Ойлау және логика

І. КІРІСПЕ

ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ

а) Ойлау туралы ілім

б) Ойлау және логика.


ІІІ. Қосымша бөлім
а)Ойлау процестері


IV. ҚОРЫТЫНДЫ
Адамзат баласы өмірінде әр түрлі мәселелерге кезігеді. Бұл мәселелер мен күрделі істерді шешу жолында кездесіп отыратын қиыншылықтар коршаған орта-мызда бізге әлі де беймәлім кұбылыстар мен сыры ашылмаған нәрселердің, кеп екендігін көрсетеді. Соған орай, біз дүниенің сыр-сипатын ұғыну үшін заттар мен құбылыстардың өзара қатынастарының құпиясын тереңірек білуді, оларды ашып көрсетуді мақсат етеміз. міне, осындай мақсат-мүдделерге жету жолында әрбір адам өзінін, іс-әрекетінде заттар мен құбылыстардың белгісіз қасиеттерін, ерекшеліктерін кездестіріп отырады, өзінін, бұрынғы тәжірибесі мен білімінің, шама-шарқының жеткіліксіздігін аңғарады. Өйткені, әлем шексіз, соған орай дүниені танып білу де шексіз. Адамның ойы сол шексіз әлемдегі нәрселердің сырын, кұпиясын білуге бағытталады. Әрбір адам ойланып-толғанғанда өзіне беймәлім нәрселердін сырын ашып, жаңалықты біледі. Мысалы, оқушы оқу матерналының мәнін тусініп, есеп шығаратын болса, мұның өзі оған жаңалық ашқандай болып керінеді
Ойлау дегеніміз — әлеуметтік жағдаймен ұштасқан, тілмен тығыз байланысты психикалық процесс, сол арқылы болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы және жанама бейиеленуі. Бұл бейнелену адам ойының талдау және біріктіру әрекеттері арқылы танылады. Бір сөзбен айтқаида, ойлау — сыртқы дүннедегі болмыстың жалпы жанама жолмен біздін санамыздағы ең биік сатыдағы бейнесі. Ойлау адамньщ өмір тәжірибесі мен практикалық іс-әрекеттері нәтижесінде пайда болып, тікелей сезім процесінің шеңберінен әлдеқайда асып түседі.
1. …. ТґрЈынбаев «Логика» Алматы «Бiлiм» 2008
2. Р.У. Искакова «Логика» Алматы «Данекер»1999
3. …. ТґрЈынбаев, Т. Есiмханов, Д. Раев. 2008
4. С.Б. Булекбаев «Логика» Алматы «Галым»2006
        
        Жоспар:
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
а) Ойлау туралы ілім
б) Ойлау және логика.
ІІІ. ... ... ... ... баласы өмірінде әр түрлі мәселелерге кезігеді. ... мен ... ... шешу ... ... ... ... орта-мызда бізге әлі де беймәлім кұбылыстар мен сыры ашылмаған
нәрселердің, кеп екендігін көрсетеді. ... ... біз ... сыр-сипатын
ұғыну үшін заттар мен құбылыстардың өзара қатынастарының құпиясын тереңірек
білуді, ... ашып ... ... ... ... ... ... жету жолында әрбір адам өзінін, іс-әрекетінде заттар ... ... ... ... кездестіріп отырады,
өзінін, бұрынғы тәжірибесі мен білімінің, шама-шарқының жеткіліксіздігін
аңғарады. Өйткені, әлем ... ... орай ... танып білу де шексіз.
Адамның ойы сол ... ... ... ... ... ... ... адам ойланып-толғанғанда өзіне беймәлім нәрселердін
сырын ашып, ... ... ... ... оқу ... мәнін тусініп,
есеп шығаратын болса, мұның өзі оған жаңалық ашқандай болып керінеді
Ойлау дегеніміз — ... ... ... ... ... ... ... сол арқылы болмыстың, дүниедегі нәрселердің жалпы және
жанама бейиеленуі. Бұл ... адам ... ... және ... ... танылады. Бір сөзбен айтқаида, ойлау — сыртқы дүннедегі
болмыстың жалпы жанама жолмен біздін ... ең биік ... ... ... өмір ... мен ... іс-әрекеттері нәтижесінде
пайда болып, тікелей сезім процесінің шеңберінен ... асып ... ... дүниесінен ерекшеленуі мен табиғатты меңгерудегі
басты іс-әрекетінің бірі және өзіидік қасиеті — оның ... анық ... тіл ... ... ... ... ... іс-қи-мылы мен өмір-
тіршілігінің бейнесін қалыптастырады, өмір тәжірибелерін ұрпактан-ұрпаққа
мұра етіп қалдырып отырады.
Тіл ...... ... ... Ал ... — шындық пен болмысты
білдіретін бөлшек: Осы белгінід қасиеттеріне орай әр ... ... ... ... Белгілердің немесе тілдің екі түрлі мәнт ... ... ... ... ... әрі ... ... де болады.
Тілдік белгінің бірінші мәні — оның қоғамдық-әлеуметтік мәні.
Ойлау туралы ... ... ... ... — түйсіну, қабылдау, пайымдаудан
бастадып, одан әрі ... ... ... ... процестерінің барлығы да
тікелей сезімдік процестер — түйсіну, ... ... ...... ... ... көз алдымызға келтіретін тікелей таным
процесі — ... ... ... ойға көшу ... көпір
сияқты. Адамдардың сыртқы дүниені танып ... ... жәие ... ... ... мен ... тәжірибе, сондай-ақ,
адамдардыд табиғат пен қоғамға ықпал етіп, оларды өзгерту жолындағы іс-
әрекеттерінің нәтижелері ... ... ... ... ... ... адам ... мен кұбылыстардың дара
қасиеттерін, сол қасиеттердің жиынтығы арқылы ... ... көз ... жоқ ... да ... ... ... адам
тікелей сезім арқылы танып білген нәрселердің белгі-қасиеттері мен ... ... ... жете танып біле алмайды. Мұндай ерекшеліктерді білу
тек ойлау және де заттар мен ... ... ... ... ... ... ... дсрексіздендіру арқылы жанама жолмен жүзеге ... ... әсер ... ... ... оның температурасын тек
жанама әдіспен, термометр аркылы ғана анықтауға болады. Ал ондай ... ... ... не қолмен сипап анықтау онайға түспейді.
Ойлау арқылы танып білу ... ... ... ... көптеген ерекшеліктерін тікелей сезім арқылы тану мүмкін емсс және
олардын мән-жайы айқын бейнеленбейді. Мысалы, осы ... ... ... ... проблемалардың бірі — өте ұсак қарапайым болшектер жайындағы
теория. Мұндай өте ... ... жай ... ... бөлшектерді
микроскоппен де көре қою қиын. Біз осы бөліктер-ді тек ойлау арқылы ғана
пайымдаи ... ... ... және жанама ойлаыу нәтижесінде
сондай өте ұсақ бөліктердің бар екендігіне кез жеткіземіз, ... ... ... ... ... ... ... арқылы танып білуге бодмайтын нәрселерді
ойлау арқылы біле аламыз. Ойлаудың өрісі кең. Түйсіну арқылы қозғалыс
жылдамдығын қамту мүмкін ... ... бір ... 300 000 ... ... жарық козғалысын түйсіну арқылы қамту мүмкін болмаса
да, ой арқылы пайымдап түсінуге болады. Біз 1 ... 50 000 ... ... ... ... кемесін ойлау арқылы түсіне
аламыз, ... ол ... ... 6 есе кем. Ал ... ... ... ... білу мүмкін емес. Әрбір адамның шындықты танып білуі
тікелей сезім мен ... ... ... ... өзара байланысты түрде
адам танымын толыктырып отырады. Осы ретте де біз ойлаудыд нақты
нәрседен абстрактылы ... ... ... ... қайта
оған жақындай түсетінін анғарамыз. Сөйтіп, накты ... ... одан ... көшіп отыру ақиқатты танып білудің диалектикалық
жолы больш табылады.
Ойлау мен логика.
Адамның ойлану әрекеті тікелей сезімдік таным процестерімен ғана ... де, ... де ... байланысты. Міне, осындай ерекшелік адам
психикасының жануарлар пснхикасынак ... ... ... ... ойы ... әрекетке байланысты, ол жанама,
абстракты ой бола алмайды.
Адам логиканы, дыбысты тіл ... ... мен ... ... ... ой арқылы бейнелей алады. Бұл ретте, тіл адам ойыиың
заттық ... ... ... ... ойы ... ... сипаты мен
қасиеттерін сөз арқылы ажыратып көрсете ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туады.
Адам тілдік материалдар негізінде ойланады. Өз ой-пікірлерінің жүйесін,
нәрселер жайындағы нақты ... ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Адам ойының жүйелі болып, оның ... ... ... ... ... ... ... өзгелерге жеткізіледі.
Адамның ойы тілмен анық логикамен тығыз байланысты және ойлау осы тілдік
материал арқылы өзінің шьшдығы мен ... ... ... ... ... Ойлаудың тілмен тығыз байланысты болуы және ... мәні адам ... ... ... ... та болатыкды-ғьш
керсетеді. Адамнын дүниетанымы, білімі және өмір тәжірибесінен жинақтаған
мағлүматтары ұрпақтан-ұрлаққа мұра болып ауысып ... Бұл — ... Адам ... ... ... мен ... өсуі ... ұрпақ
жасаған білім қорын меңгеріп, оларды әлеуметтік өмір ... ... ... ... ... даму адам ... өміріндегі қарым-қатынасын нығайтады.
Логика әрекеті психология ғыльшындағы өзекті мәселелер ... ... орай ... ... ... ... ... тұрғыдан мынадай
үш түрлі салаға топтастырылып қарастырылады: 1. Сейлеудің. ... 2. ... ... ... Бүл ... «сигнал» —
белгі, таңба дегсн сөзінен шыққан. Сигнификативтік қызмет бойынша сәйлеуде
адамдар бір-бірін белгілер мен ... ... ... ... ... ... туғанда берілетін белгі, адамдардың түрлі қимыл-қозғалыстары
мен ымишаралары, зат алмасулары ... ... ...... ... ... 3, Логикадіц экспрессивтік қызметі — әр
алуан хабарлар мен жай-жапсарлардың мәнерлі сөзбен, ... ... ... ырғағымен адамның жан дүниесін тебірентіп, езгелерге ... ... ... ... сез бен ... адамның сезіміне әсер
етіп, тұла бойын шьшырлатып жібереді. ... ... ... бұл түрі
сездерді нақыштап айту мен ой ... ... ... ... ... сөз, айтылған ой — адам психикасына күшті әсер ... п„нi ... ... ... ... ... кҐрделi процесс,
оны логикамен јатар психология, философия, т.б. ... ... ... ... грек ... Элеи ... ... Демокрит,
СократтыЎ дарынды ојушысы Платон бiрај, ... ... ... ... «ойјорытындысы» (дедукция, индукция, аналогия) ашјан ... ... ... ... ... заЎдары мен формалары,
ережелерi туралы философиялыј Јылым. Ал пiкiр дегенiмiз–н„рселер ... ... ... ... ... ... ... шыЈаратын ойды
айтады. ПiкiрдiЎ ајијаттыЈы, яЈни болмысты дґрыс бейнелеуi–оныЎ еЎ басты
сапасы. Пiкiр де ґЈым ... ... ... ... ... ... ... ЛОГИКАЛЫЅ ЅАТЫНАСТАР
Жиналыстар мен конференцияларда, жеке „Ўгiмелер мен сот отырыстарында,
т.б. ... ... ... кезде јарама-јарсы пiкiрлер
јајтыЈысып, талас тууы жиi кездеседi. Таласја јатысушылардыЎ „рјайсысы ... ... ... жайында †з шешiмiн ґсынады, болЈан ојиЈаЈа †з
баЈасын бередi. Мазмґны тҐрлiше, ... ... ... ... ... ... олардыЎ мазмґны мен формасы жаЈынан Ґйлесетiнiн
немесе Ґйлеспейтiнiн байјайды. Мґндай ... ... ... дґрыс
талдап, баЈа беру Ґшiн пiкiрлердiЎ арасында ... ... ... ... ... ... тґрЈыдан салыстыруЈа долады. Ал, ... Ґшiн ... ... ... ... сондыјтан пiкiрлердiЎ арасындаЈы
јатынастардыЎ негiзн јґратын жаЈы олардыЎ логикалыј мазмґны, ајијаттыјты
бiлдiруi болып ... ... ... Ґшiн јарапайым пiкiрлердiЎ
арасындаЈы јатынастарды Јана јарастырайыј.
Ѕарапайым пiкiрлердiЎ арасындаЈы јатынастар
Кез келген екi пiкiр ... ... мен ... ... ... ... ... мҐмкiн.
Субъектiсi (S) немесе предикат (P) тҐрлiше пiкiрлер салыстырЈысыз деп
аталады. Мысалы: «ЗаЎгерлер логиканы ојып ... ... ... ојып ... ... екi ... предикаты бiрдей, бiрај
субъектiлерi †згеше болЈандыјтан, олар салыстырЈысыз
пiкiрлер ... ... Бґл ... олардыЎ логикалыј јґрылысыныЎ
бiрдейлiгiне јарап, олардыЎ ... ... бiр ... ... ... орнатуЈа болмайды.
Саны немесе сапасы тҐрлiше болЈанымен, терминдерi
(S пен P) ... ... ... ... деп ... Кейде оларды
материасы бiрдей пiкiрлер деп те атайды. Мысалы: «СтуденттердiЎ б„рi жајсы
ојушы» ж„не «Кейбiр ... ... ... ... ... екi пiкiрдi
ајијаттыЈы жаЈынан ... ... ... ... терминдерi
(материасы) бiрдей.
Салыстырмалы пiкiрлер Ґйлесiмдi ж„не Ґйлесiмсiз пiкiрлерге б†лiнедi.
¦йлесiмдiлiк Ґш тҐрi ... ... ... ... ... ... ... баЈыныштылыј. ¦йлесiмсiздiк екi тҐрге
б†лiнедi: јарама-јарсылыј ж„не јайшылыј јатынастар.
Ойлау процесінің психологиялық және логикалық астарлары
Адамның дүниетанымы ... даму ... ... ... әсер ... ... өзінің белсенді әрекетімен байытады. Сөйтіп,
адамзаттың ғылыми білімі ... ... бір ... ... ... ... танып білу процесінде тіл арқылы жинақталып қорытылған
білімі мен оның нәтижелері жүйеленіп, ғылым салаларына ... ... ... ... ... социология, психология т.б. Танымдық
процестердің осы тарихи дамуы және ... ... ... ... ... теориясын немесе гносеологияны құрайды. ... ... мен ... ... ... ... бөлігі, танып білудің теориялық негізі.
Таным теориясы— гносеология — философиялық пән. Ол дүниетанудың жалпы
заңдылықтарын зсрттейді. Адамзат тарихының ... ... ... ... ... ... ... тәріздес басқа да ұғымы кең
категорияларды ... ... ... ... мен философиялық
принциптерге негіздслетін ойлау процесі өзара байланысты және ... ... жеке ... ...... ... мсн ... да зерттеледі
Логика ғыльмы ойлаудың формаларын, ұғымдар мен ... ... және ... ... ... ... — болмыстағы нәрселер мен қүбылыстардың жалпы, мәнді және өзіндік
белгі-қасиеттерін бейнелейтін ойлау формасы. Мысалы, «адам» ... ... оның ... ... ... ... ... бар, дыбысты тіл арқылы
сөйлесетін акыл иесі екендігін білдіреді. Ал ... ... ... ... ... ... ... деңгейін анықтап, олардың дәрежесін
тиісті белгілермен анықтайтын оқу ... ... ... пікірлер
арқылы ашылады. Мұнда ... мен оның ... ... ашып ... ... екі ... ... құралады: а)
Тікелей қабылдау арқылы құралатын пікірлер. ... ... бала ... даярлады». ә) Жанама жолмен не ой қорытындысы, ой талқысы арқылы
жасалатын ... ... ... ... ... ... да ... отырып, түрлі-түрлі болып бөлінеді.
Ой қорытындылары бойынша. алғышарттар негізінде ұғымдар мен пікірлердің
байланысынан жаңа пікірлер ... не ой ... ...... ... Ойлауды психологиялық тұрғыдан зерттеу дегеніміз
— оның ішкі, танымдық кұпия мәнің және ... ... ... ашып
көрсету, яғни психология детерминизм принципіне сүйене отырып, ойлаудың
мәнін зерттейді, әрбір адамның өзіндік ойлау ерскшсліктерін ... ... мән ... ... ... мен біріктіру әрекеттері болады. Талдау дегеніміз
— ой арқылы ... ... мен ... ... ... ашып ... ... Талдау нәтижесінде айқыыдалған белгілер мен
қасиеттер біріктіру (синтез) деп аталады. Талдаудық физнологиялық негізі ... ... ... қозу мен ... ... ... ... Ал
біріктірудіқ физиологиялық негізі — мидың жүйке жүйесіндегі уақытша
байланыстардың түйісіп ... ... мен ...... ... Олардың өзара байланысы мен ... ... ... және сол ... анық ... Салыстыру тәсілі жалпылау
әрекетіне карай ойы-сады. Мұнда заттардың жалпылық және ... ... ... ... ... ... ... жүйелеу
тәсілдері де жиі қолданылады. Ондай тәсілдер белгілі мәселелердің түйіиін
шешуде адамның психологиялық толғаныстарының түр-сипатын бейнелейді.
Қорытынды
Ойлау ... өмір ... мен ... іс-әрекеттері нәтижесінде
пайда болады. Тікелей сезімдік процестер барысында адам нәрселер мен
кұбылыстардың дара қасиеттерін, сол ... ... ... ... ... көз ... жоқ заттың да бейнесін
елестеді. Дегенмен, адам тікелей сезім арқылы танып білген нәрселердің
белгі-қасиеттері мен мән-жайына терен, ... жете ... біле ... ... білу тек ойлау арқылы жүзеге асады.
Ойлау әрекеті — тек ғылыми болжам ғана емес, жұмбақ мәсслелердің мән-
жайын ... үшін ... ... қолданылып отыратын ... ... және ... ... ... – ақыл –ой иесі – адамның хайуанаттар дүнйесінен ерекшелігінең бірі
және өзара қарым- ... ... ... ... …. ТґрЈынбаев «Логика» Алматы «Бiлiм» 2008
2. Р.У. Искакова «Логика» Алматы «Данекер»1999
3. …. ТґрЈынбаев, Т. Есiмханов, Д. Раев. 2008
4. С.Б. ... ... ... «Галым»2006

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш сынып оқушыларының логикалық ойлау қабілеттерін арттыру5 бет
Биология сабағында оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту әдістері66 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың логикалық ойлауының даму ерекшеліктері24 бет
Ойлаудың логикалық заңдары6 бет
Ойындар арқылы баланың логикалық ойлауын дамыту7 бет
Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту25 бет
Сыныптан тыс жұмыстарда оқушылардың логикалық ойлау қабілетін дамыту жолдары50 бет
Физика сабағында оқушылардың ізденімпаздық және логикалық ойлау қабілетін дамыту20 бет
Қарапайым математиканы қолдануда баланың логикалық ойлау қабілетін дамыту8 бет
"балалар психологиясы"6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь