Тұтыну қоры, қалыптастыру және пайдалану

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3


I МАҚСАТТЫ ҚАРЖЫ ҚОРЛАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.1 Қаржы қорларының экономикалық негізі мен қаржы қорларын қалыптастырудағы қаржы ресурстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

1.2 Қаржы қорлары және оларды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ...12



II ТҰТЫНУ ҚОРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУ ... ..19

2.1 Тұтыну қорының нарықтық экономикада және жалпы қоғамда қажеттігі мен маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19

2.2 Тұтыну қорын қалыптастыру және пайдалану ... ... ... ... ... ... .22




ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Қаржы – ақша қатынастарының ажырағысыз бөлігі, ол әрқашан экономикалық жүйе шеңберінде қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі субъектілері арасындағы бүкіл ақша қатынастарын емес, тек айрықша ақша қатынастарын білдіреді, сондықтан оның рөлі мен маңызы экономикалық қатынастарда ақша қатынастарының қандай орын алатындығына байланысты.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-ақша қатынастарының болуынан және қоғамдық дамудың қажеттiлiктерiнен туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау арқылы мемлекет пен шаруашылық жүргiзушi субъектiлердiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың жұмсалуына бақылау жасау. Экономикадағы ақша қорлары негізінен орталықтандырылған, яғни, мемлекеттік бюджет пен мемлекеттік қорлардың негізінде жинақталған ақша қорлары болса, ал орталықтандырылмаған ақша қорлары бұл қызмет етуші кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қорлары болып табылады. Ал ақша қорларының қалыптасуы ақша қаражаттарының қорларының қалыптасуының негізінде пайда болады. Осы жинақталған қаржы қоралы қаржы қатынастарын іске асырудың негізі болып табылады.
Өз кезегінде қаржы қорлары жинақ қорлары және тұтыну қорлары болып бөлінеді. Мұндағы жинақ қоры болашақтағы болатын тәуекелділіктер мен шығындардың орнын жабуға, ғылыми-техникалық өсуді қолға алуды және даму бағдарламаларын іске асыруды орындау үшін жинақталатын қаржылардан тұрады. Ал тұтыну қорлары еңбекақыға төленетін қаражаттар мен қызметкерлерді материалдық ынталандыру және әр түрлі әлеуметтік төлемдер үшін кәсіпорындар қарамағында қалатын таза табыстың бір бөлігі есебінен құрылады. Қордың қаражатттары қызметкерлердің жеке тұтынуына жұмсалады. Бұл қор арқылы әрбір жеке қызметкердің және ұйымның әлеуметтік мәселелері шешіліп, қызметкерлердің ынталы қызмет етуін қамтамасыз етеді.
1. “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
3. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс финансов. Учебник. – Алматы: Институт развития Казахстана, 2001. – 285с.
4. Мейiрбеков А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
5. Финансы, денги, кредит. Учебник. Под. ред. О.В. Соколовой. – М: ЮРИСТ, 2001. – 784 с.
6. Шуляк П.Н. Финансы предприятия. – Москва, - 2000 г.
7. Мельников В.Д. Ильясов К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы: 2001. – 252 с.
8. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. Налоги и налогообложение. Алматы, Рауан, 1995.
9. Журнал // Экономика и права Казахстана, 2007 г. № 7.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
............................3
I МАҚСАТТЫ ҚАРЖЫ ҚОРЛАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ЖЕТІЛДІРУ
……………………………….5
1.1 Қаржы қорларының экономикалық негізі мен ... ... ... ... ... ... қорлары және ... ... ... ... ҚОРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУ …...19
2.1 Тұтыну қорының нарықтық экономикада және жалпы қоғамда ... ... ... ... ... ... және ... …………………….22
ҚОРЫТЫНДЫ
.......................................................................
.....................25
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... – ақша ... ... ... ол ... ... ... қоғамдық ұдайы өндірістің түрлі субъектілері арасындағы
бүкіл ақша қатынастарын емес, тек айрықша ақша ... ... оның рөлі мен ... ... ... ақша
қатынастарының қандай орын алатындығына байланысты.
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – тауар-
ақша қатынастарының ... және ... ... қажеттiлiктерiнен
туындайды. Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды жасау
арқылы мемлекет пен ... ... ... ... ... қажеттiлiктерiн қанағаттандырып отыру және бұл ресурстардың
жұмсалуына ... ... ... ақша қорлары негізінен
орталықтандырылған, яғни, мемлекеттік бюджет пен ... ... ... ақша қорлары болса, ал орталықтандырылмаған ... бұл ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қорлары болып
табылады. Ал ақша ... ... ақша ... ... ... ... ... Осы жинақталған қаржы қоралы қаржы
қатынастарын іске асырудың ... ... ... ... қаржы қорлары жинақ қорлары және тұтыну қорлары болып
бөлінеді. Мұндағы жинақ қоры ... ... ... мен
шығындардың орнын жабуға, ғылыми-техникалық өсуді қолға алуды және даму
бағдарламаларын іске асыруды ... үшін ... ... ... ... ... ... төленетін қаражаттар мен қызметкерлерді
материалдық ... және әр ... ... төлемдер үшін кәсіпорындар
қарамағында қалатын таза табыстың бір бөлігі есебінен құрылады. ... ... жеке ... жұмсалады. Бұл қор арқылы әрбір
жеке қызметкердің және ұйымның ... ... ... ынталы қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Сондықтан мен курстық жұмыстың тақырыбын «Тұтыну ... ... ... деп ... ... ... ... саласы мемлекеттің
және шаруашылық жүргізуші ... ... ... үздіксіз
қалыптасып отыруын, осы қорларды қалыптастырудағы ақша ... ... ... ... ... ... ... қоғам және экономикалық даму, жеке тұлға үшін қажеттігін, ... ... ... үшін ... ... қалыптастырудың негізін
және қаржы ресурстарын қарастыру болып табылады.
I МАҚСАТТЫ ҚАРЖЫ ҚОРЛАРЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ СИПАТЫ ЖӘНЕ ... ... ... ... ... ... мен қаржы қорларын
қалыптастырудағы қаржы ресурстары
Қаржының экономикадағы басты қажеттiгi объективтi мән-жайдан – ... ... ... және ... дамудың қажеттiлiктерiнен
туындайды.
Қаржының басты арналымы – табыстар мен ақшалай қорларды ... ... пен ... ... ... қаржы ресурстарына деген
қажеттiлiктерiн қанағаттандырып ... және бұл ... ... ... ... ... ақша ... қозғалысында көрінуі оның
маңызды ерекше белгісі болып табылады. Ақша қорлары, істің шын ... ... ... ... ... жұмсауға арналған мақсатты ақша-қаржы қорлары қоғамдық өндіріс
қатысушыларының барлығында, өндірістік емес сферада қаржылық ... ... ... ... ... іс-қимылдың амалдары
ретінде директивалық, яғни қажетті, сөзсіз болатын міндетті сипатты игеріп
алады, мұның өзі экономиканы реттеудің қажеттігімен және ... ... ақша ... көлемі мен оның бағыттарын алдын ала
қарастыру қажеттігімен ... ... ... ... ақша ... ... тұратын ерекшелігі
сол, олар экономиканы ... ... ... ақша ... бір ... ... негізінде жасалынады. Кез ... ... ... ... Салалық қаржыларда қорлардағы ақша
қаражаттарының ... ... ... ... ... ... өнім мен ... табысты арттыру қаржы ресурстары
өсуінің басты шарты болып табылады. Қаржы ресурстарында негізгі орынды ... ... ... ... ... салық, акциздер, кеден төлемдері,
жарналар нысанындағы) және амортизациялық аударымдар алады.
Қаржы ресурстарының қаржы қорларынан айырмашылығы бар. ... ... ... қор) – ... ... ... ... бір
қажеттіліктерді қанағаттандыруға пайдаланылатын мақсатты ақша қаражаттары.
Біріншіден, қаржы ресурстары деп ақша ... ... ... ... ... ... субъектінің мұндай қаражаттарды жасау
мүмкіндіктерін түсіндіреді. Екіншіден, ... ... – бұл ... ... ... босалқы қорларындағы «байланылған» қаражаттар,
сондай-ақ әлі мақсатты белгілі бір бағыттылығы қорлар бойынша қалыптаспаған
ақша қаражаттары.
Мысалы ақша қаражаттарының бір ... ... қор ... болмайды
– бұлар шаруашылық органдарының олардың шаруашылық әріптестері ... ... ... және ... ... басқа
шарттарын бұзғаны үшін алатын айыппұлдарды, ... ... ... ... оның екі жағын ажырата білген жөн.
1. Шаруашылық практикасында «қаржы ресурстары» ұғымы деп ... ... ... бір кезеңдегі барлық ақша
қаражаттарының кірістері мен қорланымдарының жиынтығын, яғни ақша ... ... ақша ... резервтерін айтады. Бұл шаруашылық
жүргізудің шаруашылқ есеп практикасы ... ... ... ... банктегі оның шотындағы белгілі бір күндегі ақша
қаражаттары, олар кәсіпорынның меншікті ... ... ... ... қарамастан оның барлық нақты қаржы ресурстарын құрайды.
Өз кезегінде мемлекеттің ... ... ... көзін
мемлекеттік бюджет құрайды. ... - ... ... ... iске асыруды қаржымен ... ... ... ақша ... байланыстардың орасан зор әр алуандығына жеке ... ... ... оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық ... ... ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ерекше саласын құрайды және ... ... ... орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен ... ... ... қатынастарының бұл жиынтығы
«мемлекеттік бюджет» ұғымының экономикалық мазмұныны құрайды.
Мемлекеттiк ... - ... ... ... операцияларды есепке
алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ... пайдаланылатын және бекiтуге жатпайтын ... ... ... ... ... бюджеттің
объективті сипаты бар. Бөлудің дербес сферасы ретіндегі оның өмір сүруінің
объективті ... ... ... өндірістің қажеттіліктерімен,
мемлекеттің табиғатымен және функциясымен байланысты. Бұл ... ... ... ... Ақша ... ... ... шаруашылық ауқымында үздіксіз ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
үшін қажет.
Сөйтіп, объективті бөлгіштік қатынастардың ... ... ... құндық бөліністің ерекше бөлігі ретінде ... ... ... ... ...... ... қызмет етеді, экономикалық категория
ретінде көрінеді.
Қаржы қатынастарының ... бір ... ... ... ең ... ... ... категориясынан ажырататын өзгеше белгілер
тән: бюджет қатынастарының бөлгіштік сипаты бар, әрқашан ақша ... ... ... ақша ... қалыптастырумен және пайдаланумен
қосарлана жүріп отырады. Сонымен бірге бюджет ... ... ... ... тән, ... ол қаржымен ортақ өзгеше белгілердің
шеңберінен ... ... ... меншікті капиталының маңыздылығы зор.
Себебі ол осы кәсіпорынды ашудағы негізгі соманы ... және ... ... ... етуін қамтамасыз етеді. Яғни қызмет етуші
корпорациялардың материалдық және ... ... ... меншікті
капиталдары болады. Осылардың бір бөлігі айналым активтеріне ... ... ... ... ... ... ... сала пайда болатын
жарғылық қор негізінде көрініс табады. Бұл жарғылық ... ... ... ... және ... ... затттай салымдары арқылы іске асады.
Бірақ нарықта бізге белгілі шаруашылық қызмет етуші ... ... мен ... ... ... активтерінің күнделікті
сұранысын қамтамасыз ете алмауы мәсеесі туындайды. Бұл кезде олар қызмет
процесіне ... әр ... ... ... тартуға ынталы болады және
мұндағы негізгі несиелерге ... ... ... ... ... ... капиталдың ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып,
несие берушілер мен қарыз алушылар арасындағы несиелік несиелік ... ... ... ... және жеке ... ... бос
қаражаттары мен табыстары экономикалық жүйе ... ... ... және ... ... ... білдіретін ссудалық капиталға
айналады.
Несие мен ... ... да ... ... бар. ... - ... ... құрайтын көзі ретінде барлық ... ... әр ... ... ... және сондай-ақ ... бір ... ... кең ... ... ... ... ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын ... ... бір ғана ... ... ... ... айналым активтерін қалыптастыруда басқа да
салымдардың маңыздылығы зор. Бұл корпорация қызметінің салымдарына: шетел
және отандық инвестициялар, әр ... ... ... ... қаржылар
және тағы басқа ұйымдардан немесе жеке ... ... ... жатады. Корпорацияға мұндай ірі көлемдегі инвестициялар бірақта
негізінен ... ... ... ... өндірісті кеңейтуге
пайдаланылады, ал айналым активтерін қалыптастыруда ... ... ... көздерінің алатын үлесі басым болып табылады.
Сол секілді мемлекеттік бюджетте шоғырланған ... ... ... ... ... ... ... бөлудің нәтижесі болып
табылатындығына қарамастан мемлекеттің әрбір нақты күндегі қаржы ресурстары
болып табылады.
2. Егер жиынтық ... (c+v+m) ... және ... оның бөлінісіне және бұл процестегі орнына сүйенсек, онда қаржы
ресурстарының ұғымы басқаша көрінеді. Егер ... ... ... тастасақ, онда қаржы ресурстарының ұғымы тікелей мемлекет пен
кәсіпорындарда оларға жүктелінген функцияларды ... үшін ... ... ... қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың бір ... ... ... ... арнайы мақсаттағы арналымның
ақша қорлары арқылы жүзеге асырылады. Қаржы қорлары ... ... ... ететін ақша қорларының бүкіл жүйесінің құрамды бөлігі. Қаржы
ресурстарын ... қор ... ... ... ... ... объективті түрде алдын-ала анықталады және қор емес нысанымен
салыстырғанда оның бірқатар артықшылықтары бар.
Қаржы мен қаржы ресрустары ... ... ... Қаржы ресурстары
өзінше қаржының мәнін анықтамайды, оның ішкі мазмұнымен қоғамдық ... ... ... тап ... ... ... бөлу және пайдалану
негізінде туындайтын қоғамдық қатынастарды зерделейді; ол қаржы қатынастары
дамуының заңдылықтарын зерттейді.
Қаржы ... ... ... ... 50% құрай отырып, мемлекеттің
қаржылық қуатының көрсеткіші болып табылады. Қоғамдық өнім мен ... ... бөлу және ... бөлу ... ... ... олар
түпкілікті пайдалануға, яғни негізгі құрал-жабдықтарды толтыруға, ұлғаймалы
ұдайы өндірісті қамтамасыз етуге және ... ... ... ... материалдық ресурстардың бір бөлігінің
ақша көрінісі болып табылады. Қоғамдық өндіріс процесінде қаржы ресурстары
неғұрлым көп ... ... ол ... ... үшін ... ... ... бүкіл ұдайы өндірістің тиімділігін арттыру проблемасын ... ... ... ... тездету ұлттық шаруашылықта қаржы
ресурстарын тиімді пайдалануға байланысты.
Қаржы ресурстарының ... ... ... ... (қаржы
ресурстары мен мемлекеттің шығыстары балансында) қамтып көрсетіледі. Алайда
баланста кредит ресурстарының бір бөлігі де ... ... ... құрамында олардың аса маңызды екі бөлігін бөліп
көрсетуге болады:
1) Мемлекеттің ...... және ... ... ... ... заңнамалық тәртіппен бекітіледі және
мемлекеттің функцияларына сәйкес жұмсалынады. Мемлекеттің ... ... ... салықтар, қарыздар мен лотереялар,
мемлекеттік меншіктен түсетін түсімдер, сыртқы көздерден түсетін түсімдер;
2) ... тыс ...... ... субъектілердің
қарамағында болады. Олардың пайда болуы мемлекеттің мақсатты шығыстарымен
байланысты. Бюджеттен тыс ... ... ... қорлар, арнаулы қаржы
сметалары, қащыналық шоттар түрінде болып келеді. Бұл қорлардың қаражаттары
экономиканы мемлекеттік реттеудің мүмкіндіктерін ... ... ... ... ... ... ... жалпы сомасын
жасыруға, қаржылық бақылауды әлсіретуге, нағыз қаржылық жағдайды ... ... ... тыс ... ... сомасын анықтау қиын,
өйткені ол көптеген қорлар мен сметалар арасында шашырап кеткен.
Қаржы ресурстарының бір бөлігі кешенді түрде ... ... ... ... қалыптасады. Мәселен, шаруашылқ ... өнім ... ... ... және ... ... сай ... “c” және “v” элементтерінен салықтар, алымдар және
арнаулы қорларға төленетін аударымдар, жер қойнауын ...... ... ... ... ... салық,
мемлекеттік баж, ластаушы ... ... мен ... үшін ... және ... ... ресурстар
қалыптасады. Ал жекешелендіруден түсетін түсімдер сияқты түрінің көзі
ұлттық байлық, яғни ... ... ... ... есептеледі.
Сондай-ақ мемлекеттік кредит жолымен тартылған қаражаттар ... ... ... көзі ... ... Қазақстан
Рсепубликасының қаржы ресурстарының құрамында ең үлкен үлес салмақты табыс
алынатын айта кеткен жөн.
2. Қаржы ... және ... ... ... мен ... қатынастарының пайда болып, іс-әрекет ететін орны
ақшаның нақтылы қозғалысы ... ... ... ... бөлу ... табылады. Мұнда жалпы қоғамдық өнімнің құны және оның маңызды бөлігі
... ... ... бөлу ... ұшырап, мақсатты арналым мен
субъектілер бойынша бөлінеді. Бұл процестің ... құн оны ... – с, v және m-ге ... Яғни өндіріске жұмсалынатын
өндіріс құралдары ... (с) орны ... ... жалақысы
(v) төленеді және қосымша өнім (m) алынады. Тап осы қосымша өнім ... таза ... ... ... ... қоғамдық өнімнің бұл бөлігі
қаржы қатынастарының мәнін және ... ... ... құрайды.
Қосымша өнім мемлекеттің қатысуынсыз болатын қаржы қатынастарының негізгі
объектісі болып табылады, ол ақша ... ... ... ... ұдайы
өндіріс процесін және мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ... ... ... ... үш ... ... қалыптасады және оларға сәйкес ақша қорлары ... ... ... ақша ... ... ... ...
қаражаттардың мақсатты арналымына қарай ұсақтандыруға немесе керісінше
ірілендіруге, өндірістік және өндірістік емес ... ... ... олар ... ... ... ... жұмсалады.
Материалдық өндірісте жасалынған құнның едәуір ... ... ... ақша нысанындағы өздігінше қозғалыс мемлекеттің
кірістері ... ... ... ... сферасына қосылады.
Экономиканың бастапқы буындарының ... ... ... ... ... ерікті төлемдер – қарыздар, лотереялар,
мемлекеттің қатысуымен ... ... ... ... ... бір ... ... Қаражаттардың бір бөлігі қор және
қор емес нысандарда әр түрлі төлемдер, ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен халықтан түседі.
Орталықтандырылған ақша қорларын – ... ... ... ... әр ... бюджеттен тыс қорларды қалыптастыру арқылы
мемлекет деңгейіндегі қаржы қатынастарының нысандары ... ... ... ... ақша ... мен қорларының қозғалысы мемлекеттік ұзақ
мерзімді мақсатты бағдарламаларды - өндіргіш күштерді ... ... ... ... және ... бағдарламаларды жүзеге асыруға
қолданылады.
Ақша қаражаттарын басқаруда ... ... ... ... ... ... ... және ұйымдастырудың негізі болып
табылатын ақша қорларын және ақша ... ... мен ... ... ... ... ... жақтаушылар қаржының
экономикадағы келесi үш қызметiн көрсетедi:
1. Ақшалай табыстар мен қорларды жасау;
2. Ақшалай табыстар мен қорларды пайдалану;
3. Бақылау қызметi.
Мемлекет және ... ... ... ... ... ... ... жиынтық өнiм және өзiндiк өнiм құнының бiр
бөлiгiн алып немесе тартып отырады. Бұл ... ... ... қаржы
қорларын жасау арқылы жүзеге асады.
Осы жиналған немесе тартылған ақша қорларын ... ... ... ... ... ... ... мен қорларды пайдалану арқылы
жүзеге асырылады. Әрине жоғарыда аталған ... ... ... ... және ... ... ... жүзеге аспайтын
белгiлi бiр экономикалық жүйе болып ... ... ... ... ... және өндіріс түрлері
арасында, экономикалық субъектілер: мемлекет, кәсіпорындар және халықтың
арасында ақшалай қаражаттар мен ... мен ... бөлу іске ... бөлу ... ақша қаражататрын оның артық саласынан экономиканың
дамуы үшін қажетті және қаржылық ... ... ... ... ақша
қаражаттарын қорландыру арқылы бөлу мен қайта бөлуді айтамыз. ... ... ... жүзеге асыруда мемлекеттік бюджет пен
бюджеттен тыс қорлардың орны ерекше болып табылады.
Қаржылық байланыстардың орасан зор әр ... жеке ... ... ... ... ... ... көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық ... ... ... қалыптасатын қаржы қатынастары жалпы қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ... ... ... және ... қажеттіліктерді
қанағаттандыруға арналған орталықтандырылған ақша ... ... ... ... болады. Қаржы қатынастарының бұл жиынтығы
«мемлекеттік бюджет» ... ... ... ... ... - ... өзара өтелетiн операцияларды есепке
алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ... ... және ... жатпайтын жиынтық
бюджет.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында экономикалық және әлеуметтік
салаларды қаржыландыруда бір ғана ... ... ... ... Бұл мәселені шешуде бюджеттен тыс қорлардың маңыздылығы ерекше.
Орталықтандырылмаған қаржы ресурстары есебінен жасалатын ақша қорлары
қызметкерлерді әлеуметтік ... ... ... жағынан
ынталандыруға, жаңа күрделі жұмсалымға, айналыс қаражаттарын ... ... ... ... қорғау шараларын
жүргізуге бағытталады. Бұл ... ... ... ... ... ... асыру микродеңгейдегі ұлғаймалы ұдайы
өндіріс процесін ақша қаражаттарымен қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... мұндай тәртібі объективті және
меншік нысандарына тәуелсіз болып табылады.
Бюджеттен тыс қорлар – мемлекеттің ... ... ... ... ... мақсаттарға пайдаланылатын ақша ресурстарының
жинақталған көздері болып табылады. ... ... ... тыс ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыруды
қаржыландыруға бағытталатын қаржы ресурстарын шоғырландыру үшін ... ... бөлу ... ... ... ... өту ... халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуі жағдайында
оны неғұрлым сенімді және тиімді ... ... ... ... кейбір шығыстарды бөлу және оларды жабудың көздерін межелеу
қажет болды. Бұл міндеттерді ... ... ... сақтандыру
қорының, Халықты әлеуметтік қорғау қорларының, Жұмыспен қамту қорларының
құрылуын ... ... Бұл ... ... ... дағдарыстық
кезеңінде уақытша қызмет етті.
Қорларды қалыптастыру кезінде шаруашылық жүргізу субъектілеріне
қайтарылмайтын ... ақша ... бір ... ... ... ... Қорларға аударылатын аударымдарды өнімнің өзіндік құнына
жатқызған жағдайда ... бұл ... баға ... ... ... бұл ... жалпы қоғам шегеді. Бюджеттен тыс қорлар арқылы қаржы
ресурстарының едәуір ауқымы қайта бөлінеді. Қазақстан Республикасында ... ... ... ішкі ... 10-12% ... құрайды.
Шаруашылық-қаржы қызметі процесінде кәсіпорындар мен ұйымдар қаржы
қорларын – ... бір ... ... ақша ... ... ... ақша қаражаттары үнемі қозғалыста
болады: түседі, қорланады, жұмсалады.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржы тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... өндірістік, шаруашылық және
әлеуметтік қызметіндегі мақсат-міндеттеріне ... әр ... ... Өздерінің қызметтерінің орындалуына немесе экономикалық
жағдайдың өзгеруіне қарай кейбір ... ... ... ... өз уақытында экономика үшін маңызы жоғары болып табылады.
Елімізде дағдарыстық және ... ... ... ... мен ұйымдарды
экономикалық ынталандыру қорлары – материалдық көтермелеу қоры, өндірісті
дамыту қоры, әлеуметтік даму ... ... ... Сол ... мен ... ... сапалық сиапттағы ... ... ... ... қаржы көмегін көрсету үшін
орталықтандырылған қаржы қорлары құрылды: ғылым мен ... ... ... ... ... қорлары, бағаны реттеу қоры және
т.б.
Экономиканың негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта ... ... ... ... ... отыр. Себебi, өнеркәсiп кез-
келген мемлекет ... түп ... ... ... оны ... көтеру үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен қамтамасыз ету
бәсекеге қабiлеттi тауар өндiруге мүмкiндiк берерi сөзсiз.
Сурет-1 – Айналым активтерінің негізгі құрамы
Мұндағы ... ... ... ... және қосымша
матеориалдардан, жартылай фабрикаттардан, жанар-жағармай және тағы басқа
материалдардан құралады. ... ... ... ... ... ... айналым қорларының мардымсыздығы және ... ... ... ... ... ... ... отандық өндірісте қызмет
ететін көптеген кәсіпорындар шетелдік айналым қорларымен қызмет етеді және
осының әсерінен нарықтағы баға ... ... Осы ... ... ... өндірістің айналым қорлары мәселесінің салдарынан айналым
қорларының өңделген түрінің басым көпшілігі импортталады, ал отандық ... ... ... шығарылуда.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін неғұрлым маңыздылары
мына ... ... ... ... ... ... ... қоры,
тұтыну қоры, еңбекке ақы төлеу қоры, валюталық қорлар.
Бүгінде акционерлік ... ... ... ең ... мөлшері
қоғамның жарғылық капиталының ең төменгі мөлшері тиісті қаржы ... ... ... ... ... ... ... айлық есептік көрсеткіштің 50000 еселенген мөлшерінде болады.
Осы баптың бірінші бөлігінде ... ... ... ең ... бойынша белгіленген талаптар өз ... ... қоры ... ... ... қоғамға қолданылмайды.
Қоғамның жарғылық капиталы құрылтайшылардың ... ... ... ... құны бойынша және инвесторлардың осы ... ... ... айқындалатын орналастыру бағалары бойынша
төлеуi арқылы қалыптастырылады және ол ... ... ... ... Акцияның құрылтайшылар алдын ала енгiзетiн төлем
мөлшерi қоғамның ... ... ең ... мөлшерiнен кем болмауға
және оны құрылтайшылар қоғам заңды тұлға ... ... ... ... отыз күн iшiнде толық төлеуге тиiс. ... ... ... қоғамның жарияланған акцияларын орналастыру арқылы жүзеге
асырылады.
Кәсіпорындардың қарамағында қалатын қаражаттардың негізінде, яғни
салықтар мен ... да ... ... ... ... ... қорлар –
тұтыну және қорлану қорлары болып табылады.
Қорлану ... ... ... ... ... негізгі капиталды қалпына келтіруге жұмсалатын амортизациялық
аударымдар;
• банктердің ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары.
Яғни, қорлану қоры ұлғаймалы өндірісті қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... ... дамытуға жұмсалады.
II ТҰТЫНУ ҚОРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӘНЕ ПАЙДАЛАНУ
2.1 Тұтыну қорының ... ... және ... ... ... ... мен ... қаржы тәжірибесінде кәсіпорындардың, жеке
саланың немесе бүкіл ұлттық шаруашылықтың өндірістік, шаруашылық және
әлеуметтік ... ... ... әр ... ... ... ... немесе экономикалық жағдайдың
өзгеруіне қарай кейбір қорлар ... ... ... ... ... шығу сияқты үздіксіз қозғалыста болып табылады.
Нарыққа өту кезінде халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуі жағдайында
оны ... ... және ... ... ... ... ... кейбір шығыстарды бөлу және оларды ... ... ... ... Бұл ... Зейнетақы қорының, Әлеуметтік сақтандыру
қорының, Халықты әлеуметтік қорғау қорларының, Жұмыспен қамту қорларының
құрылуын ... ... Бұл ... ... ... ... уақытша қызмет етті.
Қорларды қалыптастыру кезінде ... ... ... ... ақша ... бір ... ... қосымша
міндеті жүктеледі. Қорларға аударылатын аударымдарды өнімнің өзіндік құнына
жатқызған жағдайда құнның бұл бөлігі баға ... ... ... бұл ... ... ... ... Бюджеттен тыс қорлар арқылы қаржы
ресурстарының ... ... ... ... ... ... қайта
бөлудің ауқымы елдің ішкі өнімінің 10-12% пайызын құрайды.
Шаруашылық-қаржы қызметі процесінде кәсіпорындар мен ұйымдар қаржы
қорларын – ... бір ... ... ақша ... пайдаланады. Қорлардағы ақша қаражаттары үнемі ... ... ... ... мен ... ... тәжірибесінде кәсіпорындардың, жеке
саланың немесе бүкіл ... ... ... ... ... ... мақсат-міндеттеріне қарай әр түрлі қорлар
пайдаланылады. Өздерінің ... ... ... ... ... ... кейбір қорлар жойылса, кейбірі өзгертіліп,
кейбіреулері өз уақытында экономика үшін маңызы ... ... ... ... және ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдарды
экономикалық ынталандыру қорлары – материалдық ... ... ... ... ... даму қорлары жұмыс істеді. Сол жылдары
министрліктер мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпоырндарға қаржы көмегін көрсету ... ... ... ... ғылым мен техниканы дамытудың
бірыңғай қоры, экономикалық ынталандыру қорлары, ... ... қоры ... негiзгi секторы болып саналатын өнеркәсiптi қайта ... ... ... талабы болып отыр. Себебi, өнеркәсiп ... ... ... түп қазығын құрайды десек, оны жоғары
деңгейге көтеру үшiн инновациялық-инвестициялық ресурстармен ... ... ... ... ... ... берерi сөзсiз.
Кәсіпорындар мен ұйымдардың жұмыс істеуі үшін ... ... ... болып табылады: жарғылық, резервтік капиталдар, қорлану қоры,
тұтыну қоры, еңбекке ақы ... ... ... және ... ... дербестігі жағдайында басқа да мақсатты қаражат қорлары
құрылуы мүмкін, мысалы, медициналық сақтандыру қоры, ... ... ... ... ... ... ... қорлар және
басқалары.
Тұтыну қоры мыналарды қамтиды
• бүкіл қызметкердің (өндірістік және өндірістік емес) ... ... ... ақшалай төлемдер, соның ішінде жылдың қорытындысы бойынша сыйақылар;
• еңбегі үшін ... ... ... ... ақша ... ... қаражаттар;
• материалдық көмек;
• еңбек және әлеуметтік жеңілдіктерді белгілеуге жұмсалатын қаражаттар;
... ... мен ... бойынша мүлікке төленетін
табыстар (дивидендтер, пайыздар);
• оңтайландырғыш ұсыныстар, өнер табу және ... ашу үшін ... ... ... да жеке ... ... Тұтыну қорын қалыптастыру және пайдалану
Тұтыну қоры еңбекақыға ... ... мен ... ... және әр ... ... ... үшін кәсіпорындар
қарамағында қалатын таза табыстың бір ... ... ... ... ... жеке ... жұмсалады.
Бюджеттен тыс қорлар мынадай белгілер бойынша сыныпталады: мақсатты
белгісі бойынша - әлеуметтік (зейнетақы ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоры, жұмыспен
қамтуғажәрдемдесу қоры), ғылыми зерттеу және табиғат ... ... ... және ... қорғауға жәрдемдесу қороары, мәдени арналым және әлеуметтік
қорларжатады. Басқару деңгейі бойынша – мемлекетаралық, ... ... ... ... ... өзі ... ... тыс қорлар және
мемлекеттік емес қорлар болып бөлінеді. Мұндағы тұтыну ... ... ... ... және ... салада тұтынуға байланысты
болатын қаржылық ... ... беру үшін ... ... ... көрсетілетін қорларды айтамыз. Мұндай мемлекеттік және бюджеттен тыс
қорлар маңызды болып табылатын ... ... Ал ... ... ... бір ... ... асыруға байланысты құрылған қаржы
қорлары мен кәсіпкерлік-ұйымдық нысандағы қорлар арқылы іске асады.
Ұйымдық жағынан қорлар ... ... ... ... болады, мұның өзі қаржы ресурстарының оқшауланған бөлігін
басқаруға, олардың ... ... ... бақылау жасауға мүмкіндік
туғызады. Бюджеттен тыс ... ... ... ... ... ... басқарып ұйымдастыруға жағдай жасайды:
дүниежүзілік практикада қорларды басқару автономды ... ... ... басқарудың мемлекеттік органдарына мақсатты ... тез ... ... өзгеруіне дер кезінде құлақ асуға
мүмкіндік береді.
Елімізде бюджеттен тыс қорлардың ... ... ... қалыптасуын
негізінінен әлеуметтік арналымдағы қорлардың мысалында атап өтсек болады.
Оларға:
• Зейнетақы қоры;
... ... ... ... ... қастуға жәрдемдесу қоры;
Сонымен қатар шаруашылық жүргізуші әрбір кәсіпорын немесе ... ... ету ... ... ынталандыру мақсатында
сыйақыларды, дивидендтерді, ... ... ... ... ... байланысты көиек қаржыларды қалыптастыру үшін
кәсіпорынның жекелеген тұтыну қорын қалыптастырады. Бұл ... ... үшін ... ... ... азаматтар міндетті әлеуметтік
аударым сомаларын нормативтер бойынша аударып отырады. Сондай-ақ қоғамның
қаржылық қолдауды қажет ететін ... ... ... ... ақы төлеу қорларынан 5% аударым жасалынады және міндетті ... ... ... ... ... ... қорына – 85% (немесе еңбекақы қорының 25,5%);
▪ Міндетті медициналық сақтандыру ... – 10% ... ... қорының 3%);
▪ Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына – 5% ... ... ... ... ... жәрдемдесудің мемлекеттік қоры шаруашылық жүргізуші
субъектілердің, жұмыс берушілердің еңбекақы ... 2% ... ... ... ... ... ... Бюджет мекемелері,
ауған-мүгедектер қоғамдары, Қызыл жарты ай мен ... ... ... ... ... ұйымдары үшін жарналардың мөлшері 1% болып келеді.
Мылқаулар, мүгедектер және зағиптар қоғамы ұйымдары қорға жарна ... ... ... қорларды қалыптастыруға аударылған
қаражаттардың аударымдарын ... және жеке ... ... мен ... немесе айналым шығындарына қосып, өнім, жұмыстар, қызметтер
көрсетудің өзіндік ... ... ... әлеуметтік арналымның қорларын қалыптастыруға басқа
көздердің қаражаттары бағытталып отырады:
• Мемлекеттік бағалы қағаздарға бос ... ... ... ... мерзімде жарналар төленбеген жағдайдағы есептелген өсімпұл
сомасы;
• Қажетті жағдайларда – бюджет қаражаттары мен банк ... ... ... қорының қаржыларынан үлес ұсынуларын
атап өтуге болады.
Халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қоры ... ... ... ... қайта даярлау мен қайта ... ... ... үшін қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыруды
қаржыландырып отырады.
Әлеуметтік сақтандыру қоры ... ... ... ... және босануы жәрдемақыларды, сауықтыру сипатындағы қызметтер
көрсетуді төлеуді ... ... ... ... ... қатынастарының материалдық-
заттық көрінісінің негізі болып табылады. Себебі, қаржы қатынастары
өздерінің ... ... ... ... ... ... ... өз кезегінде қаржы қорлары ақша қаражаттарының ... ... ... ... ... ... мен ақша ... белгілі бір
мақсаттарды бір-бірімен тығыз байланыста болады.
Қаржы ... ... ... ... ... ... бюджет пен мемлекеттік негізде құрылған қорлардың
қалыптасуы, оларды ... ақша ... ... ... ... ... екінші сфера, яғни, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... қалыптасады.
Кәсіпорындардың қарамағында қалатын қаражаттардың негізінде, яғни
салықтар мен басқа да ... ... ... ... кешенді қорлар –
тұтыну және қорлану қорлары болып табылады.
Мұндағы тұтыну қорының негізінде қорытындылап келсек ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу; ақшалай
төлемдер, соның ішінде жылдың қорытындысы бойынша сыйақылар; материалдық
көмек; еңбек және ... ... ... ... қызметкерлердің акциялары мен салымдары ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Бүгінгі таңда ұлттық экономикада қаржы қорларын ... ... ... ... тұтыну қорының негізінде қазіргі
кезде басты жұмсалымдар болып әр ... ... мен ... үшін ... ... ... ... жастардың тұрғын үй алуы және
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... немесе оларға материалдық көмек көрсету сияқты шаралар іске
асырылуда.
Қолданылған әдебиеттер
1. “Халықты ... ... ... ... ... 2001 жылғы
23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар.
2. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ...... 2003. – 448
бет.
3. Мельников В.Д. Ли В.Д. Общий курс ... ...... ... ... 2001. – ... ... А. Қ., Әлiмбетов Қ.Ә. Кәсiпорын экономикасы: Оқу құралы.
– Алматы: Экономика, 2003. – 252 бет.
5. Финансы, денги, кредит. ... Под. ред. О.В. ...... 2001. – 784 с.
6. Шуляк П.Н. Финансы предприятия. – Москва, - 2000 ... ... В.Д. ... К.К. Финансы. Учебник для вузов. – Алматы:
2001. – 252 с.
8. Ильясов К.К., Зейнелғабдин А.Б., ... Б.Ж. ... ... ... Рауан, 1995.
9. Журнал // Экономика и права ... 2007 г. № ... ... ... қаражаттары
Айналым қорлары

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Көлік инфрақұрылымы18 бет
Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі көлік стратегиясы96 бет
Тұрғын үй де — ұлттық байлық5 бет
Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орны50 бет
"Қазақстандағы және дамыған мемлекеттердегі тұтыну себетін, күнкөріс минимумын, ең төменгі еңбекақыны талдау"4 бет
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
Ақтөбе нарығындағы тұтынушылардың мінез-құлқын талдау60 бет
Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиелері8 бет
Ет өнімдерінің тұтынушылық қасиеттері мен тағамдық құндылығы19 бет
Коммерциялық банктердің тұтынушыларды несиелеу19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь