XVIII вв. М.,1992. ... ... Р. ... наука. М. 1982.
18 Гаджиев К.С. Геосаясат: пәннің тарихы және қазіргі ... // ... ... ... ... Жарғысы, 26 маусым 1945 жыл.
20 Чиркин В.Е. Мемлекеттану. Оқулық.-М.: Юрист, 1999.-95 б.
21 Клименко Б.М., Порк А.А. СССР ... және ... ... 1985.-71 б.22 Клименко Б.М., ... Н.А. ...... бейбітщілік шарты.- М.: Ғылым, 1975.-60 б.
23 Левин Д.Б. Халықаралық ... ... шешу ... М.: ... ... ... Республикасы мен Иран Ислам Республикасы арасындағы өзара
қарым-қатынас туралы 1999 ж. 6 ... ... // ... ... ... ... 2000 ж. № ... Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы-мемлекеттердің егемендігін,
территориялық тұтастығы мен шекараларының ... ... ... ... 15 ... 1994 ж. // Халықаралық көпшілік құқық.
Құжатта жинағы. Том 1.- М.: БЕК баспасы, 1996.- 570 б. (35-36 б.).
26 Токаев К. К. ... ... ... в ... ... ... 2000 ... Тоқаев Қ. К. “Беласу” Алматы 2003 ж.
28 Ғаламтор сайттары:

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Демократия6 бет
Шығыс мәселесіндегі англия тарапы4 бет
"Бизнес аңыздары" (әлемнің бай адамдары)7 бет
IX-X ғасырларда Батыс Еуропа елдеріндегі феодалдық құрылымның нығаюы. IX-XI ғасырлардағы Франция, Германия,Италия X-XIғасырдың ортасына дейінгі Англия. Испания мен Византия дамуының тарихи ерекшеліктері9 бет
«Бизнес аңыздары (Әлемнің бай адамдары) »5 бет
«бизнес аңыздары (әлемнің бай адамдары)». "Генри Форд"4 бет
«Палестина-Израиль» қақатығыстарына әсер етуші факторлар негізінде қарастырып Араб шығысындағы мемлекеттердің шиеленістегі алған орны мен саяси ұстанымдардың халықаралық қатынастарға ықпалы63 бет
ІV Француз Республикасының конституциясы және саяси шиеленістері91 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь