Ортағасырлық еуропалық саяхатшылардың еңбектері тарихи дерек ретінде

І Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 2
2.1 Ортағасырлық еуропалық саяхатшылардың еңбектері тарихи
дерек ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
2.2 Еуропа саяхатшыларының деректеріндегі тарихи деректер ... ... ... ... 5
ІІІ Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11
ІҮ Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
Он үшінші ғасыр Европа мен Азия халқы үшін елеулі оқиғаларға толы, ортағасырлар тарихында елеулі із қалдырған кезең болды. ХІІІ ғасырда ерте феодальдық моңғол империясы құрылып, оның жаулаушылық жорықтырына Азия мен Шығыс Европаның көптеген мемлекеттері ұшыраған болатын. Монғолдардың шапқыншылығы әлемді дүр сілкіндіріп, үрей мен қорқыныш тудырды.
Өзектілігі. Батыс саяхатышыларының ортағасырлық жазбалары Шығыс тарихынан хабардар ететін құнды жинақтамалдың бірі болып табылады. Сондықтан да осы кезеңдегі жазба тек қана тарихи мәліметтермен хабардар етіп қана қоймай, географиялық атауларды суреттейді. Плано Карпини мен Вильгельм Рубрук жазбаларының орта ғасырдың өзінде бірнеше мәрте көшіріліп, жан – жақты талданып, зерттелген дүниелер. Бұл жазбалар Батыс саяхатшыларының Шығыстың орта ғасырлық тарихына берген бағасы мен суреттеулерін талдау өзекті мәселенің бірі болып табылады. Себебі бұл ХІІІ ғасырда жазылған құнды дерек көзінің бірі және сол кезеңдегі Шығыс халқының өмір сүруі мен соғыс тактикасын, салт – дәстүрі мен мәдениетінен хабардар ететін дерек көзін зерттеу өзекті мәселе болып табылады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Плано Карпини еңбегі ХІІІ ғасырдың өзінде бірнеше мәрте қолжазба көшірмелері жасалып, Шығыс тарихына қызығушылық танытушылар зерттелген болатын. 1839 жылы Плано Карпини жазбаның зерттелуіне негіз болған француз зерттеушісі Авезактың қолжазбаны зерттеуі болатын. Иркутск ғылыми кітапханасында сақталған қолжазбаны М.П. Алексеев зерттеген болатын. Орыс тіліне бұл еңбекті тек Ағылшын тіліне аудармасы ХҮІ ғасырда жарық көрді. Орыс тіліне бұл тек ХҮІІІ ғасырда ғана аударылған болатын. Алексей Малиновск аударған болатын. Ол еңбек 400 жылдан соң “Собрание путешествие к татарам” деген атаумен Д.И. Языков жарыққа шығарған болатын. Бұл еңбек сонымен қатар М. Шервуданың еңбегінде де жарық көрген болатын.
Гильома Рубруктың еңбегі көп мәрте баспадан шыққан болатын. СОл кезеңде жазылған қолжазбалар бізге жеткен жоқ. Бұл жазба 1600 жылы Хеклейтом саяхатты суреттеп жазған болатын. ХҮІІ ғасырда француз тіліндегі аудармасын Бержерон жасаған болатын. Шет елдік атақты ғылымми суреттемені Леонарда Олшки жасаған болатын. Орыс тіліндегі аудармасын 1911 жыылы И. Малеин П. Карпини саяхатымен біріктіріп жарыққа шығарған болатын. Сонымен қатар европалық саяхатшылар жасаған материалды П. Пелльо, В.В. Бартольд, Б.Я. Владимирцова еңбектеінен көруге болады.
Хронологиялық шеңбері: П. Карпини мен Г. Рубруктың монғол жеріне жасаған саяхаттары ХІІІ ғасырдың орта шеніне жатады, және саяхат кезіндегі қолжазбалар осы кезеңге тура келеді.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндет: Европа саяхатышылары еңбектерін зерттеудегі негізгі мақсатым, сол куездегі Шығыс өңірінің тарихын батыстық көзқарас тұрғысынан берген бағасын жан – жақты талдау, және сол кездегі бірден бір дерек көзі арықлы Монғолдар мен оларға бағынышты халықтың тарихымен танысу. Сонымен қатар саяхатшылардың не мақсатпен келгенін атықтау менің негізгі міндетім болып табылады.
1. Путешествия в Восточные страны Плано Карпини и Гильома де Рубрука, под. ред. Г.И. Патлина А., 1993 ж. 241б.
        
        Жоспар
І ... ... ... ... ... ... тарихи
дерек ретінде
............................................................................
...................... 3
2.2 Еуропа саяхатшыларының деректеріндегі тарихи деректер ... ... ... ... ... ... ғасыр Европа мен Азия халқы үшін елеулі оқиғаларға толы,
ортағасырлар тарихында елеулі із ... ... ... ХІІІ ... ... ... империясы құрылып, оның жаулаушылық жорықтырына Азия мен
Шығыс Европаның ... ... ... ... ... ... дүр сілкіндіріп, үрей мен қорқыныш тудырды.
Өзектілігі. Батыс саяхатышыларының ортағасырлық жазбалары ... ... ... ... ... бірі болып табылады.
Сондықтан да осы ... ... тек қана ... ... хабардар
етіп қана қоймай, географиялық атауларды суреттейді. Плано Карпини мен
Вильгельм Рубрук жазбаларының орта ... ... ... мәрте көшіріліп,
жан – ... ... ... дүниелер. Бұл жазбалар Батыс
саяхатшыларының Шығыстың орта ғасырлық ... ... ... мен
суреттеулерін талдау өзекті мәселенің бірі болып табылады. ... бұл ... ... ... дерек көзінің бірі және сол кезеңдегі Шығыс халқының
өмір сүруі мен соғыс тактикасын, салт – дәстүрі мен ... ... ... көзін зерттеу өзекті мәселе болып табылады.
Тақырыптың зерттелу ... ... ... ... ХІІІ ... ... ... қолжазба көшірмелері жасалып, ... ... ... ... ... 1839 жылы Плано Карпини жазбаның
зерттелуіне негіз болған француз ... ... ... ... ... ... ... сақталған қолжазбаны М.П. Алексеев
зерттеген болатын. Орыс ... бұл ... тек ... ... аудармасы ХҮІ
ғасырда жарық көрді. Орыс тіліне бұл тек ХҮІІІ ғасырда ғана ... ... ... ... ... Ол ... 400 ... соң
“Собрание путешествие к татарам” деген атаумен Д.И. Языков жарыққа шығарған
болатын. Бұл еңбек сонымен қатар М. ... ... де ... көрген
болатын.
Гильома Рубруктың еңбегі көп мәрте баспадан шыққан ... ... ... ... ... жеткен жоқ. Бұл жазба 1600 жылы
Хеклейтом саяхатты суреттеп жазған болатын. ХҮІІ ... ... ... ... жасаған болатын. Шет елдік атақты ғылымми суреттемені
Леонарда Олшки жасаған болатын. Орыс тіліндегі аудармасын 1911 ... ... П. ... ... ... жарыққа шығарған болатын. Сонымен
қатар европалық ... ... ... П. Пелльо, В.В. Бартольд,
Б.Я. Владимирцова еңбектеінен көруге болады.
Хронологиялық шеңбері: П. Карпини мен Г. ... ... ... саяхаттары ХІІІ ғасырдың орта шеніне жатады, және саяхат кезіндегі
қолжазбалар осы кезеңге тура келеді.
Зерттеу ... ... мен ... Европа саяхатышылары еңбектерін
зерттеудегі негізгі мақсатым, сол куездегі Шығыс өңірінің ... ... ... берген бағасын жан – жақты талдау, және сол ... бір ... көзі ... Монғолдар мен оларға бағынышты халықтың
тарихымен танысу. Сонымен қатар ... не ... ... ... ... ... ... табылады.
Ортағасырлық еуропалық саяхатшылардың еңбектері тарихи
дерек ретінде
ХІІІ ғасырда Монғол мемлекеті, яғни саяхатшылар жазбасындағы ... ... ... күші ... бүкіл әлемді дүр сілкіндіріп,
алдындағының ... ... алып ... ... ... ... әлемді
мойындатқан кезі болатын. Батудың басшылығымен жасалған Батыс жорығының
салдарынан монғол атының тұяғы ... ... ... аяқ ... сәл алдында
ғана болатын және бұл Европалық мемлекеттердің үрейін туғызды. ... ... ... көп ... ... ... алғашында
өздерінің барлаушылары ретінде саяхатшыларды жіберуді жөн көріп, П. Карпини
бастаған саяхатшыларды аттандыруды жөн деп санады.
Плано Карпини Итальядық, ... ... ... ... ... Оның итальяндық аты Джовани дель Пьяно Карпини, бірақ тарихи
әдебиеттерде оны әдетте Плано Карпини деп ... Ол ... ... ... ... бірі ... және ... Ассизсктің жақын
досы болған. Плано Карпини римдік шіркеуде өзіндік ... ... ... ... бойынша Германия мен Испанияға барып тұрған, ... ... ІҮ – нің ... оны ... еш ... ... Плано
Карпини өзінің ұзақ саяғатына жалғыз аттанбады. Бұл ұзақ сапарға тағы екі
монах – франциск кірді: Польшадан ... пен ... ... ... тек Киев ... дейін ғана барып, қайта оралған. Ал Бенидикт
Карпинимен үнемі бірге жүрген, бірақ ... ... ... ... ... миссиясы, Иннокентия ІҮ булласын монғол ... ... ол 1245 ж. 16 ... ... Екі жыл бойы әртүрлі елдер
мен жерлер арқылы саяхаттайды. Карпини ... ... ... Батудың
сарайына келіп, рим папасының хатын монғол князіне табыс ... ... Бату Ұлы ... ... ... ... ... миссияны әрі қарай
Монғолияға жібереді. Ол әрі қарай ұзақ уақыт Хорезм, ... ... ... ... ... жалықтыратын саяхатты жүре отырып, Күйік ханды Ұлы
хан тағына ... ... ... ... ... Осы ... ... айға жуық уақыт тұрып, 1246 ж. 13 ... кері ... Тек ... ... ғана ... ... жетті, ал 1247 жылдың күзінде Плано
Карпини Лионда болып, папа Иннокентий ІҮ – ге монғол ханы ... ... ... ... ... есеп ... ... Карпинидің латын тілінде
жазылған есебі, арнайы кітап болып, ол “Libellus historicus” деп аталып,
бізге бірнеше рет ... ... ... ... ... ІҮ ... үш ай болып, Антивари қаласына
архиепископ болып тағайындалады, және сол ... қаза ... Оның ... жылы ... бірақ ол 1248 жылдан ерте ... 1252 ... ... ... ... өзінің алдына қойылған тыңшылық міндетін
айтарлықтай көлемде орындаған. Ол ... ... мен ... ... ... ... ... – тегжейлі суреттеп берген.
Плано Карпиниге берілген қысқаша суреттеме итальян қоймаларында
сақталған, ол 1247 ж. ... ... рим ... ... ... Оның
Плано Карпиниді суреттеуі бойынша: “Карпини білімді, ... ... ... ... шешуге бейім адам болды; ол татар жерінен көрген таңғажайп
жерлер мен тағы басқа қызықты ... ... ... ... ... қалдырды.”
Плано Карпинидің еңбегі ХІІІ ғасырдың өзінде кең тарап, оның қолмен
жазылған көшірмелері көп болғанымен бізге тек бесеуі ғана ... Оның ... ... ... ХІІІ ғ. соңында немесе ХІҮ ... ... ... көшірмесі. Бұл еңбек көптеген тілдерге аударылып, ал
бұл еңбек орыс тіліне тек ... ғ. ғана ... ... ... аудармасы
жарық көрді.
Ал Плано Карпини келгеннен соң бірнеше жыл өткеннен кейін, ... ... Ұлы ... ұзақ ... тағы да минорит орденінен
монахтардан құралған миссия аттандырылды. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... христиан дінін уағыздаумен қатар,
Ұлы ханмен Кіші Азияда ұзаққа созылған ислам ... ... ... ... ... ... ... керек болды. Людовик ІХ осы кезде Кіші
Азияға 1248 жылы лтыншы крест ... ... ол ... ... ол ... ... ... көздеді. Ал монғолдарды одақтас
ретінде соғысқа тарту арқылы өз жоспарын жүзеге ... ... ... ІХ – ның осы ... жүзеге асыру үшін Монғолияға ерекше
дипломатиялық миссияны жіберуді көздеді, оның басшысы ... ... ... ... ... ... жорығына қатысқан, жігерлі, ақылды әрі жоғарғы
білімді Вилгельм Рубрукті тағайындады.
1253 – 1255 жж. Монғолияға жасалған ... ... тек ... үшн ғана маңызды емес, сонымен қатар географиялық ... үшін ... ... ... ... оның ХІІІ ... жазбасы
құнды дүнелермен толықты. Оның бұл дүниесі ортағасырдағы Шығыс тарихынан
хабардар ететін батыс европа ... ... ... көзі болып табылады.
Ол өзіне дейінгі Плано Карпиниге қарағында білімдірек болды, сонымен
қатар өзіне дейін жасалған ... ... ... танысып, алдын –
ала дайындалған болатын. Сондықтан ол ... ... ... ... толығарақ суреттеген болатын. Рубрук жазбасы орта ғасырлық ... ... ... ... ... бірінде, ол тек Марко Полоның
кітабына ғана жол береді.
Рубрук биографиясы жөнінен деректер өте аз, тек өз ... ... ғана ... бола ... ... оның ... өзі 11 ... Ал “Рубрук” деген лақап атау өзінің ... ... ... ... байланысты. Рубрук көп жыл бойы Францияда тұрған және
француз ... ... ... Оның ... өмір ... жылдары анық емес, ол
1215 пен 1220 жж. ... ... 1270 жылы ... ... Ол атақты
саяхатына 40 жас шамасында аттанған. Ол минорит ... ... ... ... ... аяқ ... және бұл Монғолияның қатал қысында
қиындық соқтырған. Өзінің жазбасында ол жолдың бір ... жаяу ... Оның жол ... ... ... ... кедергілерге шыдамай,
Қарақорымда қалып қояды, ал ол бар ерік – жігерін жинақтап, басқа жолмен
кері ... өз ... ... ... кездескен, ағылшын ғалымы Роджер
Бэкон өзінің Рубрукпен Парижде кездескенін айтады. Рубрук саяхатқа аттанбас
бұрын Дешті – Қыпшақтар туралы мәлімет ... Ол Таяу ... ... ... ... ... хабар алғанда, Палестинада болып, сол жерден
саяхатын бастайды.
Плано Карпини апостоль Престолының бұйрығы бойынша, татар және өзге де
шығыс ... ... Папа мен өзге де ... ... ... жеріне саяхатқа барады. Себебі солардан ... ... ... ... төне ... ... Біз Татарлардан және басқа да
халықтар бізді өлтіріп тастау, аштан өлтіру, ауыр еңбекке салу және ... ... ... ... ... ... христиан дініне
өз пайдамызды келтіру жолында біз өз - ... ... ... ... Поло өз
еңбегінде татар жерін, халқын, салт – дәстүрін, олардың державасы ... ... ... ... мен ... ... бен император
сарайы жөнінен мәліметтер жазылған.
Еуропа саяхатшыларының деректеріндегі тарихи деректер
І. ... ... ... ... ... ... ... бөлінісі: Шыңғыс ханның әмірі бойынша, ... ... ... бір адам ... ал он ... басында бір адам
тұрды, ол жүздік деп аталды, ал он жүздіктің басында бір адам ... ... ... ал он мың әскердің басында он ... ... он ... ... ... ... ... әскердің басында екі немесе ... ... олар бір ... бағынған. Егер әскер соғыста болған
жағдайда, ондаған адамның бір, екі, үш, тіпті одан да көп адам ... ... ... ... егер де жүз ... оны ... ... барлығын өлтіреді. Бір сөзбен айтқанда, егер кері шегінген жағдайда
барлығы келісіп бірге ... онда ... ... ... егер
осыған сәйкес бір немесе екеуі батыл соғыса бастаса, ал ... ... ... да ... Егер ... ... ... екеуі тұтқынға
түсіп, қалғандары оны құтқармаса, олар да ... ... ... ... ... барлаушы жібереді, оладың
аты мен қаруынан басқа еш нәрсесі ... Олар ... ... ... ... олар тек ... қана ... ал егер басқа
нәрсе ... ... ... ... ... ... олар адамды
қуғындағаннан гөрі ... ... ... ... өз ... ... сайын оған бірнеше жебе атады, егер
жауларын жеңе алмайтынын білген жағдайда, кері ... ... ... ... ... жаулары келгенше жүріп өтіп, оларды қоршауға алады.
Дәл солай, оларға үлкен күш тап келген жағдайда, олардан бір екі күн ... ... ... тап ... ... Соғыста олар өте қу болып
келеді, себебі қырық жылдан астам уақыт бойы үнемі соғыс үстінде жүр.
Олар ... ... ... ... атып ... аты мен ... ... де, кейін соғысуға көшеді.
Біз Командардың бүкіл жерімен жүрдік, үлкен жазық жаламен және төрт
үлкен ... ... ... бірінші – Днепр онда Ресей жері, ол жерде
Коренцалар көшіп жүрді, ... – Дон, ... ... ... ... көшіп – қонып жүрген. Үшінші – Волга бойында Бату ...... ...... деп ... бұл Ұлы ... ... қарай
ағатын.
Біз Бату сарайына келгенде, бізді Командар жеріне ыңғайлы етіп
қоныстандырды, Бізді оның ... ... ... біз ... та, ... ... жүріп өтуіміз керек деген болатын. Бізге: “Бізге екі оттың
арасынан жүрудің себебі, егер сендер ... ... ... ... немесе у әкелсеңдер от соның барлығын әкетеді, ... Біз ... ... одан тек қана ... ... ... ... Біз ордаға барған кезде, Елдегай атты олардың басшысы, бізден ... ... яғни ... ... ... ... Біз оған ... ешқандай сыйлық беріп жібермегенін және оны біз құрметтейтінімізді
айттық. Бізден не мақсатпен ... ... Біз ... келу
себебімізді тізе бүгіп айттық, және граммотаны табыс етіп, ... ... Оны ... Ұлы жұма күні ... ... ... оны ... тіліне
аударып, сол аударманы Батуға табыс еттік, оны мұқият оқып болды. ... ... ... ... бірақ бізге азық бермеді.
Бұл Бату барлық сән – ... өмір ... ... және ... император тәрізді ұстайды. Ол
бәрінен жоғарырақ тақта отырады, ал әйелдері, бауырлары мен балдары, ... ... ... сол ... ... оң ... ... Олардың
тұарқтары өте әдемі, льян матадан, ол бұрын Венгр короліне ... ... ... ... ... құқы жоқ, тек ... жанұясы мен арнайы
шақырылғандардан өзге. Біз өз айтатынымызды айтып болған соң сол жағына
отырдық, онда ... ... ... сол ... ... ... ... стол тұрады, онда алтын немесе күміс ыдыста сусын тұарды, Бату ... ... ... гитара ойнап тұрмаса, ешқашан сусынын ішпеген. Бату ... өте ... ... ... бола ... да олар одан ... өте қатал; көп уақыт бойы соғыс жүргізгендіктен соғыста өте
айлакер.
Алтыншы күні жоғарыда ... ... өзі ... ол ... ... оның атынан баратынымызды айтты. Бізге екі татарды ... ... ... ... ... болмады, тек бидай мен тұз және еріген қардың
суын іштік, және өте әлсіреген болатынбыз.
...Кейін біз қара Қытай жеріне ... ... ... тек бір ... ... ол Омыл деп аталады. Император бізді өз сарайына сусын ... ... біз ... ... ... ... ... келдік, ол татар
княздерінің ең үлкені.
Одан шығып біз Найман жеріне жеттік, одан шығып Монғол жеріне келдік.
Бұл жерлерден үш апта тез ... біз ... ... ... келдік. Ол
бізге шатыр беруді сұарды. Бірақ біз оған кіре алмадық, ол әлі сайланбаған
болатын. Біз ... ... ... ... табыстадық, біздің айтқан
сөздеріміз қоса жазылған. Біз онда 5 – 6 күн ... соң, ... ... жіберді. Үш күннен кейін онда Күйіктің өзі келді. Ол ... ән ... ... кейін біз таулар мен бұлақтардың расында керемет жазық ... ... ... Алтын Ордаға бардық. Ол жерде ... хан ... тиіс ... Ол таққа отырмас бұрын барлығы тізерлеп отырды, ... ... ... ... тек біз ғана ... ... ... біз олардың не
жасайтынын түсінбедік және олрға бағынышты емес болатынбыз.
Кейін ... пир ... онда олар ... ... ... және ... ет
әкелді. Осы тағамды үнемі мерекелік кештерде ... ... ... Рубруктың Шығыс елдеріне саяхаты жазбасынан
Біз варварлар еліне келгенде, мен басқа бір ... ... ... Олар ... ... ... тұрды және бізден ең ... ... ... ... ма?” – деп ... ...... жауап алған соң,
олар бізден тамақ ... ... Біз ... ... ... ... нан мен ... бердік, оны ішіп болған соң бізден тағы ... тағы бір ... ... жылы жетінші мамырда Понта өзенінен шығып кеттік. 21 мамыр күні
Солдаиюға келдік, ал ... ... бұл ... ... ... ... Олар сол жаққа елшілердің келе жатқанын және ... ... ... жеткізген болатын. Ал біз сол ... ... ... ... ... ... ... Мен
татарларға біздің басшымыздың сол жерге Батыйға сыйлық алып қыста кеткенін
айттым және ол келмегендіктен: біз ... ... ... және оның ... ... оған ... ... Сарациндармен Қасиетті жерлерді
қайтару үшін соғысып жатқандықтан, Сартаққа арнайы ... ... ... ... Олар ... ... ... алды және бізге епископ
шіркеуінде жататын орын берді. Ол шіркеудің епископы ... ... ... ол ... туралы көп жақсы нәрсені айтты, бірақ біз ... оны ... ... тұрғын үйлері жоқ, және оны ... ... да ... Олар ... ... ... ... алған, ол
Дунайдан күншығысқа дейін созылады; әрбір қолбасшы өз қоластында қанша адам
бар екенін біледі, өзінің жайылымдық жерінің қай ... ... ... ... оның қай ... ... ... не жайлауға бару керек
екенін де ... ... ... ... өте әдемі арбаларды жасаған, оны
мен өзгеше айта алмаймын; оны мен салып берер едім ... сала ... ... ... ... ... ... арба мен сандықтың 100 немесе 200 - ... ... 26 ... болған, олардың әрқайсысында бір үйден бар,
қалаған кішкенелерін санамағанда, олар үлкен үйдің ... ... ... ... ... ... үйін батыс жағына қойған, ол одан кейін
қалғандары кезек бойынша ... ең ... үйін ... бетіне
қойған. Осылайша, бір бай Моалдың ауласы бір үлкен қалаға ... ... ер ... аз ... Ең әлсіз деген әйелдің өзі 20 немесе 30 арбаны
басқарған. Олар арбаларын өгізге не түйеге бірінен соң ... ... ... ... ... ... ... әйелдері шығыс жағында отырған.
Ал ерлерінің орны батыс жағында, яғни оң ... Егер ... өте ... болса, оның түнде таңдаған әйелі күндіз оның жанында отырады, ал
қалғандары сол үйге жиналып, ол ... жиын ... ... ... ... ... ... олар күріштен тамаша сусын дайындайды, ол ... ... ... ал ... алыс елдерден әкеледі. Жазда олар тек қымыз ішеді. Қымыз
үнемі үйдің төменгі жағында, есікке шыға беріс ... ... ... ... ... ән ... тұрды. Біздің гитара мен өзге де ән аспаптарын
мен онда көрмедім, есесіне онда өзге ән аспаптары көптеп кездеседі.
Олар ас ... ... ... жей ... ал көп ... ішінде, көп
малдың өлетіні анық. Ал ... ... ... көп ... басқа тағам туралы
ойламайды. Сондықтан, жылқы немесе өгіз өлгенде, оның етін кептіріп, ... ... күн мен ... кептірген, ол сол кезде – ақ кеуіп қалатын.
Жылқының ішегінен олар ... ... ол ... ... өте ... және оны ... жеп ... Қалған етті қысқа сақтаған. Бір қойдың
етін олар 50 не 100 ... ... етін ... ... ... ... өзіне ұнағанын таңдап алады,
және ол біреуге ... ... оны өзі жеп ... ... ... ... ... өздерінің жерлері болады, ол жерлерден олар
ұн алады. Кедейлер оны қой мен ... ... ... ... ... сулармен тойдырып, соған қанағаттанатын. Олар тышқандарды
да аулады, егеуқұйрықтарды олар жемейтін, оны өздерінің құстарына беретін.
Олардың киімдері мен ... ... мен ... да ... елдерінен,
сонымен қатар Персиядан және басқа да оңтүстік елдерден жібек мата мен
алтын маталар ... ... ... ... мен Паскатирадан,
яғни Венгриядан, Керкистан және ... да ... ... ... ... ... ... әкелінді. Қыста олар өздеріне кем ... тон ... ол ... түлкінің немесе павиандардың терісінен
жасалатын. Татарлар теріден шаровара жасаған, бай ... ... ... ... ол өте ... ... әрі жылы ... Ал кедейлері көйлекті
мақталы қағаздан және жұмсақ теріден ... Ол ... біз ... ... ... біз Сартақты Этилия жанынан таптық, оның жетуге үш ... оның ... ... ... ... ... Оның алты ... болатын.
Кейін бізді сарай маңындағы үлкендердің бірі болып ... ... ... ... ол бізден не мақсатпен келгенімізді егжей ... ... ... ... ... атпен қоршап алды. Біз ... ... онда ... аталған Қоялық біздің курильницамызды
Сартаққа тапсырды, ол оны мұқият қарап шығып, кейін оған ... ... оны да ... пен ... ... ... ... Қоялық Сартаққа
Библияны берді, ал менен ... ... бар ма?” – деп ... Мен ... бар ... айттым. Кейін ол менен кресттегі христостың бейнесі
туралы сұрады, кейін ол жанындағыларды ... ... ... ... сол кезде мен оған араб және сирия тіліне аударылған граммотаны
табыс ... ... ... ... ... ... олар араб ... Кейін ол граммотаны аударып, ... ... нан, ... ... қабылдайтынын айтты және оны ішке кіргізуді бұйырды.
Сонымен біз ары ... ... қарй ... ... ... отырдық.
Үшінші күні Этилияға келдік, оның суын көріп, солтүстіктен қалайша көп су
келгеніне таң қалдым. Біз ... ... ... ... ... ... “Сартақтың христиан екенін айтпау керек екенімізді айтты.” Ол
христиан деп атауды қаламады және өздерін татар деп та ... ... ... ... мен ... білдім.
Батыс өңірдегі өзеннен бастап барлық жер, Александрдың Темір Қақпасы
мен Алан тауына дейін, солтүстік мұхит пен ... ... жер ... ... Бұл суық ... Бату ... мен тамыз айларында келіп, ... ... ... Батудың сарайын көргенде өте таң қалдым, себебі оның үйінің өзі
бір ... қала ... ... және оның жан – ... ... көп қоныстанды.
Бұл сарай оларша орда деп аталды, ол орта деген мағына білдірді, себебі ... ... ... ... ... ... ... сарайына
алып барды, ол үлкен палатка тігуді бұйырды, ондағы жиналған халық өте ... ... жол ... ... өзі ... ... айытпау керек
екенімізді айтты.
Бату өзі ұзын тақта атырды, оған үш баспалдақ ... ... ... бір ... ... ал жан – ... ханшайымнан әрі ерсілі
– қарсылы көпшілігі отыра берді. Сол кезде ол маған сөйлеуді бұйырды, ... ... ... ал ол ... екі тізерлеп отыруымды ымдады. Мен
қарсыласпай солай жасап, құдайға құлшылық еткендей өз сөзімді бастадым. ... ... ... ... ... деп ... оған граммота табыс
етуге келгенімізді айттым”.
Кейін ол бізден “осы жерде қалуымызды ... ... бұл істі ол ... ... ... алмайтынын және бізідің бір бөлігімізді Менгу ханға,
ал қалғанымызды Сартақ сарайына қайтаратынын айтты, менің ... ... ... ... ... ... ... священник пен
тілмашты Менгуге барып, ал причетник Сартаққа қайтады деп хабарлады, сол
кезде мен ... ... ... жүре ... ... талпынғанымда,
Батудың бұйрығына қарсы шықпау керек” – деді .
Бұл сол кездің өзінде – ақ Шығысқа Батыстың берген өзіндік ... ... ... толы ... дерек көзі екеніне жоғарыда талған мәліметтер
арқылы көз жеткізе алдық. Монғолдардың ... ... ... ... ... ... мен өмір сүру салттары осы еңбекте толық әрі
егжей – ... ... оны оқу ... біз ... пен ... орта ғасырлық феодализмнің даму үрдісіндегі алшақтық пен
көшпенділердің өзіне тән мәдениетімен таныс ... әр ... ... ... өзіндік бір мақсаты мен міндеттері
болды. Және оған саяхатшылар ... бір ... қол ... ... біз ... ... еліне саяхат жасаған бірден – бір тарихи тұлға
ретінде қарастырдық, ал ... ... ... ... ... ... әрі жан – жақты жинастырылып, құрылымының
жоғарылығымен ерекшеленді.
Сонымен, ХІІІ ... ... ... ... ... саяхатшылардың
саяхаттары өте күрделі және ауыр болған. Әрине, таныс емес елге сапар жасау
оңай жұмыстың қатарынан емесі ... ... ... осы ... ... ... сақталып қалатыны сөзсіз анық дүние болып табылады.
Бұл ... ... өз ... ақ ... бағаға ие болды
және орта ғасырлық монғол тарихын зерттеуші ешбір ғалым бұл еңбекті ... ... ... Бұл еңбек сол кездің өзінде әлемнің ...... ... ... ... саяхатшылардың еңбегінде жарық көрген
құнды дүниелерінің ... ... ... көрсетіп тұрғаны анық. Бұл
Батыстың Шығыс тарихына қатысты тікелей дерек көзі болғандықтан оны зерттеу
ешқашан өзінің өзектілігін ... емес ... біз ... келтірілген
мәліметтер арқылы толық көзімізді жеткіздік. Олай болса, бұл ... ... біз өз ... ... бір ... монғол тарихынан,
және сол кездегі қазақ даласына қатысты да мәліметтерден хабардар болдық.
Себебі, сол кездегі ... орын алып ... ... ... ... қазақ даласын да айналып өтпесі анық. Ендеше, бұл ... ... біз өз ... ... ... әдебиеттер
1. Путешествия в Восточные страны Плано Карпини и Гильома де Рубрука,
под. ред. Г.И. Патлина А., 1993 ж. 241б.

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Туризм географиясының және рекреациялық географияның теориялық - әдістемелік аспектілері17 бет
Антик философиясы туралы ақпарат8 бет
Батыс Еуропадағы ортағасырлық философия9 бет
В. П. Юдин еңбектері Қазақстан тарихының деректік негіздері64 бет
Еуропалық орта ғасыр әдебиеті11 бет
Жер-судың аты-тарихтың хаты19 бет
Жүсіп Баласағұни. Махмұт Қашғари.5 бет
Орта ғасыр философиясының жалпы сипаттамасы және ерекшеліктері7 бет
Ортағасыр мәдениеті18 бет
Ортағасырлар дәуірі кезеңіндегі Арыс өзені бойындағы қалалық мәдениеттердің дамуы мен генезисі73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь