Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты

ЖОСПАР:

Кіріспе

1. Қазақстан Республикасының банктерiнiң депозиттік саясаты

1.1. Депозиттiк операциялар
1.2 Коммерциялық банктердің депозиттік нарықтағы операцияларын талдау

2. Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты
2.1 Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты және оның депозиттерді жетілдірудегі маңызы
2.2 Жеке тұлғалардың депозиттерін сақтандыру жүйесінің қызметін талдау Қорытынды

Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi
Кіріспе

Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қызмет етуі тұрақталды десек те, кейбір банктердің (Бизнес банк, Көмірбанк) кенттен жабылып қалып, өз салымшыларының алдындағы міндеттемелерін орындай алмауы әлі дн болса бұл жүйенің қызмет етуінде кемшіліктердің бар екендігін көрсетеді. Бұл кемшілік тек қана осы банкротқа ұшыраған банктің менеджметінде ғана емес, сонымен бірге осы жүйенің бас буыны Ұлттық банк тарапынан да кетіп отыр деп ұғуға болады. Өйткені, Ұлттық банк екінші деңгейдегі банктерге қолданатын өз реттеушілік құқықтарын дұрыс пайдаланып қадағалау жүргізуінде қателіктерге жол беріп отыр. Сондықтан банк жүйесінің қызмет етуі әр уақытта тәуекелмен байланысты болып отырғандығын дәлелдеудің қажеті жоқ, ол әлемдік банк тәжірибесінде әлдеқашан дәлелденген.
Банк жүйесінің капиталдануы дамып отырса да, әлі де көптеген кемшіліктердің бар екендігін атап айтуға болады. Бұл жіберіліп отырған кемшіліктер Қазақстанның нарықтық экономика жолына түскеніне онша көп бола қоймағандығымен түсіндіріледі. Ең бір өзекті проблемалы мәселенің бірі – ол банктік жүйенің халық пен кәсіпорындар алдындағы міндеттемелерін, яғни, депозиттік салымдарын қайтарып беру бойынша кейбір жағдайларда өз міндеттемелерін мезгілінде орындай алмай қалып отыруында болып тұр.
Коммерциялық банктердің негізгі қызметі-салымдарды тартумен байланысты депозиттік операциялар болғандықтан, осы операцияларды жүргізуде банктер өз кәсіби шеберліктерін, заңдық, әдістемелік, техникалық негіздерін және т.б. тұстарды әр уақытта жетілдіріп отыруы қажет.
Экономистердің есептеуінше бүгінгі күні халық қолында банк жүйесіне тартылмаған, қолма-қол түрде сақталып отырған едәуір қаражат бар деген болжамдар айтылуда. Ол қаражат мөлшері бірде 400 млн. доллардан асады деп айтылса, бірде 1 млрд. доллардан астам ақшалай қаражат бар деп аталады. Бұл сандық мәлімет 2000 жылы өткен. «Қаржыгерлер конгресінде» Қазақстан Республикасы Президентінің жасаған баяндамасында аталды.
Егер банк жүйесіне салым ретінде салынған 1000 теңгенің мультипликациялануы нәтижесінде 20 000 теңгеге дейін артатынын ескерсек, онда халық қолындағы экономикаға тартылмай отырған қаражаттардың біз үшін қаншалықты маңызының бар екенін көруге болады. Бұл қаражат иелерінің өз қолдарындағы ақша қорларын тиімсіз сақтап отыруы ол банк жүйесінің 90-жылдардың басындағы экономика дағдарысына байланысты халық сенімінен шығып қалуының салдарынан болып отыр.
Қалай болған жағдайда да банк жүйесіне деген ел сенімін арттырып, олардың мүдделерін жан-жақты қоғап, экономикаға қызмет етпей бос жатқан ақшалай қаражаттарын тарту әрбір атқан күннің басты мәселесі.
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi

1. Акпеисов Б. Вклады населения и их защита // Банки Казахстана 2000.-№9.-с. 21-22.
2. Алдабергенова А. С. Депозиты как показатель доверия банковской системы // Экономическое обозрение НБ РК 2001.-№2.-с. 132-136.
3. Алимухамбетов Н. Е. Как защищены средства вкладчиков и кто несет ответственность за их сохранность? // Биен 2000.-№6.-с. 2.
4. Ауезов О. Когда деньги работают // ДН.-2000-№23.-с.3
5. Банки и банковское дело / Под ред. Балабанова. Спб. 2001г.
6. Банковские операции Ч.1. Учебное пособие / Под ред. Лаврушина О. И. – М. Инфра М. 1995.-с.96.
7. Банковская система в РК. Алматы: Агентство «ARNA GOLD» 2000г.
8. Бигазина А. Другая сторона изобилия // ДН 2000.-№12.-с.4
9. Жакыпова Ф. П. Некоторые аспекты депозитной политики казахстанских банков // Вестник КазГУ.2000.- №3-4.- с.15-19.
10. Жакыпова Ф. П. Развитие депозитного рынка в РК: Основные тенденции и перспективы // Вестник КазГУ.2000.-№2.-с. 148.
11. Жамаубаев Е. Где выгодно хранить деньги населению? // АльПари. 2001.-№1-2.-с. 67-69.
12. Интернет – сайт ОАО «Народный Банк Казахстана» // www.hsbk.kz
13. Исанова А.У. Формирование и развитие депозитного рынка в РК // Социально – экономические процессы в современном Казахстане в контексте реформ: материалы межвузовской студенческой конференции «Жас – Туран – 2000». 7-8 апреля – Алматы.2000.-с. 22-26.
14. Колесников Банковское дело. Алматы:ИФО 1998.-с.174-188.
15. Куанова Г. А. Депозиты в банковской системе Казахстана. // Саясат 2000.-№6-7.-с.63-68.,
16. ,
17. Куанова Г. А. Теоретические основы развития депозитного рынка. // Евразийское сообщество. 2001.-№3.-с.72-83.
18. Кудайбергенова Л. Ж. Формирование и развитие депозитного рынка в РК.// Экономические реформы: особенности переходного периода: Сборник научных трудов ч.1. Алматы. 1999.-с.133-139.
19. Лим А. Депозит – капитал, приносящий доход. // Финансы Казахстана. 2000.-№11-12.-с.69-70.
20. Маркова О. М. и др. Коммерческие банки и их операции: Учебное пособие – М: Банки и биржи, ЮНИТИ, 1995.-с.288.
21. Миллер Р. Л. Депозитные финансовые учреждения.// Современные деньги и банковское дело: Учебник – М. «Инфра М». 2000.-с.117-142.
        
        ЖОСПАР:
Кіріспе
1. Қазақстан Республикасының банктерiнiң депозиттік саясаты
1. Депозиттiк операциялар
1.2 Коммерциялық банктердің депозиттік нарықтағы ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты және оның депозиттерді
жетілдірудегі маңызы
2.2 Жеке ... ... ... жүйесінің қызметін
талдау Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тiзiмi
Кіріспе
Қазақстан Республикасының банк жүйесінің қызмет етуі тұрақталды ... ... ... ... ... ... ... жабылып қалып, өз
салымшыларының алдындағы міндеттемелерін орындай алмауы әлі дн болса бұл
жүйенің ... ... ... бар ... ... Бұл ... қана осы ... ұшыраған банктің менеджметінде ғана емес, сонымен
бірге осы жүйенің бас буыны Ұлттық банк тарапынан да кетіп отыр деп ... ... ... банк екінші деңгейдегі ... ... ... ... дұрыс пайдаланып қадағалау жүргізуінде қателіктерге
жол беріп отыр. Сондықтан банк жүйесінің қызмет етуі әр ... ... ... ... дәлелдеудің қажеті жоқ, ол әлемдік банк
тәжірибесінде әлдеқашан дәлелденген.
Банк жүйесінің ... ... ... да, әлі де ... бар ... атап ... ... Бұл жіберіліп отырған
кемшіліктер Қазақстанның нарықтық экономика жолына түскеніне онша көп ... ... Ең бір ... ... ... бірі – ол
банктік жүйенің халық пен ... ... ... ... ... ... беру ... кейбір жағдайларда өз
міндеттемелерін мезгілінде орындай алмай қалып ... ... ... банктердің негізгі қызметі-салымдарды тартумен
байланысты депозиттік операциялар болғандықтан, осы ... ... өз ... ... ... ... техникалық негіздерін
және т.б. тұстарды әр уақытта жетілдіріп отыруы қажет.
Экономистердің есептеуінше бүгінгі күні халық қолында банк ... ... ... сақталып отырған едәуір ... бар ... ... Ол ... мөлшері бірде 400 млн. доллардан асады деп
айтылса, бірде 1 млрд. доллардан астам ақшалай қаражат бар деп ... ... ... 2000 жылы ... ... конгресінде» Қазақстан
Республикасы Президентінің жасаған ... ... банк ... ... ... ... 1000 ... нәтижесінде 20 000 теңгеге дейін ... ... ... ... экономикаға тартылмай отырған қаражаттардың біз үшін
қаншалықты маңызының бар екенін көруге ... Бұл ... ... өз
қолдарындағы ақша қорларын тиімсіз сақтап ... ол банк ... ... ... ... ... ... халық сенімінен шығып
қалуының салдарынан болып отыр.
Қалай болған жағдайда да банк ... ... ел ... ... ... ... қоғап, экономикаға қызмет етпей бос жатқан
ақшалай қаражаттарын тарту ... ... ... ... ... ... Республикасының банктерiнiң депозиттік саясаты
1. Депозиттiк операциялар
Депозиттік операциялар активті және пассивті болып болінеді. Активті
депозиттік ... ... ... бос ақша ... ... ... ... орналастыруымен байланысты операциялар.
Олар банктің өтімді ... ... яғни ... ... өте ... ... депозиттік операциялар- бұл клиенттердің уақытша бос ... ... ... және ... ... ... ... байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив жағының
көп бөлігін алады және банктік ресурстар қалыптастырудың негізгі көзі.
Қазіргі ... ... ... ... және ... ... шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл банктердің ... ... банк ... ... клиенттер топотарының
сұранысын қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен ... ... ... шоттарға тартуға ұмтылуына жағдай жасайды.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға бөледі :
- талап ... ... ... ... депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Сондай- ақ, оларды мынадай белгілеріне байланысты жіктеуге болады :
- мерзімдеріне қарай;
- салым иелерінің категорияларына ... ... салу және ... алу ... ... ... төлеу тәсіліне қарай;
- банктің активтік операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
- тағы басқалар.
Салым иелерінің категорияларына байланысты депозиттік шоттар ... ... :
- жеке ... шоттарына;
- кәсіпорындар және акционерлік қоғамдардың шоттарына;
- жергілікті билік ұйымдарының шоттарына;
- қаржылық мекемелердің шоттарына;
- шетелдік азаматтардың шоттарына .
Талап етуіне дейінгі ... ... ... ... ... ... әр түрлі төлем құжаттар ... ... қол ... әр ... ... ... банктік тәжірибеде талап етуіне дейінгі депозиттерге мыналар
жатады :
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай- ақ әр түрлі шағын
коммерциялық ... ... ... ... әр ... мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жіргілікті бюджеттер ... және ... ... ... банктердің корреспонденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері
үшін жоғарғы өтімділігіне байланысты ... ... ... ... шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да операциялардың
жүзеге асырылуы барысында ... және ... ... – бұл шот ... пайыз мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне, осыдан келіп талап етуге дейінгі шоттардың
мынадай ... ... ... ақша салу және оны алу кез ... ... ... да ... асырылады;
- шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
комиссиондық ақы алып ... банк ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды сақтағаны
үшін өте ... ... ... ... ... төлемеуі де мүмкін;
- талап етуге дейінгі депозиттер бойынша, коммерциялық банк ... ... ... ... ... ... ... тың банктік тәжірибесінде, талап етуге ... ... ... ... шоттар түріндегі Нау- шотты және куәландырылған
чектер сияқты депозиттер АҚШ банктерінде ... ... ... бұл ... ... ... депозиттер.
Нау- шоттың мынадай өзіне тән ерекшеліктері болады:
- бұл шот түрі ... ... ... бұл шот жеке ... ... пайдй таппайтын ұымдарға ашылады;
- салым иелерінен бұл шотта ең төменгі қаражат болуы талап етілмейді.
Куәландырылған чектер шоттары- бұл ... ... ... ... банктердегі талап етуіне ... ... ... ... чектер- бұл банктің шоттағы қаражаттың барлығын чектер
арқылы куәландыруы.
Американдық банктік тәжірибелерде жаңа депозит түріне ақша нарығының
депозиттік шоты жатады.
Оның ... ... ... ақша ... ... құралдары бойынша мөлшерлемелерінің
өзгеруіне байланысты, әр ... шот ... ... ... отыруы;
▪ шот бойынша ең төменгі қалдықтың болуының талап етілуі;
▪ салымдардың сақтандырылуы;
... ... ... ... үшін ... шоттан алты рет
аударма жасауына ... ... ... ... чекті көшіріп жазу
жолымен, үшеуі телефон ... ... ... депозит- бұл банктерде белгілі бір мерзімге және ... ... ... клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала ... ... ... ... ... ... Мерзімді депозиттер чектің көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма- қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ... ... ... ... ... бқл ... ... болса, онда шот иесі айып- пұл
төлеуге міндетті.
Бұл салымның ерекшелігі- талап еткенге ... ... ... ... ... ... ... белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты ... ... иесі ала ... ... ... ... арқылы алуға
болмайды. Мерзімді депозиттерді басқа ... ... ... ... ... түрлерге бөлінеді:
- меншікті- мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ескертілетін мерзімді депозиттер.
Меншікті- мерзімді депозиттер ... ... ... ... 30 ... ... 30- 90 ... деінгі;
- 90- 180 күнге дейінгі;
- 180 ... 360 ... ... 360 ... ... ... бойынша, салым иесінен алдын ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтініш талап етеді. ... беру ... ... ... және депозит бойынша, соған сәйкес ... ... ... ала ... ... мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің ... ... ... есеп ... үшін ... әрі ... шоттарға ешқандай да
есеп айырысу құжаттары толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу ... ... ... ... ... ... ең жоғарғы деңгейі Ұлттық банкі тарапынан
реттеліп отырады;
- ... алуы ... ... иесінің алдын ала хабардар етуі талап
етіледі;
- бұл ... ... ... ең ... ... ... бір ... таралған депозиттердің түрі- жинақ салымдары. Олардың
белгіленген ... жоқ, ... ... ... ... ... ... шегі шектелген, ақшаны салу және алу кезінде ... ... ... үшін ... ... қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
ресімдеу қиынырақ, кітапшаны ... және ... алу ... сай ... тіркеу енгізу қажет және т.б. Компьютердің көмегімен жасалған жеке
бет шоты туралы көшірмесі негізінде ... ... ... салымдарды
ауыстыруға мүмкіндігі бар.
Мерзімді депозиттер және жинақ салымдары депозиттік ресурстардың
біршама тұрақты ... ... ... ... ... ... Бұл ... түрі
бойынша, мерзімді депозиттерге қарағанда төменгі мөлшерде пайыз төленеді.
Жинақ салымдар жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ ... ... ... болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу барысында ешқандай да ... ... ... ... ... немесе шоттан аларда міндетті түрде ақшалай
қаражаттар қозғалысы көрсетілетін жинақ ... ... ... ... тәжірибеде жинақ шоттары тек жеке тұлғаларға ... Ал ... ... ... ... ... емес ұйымдарға
және іскер фирмаларға ашыла береді.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын ... ... ... ... және мазмұнына қарай мынадай түрлерге
бөлінеді:
- мерзімді жинақ салымдар;
- қосымша жарна қосатын мерзімді ... ... ұтыс ... ... заттай ұтыс салымдары;
- мақсатты және ағымдық салымдар;
- алдын ала алуын хабарлайтын салымдар;
- ... ... ... салымдарға тұрақты мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ салымдарға басқа
жинақ салымдарға ... ... ... ... ... жарна қосатын салымдар- бұл ... ... ... ... уәде ... үздіксіз ақшалай соманы қосып отыруға салымды
білдіреді. Бұл ... ... ... ... бір ... (жаңа жылдық
салым, бойжеткен ... және т. с. с ) ... ... ... ... ... ... зейнетақы, үздіксіз
төлемдерді төлеу үшін жинақталатын және ... ... ... салымдар бойынша өте төменгі пайыз төленеді.
Отандық банктер тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... ... банкі мынадай салымдардың түрлерін жеке
тұлғаларға ұсынады:
- « НАРОДНЫЙ » салымы - жоғары ... ... бар және ... ... ... ... салым. Төменгі сомасы – 2000
теңге не 50 АҚШ доллары немесе 50 еуро. Мерзімі: 3, 6, 12 және ... « ... – ПЛЮС » ... ай ... ... ... мерзімді салым.
Төменгі сомасы – 1000 теңге не 50 АҚШ доллары ... 50 ... 3, 6, 12 және 24 ... « ... ПЛЮС » ... ... мерзімі: 1 жыл, 3 жыл, және
5 жылдық қорлану салымдары. Төменгі сомасы – 2000 ... не 50 ... ... 50 ... ... 1 жыл, 3 жыл және 5 ... « ... ВПЕРЕД » салымы- салымды ашқан күні пайызды төлейтін
мерзімді салым. Төменгі сомасы – 1000 теңге не 100 АҚШ ... 100 ... ... 3 және 6 ... « ПРЕМИАЛЬНЫЙ » салымы- сыйлық ақы мөлшерлемесі бар әмбебап талап
етуге ... ... ... сома – 500 теңге.
- « ЗОЛОТОЙ ВОЗВРАСТ » салымы- 50 ... ... ... ... ... ... Төменгі салым – 100 теңге.
Мерзімі: 90 күн.
- « АҚ БОТА » ... ... ... ... ... Төменгі салым
– 500 теңге не 5 АҚШ доллары. Мерзімі: 5 жыл.
- « ИНТЕРНЕТ » салымы- Интернет - Банкинг ... ... ... ... 10000 теңге не 100 АҚШ доллары. Мерзімі: 30 күн, 90
күн, 180 күн, 270 күн, 360 ... ... мен ... ... бір ... ... және
жинақ сертификаттарын жатқызуға болады.
Депозиттік және жинақ сертификаты- бұл салым иесіне ... ... соң, ... ... және оған ... пайызды алуға құқық
беретін және оның шотындағы ақшалай қаражатының барлығын куәландыратын банк
- эмитенттің жазбаша куәлігі.
Депозиттік және жинақ ... ... ... екі түрлі болып
келеді:
- атаулы сертификаттар;
- ... ... ... және ... ... бұл ... ... атына
толтырылып беріледі. Ал мәлімдеуші сертификаттарда салым ... аты - ... яғни оны кім ... сол қаражаттың иесі болып саналады.
Депозиттік және жинақ сертификаттары ... ... және ... үшін ... ... ... құралы немесе есеп айырысу қызметін
атқара алады. Депозиттік сертификаттар көбіне ірі ... ... ... ... ... сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде депозиттік сертификаттардың мынадай екі түрі
бар:
- аударылатын;
- аударылмайтын.
Адарылмайтын ... ... ... ... ... ... ... соң банкке ұсынылады.
Аударылатын депозиттік сертификаттар ... бір ... ... сатып алу - сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке ... ... ... ... мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын ... ... тек жеке ... ғана ... ... және жинақ сертификаттары мерзімінен бұрын төлеуге
ұсынылуы ... ... ... банк ... ... ... ... мөлшерде пайыз төлейді. Коммерциялық банктер үшін бұл сертификат
ресурсты жинақтау тиімділігімен, яғни ірі ... ... бір ... ... ... ... банктердің активтік операцияларын
қаржыландырудың ... көзі ... ... ... ... ... банктерден депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе ... ... ... ... ... ... Депозиттік
операцияларды ұйымдастыру барысында коммерцмялық банктер баланс өтімділігін
сақтай отырып, ... ... ... тиіс:
- депозиттік ресурстардың қаржыландыратын активтік опреациялардың
мерзімдері мен сомасына сәйкес келуі;
- депозиттік ... банк ... ... ... ... алу үшін жұмыс жасауға тиіс;
- депозиттік операцияларды ұымдастыру ... ... ... ... салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің санын өсіру ... ... ... ұлғайтып, қосымша қызмет көрсетіп, жеңілдіктер жасауға
тиіс.
1.2 Коммерциялық банктердің депозиттік нарықтағы ... ... ... ... ... ... бұрын қазіргі кездегі
Қазақстан Республикасы банк жүйесінің жалпы жағдайына ... ... ... ... ... ... өткен жылдармен салыстырғанда
банктердің саны 42 банктен 36-ға ... ... ... азаюы мына
келесі себептерге байланысты:
- банк заңдылықтарының ... ... ... үшін 3 банктің
банктік операция жүргізуге арналған лицензиясы ... ... ... ... айналуына байланысты 3
банктің лицензиясы
қайтарып ... ... ... ... ... ... онда мына келесі
мәліметтерді келтіруге болады: мемлекетаралық банктер-1, ... ... ... ... 100%-қ қатысуы бар банктер ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің
барлық филиалдарының саны-368, банктердің шетелдегі өкілеттіліктерінің саны-
8, Қазақстан Республикасындағы резидент емес ... ... ... ... көрсету лицензиясы бар банктер саны-10. 2003
жылдың 1 қаңтарына байланысты ... ... ... ... ... 39,1 ... ... өсіп (32%), 162,2 млрд. теңгені құрады.
Банк жүйесіне барлық тартылған депозиттерге талдау жасайтын болсақ,
1998 жылдың қаңтар айында 73514 мың ... ... ... ... – Банк жүйесіндегі депозиттердің құрылымы *
| ... ... ... ... ... ... |Депозиттер |Депозиттер ... 1998 |73514 |54226 |19288 ... 1998 |83457 |55585 |27872 ... 1999 |73464 |44497 |28967 ... 1999 |120681 |63424 |57257 ... 2000 |168156 |83764 |84392 ... 2000 |248750 |117947 |130804 ... 2001 |284533 |134744 |149788 ... 2001 |391463 |161581 |229882 ... 2002 |420725 |150284 |270440 ... 2002 |497904 |206371 |291533 ... 2003 |581933 |235466 |346467 ... 2003 |703135 |362834 |340301 |
|* ... ... статистикалық бюллетеньнен алынды ... ... ... айында барлық тартылған депозиттер 83457 мың.
теңгені құраған.
2000 ... ... ... ... ... ... 168156 мың. ... құрап, 1998 жылдың осы кезеңмен
салыстырғанда үлкен ауытқу, яғни ... ... 94642 ... ... ... ... 284533 мың теңге депозиттер тартылды.
2002 жылдың қаңтарында барлық тартылған ... 420725 мың ... ең ... ауытқу осы жылда болған, яғни 1998 жылдың қаңтар айындағы
осы көрсеткіштермен ... 2002 ... осы ... ... 347211 мың ... артқанын көрсетеді.2003 жылдың тамыз айында
бұл көрсеткіштер сәйкесінше 703135 млн. теңгені құрады.
Банк жүйесіне ұлттық ... ... ... 1998 жылдың
қаңтарында 54226 мың теңге депозиттер тартылды.
1999 жылдың осы кезеңінде ұлттық валютада ... ... ... теңгені құрады, ал 2000 жылдың ... ... ... ... ... 83764 мың ... 2001 ... қарастырылып отырған
кезеңінде ұлттық ... осы ... күрт ... кете
мәліметтері куәландырады. 1998 жылдың қаңтарында тартылған депозиттер 54226
мың теңге, ал 2001 ... ... ... ... 134744 мың ... ... қаңтар айындағы осы көрсеткішердің көлемімен салыстырғанда 2001
жылдың қаңтарында ұлттық валютада тартылған депозиттер 80518 мың ... ... ... ... ... ұлттық валютада тартылған депозиттер көлемі
алдыңғы жылмен салыстырғанда сәйкесінше 1,5 есе жуық өсім орын ... ... ... ... ... депозиттердің өсу
тенденциясына келсек, 1998 жылдың қаңтарында 19288 мың ... ... 2000 ... қаңтар айында шетел валютасында тартылған
депозиттердің көлемінің үлкен ... ... яғни 1998 ... ... ... 19288 мың ... ... ал 2001 жылдың
осындай кезеңінде тартылған депозиттер 84392 мың теңгеге артқан, яғни ... ... ... ... ... ... осы көрсеткіштер көлемі мен 1998 жылдың
қарастырылып ... ... ... ... тартылған депозиттерде
үлкен ауытқу болған, яғни 1998 жылдың ... ... ... ... ... ал 202 ... қаңтарында көрсеткіштің көлемі 270440 мың теңгені
құрап, 2002 жылдың қаңтарында шетел валютасында тартылған ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесіне тартылған
депозиттер көлемінің жылдан-жылға өсіп ... ... 2003 ... ... айындағы мәліметтерге қарағанда тамыз айында шетел
валютасындағы депозиттердің төмендеу ... ... ... ... 346467 млн. ... 340301 млн. ... отыр.
Жалпы халықтың көзқарасы бойынша банк ... ... ... қаражаттардың барлығы бантік операцияларға ... ... банк ... ... саясатын қаржылық операциялардың
тұрақтылығын негізге ала отырып құрады. Сонда ғана ... ... ... алу ... ие болады. Коммерциялық банктердегі
тартылған мерзімді депозиттердің ... ... ... ... ... ... тәжірибесінде банктік ресурс ретінде, ал
қалған бөлігі ... да ... ... ... пайдалынады.
Қазақстан Республикасының коммерциялық банктері жеке және заңды
тұлғалардан ... ... ... ... ... ... ... аяқталуымен қайтарып беруге міндеттеме қабылдайды. Ал ... осы ... ... ... қарыз алушыларға негізгі сома
мен оның пайызын әр ай ... ... ... ... ... Мұнан
көретініміз қарыз алушы үшін бәсекелестің орын алып тұрған жағдайында әрбір
ай сайын ... ... ... ... ... тұрған жағдайда несиенің
негізгі сомасын бір бөлігін несиенің өтеуі ретінде банкке ... ... ... ... ... банктердің депозиттік саясаты
2.1 Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты және оның депозиттерді
жетілдірудегі маңызы
Депозиттік саясат зерттеу жұмысында ... мен ... ... ... ... бойынша банктің стратегиясы мен тактикасы
ретінде қарастырылып отыр және қаражат көздерінің ең ... ... ... ... Бұндай тәсілдеме банк ресурстарының тиімді,
оңтайлы комбинациясын ... ... ... ... ... - бұл ... көп факторлы міндет, оның шешімінің негізі
біздің ойымызша елдің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... клиенті және мамандары
табылады. ... ... ... ... сай келмейтіндігі айқын.
Сондықтан ... ... ... ең ... ... ... болжайды.Бұдан басқа, депозиттік саясат коммерциялық ... ... бір ... ... ... ... үшін тиімділіктің,
оңтайлылықтың жалпы талабына бағынады- бұл өтімділік, табыстылық ... ... ара ... ... ... ... - олардың активтері мен
пассивтерінің ... мен ... ... үшін жеке және ... ... қаражаттарын тартуды оңтайлы басқару болып табылады.
Банктің депозиттік саясатының негізгі міндеттері:
- ... ... ... депозиттеріне қарағанда ұзақ мерзімді
депозиттерді дамыту және осының негізінде ... ... ... талап еткенге дейінгі депозиттердің баламасы ретінде ... ... ... ... ... көбейту;
- клиенттерге көрсетілетін депозиттік және онымен байланысты банктік
қызметтер ауқымын кеңейту;
- қаржылық және қаржылық емес салалардың клиенттерінің ... ... ... олардың тарифтік, мүдделік саясаттарымен
өзара байланысты болады және келесі мәселелерді шешуге бағытталады:
- барынша аз ... ... ... жеке және ... бос ... ... ... ақшалай қаражаттарды шоғырландыру үшін депозиттердің жаңа түрлерін
дайындау және енгізу;
- ... ... мен ... үшін ... ... ... ... қызмет көрсету бойынша банктің шығындарын азайту және
т.б.
Депозиттік саясаттың қағидалары:
- ақшалай қаражаттарды депозиттерге орналастырудың еріктілігі және
оларды қабылданған ... ... ... нарықтық конъюктура тұрғысынан қарағанда депозиттік өнімдердің
бәсекеге қабілеттілігі;
- ... ... үшін ... ... ... ... ... және тартуға бақылау жасау.
Депозиттік саясат депозиттер бойынша сыйақы ставкаларын, жинақтарды
тарту ... ... ... ... оңтайландыру, қызмет
корсету аясын кеңейтуді, клиенттерге қызмет көрсету технологиялық үрдісін
өзгертуді ... ... ... ... ... ... ... оңтайлылығы және диверсификациясы
өтімділікті ойдағыдай басқаруға қажетті шарт болып ... ... және ... ... ... ... келісім-шарттардың тез арада жоғарылауына, оның ... ... және ... ... ... өміршең
қабілетті субъектісі ретінде банктің күйреуіне әкеледі. Банк қызметінің
мақсаты (басқа да экономикалық қызметтер ...... ... ... ... ... алу. Басқаша айтқанда, бұл ... ... ... табыстың тәуекелге қатынасы. Табыстылық пен
тәуекелдің ... ... ... ... ... үшін минимумға
жету немесе эквивалентті бөлу табыстың тәуекелге қатынасы үшін ... ... ... ... пен ... ... комбинациясын
Морковиц-Шарп моделіндегі бағалы қағаздар портфелінің оңтайлы бір уақытта
ұштастырылуы мынадай екі шартты ... ... ... ... ... пен
тәуекелдің бұдан басқа ешбір комбинациясы берілген табыстылықтың көп немесе
тәуекелдің аз деңгейінде ... ... ... пен ... ... ешбір комбинациясы берілген аз немесе табыстылықтың ... ... ... ... ... ... бір ... ғана қабылданғанда және табыс
көздерінің баламасыздығын тек біреу ғана болған ... ... ... ... және ... ... ... қолдану кезінде мұндай
оптимумдар бірнешеу болуы мүмкін, ол ... ... ... ... ... ... пен ... ара қатынасының оңтайлылығын
іздеу кезеңі ... ... ... ... ... ... итерацияда негізгі бағыттарды байқай отырып “градиент” сияқты
кеңестік ықтималдық жоғары жағдайында.
Дегенмен, ... ... ... ... оны ... ... ... мыныдый түрде: минимумды жоғарылытуды өзіне анықталған
табысты ... ... іске ... керек. Мұндай минималды табыс деңгейі
деп табыстылықтың ... ... Онда ... ... ... ... ... оның әрқайсысы қызметтің
айрықша жағдайымен сипатталады.
Болашақтағы сұраныстың ... ... ... ... анықтау қиын. Коммерциялық банктердің өтімділік ... ... үшін ... ... ... ... түсуі және қолма-қол
қаражаттарының қажеттілігі, күтілген деңгейде өтімді активтердің нақты
болжамдары ... ... ... кезінде:
1.базистік кезең деңгейімен салыстырғанда салымдар мен ссудалардың әр
түрінің күтілген өзгерістеріне сүйенуі мүмкін.
2. банктің өтімділік ресурстарының қажеттілігін есептегенде.
Коммерциялық ... ... ... ... ... ... үш негізгі фактор әсер етеді:
А) салым сомасының азаюына немесе көбеюіне байланысты қаражаттарды
сатып алу ... ... ... және ... сомаларының қысқаруы мен өсуіне байланысты
қаражаттардың түсуі немесе жылыстауы;
Б) салым ... ... ... ... ... ... ... немесе өсуі.
Коммерциялық банктердің депозиттік ... ... ... ... ... ... ... ресурстарының оңтайлы
комбинациясының критерийлерін, негізгі талаптарын жасауға болады. ... ... ... ... ... таңдаулы банктің депозиттік
саясатының ерекшелігі айырықша көрінеді және ... ... үшін ... ... ... банктерінің депозиттік ... ... ... ... ... тұрақтылығы, оның сенімділігі, тұрақтылықты ұстап
тұру үшін қажетті банктің депозиттік, несиелік және басқа ... ... ... ... ... активтер мен
пассивтердің келісуі қажет (сомасы, мерзімі, өтімділігі, тәуекелдік
және табыстылық дәрежесі бойынша), яғни банктің депозиттік саясатты
жүргізгенде депозиттер ... ... ... ... (заңды және жеке тұлғалар) талабының жиынтығы ретінде ең
артынан қарауының, өтімділіктің және табыстылықтың, ... ... ... ... ... ұйымның берілген ресурс түрінің айналымы мен мерзімі,
талап ету дәрежесіне, проценттік ... ... және ... ... ... бөлу ... банк ресурсының ... ... ... ... портфельді сегменттеу (клиент, өнім және ... әр ... ... тобына саралау тәсілдемесі (тұрғындардың
жоғарғы депозитіндегілер, байлар, кедейлер үшін әр түрлі ... ... ... және ... ... ... ... банктің
өнімінен өзгешеленуі керек (сапасы, бағасы бойынша және т.б.);
- жоғары тәуекел жағдайында банктің ... ... ... үлесі жоғарылағанда тұрақты және ... ... ... ... етуде ресурстардың тиімді
комбинациясының қажеттігі сонымен қатар депозиттік ... ... ... портфель мен салымдардың ... ... ... ... ... ... алу концепциясы.
Депозиттік саясаттың оңтайлы критерийлерін ерекшелігі әр банкте жеке-
жеке анықталады (банктің мөлшеріне, оның персоналдарының ... ... ... және ... ... ... құны және
т.б.) Мысалы, әлеуметтік бағытталған саясатты жүргізуде ... ... ... ... ... ... ... тұрмысы жоғары жіктегілер
үшін) нақты аймақта ... ... ... ... ... қызмет көрсетудің анықталған түрлеріне арналған ... банк ... оның ... ... ... ... ... банктік қызмет көрсету нарығын маркетингтік зерттеу ... ... ... ... шетелдік ьанк тәжірибесін зерделеу
мынадай қорытындағы әкеледі, банк қызметінің түбегейлі бағыты ... ... бұл – ... ... ... ... ... үшін депозиттер нарығының қазіргі жағдайын және жекелей алғанда,
Қазақстандағы банктердің салымдар жүйесін ... өте ... ... ... талдау қазіргі кездегі Ресей жинақтау
жүйесінің үш негізгі элементтен қалыптасқанын көрсетеді банк шотында салым
түріндегі ... ... ... ... түрінде және бағалы ... Ең ... ... банк шотындағы салым түріндегі жинақ ақша алады,
және жоғарыда көрсеткендей жинақ, банктегі салымдар тарихи басымды.
Салымдар бойынша ... ... ... және ... ... ... ұымдастыру мәселесіне тікелей байланысына қарамастан, осы
уақытқа дейін “депозит” жинақ ... ... мен ... ... біржақты анықтамасы жоқ.
Осы зерттеу жұмысында депозиттер – банк кітабындағы ... және ... ... ... банкке анықталған ... бар ... ... ... ... ... ... қағаздарды
жатқызуға болады және банктерге клиенттердің ... ... ... көрсетеді. Депозиттерді әр түрлі белгілері бойынша жіктеуге болады.
Бірақ бағалы қағаздарды ... ... ... әдебиеттерде
жеткілікті дәрежеде өңделген, ал салымдардың жіктелуі- пікірталас тудырып
отырған мәселе.
Депозиттік операцияларды жүргізген ... әр банк ... ... ... ұстанады. Оның ережелері:
1) депозиттік операциялар банктік пайданы алуға немесе болашақта пайда
алу үшін жағдай жасауға әсер ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің әр
түрлілігін және әр формадағы депозиттердің сәйкестігін қаматамасыз ету
керек;
3) бакнтік операцияларды ... ... ... ... ... ... және несие салымдарының сомалары мен ... ... беру ... және ... ... ... өзара
байланыстылығы мен өзара келісушілікті қамтамсыз ету қажет;
4) депозиттік ... ... ... банк ... сақтауды ең жоғары дәрежеде қамтамасыз ... ... ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру кезінде банк депозиттік
шоттардағы бес (активті ... ... ) ... минималды болдыруына тырысу керек.
6) банктің қызметтерін дамытуы және клиенттерге қызмет ... ... ... ... ... ... керек. Бұл депозиттерді тартуға әсер
етеді.
Депозиттік саясаттың маңызды тетігі – ... ... ... үшін ... ... ... ... процентті орнатуға
әсер ететін бірқатар факторлар болады. Шартты түрде оларды сыртқы (олар
объективті және ... ... және оның ... ... ... және ішкі ... ... ішкі саясатының және контрагенттердің
әсерінен қалыптасады) деп бөледі.
Сыртқыларға:
- елдің орталық банк анықтайтын проценттің есептік ... ... ... ... ... банктік қызмет нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың қатынасы;
- әлемдік қаржы нарығындағы проценттік ставкалардың деңгейі.
Ішкілерге:
- операцияның мазмұны, яғни ... ... ... ... ... клиенттің сипаттамасы;
- берілген банкте қолданылытын баға белгілеудің ... ... ... мазмұны бойынша әр түрлі болса, соғұрлым ол бойынша
әр түрлі процент ставкалар ... ... ... әр ... ... ... мен шығыстары әр түрлі болады.
Төменде шығындарды функционалды талдау беріледі.
Ең ... ... бұл ... ... соның ішінде кәдімгі
пайысыз мерзімді депозиттер. Чектерді ... мен ... ... ... ең ... бабын құрап тұрғанмен, ... ... ... ... шамалас пайыздық табыс алады, бұл банктің
қаражаттарының басқа көздеріне ... ... ... ... фирмалар үшін ашылатын чектік шоттар орташа мәнде
азаматтарға ұсынылатын чектік шоттар ... ... үшін онша ... ... ... депозиттеріне түсетін қаражаттардың долларға
кететін щығындары азаматтардың чектік шоттарды жүргізуімен ... ... аз ... құрады. Жеке чектік ... ... ... ... ... мөлшерінің 1/3 бөлігінен аспайды,
сондықтан банк өзі ... ... ең көп ... ... алады.
Мерзімді депозиттер (әсіресе ақшалай нарықтық шоттар) жен ... ранг ... ... ... еткенге дейінгі депозиттерден кейін
жүреді, себебі банк үшін ең арзан емес болады. Жинақ салымдары банк үшін ... ... ... ... ал көп ... салымшылар үшін
шоттардан айлық көшірмесінің жоқтығына байланысты операциялардың үлкен саны
жүргізіледі, ... ... ... чектік шоттар ретінде қолданады.
Көптеген банктер өз ... ... ... болдырмау үшін
шоттардан қаражаттарды алуға шектеулер қояды және қызметтері үшін ... ... ... ... ... ... және ... шоттардың қаражаттарды салу және алуды жүргізу тұрғысынан жинақ
шоттарына қарағанда қозғалмалылығы ... ... ... мен ... ... ... бойынша ең жоғары проценттік ... ... ... ... ... ... Үлкен емес
банктердің ірі банктерге қарағанда жинақ депозиттер және ... ... ... ету бойынша жоғары шығындары жиі болады, бірақ олардың
басқа банктерге ... ... ... ... ... орташа
төмендеу болады. Сонда да ірі банктер ... ... ... ... ... және ... ... операциялардан ең жоғары
мөлшерде табыс алады.
Депозиттерді ұстау бойынша қызметтердің бағаларына қатысты мәселелерді
шешкенде банктің ... ескі ... тап ... ... клиенттердің
салымдарын тарту мен сақтау үшін ... ... ... ... ... ету ... бірақ депозиттерден алынатын қаражаттарды
пайдаланудан алатын пайдадан асатын шектен тыс ... ... ... Депозиттер үшін қатаң бәсекелестік ... бұл ... ... себебі бәсеке депозиттер ... ... ... ... және бір уақытта тартылған қаражаттар
айналымынан күтілетін пайдаларды ... ... ... банктері қызметті тәжірибесінде
депозиттер бойынша сыйақы (мүдде) пайыздық ставкасын белгілеу банктердің
Басқармасының қаулысымен бекітілген ... ... сай ... ... ... сыйақы пайыздық ставкасының мөлшерін
банктер келесі факторларды басшылыққа алады:
- қаржы нарығының конъюктурасын;
- депозиттер ... ... ... ... ... ... құнын;
- мемлекеттік бағалы қағаздардың табыстылық деңгейін;
- инфляция деңгейін;
- қайта қаржыландыру ставкасы мөлшерін;
- депозиттердің құрылымын;халықтың ... өсу ... банк ... ... ... бойынша пайыздық
ставканы барынша нақты анықтау мен баға белгілеу әдісін ... ... ... Баға ... бұл ... ... құрамдас бөлігі.
Банк басқармасы банктік тәжірибеде бар пайыздық ... ... ... әдістерін қолдана алады. Олардың негізгілері мыналар:
Шығындарды анықтауға негізделген әдістер:
1. “Шығындар+пайда” әдісі. “Ш+п” әдісі бойынша баға белгілеу депозиттер
бойынша ... әр ... ... ... ... ... Мұны қалай
істеуге болады? Кең ... ... ... ...... ... негізінде депозиттің бағасын ... ... ... мына келесі мәселелерді шешуі қажет:
а) банктің қаражаттарының әр қайнар көзі бойынша үстеме шығындардың
ставкасын ... ... ... әр ставкасын әр көзінен ... ... ... ... ... ... қаражаттардың орташа салмақтығын құнын анықтау үшін ... ... ... ... ... ... шекті шығындар бойынша белгілеу.
Көптеген қаржы сарапшылары ... ... ... ... ... ой-пікірлерін ортаға салады. Бұл депозиттердің бағасын
анықтау үшін орташа салмақтанған құнды ... ... ... ... яғни ... ... байланысты қосымша шығындарды қолдану
жөндеп түсінеді. Себебі, пайыздық ставкалардың жиі өзгерулері ... ... ... баға ... үшін ... және ... ... Мысалы, егер пайыздық ставкалар төмендесе, жаңа ақшалай
қаражаттарды тартудың қосымша (шекті) шығындардан төмендеуі мүмкін.
Орташа шығындармен ... ... ... ... ... мен ... бүгінгі күні жаңа несиелер мен инвестицияларды
ұсыну үшін жүзеге асыру қажетті проценттерді ... ... ең ... ... ... ең ... ... көрінеді. Және керісінше, егер
проценттік ставкалар өссе, бүгін жаңа ... ... ... ... ... ... едәуір асып кетуі мүмкін. Егер басқарма жаңа
қарыздарды орташа шығындар негізінде есептесе, олар бүгінгі күні нарықтағы
жаңа ... ... ең ... ... ... ... пайдасыз болып қалуы мүмкін. Депозиттерге белгіленетін пайыздық
ставкаларға қатысты сұраққа жауап беру үшін бізге ең құрғанда 2 ... ... ... ... ... бір ... ... өту
барысындағы шығындарын және банк алған қосымша қаражаттардың салыстырмалы
шамасы ретіндегі шекті ... ... Егер ... ... ... ... ... біз онда банктің жаңа салымдардың қаражаттарды
инвестициялаудан күтілетін ... ... ... ... ... ... бойынша баға белгілеуді басқарушы ... ... ... ... ... ғана емес, депозиттердің
өсуінің қосымша шығындары қосымша табыстар мен жиынтық пайданың төмендеуіне
әкелгенге дейін банк өз ... ... қай ... ... ... ... ... ақпараттарды ұсынады. Пайда төмендей бастаған кезде
басқарма ... ... ... бар ... жаңа ... ... ... шекті табысын беретін жаңа қарыздар мен инвестицияларды жүзеге
асыруы қажет немесе соны да, басқасын да жасауы керек.
Нарыққа ... ... ету үшін ... бойынша пайызды орнату.
Банктің пайдасы мен шығының шамаларын есепке алмауға мүмкіндік беретін баға
белгілеу әдісінің біреуі – бұл ... ... ... ету ... ... пайыздарды белгілеу. Мұның ... ... ... ... ... тарту үшін комиссиондық алымдардың төмен
тарифтерін орнату және жоғары ... ... ... ... ... үлкен көлем және банктік несиелердіңең көп көлемі ... ... ... ... ... өту ... ... баға
белгілеуі- банктік нарықтың олардың көп бөлігін жаулап алуға үміт ететін
нарықтардың тез өсуі ... ... ... ... ... Жеке ... депозиттерін сақтандыру жүйесінің қызметін талдау
Қазақстан Республикасы банк жүйесінің екінші деңгейлі банктеріндегі
жеке тұлғалардың ... ... ... ... көп ... бері ... таппай келе жатқан мәселелердің бірі
болатын. Мұндай мәселенің туындауы Қазақстан Республикасы экономикасының
нарықтық қатынастарға ... және ... ... ... ... бойы
жинаған ақша қорларының, яғни жинақтарының 1990 жылдардың басында инфляция
әсерінен банктердің ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардың салымдарын ... ... ... құру онай мәселе болмады. Халықтың ... ... ... ... ... қолындағы айналысқа
түспей отырған ақшалай қаражаттарын экономикаға ... ... ... ... ... ... банк жүйесін ақша ресурстарымен
қамтамасыз ету, төртіншіден, экономиканың нақты ... ... ... көбейту, бесіншіден, өндірістерге ішкі инвестицияны тарту
және тағы басқа да көптеген пайдалы тұстары бар. Бұл ... ... ... ... ұйымдастыру мүмкін емес.
Соңғы жылдардың тәжіребесі көрсеткендей экономиканы мемлекеттік
реттеу бойынша ... ... ... және ... ... ... ... етеді. Осы үш бөлімнің ... ... ... ... кері ... тигізеді және ақша-
несиелік, әлеуметтік сонымен бірге халықаралық байланыстардың бұзылуына
әкеліп соқтырады.
2000 жылы ... ... ... ... төрағасы Д. Сенбаев 400 млн. доллардан астам ақшалай
қаражат халық ... ... ... оны ... банк ... арқылы
тарту халықтың банктердегі салымдарын сақтандыру қорын ашуменен іске ... ... ... ... ... ... Назарбаев осы
қаржыгерлердің конгресінде халық қолында 1 миллиардтан астам қаражат ... ... ... қаражат иелеріне де, ел экономикасына да тиімді
дей келе, ... ... ... ... ... ... сақтандыру-банктердің өздерінің шешетін мәселесі,
бірақ мемлекет тұсынан көмек пен реттеуді қажет етеді деп тұжырымдады.
Екінші ... ... ... және ... ... ... ... болмай қалуынан қорғауды қамтамасыз ету
мақсатында Ұлттық ... ... ... ірі ... ... ... ... тұрғындардың депозиттерін ұйымдық сақтандыру жүйесін құруды
және оны іске қосуды тапсырды. Көп ... 1999 ... 5 ... ... ... ... банктермен банктер ассоциациясымен және қаржыгерлер
ассоциациясымен бірлесе отырып ... ... ... ... ... міндетті түрде ұжымды сақтандыру ережесін енгізді.
Осы сақтандыру жүйесі шеңберінде жарғылық қоры 1 ... ... ... жеке ... ... ... ... қоры” ЖАҚ құрылды.
Бұл қорға қаржы жағдайы тұрақты халықаралық стандарттар негізінде
қызмет көрсетуші тұрғындардың мерзімді салымдарының 90% ... ... 17 банк ... мүше болып отыр. Бұл банктер: “Тұран-Әлем
Банкі”, “ЦентКредит Банкі”, ... ... ... ... ... Сауда
Қаржы Банкі”, “Темір ... ... ... ... ... ... “Цесна Банкі”, “Нұр Банкі”, “Евразия ... ... ... Сити ... ... HSBC Банкі”. Қазақстанның
жеке тұлғаларының салымдарын сақтандыру Қоры “Қазақстан Республикасы ... ... жеке ... ... ... ... ұжымды
кепілдендіру (сақтандыру) Ережесі” негізінде және басқа да ... ... ... ... актілеріне сүйене отырып
қызмет ететін қаржы ... Бұл ... ... ...... ... ... жағдайында жеке тұлғалардың салымдарын
кепілдендіру жолымен салымшылардың мүддесін қорғау. Қор салымшымен ... ... ... ... ... ... үшінші тұлға болып
қызмет атқарады. Салымшылырдың мүддесін қорғау банктерге деген тұрғындардың
сенімін қайта қалыптастыруға бағытталған. Өйткені ... ... ... да ... ... ... ... соңғы бес-алты жылда өте
төмендеп кетті.Бұған себеп аталып отырған мекемелердің өз қызметтерін дұрыс
атқара алмауы нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... оған мемлекеттің қолданатын шараларының болмауы
және тағы ... ... ... ... ... бастап отырған Депозиттерді сақтандыру қоры
тәжірибесі көп шетелдердің депозиттерді ... ... ... ... ... ... және жеке ... ақшалай қаражаттарын сақтандыру мүмкіндігін өз қаржы жағдайы
күшейіп алғаннан кейін енгізуіне болады. Нарықтық экономикасы жақсы ... банк ... ... ... ...... ... болып табылады. Өйткені салымдарды сақтандыру жүйесі ... ... және ... ... жоғалмауына, тәуекелден
қорғалуына кепілдік ... ... жеке ... ... ... шет ел ... сақтандыру жүйелерінің
Қазақстан экономикасы жағдайына ... ... ... ... Қор ... күні өз ... ... қаржы жағдайы нашарланған
банкті банкрот деп сот ... ... ... ... ... ... ... сомасын төлеуді ғана міндеттеніп ... ... ... ... банкке қаржылық көмек көрсету немесе
келесі бір қаржы жағдайы тұрақты банкке осы банктің активтерін сату ... сөз ... Қор өз ... ... ... ... ... ескеріп өз Ережесіне шетелдер сақтандыру
жүйелерінің озық нәтижелерін енгізуі керек.
Қазақстанның салымдарды ... ... ... әр ... отыратын қордың резервін құрайтын сақтандырылған салымдар ... үшін ... ... ақша ... бар. Әр тоқсан сайын қатысушы-
банктердің күнтізбелік жарналарды аударуымен ... ... ... Егер ... ... ... барысында сақтандырылған
салымдар сомасын өтеуге арналған қордың активтері жеткілікті болмай ... ... ақша ... жартысы қатусышы-банктердің қосымша ... ... ... өтеу қордың қатысушы-банктер арасынан ... ... ... арқылы іске асады. Осы агент-банк арқылы салымшылар
өз салымдарын алуына болады. Ал ... ... ... ... ... ... және өтелінуге жұмсалынған алғашқы қордағы бар резервтік активтер
сомасы жойылып жатқан банкке регрестік ... қою ... ... ... ... және ... қор есебінен сақтандырылған салымдар
сомасын өтеуге жұмсалынған қаражаты ... ... ... өтелінуі мүмкін. Мұнан ...... ... ... ... ... Сондықтан да қатысушы-банктер еріксіз жойылып
жатқан банктің салымдарын өтеу ... ... ... ... ... қаражаттарын банк депозиттеріне салу барысында салымшы ол
банктің сақтандыру жүйесінің мүшесі ме, әлде жоқ па екен ... ... ... жүйесіне мүше болып табылатын банктердегі мерзімді
депозит қана сақтандыру объектісі болып ... ал ... ... ... жылдың шілде айына дейін депозиттерді сақтандыру келесі мазмұнда
болды: егер ... ... ... ... ... онда Қор ... ... салымшыға 200 000 теңгеге дейінгі салымы бойынша 100% өтеу
жүргізеді, ал одан ары ... ... ... ... өтелінеді.
Қатысушы-банктегі бір салымшыға салымы бойынша ... өтеу ... ... құраған. Бұл салымдарды өтеу жағдайы жеке тұлғалар ... ... ... және ... қоры мен ... үшін ... ... алатын тиімсіз болғандықтан, бұл жағдайды өзгерту мәселесі
көтерілді.
Ал қазіргі ... жеке ... ... ... сақтандыру
деңгейі теңге бойынша 400 000 теңге, ал ... ... ... ... ... 90 пайыз мөлшерінде және депозит сомасының пайызы Ұлттық
банктің қайта қаржыландыру ... 50% ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкінің басқармасының бекіткен
“Қазақстан ... ... ... ... жеке ... ... міндетті ұжымды ... ... ... ... ... құжаты болып табылады.
Ұлттық банк қормен бірлесе отырып, салымдарды ... ... түсу ... ... ... ... ерекше жыл, негізінен, 2001 жыл болып табылады.
Өйткені, бұл жылы халықтың қолындағы айналысқа түспей ... ... Банк ... ... ... ... ... қызметтер
атқарылды. Олар: депозиттің әр түрлерін ашу; депозиттер түрлері бойынша
ұтыс ... ... ... қоры ... ... көптеп
жүргізілуі және ең басты ...... ... ... ... ... банктерінің шоттарында сақталынып жатқан
заңдастырылмаған (легализацияланбаған) және көлеңкелі нарықта айналыста
жүрген ақша қаражаттарын легализациялық ... ... ... ... ... ... 2001 ... қаңтар айында ҚХЖБ-да халықтың барлық
салымдарының көлемі 35741568 мың ... ... оның ... ... ... ... 20060699 мың теңгені құрады. Бұл салымдардың жалпы
сомасындағы мерзімді ... ... ... 56,13% ... ... қормен сақтандырылған салымдар сомасы 20023186 мың теңгені құрап,
мерзімді депозиттердің ... ... ... ... ... ... ... бойынша аталған кезең мен 2002 жылдың қаңтарындағы
сәйкес мәліметтерді салыстыратын ... онда ... ... ... мың ... жетіп, оның ішіндегі мерзімді депозиттердің жалпы
сомасы 33536737 мың ... ... Бұл ... ... ... депозиттер үлесінің 63,57%-ті құрағанын көрсетеді. Сонымен бірге,
қор арқылы қайтаруды кепілдендіретін ... ... 22158597 ... құрап, мерзімді депозиттердің жалпы сомасындағы кепілдендірілген
депозиттердің үлесін 66,07%-ке жеткізді. Бұл көрсеткіш өткен кезеңде ... ал ... 34%-ке ... 66,07% -ті құрап отыр.
Сақтандыру жүйесінің алдыңғы қатардағы қызмет етіп жатқан қатысушы-
банктердің бірі ... 2001 ... ... ... ... ... 12584841 мың теңге болса, оның ... ... ... сомасы 10382039 мың теңгені немесе 82,5%-тін құрады. Ал
қор арқылы міндеттемелерді ... ... ... ... мың ... ... 97,32%-ті құрады.
Осы кезең мен 2002 ... ... ... ... болсақ, онда мына нәтижелерді көруге болады: жалпы ... 43673448 мың ... ... оның ... ... ... ... 39802828 мың теңгені немесе 91,14%-ті құрады. Ал ... жеке ... ... ... 23804349 мың ... ... құрады. Мерзімді депозиттердің көлемі 86,62%-тен 91,14%-ке
артып, ол мерзімді депозиттердің көлеміндегі сақтандырылған депозиттердің
үлесі 97,32%-тен 59,8%-ке ... ... ... ... ... барысында тағы бір
қатысушы-банктің депозит нарығындағы ... ... ... ... ... Ол – “Нұрбанк” ААҚ.
2001 жылдың бірінші қаңтарындағы сандық мәліметтер бойынша ... ... 1149417 мың ... ... оның ішіндегі мерзімді
депозиттердің көлемі 581863 мың теңгені немесе 50,62%-ті құрады. Мерзімді
депозиттер сомасындағы ... ... ... 394880 ... немесе 67,86%-ті құраған. Осы кезеңмен салыстырып қарайтын болсақ,
2002 жылдың ... ... ... ... ... ... ... сомасы 8561743 мың теңгені құрап, оның ішіндегі депозиттердің
көлемі 8263818 мың ... ... ... құраған. Ал мерзімді
депозиттердің көлеміндегі сақтандырылған депозиттер ... 4623769 ... ... ... ... Мұндағы айтып кетер ерекшелік: “Нұрбанк”
барлық қатысушы-банктер арасындағы ... ... ... ... жоғары болып тұрған (96,52%) және депозиттер нарығындағы айлық
қызмет көрсетуінің нәтижесінде 10 ... жуық ... ... ... ... ие ... банк.
Қатысушы-банктердің әрбірінің жеке тұлғалардың депозиттерін тарту
бойынша қызметтеріне талдау жасайтын болсақ, әртүрлі ... ... бір ... жай – ол әрбір ... ... ... өсіп отыруы.
Осы депозиттерді сақтандыру жүйесіне қатысушы-банктердің қызмет
етуіндегі кемшіліктеріне ... ... ... ... ... ... Ол – ... – “КөмірБанк” ААҚ. Бұл банктің банкрот деп табылып
жабылуы барысында, яғни 2001 ... 1 ... жеке ... ... бойынша жағдайы төмендегідей болатын: бұл банктер жеке
тұлғалардың жалпы салымдарының көлемі 1793897 мың теңгені құраған ... ... ... депозиттердің көлемі 1651212 мың теңге ... ... ... ... қор ... кепілдендірілген мөлшері 577716
мың теңге немесе 34,99% ... яғни жеке ... ... ... ( сақтандыру) қорының осы банк ... ... ... ... ... 577716 мың теңге болса, ал
қордың өтеуге арналған қаражаттар сомасы мұнан ... есе ... өз ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Қорытынды
Сақтандыру қорының қызметін теориялық және ... ... ... біз бұл ... ... етуіндегі әдістемелік және тәжірибелік
ұсыныстарды бергелі отырмыз.
Сақтандырылған депозиттерді өтеудің ... ... ... ... тұжырымының келесідей бір нұсқасы былай:
егер Ұлттық банк банкротқа ұшыраған банктің лицензиясының күшін ... сол ... ... ... ... ... қорына жаңа лицензия
береді, яғни банкротқа ... ... ... мен ... ... ... Бұл ... банктің функциясын қатаң ... ... ол жаңа ... ... ... жаңа ... ... болмайды. Оның негізгі қызметі – сақтандырылған салымшыларға
төлемдер ... және ... мен ... ... ... ... ... депозиттер бойынша төлемдер жүргізілгеннен кейін мекеме
жойылады.
ә)Банк-Мост-2. Салымшылардың ... ... үшін ... ... ... ... болып табылатын
депозиттерді міндетті сақтандыру қоры ... ... ... идеясы.
Банкротқа ұшыраған банктің лицензиясын ... ... ... ... жаңа ... ... береді. Бұл төлемдерін 30,60 немесе 90
күн ... ... ... ... ... ... ... Кейбір жағдайларда, банк агент талап ететін
шоттар мөлшері шектеулі болуы, ... жері ... ... ... ... болуы мүмкін. Сақтандырылған салымшылырға ... ... ... ... және шығынды-тиімді болуы мүмкін.
в) сатып алу әдісі және міндеттемелерді өзіне алу. ... ... ... ... ... ... өмір сүру деңгейін
бағалайды.
г)сақтандырылған салымдарды табыстау (Банк-агент). Біздің ... қор ... ... ... табыстауға құқығының
болуы. Бірақ та бұл ережелерге есеп жүргізіге, құжаттауға мүмкіндігінше
талаптың болмауы.
Пайдаланған әдебиеттер ... ... Б. ... ... и их ... // ... ... 2000.-№9.-
с. 21-22.
2. Алдабергенова А. С. Депозиты как показатель доверия ... ... ... ... НБ РК ... 132-136.
3. Алимухамбетов Н. Е. Как защищены ... ... и кто ... за их ... // Биен ... ... ... О. Когда деньги работают // ДН.-2000-№23.-с.3
5. Банки и ... дело / Под ред. ... Спб. ... ... операции Ч.1. Учебное пособие / Под ред. Лаврушина О. И. – М.
Инфра М. 1995.-с.96.
7. Банковская система в РК. ... ... «ARNA GOLD» ... ... А. ... ... ... // ДН 2000.-№12.-с.4
9. Жакыпова Ф. П. Некоторые аспекты ... ... ... // ... ... №3-4.- ... ... Ф. П. Развитие депозитного рынка в РК: Основные тенденции и
перспективы // Вестник КазГУ.2000.-№2.-с. 148.
11. ... Е. Где ... ... ... ... // АльПари. 2001.-№1-
2.-с. 67-69.
12. Интернет – сайт ОАО «Народный Банк Казахстана» // ... ... А.У. ... и ... депозитного рынка в РК //
Социально – экономические процессы в современном Казахстане в ... ... ... ... ... «Жас – ... ... 7-8 апреля – Алматы.2000.-с. 22-26.
14. Колесников Банковское ... ... ... ... Г. А. Депозиты в банковской системе Казахстана. // ... ... ... ... Г. А. ... основы развития депозитного рынка. //
Евразийское ... ... ... Л. Ж. ... и ... ... ... в РК.//
Экономические реформы: особенности переходного периода: Сборник научных
трудов ч.1. Алматы. 1999.-с.133-139.
19. Лим А. ...... ... ... // ... Казахстана.
2000.-№11-12.-с.69-70.
20. Маркова О. М. и др. Коммерческие банки и их ... ... ... ... ... и ... ... 1995.-с.288.
21. Миллер Р. Л. Депозитные финансовые учреждения.// Современные деньги ... ... ... – М. ... М». 2000.-с.117-142.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің депозиттік саясаты жайлы77 бет
Нарықтық экономика жағдайындағы коммерциялық банктердің несиелік саясатын жетілдіру жолдары41 бет
Коммерциялық банктің экономикалық тұрақтылығын күшейту жүйесінде оның депозиттік саясатын жетілдіру бойынша ұсыныстарды дайындау57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптас57 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясат қалыптасуының теориялық негіздері56 бет
Коммерциялық банкте депозиттік саясаттың қалыптасуы52 бет
Коммерциялық банктердің депозит операциялары74 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары59 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары жайлы68 бет
Коммерциялық банктердің депозиттік операциялары мен олардың дамуы55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь