Игілік экономикалық категория ретінде. Тауардың мәні және оның қасиеттері

КІРІСПЕ
1. ИГІЛІК ЭКОНОМИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯ РЕТІНДЕ. ТАУАРДЫҢ МӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАСИЕТТЕРІ
2. ТАУАР ҚҰНЫНЫҢ МӨЛШЕРІ. ҚОҒАМДЫК ҚАЖЕТТІЛІК. ЕҢБЕКТІҢ ШЫҒЫНДАРЫ
3. ҚЫЗМЕТ КӨРСЕТУ ЕРЕКШЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИГІЛІК РЕТІНДЕ
4. ЕҢБЕКТІҢ ҚҰНДЫҚ, БАҒАЛЫЛЫҚ ЖӘНЕ ШЕКТІ ПАЙДАЛЫЛЫҚ ТЕОРИЯЛАРЫ
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
К. Маркс өзініц ғылыми зерттеуін тауарды талдаудан бастайды, себебі ол тауар өндірісінің қарапайым түрі болып табылады. Ол экономикалық қүбылыстар мен процестерді зерттеуді осыдан бастауы кездейсоқ емес. Тауар тым ерте де пайда болды және ол кез-келген экономикалық жүйенің экономикалық клеткасы болып табылады. «Тауар» категориясына дейін тарихта «игілік» ұғымы болған, ол заттардың адамзаттың белгілі қажеттілігін қанағаттандыру кабілеттілігін көрсетеді. Экономикалык әдебиеттерде «игілік» категориясы әртұрлі түсіндіріледі. Мысалы, ағылшын экономисі, Кембридж мектебін қүрушы А. Маршалл (1842-1924 жж.) «Саяси экономия принциптері» (1890 ж.) кітабында игілікгі адамнын барлык кеңілі ауған заттарын түсінген, және ол адамнын кажеттілігін қанағаттандыру қажет. Игіліктің бүл аныкгамасы толық емес, себебі ол затпен және үсақ-түйекпен ғана шектеледі. Игілік коғамдык үдайы өндіріспен байланыстырылатын *6олса сирек кездесетін (шектелген) болып есептелінеді. Адамнын сүранымын қанағаттандыру үшін көп уақыт жүмсалса, шектелілік дәрежесі тым жоғары болады.
Игілік экономикалык және экономикалық емес болып екіге бөлінеді. Экономикалық игіліктер, индивидумдардын әртүрлі игіліктерге суранымдарымен салыстарғанда, әрқашанда шектеулі болған. Алғашкы рет «экономикалық игіліктер» үғымын ғылыми айналымға итальян экономисі А. Пезенти (1910-1973 жж.) ендірді. Табиғатта белгілі игіліктер (ауа, жер, жарық, климат) бар және оларды адамдар күш-қайратын жүмсамай-ақ, колдануына болады. Осы игіліктерді экономикалық емес игіліктер деп атаймыз.
Экономикалық игіліктердің ерекше түріне тауар жатады. Күнделікті өмірде біз «тауар» сөзін колданамыз, оның мағынасына аса мән бермейміз және бүл*үғымды зат, өнім, сездерімен баламалаймыз. Қазақстанда «тауар» ұғымы тым ерте дүниеде пайда болған. Ол көшпелі түрік тайпаларыйан алынған және сезбе-сөз алатын болсак «мүлік», «жақсылык» мағынасын білдіреді. Ал
экономикалық теорияда «тауар» сөзі ерекше мәнге ие болады. Адам ісызметінің нәтижесі бола алатын өнім тауар сөзіне ие бола алады. Ол өзінің ғана емес, басқа адамнын түтынуына арналған, яғни айырбас ұшін немесе сатып алу — сатуға бағытталған.
Коғамдық өндірістің қазіргі құрылымы мен нарықтық қатынастарды ескере отырып, материаддық өнім ғана тауар емес, сондай-ақ материалдық емес сипаттағы қызмет көрсетуде тауар бола алады.
Тауарды калай түсінеміз және оның қандай қасиетгері бар?
Маркстік теориянын пайымдауынша, «тауар» ең алдыменен адам іс-әрекетінін өнімі, ол өзінін касиетімен адамдардың қандайда бір тұтынысын канағаттандырады.' «Өнім тауар болу үшін баска адаімнын колына берілуі кажет және ол айырбастаудың аркасында кейбіреулерге тұгыну қүны регівде кызмет етеді».2 Осьщан байкайтынымыз, кезкелген еңбектің өнімі тауар бола алмайды, тек айырбастау үшін, сатып алу-сату ушін арналалы.
Экономикалык ойдың казіргі өкіпдері «тауар» үғымын баскаша баяндайды. Олар тауарды экономикалык игілік ретінде қарастырады және шектеулі мелшерде барлығын, айырбас үшін арналғандығын айтады, сөйтіп одан төлем кабілеттілігі сүранымы талап етіледі. Австрия экономисі Карл Менгердін (1840-1921 жж.) есептеуінше, экономикалык игіліктердін тауар болуы оның қозғалу кабілетіне тәуелсіз, оны сатуды үсынатын адамға, оның материалдығына және еңбектің өнімі ретінде сипатына тәуелсіз. Себебі ол міндетті түрде айналым үшін арналған.1
1. Әубәкіров Я.Ә. «Экономикалық теория негіздері».
2. С.А. Бартенев «История экономических учений» .
3. Никитин С.М. «Теории стоимости и их эволюция».
4. Шеденов Ө.К. «Жалпы экономикалық теория».
5. Макконнелл Р., С. Брю. «Экономикс».
6. Самуэльсон. «Экономика».
7. Т. М. Тимошина. «Экономическая история России».
8. МГИМО МИД РФ. «Курс экономической теории».
9. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц "Основы экономики", Москва 1994 г.
10. Кэмпбелл Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю "Экономикс" Баку, 1992 г.
11. Максимова В.Ф., Шишов А.Л. "Теория рыночной экономики", 1992г.
12. "Деньги и кредит" 12/1995г. Изд. "Финансы и статистика".
13. Эдвин Дж.долан "Деньги, банки и денежно-кредитная политика". Санкт-Петербург "Санкт-Петербург Оркестр" 1994г.
14. "Деньги, кредит, банки". Справочное пособие. Под редакцией Г.И.Кравцовой, 1994г.
15. ФИНАНСЫ ДЕНЕЖНОЕ ОБРАЩЕНИЕ КРЕДИТ под. ред. проф. чл.-корр. РАЕН Л.А. Дробозиной 1997г.
16. ОСНОВЫ ЭКОНОМИЧЕСКОЙ ТЕОРИИ
/пособие для системы экономического образования/
под. общ. ред. Э.И.Лобковича, М. И. Плотницкою 1998г.
Российская Экономическая Академия I ;им. Плеханова
17. Б. Мәдешев. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе».
        
        ЖОСПАРЫ
КІРІСПЕ Ошибка! Закладка не определена.
1. ... ... ... ... ... МӘНІ ЖӘНЕ ... 3
2. ТАУАР ҚҰНЫНЫҢ МӨЛШЕРІ. ҚОҒАМДЫК ҚАЖЕТТІЛІК. ... ... 5
3. ... ... ЕРЕКШЕ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ИГІЛІК РЕТІНДЕ 6
4. ЕҢБЕКТІҢ ҚҰНДЫҚ, БАҒАЛЫЛЫҚ ЖӘНЕ ... ... ... 7
ҚОРЫТЫНДЫ Ошибка! Закладка не определена.
ҚОЛДАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР Ошибка! Закладка не ... ... ... ... ... ... МӘНІ ЖӘНЕ ... Маркс өзініц ғылыми зерттеуін тауарды талдаудан бастайды, себебі ол
тауар өндірісінің қарапайым түрі ... ... Ол ... ... ... зерттеуді осыдан бастауы кездейсоқ емес. Тауар тым ерте де
пайда болды және ол кез-келген экономикалық жүйенің ... ... ... ... ... ... тарихта «игілік» ұғымы болған,
ол заттардың адамзаттың белгілі ... ... ... ... ... ... категориясы әртұрлі
түсіндіріледі. Мысалы, ағылшын экономисі, Кембридж ... ... ... ... жж.) ... ... принциптері» (1890 ж.) кітабында
игілікгі адамнын барлык кеңілі ауған ... ... және ол ... ... ... ... бүл аныкгамасы толық емес,
себебі ол затпен және үсақ-түйекпен ғана шектеледі. ... ... ... байланыстырылатын *6олса сирек кездесетін (шектелген) болып
есептелінеді. Адамнын сүранымын ... үшін көп ... ... ... тым ... ... ... және экономикалық емес ... ... ... ... индивидумдардын әртүрлі игіліктерге суранымдарымен
салыстарғанда, әрқашанда шектеулі болған. Алғашкы рет ... ... ... айналымға итальян экономисі А. Пезенти (1910-1973
жж.) ... ... ... игіліктер (ауа, жер, жарық, климат) бар
және оларды адамдар күш-қайратын жүмсамай-ақ, ... ... ... ... емес ... деп ... ... ерекше түріне тауар жатады. ... біз ... ... ... оның ... аса мән ... және
бүл*үғымды зат, өнім, сездерімен баламалаймыз. ... ... ... ерте ... пайда болған. Ол көшпелі түрік тайпаларыйан алынған және
сезбе-сөз алатын болсак «мүлік», «жақсылык» мағынасын білдіреді. Ал
экономикалық ... ... сөзі ... мәнге ие болады. Адам
ісызметінің нәтижесі бола алатын өнім ... ... ие бола ... Ол өзінің
ғана емес, басқа адамнын түтынуына арналған, яғни айырбас ұшін немесе сатып
алу — сатуға бағытталған.
Коғамдық өндірістің қазіргі құрылымы мен ... ... ... ... өнім ғана ... емес, сондай-ақ материалдық емес
сипаттағы қызмет көрсетуде тауар бола алады.
Тауарды калай түсінеміз және оның ... ... ... ... пайымдауынша, «тауар» ең алдыменен адам іс-
әрекетінін өнімі, ол өзінін касиетімен адамдардың ... бір ... ... ... болу үшін баска адаімнын колына берілуі
кажет және ол айырбастаудың ... ... ... қүны ... етеді».2 Осьщан байкайтынымыз, кезкелген еңбектің өнімі тауар бола
алмайды, тек айырбастау үшін, сатып алу-сату ушін арналалы.
Экономикалык ойдың ... ... ... ... ... ... тауарды экономикалык игілік ретінде қарастырады және шектеулі мелшерде
барлығын, айырбас үшін арналғандығын ... ... одан ... ... ... ... ... экономисі Карл Менгердін
(1840-1921 жж.) есептеуінше, экономикалык игіліктердін тауар болуы оның
қозғалу ... ... оны ... ... ... ... және еңбектің өнімі ретінде сипатына ... ... ... ... ... үшін ... [1]
Маркстің ойынша, тауар екі қасиетті иеленеді: біріншіден, каңцайда бір
адамның сүранымын қанағаттандыруы (онсыз ... оны ... ... зат бола ... ... ... ... кабілеттілігі.
Заттың пайдалылығы, оның адамның анау-мынау сүранымын канағаттандыру
касиеті - түтыну қүны деп ... ... ... қүны адам ... қанағаттандырса (тамақ енімі, киім, түрғын-үй, кітап және т.б.),
басқалары - жанама (машина, қүрал-сайман, шикізат, ... ... ... ие ... ... ... да ие бола алады. Құн - ... ... ... ... пен айырбас аркылы байқалады. К. Маркс қүнды
адамдар арасындағы қатынастармен қатар, оны заттык қабығының қатынасы ... ... ... тығыз байланысты. Қүн тауардын ішкі касиеті болып
табылса, айырбас кұны бүл ... ... ... ... ... сіңген еңбегі тек жанама жолмен керінуі мүмкін - бір тауардьщ басқа
тауарларға айырбасталуы арісылы.
Айырбас қүны сандык арақатынасты ... ... ... соның
негізінде әртүрлі тауарлар айырбасталады.
Мысал:
1 балта
20 кг астық
Бір балтаны өндіру үшін ... ... ... кг астақты ендіру үшін жұмсалатын еңбек мелшері
Тауар табиғатының екі жактығы ... күны және ... ... ... жақтығынан туындайды. Кезкелген тауар өндірушінің еңбегі екі ... ие ... ... бүл ... ... ... ... пайдалы
еңбек, екінші жағынан - бүл адамның жұмыс күші шығындары, оның накты ... ... ... құньш жасайтын еңбек накты еңбек деп аталады. Ағаш ұстасының
накты еңбегінің нәтижесі — стол, ...... және т.б. ... ... ағаш ... ... накты еңбектүріне тәуелсіз дене,
нерві және энергиясын шығындайды. Адамньщ жұмыс күші шығындары түрғысывда
барлык еңбек ... және оныц ... ... ... ... ... ... деп аталады, оның накты ... ... ... нақты және абстрактылы еңбек - бүл ... сол бір ... екі ... ... ... ... ... тандау - әрбір тауар өндірушінің жеке
ісі. ... ... ... ... тауар ендірушілердің бір-біріне
тәуелсіздііін камтамасыз етеді, себебі жеке еңбек жиынтык коғамдық ... ... ... ... өндірушілер иакты өнімді өндірген ... ... ... ... ... болып тұрады. Нақты еңбекті
коғамдык мойындау тек 'іар"ыкта ғана жүзеге ... Егер ... ... өз ... ... ... онда ... еңбек коғамдық еңбектің
бөлшегінде мойындалмағаны. Басқаша айтсак, нақты еңбектің (жеке) мі қоғам
үшін кажетсіз ... ... ... ... ... ... бұл тауар
өндірушілерді күйретуте алып келеді. кезде накты және ... ... ... жұмсында кайшылықтар байкалады. Құбылыстың жоғарғы
келбетінде тауарлардың ... кұны мен күны ... ... ... ... МӨЛШЕРІ. ҚОҒАМДЫК ҚАЖЕТТІЛІК. ЕҢБЕКТІҢ ШЫҒЫНДАРЫ
Тауар қүны — бүл тауарға сіңген абстрактылы еңбек. Әртүрлі ... ... ... ... ... ... және ... уақытында біркелкі болмайды.
Нарыкта тауарды коғамдык түрғыда мойындау мынаны куәландырады:,тауар
қүнының мөлшері жеке емес, ... ... ... ... коғамға
кажетті жумыс күшімен анықталады.
Коғамдык кажетті жүмыс уакыты — бүл ... ... және ... онділігіме(н еңбек интенсивтілігінің орташа
денгейінде бүйымды дайындауға ... ... Бүл ... ... иарықта стихиялы — негізінен нарыкқа әкелінген тауар массасы
бойынша анықталады.
Мысалы, ... «N» ... 60 ... ... ... бар. ... үш тауар ендіруші дайындаған: «А» - 20 мың ... ... ... 4 сағат жүмсаған, «В» —25 мың бүйым, ... 5 ... «С» — 15 мың ... ... бүйымға 6 сағаттан жүмсаған.
«А» — 20 мың ... 4 ... х 1 ақша ... = 4 акша ... = +1 ... — 25 мың ... 5 ... х 1 ақша бірліғі = " акіиа бірлігі = 0
«С» — 15 мың ... 6 ... х 1 ақша ... - 6 ... ... = -I ... ... негізгі массасын «В» тауар өндірушісі дайындаған және 25
мың бүйымды қүрайды. Сондықтан, ол ... ... ... ... ... осы ... 5 акша бірлігіңе тең қүнында анықтайды.
Бүл жағдайда «А» тауар ... ... ... 5 ақша ... сату пайдалы. Сонда осы тауардың ... ... ... ... ол 45 мың ... құрайды. Осыдан «С» тауар өндірушісінің іс-
әрекетін анықтау қиын емес Өзінің ... ... ... ... үшін,
сондай-ак ол өзінің бүымдарын 5 ақша бірлігі бойынша сатуға ... ... осы ... ... онда «А» ... ... ... ал «С» болса
күйрейді.
Қоғамға ... ... ... және ... ... ... енбек
өнімділігінін әсерінен түрақты өзгереді, яғни ... ... ... ... ... мына ... ... (бүйымдар саны) еңбек өнімділігі = -------Т (уакыт)------
Еңбек өнімділігінен еңбек ... ... білу ... ... деп уакыт бірлігіндегі жұмыс күшінін шығындарын
түсінеміз. Еңбек өнімділігінің артуы ... ... ... ... ... ал ... бірлігінің құны төмендейді. Еңбек
интенсивтілігінін артуы кезінде бұйымдар мелшері адамнын дене ... ... ... ... ... құны өзгермейді. Сөйтіп,
тауардың коғамдык (нарыктык,) кұны еңбектің жеке ... жеке ... ... ол ... ... жұмыс уақытымен (бұл коғамға кажетті
орташа ... ... ... анықталады. Қүн заңынын байқалуын міне
осыдан қорытындылаймыз.
Тауар өндірушілердің өзінің жұмыс уақытындағы жеке шығындары ... ... ... ... аз ... — онда үтады, баиды; ал егер көп
болса, онда ұтылады, яғни ... ... ... қүн заңы ... ... ... ... Ол өзін тауардың қүн бойынша айырбасталу пронесінде көрсетеді.
Онда тауардын коғамға кажетті еңбегінің мазмүнымен өлшенеді. ... ... ... ... ... алу — сату, зан ретінде күшіне енеді. Құн
өзінің нақты келбетін тауар бағасында ... Құн ... ... ... ... бұл ... ... жіктелінуі.
Нарықта күн заңынан баска, сүраным және үсыным заңы іс-әрекет жасайды.
Оныіі әсерінен тауар күны шеңберінде ... ... ... ... Ал,
тауар күньшың оның бағасына тепе-теңдігі сүраным мен үсынымының теае-
тендігінде жүзеге асады.
3. ... ... ... ... ... ... ... тауар ретінде күшіие енеді, сөйтіп түтыну қүнының
ерекше түрі ... ... Ол ... ... ... өмір сүріп, коғамдык
түтыныстарды канағаттандырады. Барлык жиынтық кызмет ... ... ... — өндірістік және түтынушылық (тұрғындарға көмек
көрсету) кызметтер болып ... ... ... ... ... кажеттіліктерді канағаттандыруға және ол ... ... ... Бүған жүк тасу көлігіде, байланысыда, ... ... ... ... қызмет жасау мев жабдықтауға және т.б. кызмет
көрсету жатады.
Тугыііушылык кызмет ... ... ... ... ... ... ... кызмет жасайды және
сондықтанда соңғысынан өте ерекше емес.
Еңбек шығындарына ... ... ... ... ... ... емес (таза) деп шектейміз. (Эндірістегі еңбектін
түтынушыларға ... ... ... ... ~ ... ... ... гауардын күнын және түтыну құнын калпына
келтірумен байланыстарын материалдықка ... ... ... ... көрсетуге жұмсалған еңбек бір жағынан тікелей жана құн
мен түтыну кұнын (мысалы, үй-жиһаздары, киім және г.б. ... ... ... ... ... тауардың тұтыну (жендеу жүргізу) күны
касиетін қалпына келтіреді.
Материалдык емеске кызметке - заттық, ... ... ие ... керсету жатады. Бұл мәдени мекемелер, денсаулық сактау, ... ... ... ... ... ... балалар мен
науқастарға және т.б. қызмет керсету жаткызылады. Материалдык емес ... ... ... салыстырғанда түрғындардың сүранымын
қанағаттандыруда аса манызды мәнге ие болады.
Акылы-түрмыстык қызмет ... ... ... мен ... ... жинак кассалары, туристік-экскурсиялық кызмет көрсетулері
жатады. Әдетте бүларға тұрғындар ёздерінің отбасы ... ... Ақы ... ... көрсетулер — жергілікті немесе республикалык
бюджет есебінен жүзеге асады. Бүған — денсаулық ... ... ... ... жатады. Нарық жағдайында осы қызмет көрсету түрлері ақылы негізде
де жүзеге асады.
4. ЕҢБЕКТІҢ ҚҰНДЫҚ, БАҒАЛЫЛЫҚ ЖӘНЕ ШЕКТІ ПАЙДАЛЫЛЫҚ ... ... ... негізін классикалык теория өкілдері - А.
Смит және Д. ... ... Олар ... рет ... ... ... грек ойшылы Аристотель қойған сүрақка жауап беріп, ... ... ... құны оған ... енбек мөлшерімен аныкталады»,
сондықтан адам еңбегі - ... ... ... ... ... ... екі ... К. Маркс (1818-1883 жж.) ашкан, онын мәні ... ... ... жазған: «Менің кітабымдағы («Капиталдың» бірінші томы
туралы әнгіме) ең маңыздысы: 1) «...еңбектін екі ... ... ... тек ... ғана ... 2) ... ... ешқандай оның
ерекше іүрісіз: пайда, пайыз, жер рентасы және т.б. байланыссыз зерттеу».1
К. Маркстің осы ... қүн заңы ... ... және ... ... ... түсіндіруте көмектесті.
Экономикалық ғылымда XIX-шы ғасырдын екінші жартысында жана құн
теориясы — шекті ... ... ... Оған ат ... — ағылшын
экономисі Уильям Джевонс (1835-1882 жж.), австрия экономистері Карл Менгер
(1840-1921 жж.) және Ейген Бем-Баверк (1851-1914 жж.) ... ... ... үшін ... немесе «бағалылыкты» субъективті
карастыру сипаты тән. Шекті пайдалылык ... ... ... ... Карл Менгер былай деген: «бағалылык бұл пайымдау, ондағы
шаруашылыктағы ... ... ... бар ... мән беріп,
олардың өмірін және әл-аукаггылығын колдау үшін иеленеді, сондыктанда
олардың ... тыс емір ... ... ...... субъективті найымдауы және ол олардын сана-сезіміде і-ана
болады.
Ейген Бем-Баверк бағалылыкты ... және ... ... ... ... бағалылык «адам жағдайынын, іурыс болуы
көжарасымен мәнді» екенін ... ал ... ... - ... ... ... мәнділік».2 Бүл кезде субъективті бағалылык
игіліктің смректігімен, яғни қай бір игіліктердің қор ... Е. ... ... жазған: «Бағалылык — заттың
мелшерінің шектілігін байкатады. ол бағалылықтын болмауы - ... ... ... Е. ... ... ... ... осы
заттағы шекті-пайлалылыктын мөлшерімен өлшенеді.
Шекті пайдалылык теориясынын мәнін нақты түсіндіру үшін Карл ... ... (4-1 ... караныз).
Бүл схемада пайдалылык шкаласы көрсетілген. Рим цифрымен І-ден Х-ға
дейін олардын талап ету дәрежесі ... ... ... ... ... ... І-ші тағамға кажетгіліпн көрсетсе, Х-шы
әсемдеу кажетгілігін байкатады. Араб цифрлары 10-нан 0-ге ... ... ... ... ... және ... ... өсуіне қарай
төмендеуін байкатады. Егер нанның бірінші килограммынын пайдалылығы 10-ға
тен. болса, екіншісінің пайдалылығы 9-ға, ... 8-ге тағы сол ... осы ... ... пайдалылығы, яғни сол бірліктің, тұтынудың ең
төменгі талап етуін ...... ... ... ... | |III |IV |V |VI |VII |VIII | IX | X | |10 |9 |8 |7 |6 |5 |4 |3 ... | |9 |8 |7 |6 |5 |4 |3 |2 |1 |0 | |8 |7 |6 |5 |4 |3 |2 |1 |0 | | | 7 ... |4 |3 |2 |1 |0 | | | |6 |5 |X |3 |2 |1 |0 | | | | | 5 |4 |3 |2 |1 |0
| | | | | |1 4 |3 |2 |1 |0 | | | | | | |3 |2 |1 |0 | | | | | | | |2 ... | | | | | | | | |1 |0 | | | | | | | | | |0 | | | | | | | | | | ... ... ... мәні ... қазіргі жағдайда шекті
пайдалылық теориясы тұтынудьщ кейбір игілікті толықтыру іәрежесін анықтау
үшін қолданылады. «Госсен ... сай ... ... ... ... ... ал осы іігіліктің пайдалылық мөлшері
төмендейді. Осы ... ... ... ... ... ... аз ... ие болады (Герман Госсен (1810-1859
жж.) — неміс ғалымы).
Ағылшын ... ... ... ... жж.) ... ... кітабында «шекті иайдалылык теориясын» «сүраным мен
үсыным» және ... ... ... ... ... ... ... ол экономикалық теориядағы қүннын пайдалылыкка. ... ... мен ... ... әсер ... жалпы .ныктамасына бүрылуды
жүзеге асырады.
КАТЕГОРИЯЛАР МЕН ТЕРМИНДЕР
Тауар, ... ... ... ... күн, игілік, экономикалық игілік.
экономикалык емес игілік, нақты және абстрактылы еңбек, жеке және коғамдық
кяжетгі еңбек. тауар кұнынын мөлшері, ... ... және ... ... ... ... ... өндірістік қызмет көрсету,
тұтынушылык қызмет керсету. матёриалдық кызмет көрсету, материалдық емес
қызмет көрсету, ақылы кызмет ... ... ... ... ҮЛП ... ... ... және онын касиеті. Тауарға сінген еңбектін екі жақты
сипаты.
2. ... ... ... ... ... ... онынтауар күны мөлшеріне әсері.
3. Құн заны, оның іс-әрекеті. жай ... ... ... ... .*
МӘНЖАЗБА МЕН БАЯНДАМАЛАР ТАҚЫРЫПТАРЫ
1. Игілік экономикалык категория ретінде.
2. Тауар - арнайы экономикалціқ игілік.
3. Бағалылык және шекті ... ... ... ... теориясы.
ӘҢГІМЕ ӨТКІЗУ ЖӘНЕ ӨЗШ-ӨЗІ БАҚЫЛАУҒА АРНАЛҒАН СҰРАКТАР
1. Тауардың еңбек өнімінен айырмашылығы неде?
2. Коғамдык. еңбек дегеніміз не'.'
3. Тауардын түтыну күны мен кұны ... ... ... ... Қоғамға к.ажетті еңбек шығыны дегеніміз не? Оны нарық калай
аныктайды?
5. Енбек өнімділігі мен ... ... құны ... ... ... ... ... белгілі, қазіргі бұқаралық санада ақшалар ... бір ... ... ... ... ... көп тиісті емес
«азапты ауырады мақсатсыз артынан сүрілген жылдар». Оның ... ... ... ... ... ... әркім адам біледі, ақшаларда емес
бақыт. Құндылықты адам өмірінің қатары ақшалай айтылуы жоқ: нағыз ... ... ... ал ... ... ... және де ... көп нәрселерді бағалайды.
Байқау қиын емес, ұғымның «баға» және «бағалау», бірақ бір түбір бар,
бірақ ... ... ... Адамға өзіне тән бағалау практикалық бәрі, не
өміріне ... Ал міне ... ... ... ... қоғамдық пайдалы өлшеуішті қоғамдық пайдалы ретінде түрлі қорды
немесе адам қызметі, мүмкін бағаланған, өлшенген маңыздысы, ... ... ... тек аз ... ... ... — бұл ... заттың аталуы.
Қайсыбір наградтарының, құрметті атақтардың, дипломдардың болатын
дәрежелер әлеуметтік зор еңбектерінің ... саны ... ... ... бағалау сипаттау қиын, басқаша мына «қайсыбір ... ... ... ... ... еске ... барлық байлық,
құрмет сауаттардың кең колекциясы, алғыстар және жалаушаларды құрайды.
Өкінішке, өлшеуіне арналған әлеуметтік және рухани адамзат әлі ... жоқ бір ... ... және де ... ... ... ақшалар
сияқты. «Әлеуметтік ақшалар» мүмкін, енгізуге болады ... ... ... әлеуметтік адам пайдасы. Сондай белгілер қоғамдық құндылық
жасай алу, сонымен қатар адамгершілік ... ... беру ... ... ... ... ... Бүгін құдайға шүкір білімді
адамдардың кең шеңберіне жету ... «қу» және ... ... ... құдайдың жарыққа алып шығуға рұқсат ... ең ... ... ... қитұрқысын ең қу адамдарға көрсету және
түсіндіру, барлық экономикалық және ... ... ... ... айтылған барлығына назар аударайық:
1. Ақшаның мағынасы ... ... ... Соның ұйымшыл ақшаның назар
аударуы қоғамда экономикалық және саяси тұрақтылығы тәуелді болады және
демек оның ... Ақша ... ... ... ... ... ... өз
қасиеттармен ең жақсы бейнемен ақшалардың роліне келген.
3. Ақшаның бес ... бар: құн ... ... ... ... ... немесе қазына жасау құралы және әлемдік ақша түрі.
4. ... ... ... ... ... ... келесі себептермен
ақшалар қалады; адамдар қабылдайды ... ақша ... ... ... ... тән қасиеттерін қорғайды, ақшалар құндылықты
болады. Көңіл болуымен ... ... ... ... ... ... ұсыныс мемлекет бақылауы тиісті орнында болады, ... ... ... ... саны ... ... Тарих біледі анау азсыз үлгілерді.
Ақша дегеніміз — барлық тауарларға эквивалентті ерекше тауар. Ақшаның
түрлері: монета, қағаз ақша, ... ... ... Леквиттілігі.
2. Потативтілігі.
3. Сиректілігі.
4. Сақталғыштығы.
5. Бөлінгіштігі.
Ақшаның қызметтері:
1. Құн өлшеуші құрал.
2. Төлем құралы.
3. Айырбас құралы.
4. Қор жинау құралы.
5. Әлемдік ақша ... ... ...... ... ... ... қарым-
қатынастағы ақша қозғалысы.
MV = PQ
Қолданылған әдебиеттер:
1. Әубәкіров Я.Ә. «Экономикалық ... ... С.А. ... ... ... ... .
3. ... С.М. «Теории стоимости и их эволюция».
4. Шеденов Ө.К. «Жалпы экономикалық теория».
5. ... Р., С. Брю. ... ... «Экономика».
7. Т. М. Тимошина. «Экономическая история России».
8. МГИМО МИД РФ. «Курс экономической теории».
9. Л.Л.Любимов, И.В.Липсиц ... ... ... 1994 ... ... Р.Макконнелл, Стэнли Л.Брю "Экономикс" Баку, 1992 г.
11. Максимова В.Ф., ... А.Л. ... ... ... 1992г.
12. "Деньги и кредит" 12/1995г. Изд. "Финансы и статистика".
13. Эдвин ... ... ... и денежно-кредитная
политика". Санкт-Петербург "Санкт-Петербург ... ... ... ... банки". Справочное пособие. Под редакцией
Г.И.Кравцовой, 1994г.
15. ... ... ... КРЕДИТ под. ред. проф. чл.-корр. РАЕН Л.А.
Дробозиной 1997г.
16. ... ... ... для ... ... образования/
под. общ. ред. Э.И.Лобковича, М. И. Плотницкою 1998г.
Российская Экономическая Академия I ;им. Плеханова
17. Б. Мәдешев. «Нарықтық экономика теориясына кіріспе».
-----------------------
[1] 1 ... К., ... Ф. ... 23 т.. 43 бет.
2 Бүл да сонда, 49 ... К. ... ... ... ... школа в
политической экономии. - М.. 1992. 201-202 бет.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық ғылым – ең ертедегі ғылымдардың бірі6 бет
Игіліктер нарығының экономикалық көрсеткіштері32 бет
Меншік ұғымы,түрлері. ҚР меншік қатынас дамуы8 бет
Шекті пайдалылық және жеке сұраныс15 бет
«Ақшат 1» әктас кенорнының өнеркәсіптік маңызын айқындап, С1 және С2 категориялары бойынша қор есептеу52 бет
«Қаржылық жағдайы» категориясын талдау объектісі ретінде теориялық зерттеу; қаржылық жағдайын талдау көрсеткіштерін жетілдіру бойынша тәжірибелік ұсыныстар. «Kazakhstan Trading Company» ЖШС мысалында70 бет
Ақша тауардың жалпы эквиваленті 28 бет
Ақшаның жалпы эквивалент және экономикалық категория ретіндегі түсінігі19 бет
Ақшаның экономикалық категория ретіндегі мәні26 бет
Валюта – дербес экономикалық категория ретінде37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь