Кәсіпорынның өндірс шығындары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ӨНДІРС ШЫҒЫНДАРЫ
1.1 Кәсіпорынның өндіріс шығындары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Өндіріс шығындарының төмендеуінің негізгі бағыттары ... ... ... ... 10
1.3 Өндіріс шығындары туралы концепциялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

2 "АДАЛ " АҚ.НЫҢ ӨНДІРІСТІК.ШАРУАШЫЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ МЕН ӨНІМДІ ӨТКІЗУДІ ТӨМЕНДЕТУ ФАКТОРЛАРЫН ТАЛДАУ
2.1 "Адал " АҚ.ның өндірістік.шаруашылық қызметіне сипаттама ... .13
2.2 Кәсіпорынның өнімді өткізу төмендету факторларын талдау ... ... 17

3. ӨНДІРІСТІК ШЫҒЫНДАРДЫ ТӨМЕНДЕТУДІ ЖЕТІЛДІРУ
3.1 Өндірістік шығындарды төмендетуге шетелдік тәжірибелері ... ... .26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
Кәсіпорындар өз өнімдерін нарыққа шағару ұмтылысы мен қабілетін анықтайтын маңызды факторлар - өндіріс шығындары болып табылады. Кез–келген тауарды өндіру–шығындарды талап етеді, ал бұл шығындардың да өздерінің белгілі бір бағалар болады.
Фирманың нарыққа ұсынғысы келетін өнімінің саны бір жағынан, сол өнімдерді өндіргендегі шығындар мен ресурстарды тиімді пайда алуға байланысты болса, екінші жағынан тауардың нарықта өндірілетін бағасына байланысты болады. Жетілген бәсекелестік жағдайында фирмалар өздері өндірген өнімдердің бағасына әсер ете алмайды. Сондықтан нарықтық экономикадығы фирманың тиімді жұмыс істеуі үшін, өндіріс шығындарын азайту керек.
“Кәсіпорын шығындарын басқару” атты тақырыбы оның қажеттілігіне байланысты таңдалды. Бүгінгі таңда Қазақстанның нарықтық экономикаға өту жағдайында кәсіпорынның шығындары және оны азайту туралы мәселелер әкімшіл - әміршіл жүйедегіге қарағанда аса маңызды болып отыр, нарықтық экономика әр кәсіпорынның пайда табу мақсатында өзінің мүмкіндіктерін өте тиімді пайдалануына түрткі болады. Қазіргі кезде кәсіпорын қаржылық тәуелсіздікке, өнімді өткізуден түскен ақшаны тиімді бөлуге, түскен пайданы тиімді жұмсауға иелік етеді пайданы алмастан бұрын шығындардың барлық түрін және азайту жолдарын талдауы керек. Тек осындай жағдайда ғана пайда алдық деп нақты айтуға болады.
Шығындар қалыптасу сферасы мен айналымы бойынша ерекшеленеді. Өндірістік шығындар сауда, транспорт, сақтау шығындары, ал құнға қосылуы бойынша толық және бөлшек болып жіктеледі. Өндірістік шығындарды өндіріс деңгейінде өзіндік құн деп те атайды. Сондай – ақ фирманың табысқа жетуі өзіндік құнның бірнеше себептер бойынша қалыптасуына байланысты.
1. Өнімді өткізу және өндірістік шығындар сату бағасын, бәсекелестік бағаны анықтаудағы басты элемент болып табылады.
2. Өзіндік құн туралы ақпараттар өндірісті және шығындарды басқару мен болжау кезінде пайда болады.
3. Өзіндік құн есепті кезеңнің аяғында материалды есептеулар жүргізгенте сальдоны анықтауда қажет болады.
Өзіндік құн өндірістік шығындардың қосындысын және өнімді өткізуді білдіреді.
Кез келген фирманың негізгі мақсаты («Адал» АҚ-қосқан)–кірістерді максималдау.
Бұл стартегиялық мақсатты жүзеге асырудағы барлық мүмкіндіктер өндіріс шығындары және өндірілген өнімге деген сұраныспен шектелген.
Экономикалық шығындар – фирмамен жүзеге асырылатын жабдықтаушыға төленетін төлем. Сондай – ақ нақты бір фирма немес басқа өндіріс орнын қолдануға тиісті, ресурстарға деген ішкі шығындар. Жалпы ішкі және сыртқы шығындар бар. Фирманың жұмысшыларға, отынға, өзі өндірмейтін, бірақ өндіретін өніміне қажетті қосымша заттарға төлемдер, сыртқы шығындарға жатады. Ішкі – осы фирманың иесі белгілі бір табыс алады. Ал кері жағдайда, ол бұл іспен айналыспайды (егер табыс таппаса). Сол табысты шығынның элементі құрайды. Ал таза пайда түскен кірістен ішкі және сыртқы шығындарды алғанға тең. Бухгалтерлік кіріс жалпы пайдадан сыртқы шығындарды алғанға тең.
1) «Кәсіпорын экономикасы», оқу құралы. А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбеков. Алматы 2003 ж
2) «Кәсіпорын экономикасы», оқу құралы . Қабылбеков М. Т
3) Павлова Л. П. «Корпоративные финансы»
4) Бочаров К. «Корпоративные финансы»
5) «Қаржы есебін талдау» , оқу құралы. Алматы 2002 ж
6) «Экономикалық теория», оқу құралы. Әкімбеков. Баймұханбетова. Астана 2002 ж
7) Финансы предприятий. Москва 1995г. - Е.И.Бородина, Ю.С.Голикова, Н.В.Колчина, З.М.Смирнова.
8) Финансы предприятий: учебник для вузов. /Под редакцией Колченой Н.В - М.: ЮНИТИ, 1999г. – 521с.
9) Волков О.И., Скляренко В.К. Экономика предприятия: Курс лекций. -М.: Финансы и статистика, 2001 – 280с.
10) Финансы предприятий. Москва 1995г. - Е.И.Бородина, Ю.С.Голикова, Н.В.Колчина, З.М.Смирнова.
        
        ЖОСПАРЫ
Кіріспе
............................................................................
......................................3
1 Кәсіпорынның ӨНДІРС шығындары
1.1 Кәсіпорынның өндіріс
шығындары.......................................................5
1.2 Өндіріс шығындарының төмендеуінің негізгі бағыттары
................10
1.3 Өндіріс шығындары туралы концепциялар
.......................................11
2 "Адал " ... ... ... мен ... ... ФАКТОРЛАРЫН талдау
2.1 "Адал " АҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметіне сипаттама.....13
2.2 ... ... ... ... ... ... Өндірістік шығындарды төмендетудІ жетілдіру
3.1 Өндірістік шығындарды төмендетуге шетелдік тәжірибелері.........26
Қорытынды...................................................................
.......................................31
Қолданылған әдебиеттер
............................................................................
.......33
Кіріспе
Кәсіпорындар өз өнімдерін нарыққа ... ... мен ... ... ... - ... шығындары болып табылады. Кез–келген
тауарды өндіру–шығындарды талап етеді, ал бұл ... да ... бір ... ... ... ұсынғысы келетін өнімінің саны бір жағынан, сол
өнімдерді өндіргендегі шығындар мен ... ... ... ... ... ... ... тауардың нарықта өндірілетін бағасына
байланысты болады. ... ... ... ... ... ... бағасына әсер ете ... ... ... ... тиімді жұмыс істеуі үшін, өндіріс шығындарын азайту
керек.
“Кәсіпорын шығындарын ... атты ... оның ... ... ... ... Қазақстанның нарықтық экономикаға өту
жағдайында кәсіпорынның шығындары және оны азайту туралы мәселелер әкімшіл
- әміршіл жүйедегіге ... аса ... ... ... ... экономика
әр кәсіпорынның пайда табу мақсатында өзінің мүмкіндіктерін өте ... ... ... Қазіргі кезде кәсіпорын қаржылық тәуелсіздікке,
өнімді өткізуден түскен ... ... ... ... ... ... ... етеді пайданы алмастан бұрын шығындардың барлық түрін ... ... ... ... Тек ... ... ғана ... алдық деп
нақты айтуға болады.
Шығындар қалыптасу сферасы мен айналымы бойынша ... ... ... ... ... ... ал құнға қосылуы
бойынша толық және бөлшек болып жіктеледі. ... ... ... ... құн деп те атайды. Сондай – ақ ... ... ... құнның бірнеше себептер бойынша қалыптасуына байланысты.
1. Өнімді өткізу және өндірістік шығындар сату бағасын, бәсекелестік
бағаны анықтаудағы басты элемент болып табылады.
2. Өзіндік құн ... ... ... және ... басқару мен
болжау кезінде пайда болады.
3. Өзіндік құн есепті кезеңнің аяғында материалды есептеулар
жүргізгенте сальдоны анықтауда қажет болады.
Өзіндік құн өндірістік ... ... және ... өткізуді
білдіреді.
Кез келген фирманың негізгі мақсаты («Адал» АҚ-қосқан)–кірістерді
максималдау.
Бұл стартегиялық ... ... ... барлық мүмкіндіктер
өндіріс шығындары және өндірілген өнімге деген ... ... ...... жүзеге асырылатын жабдықтаушыға
төленетін төлем. Сондай – ақ нақты бір фирма немес басқа ... ... ... ... ... ішкі шығындар. Жалпы ішкі және сыртқы
шығындар бар. Фирманың жұмысшыларға, отынға, өзі ... ... ... ... ... ... ... сыртқы шығындарға
жатады. Ішкі – осы фирманың иесі белгілі бір табыс алады. Ал кері ... бұл ... ... (егер табыс таппаса). Сол ... ... ... Ал таза ... ... кірістен ішкі және ... ... тең. ... ... жалпы пайдадан сыртқы шығындарды
алғанға тең.
1 Кәсіпорынның ӨНДІРС ... ... ... ... деп тек ... ... ... нарықта құн формасын алған
ресурстар шығындары аталады. ... ... ... өнім ... ... ресурстарды пайдаланудың ақшалай көрінісі.
Өндіріс шығындарын жіктеп бөлудің бірнеше жолдары болады.
Біріншіден, әлеуметтік – экономикалық ... ... ... және ... ... ... ... Қоғам бағытынан
шығындарға дайын өнімнің ... ... ... ... және зат түрін алған
еңбек шығындары жатады.
Өндіріс шығындары ұдайы өндіріс процессінің нәтижесі болып табылады.
Бұл ... ... ... ... мен ... ... көрсетеді.
Екіншіден, өндіріс шығындары экономикалық және бухгалтерлік болып
бөлінеді.
Бухгалтерлікке - өнімнің белгілі мөлшерін өндіруге ... ... ... ... жатады. Бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... бугалтерлік және
статистикалық есеп беруде өнімнің өзіндік құны түрін алады.
Енді өнімнің ... ... ... ... кетсек. Кәсіпорынның іс-
әрекетіндегі басты көрсеткіштерінің бірі - өнімнің өзіндік құны. Бұл өнімді
өндіруге және оны сатудағы ... ... ... ... ... өндірістік тиімділігін анықтайды.
Өзіндік құнның экономикалық мазмұны – жұмсалған шығындардың орнын
толтыру және ... ... ... ... ... жай ұдайы
өндірісті, өндірістік қорларды және жұмыс күштерін қамтамасыз ету. Осы
арада, ... ... ... ... ... ... материалдық ресурстардың құны, еңбекақы – бұл шығындардың басты
статиялары.
Сонымен қатар, кәсіпорын бір ... ... да ... ... ... ... сыйлық, банктік несиеге процент төлеу,
әлеуметтік обьектілерді ұстау, бюджеттен тыс қорларға ... ... – бұл ... ... ... ... құрайды.
Өзіндік құн тиімділіктің мынадай маңызды көрсеткіштері: пайда және
пайдалылығының деңгейі мен ... ... ... ... маңызы оның
орындалу функцияларымен анықталады.
1.Өзіндік құн өнім құнының кең бөлігі болып табылады. Мұның мәнісі,
өнімнің өзіндік құны арқылы ... ... ... ... ... құн ... ... бағасын қалыптастырудың негізі болып
табылады, оның есепсіз жүргізілуі бағаның құрылуына негіздеме бола алмайды.
3.Өзіндік құнның негізінде ... ... ... ... ... ... ... сай екендігін есептеу.
Бұл айтылғандардан өнімнің өзіндік құнына деген ... ... ... ... ... ... ... қатысы бар және қатысы жоқ факторлар ықпал ... ... ... ... оның ... ... ... және өнім
тұтынушыларда территориялық қашқтығы, шикізатқа баға деңгейі, отын,
жабдықтар, ... ... ... және ... ... ... жұмыстардың өзіндік құны
|1 |Шаруашылық субьектісінің басқа заңды және жеке |801 |221, 920 |
| ... ... ... ... | | |
| ... өзіндік құны | | |
|2 ... сату үшін ... ... ... ... |802 |222 |
| ... жеке ... сатқан тауарларының | | |
| ... құны | | |
|3 ... ... ... ... ... |803 |900 |
| ... құрылыс-монтаж, жобалау – зерттеу, | | |
| ... және ... ... | | |
| ... ... құны | | |
|4 ... ... мен жүктерді тасымалдау |804 |900 |
| ... ... ... құны | | |
|5 ... ... ұзақ ... жалға |805 |221-226 |
| ... ... ... ... құны | | |
|6 ... ... басқа заңды және жеке |806 |900 |
| ... ... ... ... | | |
| ... құны | | |
|7 ... және жеке ... ... ... |431, 432, |
| ... ... ... шығындарының | |441, 451, |
| ... ... ... ... сомасы, | |452, 687 |
| ... ... ... ... | | |
| ... ... ... төлеген | | |
| ... ... ... | | |
|8 ... ... соғында «сатылған тауарлардың, |571 |801-808 |
| ... ... ... құны» бөлімше | | |
| ... ... ... ... ... ... | | |
| ... | | ... ... ... түсінігі ресурстардың сиректігінде
және оларды балама пайдалану мүмкіндігіне негізделеді. Тауар өндіру үшін
алынған ресурстардың экономикалық шығындары, ... өте ... ... ... тең ... ... айқын және айқын емес шығындарға бөлінеді.
Айқын шығындар деп өндіріс факторлары мен жабдықтаушыларға ... ... ... ... алатын балама шығындар аталады. Бұлардың
болуы ресурстарды тыстан ... ... ... ... ... төлеу, көлік шығындарын төлеу т.б.
Айқын емес шығындар деп өндірісте пайдаланылған ... ... ... ... ... ... ғимараттарды жалға
бермегендіктен түспеген ... ... ... ... ... көрсетілмейді.
Өндіріс шығындарын түр-түрге бөлудің көп классификациялық белгілері
болады.
Өндіріс шығындарының классификациясы
Классификациялау түрлері ... ... ... ... ... ... ... баптары Калькуляциялық өзіндік ... ... ... ... ... Бір ... ... ... ... ... ... ... жанама
жатқызу тәсілі ... ... ... ... ролі ... ... емес
Шығын жасаудың мақсатқа Жоспарланған, жоспарланбаған
сай келетіндігі ... ... ... мүмкіндігі Ағымды, бір жолғылық
Өндіріс көлеміне қатынасы ... ... ... ,
Пайда болудың дүркінділігі дайын өнім шығындары
Дайын өнімге қатынасы
Практикада көбінесе шығындарды тұрақтыға және ... ... ... – осы мерзімде өндіріс пен өткізудің ... ... емес ... ... шығындардың графикалық бейнесін
абсцисса бөлігіне параллельді түзу сызық көрсетеді.
Әдетте тұрақтыға жататын шығындар: облигациялық заем міндеттемелеріне
сәйкес төлемдер, ... ... ... мен ... төлемінің бір бөлшегі, сақтандыру жарналары, фирманың жоғары
дәрежелі басқарушылары мен ... ... ... ... ... шығындардың бастапқы және қалдық шығындар деп екі топқа
бөлуге болады. Қалдық шығындарға өндіріс пен ... ... бір ... ... қарамастан жұмсалатын кәсіпорынның тұрақты
шығындарының бір бөлшегі жатады. Старттық шығындарға ... пен ... ... ... ... ... ... бір бөлшегі
жатады.
Өзгермелі шығындарға осы берілген мерзімде ... ... мен ... ... көлемі тікелей байланысты шығындар жатады: ... ... ... ... ... ... шығындар. Өнім
тіпті өндірілмесе де тұрақты шығындар өтелуі ... Ал ... ... ... ... ... отырып, болжап, басқара алады.
Өндіріс пен сату ... ... ... ... ... үш ... болуы мүмкін:
1.Өзгермелі шығындар пропорционалды болады, егер олар салыстырмалы
өзгеруі, ... ... мен ... ... ... тең
болады.
2. Егер шығындардың салыстырмалы өсуі, өндіріс көлемінің салыстырмалы
көбеюінен аз болса, онда дегрессивтік өзгермелі шығындардың болғаны.
3. Шығындар прогрессивтік ... ... ... ... ... көлемінен артық болса.
Кәсіпорынның жалпы шығындары деп ТС – оның ... және ... ... ... жаңа ... бірге, жалпы шығындар өзгермелі шығындардың
сомасындай шамаға өсіп отырады.
Өндіріс көлемі өзгергенде жиынтық ... ... ... ... көп ... мысалы, шикізатқа негізгі және көмекші
материалдарға шығындар, ... ... ... ... жекелеген
түрлеріне шығындар, т.с.с.
Өзгермелі шығыстардың жауап ретіндегі коэффициенті өндіріс көлемін
өсіру ... ... ... ... ... ... Батыстың есеп жүйесінде шешуші шығындар деп атайды. Шығыстардың
басқа ... ... ... ... болмайды. Мысалы, кәсіпорынның
әкімшілігінің және қорғаушыларының жалақысы, арендаға ... ... үшін ... және т.б. ... бұлар өндірісті қандай көлемде
жүргізу туралы шешімдерге әсер етпейді, Олар кәсіпорынның тек қызмет ... ... ... ... ... қабылдайды белгілемейтін шығыстар деп
атайды.
Әдетте уақыт мерзімі қысқа және ұзақ мерзім болып ... ... ... ... өзгермелі болады. Мысалы, егер жұмыстан босату
мерзімі жұмыскерлер үшін 1апта болса, онда жалақыға жұмсалатын ... үшін ... және одан ... Егер ... мерзімін 1жыл деп алсақ,
онда еңбек үшін төлем шығындарының барлығы өзгермелі болады.
Тұрақты шығындар ... ... ... ... ... мән ... ... және өзгермелі деп бөлуден пайда жоқ.
Шығындардың Батыстағы классификациясында ... ... ... шешім
қабылданған ситуатциядан тәуелді деп тұжырымдалады.
Бірақ барлық өзгермелі шығындар өндіріс ... ... ... әсер
етеді, ал барлық тұрақты шығындар әсер етпейді деген дұрыс емес. Бір түрге
жататын шығындардың өздері әр түрлі болып ... ... ... ... ... көп, ал басқа ситуацияда тұрақты шығындар
көп болуы мүмкін. Осы шығындар тұрақтыға немесе өзгермеліге жата ма ... ... екі ... ... ... Кезең мерзімінің ұзақтығынан
және өндірістік факторлардың бөлінісінен.
Кәсіпкер үшін өнімнің бірлігін шығару үшін ... ... ... ... ... информация, өте маңызды.
Орташа шығындар АТС – бұл шығарылған ... ... ... ... ... кәсіпорынның масштабының және оның өндіріс көлемінің
орташа шығындар динамикасына ықпалы оң шамада немесе ... ... ... ... ұзақ ... ... ... кәсіпорынның кеңеюіне
сәйкес, алғашында төмендеп минимумға жетеді, осыдан кейін қайтадан өседі.
Бұл жағдай қайтарымның кему ... ... ... ... ... ... теріс эффектісімен дәлелденеді.
Ауқымының оң нәтижесі шығарылым өсуіне сәйкес ... ұзақ ... ... кеміегнде орын алады.
Ауқымның теріс нәтижесін шығарылатын өнімнің ... ... ұзақ ... ... ... ... жағдайда өндірісті
ұйымдастыру мәселелері құрады. Мұның басты ...... ... ... ... ... ... бәсеңдеп кетуі. Басқарушы
аппарат өсіп кетеді, жоғары дәрежелі ... ... ... Бұл басқарудың жеделдігінің айқындығын төмендетеді, өндіріс
тікелей және ... ... ... ... ... сайыста ірі фирмалардың өміршеңдігінің
мүмкіндігі жоғары болады. Ауқымының теріс ... ... ... ... ... ... мол ... ұзақ мерзімдік орташа шығындар шығарылым көлемінен тәуелді
болмаса, онда ауқым нәтижесінің қайтарымы тұрақты болады.
Кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімдік орташа шығышдардың барынша төмендетуге ... ... ең аз ... көлемі туралы сұрақ қаралғанда тек орташа шығындармен ғана
емес, шекті шығындармен есептеу қажет.
Шекті ... МС – бұл ... ... ... ... үшін ... ... өнімнің қосымша бірлігі оның сату бағасынан арзан түссе, онда
шекті шығындар ... ... ... ... ... ... шекті шығындар азаюы мүмкін, бұл өндіріс масштабының өсуі
табыстылықты өсіретін
1.2 Өндіріс шығындары төмендеуінің негізгі бағыттары.
Шығындарды жүйелі ... ...... ... істеу
тиімдлігін арттырудың негізгі құралы болып табылады. Нарықтық экономика
жағдайында залалды кәсіпорындарды қаржылай қолдау қағидаға ... ... ... салаларында өндіріс шығындарын
төмендетудің мына төмендегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... ;
• өндіріс және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру;
• экономикалық процестерді мемлекет тарапынан реттеу.
Ғылыми-техникалық ... ... іске ... – бұл бір
жағынан өндіріс қуатын, шикізат және материалдар, оның ... ... ... ... ал екінші ... ... ... жаңа ... ... іске ... белгілі бір мөлшерін мейлінше тиімді ету – шаруашылықты
жүргізудің әр түрлі мәселелерін ... ... ... ... осы ... ... ... өнім өндіргенін ғана емес, оны ... ... ... да ... зор. ... ... ... мынаны аңғартады:
шикізат пен материалды жұмсай отырып немесе машиналар мен ... ... ... ... ... ... көп өнім ... әрбір
станок пен технологиялық ... ... ... ... өзіндік құнын төмендетіп, кәсіпорындардың пайдасын көбейтуге,
өндірістің тиімділігін арттыруға жету керек.
Егер ... ... ішкі ... резервтерін тауып
пйдаланудың негізгі бағыттарын қорытындылауға ... ... онда ... ... ... ... ... тиімділігі, біріншіден, негізгі өндіріс
қорлардың пайдалануын жақсартудың, екіншіден, айнымалы өндіріс қорларды
неғұрлім ... ... және ... ... ... шығындарының
нәтижелігін жақсартудың есебінен арттыру.
Өндірісті және еңбекті ұйымдастыруды жетілдіруге келсек, онда бұл
процесс ысырапты ... ... ... үнемдеумен қатар барлығы да
тәжірибе ... ... яғни ... ... ... үнемдеу. Қазіргі
кезеңде нақты еңбекті үнемдеудің ... ... ... ... ... ... салмақты нәтиже береді. Қазіргі ... ... ... екі ... ... бар: ... ... Бұл өндірісті материалдық-техникалық жабдықтармен қамтамасыз
ету, оларды экономикалық жағынан ... және т.б. ... ... ... төмендетуде мемлекеттік ғылыми-техникалық ... ... мен ... ... елеулі орын алады.
Өнімнің өзіндік құнын арзандату – еңбек өнімділігін арттырудың
шарттқа ... ... ... ... заң ... нақты
нысаны, осыған сәйкес өндіріс шығын ... ... ... ... ... ... ... Өзіндік құнның арзандау көрсеткіштері өндіргіш
күштердің дамуына сәйкес өткен және ... ... ... ... ... ... басты факторлары:
• өндірістің техникалық деңгейін көтеру;
• өндірістің материал, отын, энергия және еңбек сиымдылықтарын
төмендету;
... және ... ... жетілдіру;
• технологиялық процестерді қуаттылықпен негізгі қорларды
пайдалануды ... ... ... ... ... концепциялар.
Шығындарды зертеумен саяси экономия классиктері де айналысқан. А.
Смит абсолюттік шығындар деген түсінік енгізген, ал ... ... ... ... ... ... ... бірлікке
жұмсаған орташа қоғамдық шығындар деп түсінген, немесе, өнімнің жеке
бірлігі ... ... үшін не ... ... ... кәсіпорындардың
барлығына бірдей орташа шығындар көлемі қандай шамада ... ... ... төлемдермен есептескендегі өндіріс бағасы деп те
дәлелдеді.
Марксистік концепция бойынша өндіріс шығындары капиталиске ... ... ... ... ... мен жұмысшы күшіне жұмсалған
шығындардың сомасы ... ... ... ... ... ... ... еңбек шығындарын – ақиқат өндіріс шығындарын ... ... ... ... ... бөлу еңбек шығындарына және
капитал шығындарына – бұл ... ... ... ... ... жүргізудің бастапқы принціптерінің біреуі болып табылады.
XIX ғ. соңында бірнеше жаңа концепцилар пайда болды. Маржиналистер
(Менгер, ... ... ... ... пайдалылыққа негізделген
психолгиялық ... ... ... Олардың шекті пайдалылығымен
белгіленетін, өндіріс факторлары үшін фирмалар төленетін соманың ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынға тән жағдай деп есептеледі. Осы кәсіпорынның табысы ... ... ... ... ... ... Ф. ... балама мүмкіндіктер шығындарының
субьективтік теориясының авторы. Осы тауардың нақты ... ... ... ... өндірілген өнімдерден қоғамға
түсетін барынша ... ... тең ... ... мектептің
өкілдерінің маржиналистік көзқарастарын математикалық негізге көшірумен
байланысты, шығындарды барынша төмендету (минималзация) ... ... ... ... ... ... және Джон ... Кларк қосымша шығындар әр қилы ... ... ... үстеме, қаржылық, өндірістік, ұзақ
мерзімді және қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... ұғым енгізді. Бұған еңбек амалының сапасы мен сипаты, оның
қабілеттілігі және қоғамдағы еңбек ... ... ... ... ... ... оны ... жұмсалатын шығындар сомасы дейді.
Соңғы жылдары неоинституционалистік транакциодық шығындар ... ... ... ... ... шығындары жатады – тауарды өткізу
шығындары (жарнамаға, нарықтық ... ... тұру үшін ... шығындар деген түсінікті американдық экономист Р.Коуз
енгізді. К.Эрроу ... ... ... шығындар физикадағы
үйкеліспен ұқсас дейді. Неоинституционалистер ... ... ... ... ... ... дейді. Ал оның
артықшылығына айырбас мүшелерінің әрқайсысының информация алуға ... ... ... ... жатады дейді.
2 "Адал " АҚ-ның өндірістік-шаруашылық қызметі мен өнімді өткізуДІ
ТӨМЕНДЕТУ ... ... ... " ... өндірістік-шаруашылық қызметіне сипаттама
«Адал » АҚ-ның 2000жылдың 8 қаңтарында Октябрск совхозы ... Бұл ... ... ... 1998 ... 10 ... ... қоғам туралы» Заңына сәйкес, құқықтық – ұйым
негізінде ... ... деп ... ... ... АҚ деп
беріледі.
Кәсіпорынның толық аты: «Адал Агроөнеркәсіп компаниясы» ... ... ... ... ... АҚ. ... ашық ... табылады,
яғни басқа акционерлердің келісімінсіз акционерлік қоғамның мүшелері ... сата ... №6045- 1907 2000 ... 08 ... Алматы облысының Әділет
басқаруында жабық акционерлік қоғам «Адал » болып, сосын ашық акционерлік
қоғам «Адал » деп ... ... ... ... ... ... АҚ ... жері. Қазақстан Республикасы, Алматы ... ... ... ... ... ... 32.
Қоғамның өзі балансы және басқа да банк есептері бар, өз ... және орыс ... ... мөрі бар. ... ... және
символикалық белгілері, олардың үлгілері жарғылық тәртіпте тіркеліп
бекітілген.Қазақстан Республикасының заң ... ... ... ... ... ... ... өз атынан мүліктік және мүліктік
емес құралдар мен жабдықтарды алуға, жауапкершілікті арттыруға және ... ... ... ... бар. Сонымен қатар қоғам меншік түріне
қарамастан заңдық тұлғалардың барлық түрімен біріге алады, басқа шаруашылық
компаниялардың ... бола ... ол тек ... ... ғана емес, сонымен қатар оның шетінде де.максималды пайда тауып,
акционерлер ... ... ... ... ... ... ... қоғамның басты міндетін орындайды.
Қазіргі кезде « Адал» АҚ ... сату ... ... жүргізеді,
екі делдалмен және бірнеше корпоративті сатып алушылармен жұмыс жасайды.
(мысалы, «Рахат» кондитерлік фабрикасының ... « ... ... 15% ... негізгі бәсекелесі «ФудМастер» компаниясымен
салыстырғандағы нарықтағы үлесі 35%, екінші ... ... ... ... салыстырғанда нарықтағы үлесі 10%, және басқа «Смак», ... ... ... ... салыстырғандағы оның үлесі
8%.
Қоғамның негізгі қызметіне келесілер жатады:
- ... ... ... түрдегі және жағдайдағы бағалы металдарды сату және
өндірістік құрылыс;
- Авто жолдары және ауылшаруашылығына арналған объектілерді салу ... ... ... ... ... және ... Құрылыс және жөндеу жұмыстары;
- Экономикалық және табиғатты қорғау қызметі;
- Қонақ үй ... ... ... қызмет;
- Делдалдық қызмет;
- Ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу және өндіру;
- Өндірістік тауарларды өндіру;
- Ақысы заңгерлік қызмет көрсету, адвокат қызметімен байланыссыз;
- ... ... ... ... ... ... акционерлері дивидент алуға,қоғамның қызметі жайлы
ақпарат алуға сонымен ... ... ... есебімен танысуға,
акционерлер қоғам ... ... ... ... ... ... ... акционерлер қоғамының жалпы жиналысында белгіленген,
акционерлер қоғамының тізімінің көшірмесін алуға, акционерлер ... ... ... сәйкес келетін тағы басқа құқықтары бар.
Сонымен бірге қоғамның акционерлері келесі талаптарды орындауға
міндетті ... он күн ... ... акция ұстайтын адам болған
өзгерістер жайлы хабарлау; коммерциялық құпияны ... құқы ... ... қоғам акционерге жүктей алмайды. Қоғам акционерге
акцияларын сатуға кедергі жасай алмайды. Кәсіпорынның мүлігін негізгі ... ... ... ... құны ... ... ... мүліктер, кәсіпорынның меншігі ... ... ... негізіне акционерлердің акцияны сатып алуға салған салымдар,
кәсіпорынның өзінің қызметінен тапқан табысы, ... ... ... ... ... да ... қызметін қамтамасыз ету үшін жарғылық капиталының
көлемі, ... ... ... ... ... ... ... белгіленген жарғылық капиталы үш жүз миллион теңге және
олар 30000 жай акцияға бөлінген оның біреуінің номиналды құны 10000 ... ... ... ... құқ, ... ... құқы және интелектуальды
қызметтің нәтижесіне құқ ... тағы ... ... Бағалы қағаздарды
ұйымдастыру нарығында белгіленген ... ... ғана ... ... ... ... болады.
Кәсіпорындағы акционерлердің шешімі бойынша, ақшадан, мүліктен,
акцияға салынатын төлемдерден басқа, ... ... ... ... ... ... ... бағасын белгіленгені туралы қоғам негіздеме жасау
керек. Акцияны сатып ... ... және оның ... ... ... құны ... акциялардың өз дауысы жоқ және де оларға
дивидендтер төленбейді. Қоғам белгіленген ... ... ... ... ... жарғылық капиталды ұлғайту үшін, ... ... ... құны ... жалпы акционерлер жиналысының
шешімі болып, және де егер, ол сол ... ... ... ... ... ... азайтқанда, жарияяланған және шығарылған
капиталдың арасындағы соммаға кемітуге ... ... ... ... ол тура ... ... ... өтеді. Жарғылық капиталды
азайтқанда, ол сол кездің ... ... ... келтірілген
минималды мөлшерден кем болмауы керек.
Бағалы қағаздарды шығару, тіркеу, орналастыру, солар арқылы ... тек ... ... Заңымен және кәсіпорынның жарғысымен
белгіленеді. Кәсіпорын акциялары, облигациялары, және тағы басқа бағалы
қағаздар шығарады. Акционерлік қоғам ... ... ол - жәй ... ... ... өзінің иегеріне; дивидент алуға, ... ... ... ... ... оның ... ... иеленуге
мүмкіндік береді.
Кейінірек барып қоғам таратылған акцияларды шығаруға болады. ... ... ... реті Қазақстан Республикасының Заңына және
акционер жиналысының шешіміне, заңды актілерге ... ... ... ... капиталдардың он бес пайыз мөлшеріндегі күйреуін
жабу үшін құрады. ... ... ... ... ... ... ... үшін қолданылады. Ол кәсіпорынның мемлекттік
тіркелуінің 2 жыл ішінде құрылуы керек. ... ... ... ... таза ... ... жыл сайынғы жарғылық капиталға салық жалпы
акционерлер қоғамының жиналысында ... ... ... ... ... жарлық үшін қоғамның жарлық капиталының соммасы жарияланған
жарғысың капиталдан 15% кемісе, онда ... оны ... ... ... ... ... төлегеннен кейінгі түскен түсім, кәсіпорынның қорын құруға
және акциялардың дивидентін ... ... ... ... ... сәйкес дивиденд, акциялары бар акционерлерге төленетін
сыйақы болып табылады. Дивидендтер ақшамен, немесе ... ... ... ... мүмкін. Әр акцияның дивидентінің ... ... ... бекітіледі.
Кәсіпорын дивидентті жыл соңында төлейді. Дивидентті төлеу ... ... үшін ... ... және ... ... ... күнді білу,дивидентерді алуға құқы бар акционерлерінің тіркелуінің
нақты ... ... ... жарғысына сәйкес дивиденттерді төлеу түрін
білу (қолма-қол ақшалай түрде немесе акционерлердің өкінішіне сәйкес қолма-
қол ақшалай емес түрде) ... ... ... ... ... 30 күн ... сатып алуға құқы
бар. Айналымға түспеген ... ... ... дивидент
төленбейді.
Кәсіпорында басқару мүшелері:
- Акционерлердің жалпы жиналысы – ... ... ... ... ... ... ... директор ... ... ... бақылау мүшесі.
Басқару құрылымы келесі түрде көрініс табады:
“Адал” АҚ басқару құрылымы
Бас ... жыл ... ... ... ... өткізуге міндетті.
Қаржылық жыл біткеннен кейін бес ай арасында жылдық жалпы акционерлер
жиналысы өтуі керек. Бұл ... үш айға ... ... егер ... ... ... ... аяқталмаса. Жалпы акционерлер жиналысында, әр
акционер дауыс бергенде, «бір акция- бір ... ... ... ... акционердің дауысы оның қолындағы акциясына байланысты. Егер ол жерде
бір дауыс беру әдісі қолданбаса, яғни ... ... ... ... ... ... ... кеңесі, ревизор.
Жылдық жиналыстан басқа, қалған жиналыстар кезекті деп есептеледі.
Жиналыстың өтуі және оның ... ... мүше ... ... ... өткізу төмендету факторларын талдау
Кәсіпорында өнімді өткізу бөлімі бар оның ең ... ... ... ... ... қаласындағы нарықтарға және дүкендерге тиімді ... ... ... жүйесі бар, ол дайын өнімді тек Аламаты
қаласында ғана емес ... ... оның ... де ... ... ... өнімнің бағасы оның өзіндік ... ... ... ... және ... ... ... қойылады. Баға
орнатудың ең негізгі қағидасы ол – ... өнім ... ... ... бастап "Адал" АҚ өнімі көбінесе әр түрлі жақтар
бойынша өткізіледі, ... ... ... ... және Алматы қаласындағы;
2. облыстардағы сауда нүктелерінде сатылады;
3. сонымен қатар олар жалақы есебінде және бартер түрінде беріледі.
"Адал" АҚ өткізу бөліміне келесілер ... 2 ... ... ... 2 диспетчер;
- 5 машина жүргізуші – экспедитор;
- өткізу бөлімінде сонымен қатар келесілер жұмыс істейді;
- потенциалды клиенттерге өнімді жеткізетін 7 ... ... қор ... ... толығымен ашу үшін Алматы қаласы бойынша
маркетингтік зерттеу жұмысын ... ... оның ... ... берілген.
Алматы қаласында “Адал” АҚ –ның өнімдеріне маркетингтік зерттеу
жүргізу нәтижесі
5-сурет
Маркетингтік қызметтің ... ... ... » АӨК ... ... ... деп айтсақ болады.
Кәсіпорында өнімді өткізуді ... ... ... Ол ... ... ... – экспедиторлардікі
секілді өткізу бөлімінің менеджерлерінің жалақысы ... ... ... ... ... Мысалы: жалпы соммасы 300 000 теңгелік
дайын өнімді өткізді десек, менеджер оның 10 ... ... яғни ... ... АҚ ... құрылыммен басқару енгізілген, мал шаруашылығы,
өсімдік шаруашылығы, ... және ... ... ... ... АҚ: 2 МТФ, 1-ТФ, ... 45 звенолық және бригадалық жылдар,
МТМ – гаражы, МТК кешендері бар. Қайта өңдеуші ... сүт ... ... сүт ... шығарады, яғни сүзгі, қаймақ. йогурт, айран, тағы ... ... ... ... бар. ... ... диспетчерлік қызмет жұмыс
жасайды.
"Адал" АҚ аймағында 3 ... жер бар: ... ... ... саны – 5137 адам. Ал "Адал" АҚ-да ... саны ... ... ... сүйенсек 467 адам.
Соның ішінде: мал шаруашылығында – 145, ...... – 72, ... ... – 50, ... – 59, қайта
өңдеу кешенінің жұмысшылары – 73, күзетшілер – 42, электриктер – 14, жөндеу
жұмысшылары – 7, тағы ...... ... ... ... соммасы 4324324 теңгені құрады, ал 2003
жылы 2670130 ... ... ... ... ... сүйенсек жалақының
жалпы өсімі 1654194 теңге болды, яғни ... ... ... жалақы көбейіп,
жұмысшылардың өмір сүру сапасы ... ол ... ... ... ... ... тиімділігіне және дайын өнімді дұрыс
өткізу үшін рационалды бөлу "Адал" ... ... ... ... ... Ақша қаражаттары ішкі және сыртқы көздерден алынады.
Инвестиция тартымдылығының ең басты қайнар көздері болып ... ... ... ... ... шығару және сату.
Дайын өнімді сатқаннан түскен пайда, ақша қаражаттарының ішкі ... ... ... ... ... ... олар өнім өндіруге және
осы өнімді өткізуге кеткен шығындарға байланысты болып ... ... ... ... ... ... ... өнімнің бағасы қалыптасады.
2003 жылғы пайданы есептеу келесі кестеде беріледі
2 кесте - Кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын және ... ... ... ... ... |
| ... | |
| | ... |Бағасы |Сатылған |Пайдасы |Қаржылық нәтижесі |
| | ... ... | | |
| | | | ... | | |
| | | | ... құны | | |
| | | | | | ... ... ... шаруашылығы өнімдері ... ... ... |15138,1 |12521898,0 |14592833,0 |2070935,0| |
|2. |Беде ... |984,0 ... ... |57716,0 | ... ... ... |858,0 |108278,0 |223836,0 |115558,0 | ... ... ... |60,0 |7252,0 |14009,0 |6757,0 | ... ... ... |1004,0 |50630,0 |86655,0 |36025,0 | |
| ... | | | | | | ... ... сабаны|теңге |200,0 |9580,0 |2092,0 | |7488,0 ... ... ... |10,0 |300,0 |517,0 |217,0 | ... ... ... |4360,4 ... |3087643,0 |1509178,0| |
|Өсімдік ... | ... ... ... |
|шаруашылығы | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... шаруашылығы өнімдері |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | |
| |мал мен құс | | | | | | ... |Ірі қара ... |1348,74 |13908250,0 |15161568,0 |1253318,| |
| | | | | | |0 | ... ... ... |19,51 |84796,0 ... ... |
|3. |Шошқалар |теңге |6,63 |78551,0 ... ... ... ... | | ... ... |1481337,| |
|өнімдері ... | | | |0 | ... | | | | | | ... ... ... |Сүт өнімдері|теңге |45602,2 |224409308,0 |231378587,0|6969279,| |
| | | | | | |0 | ... |Ет ... ... | ... |6281659,0 |46999,0 | ... ... ... |39747,0 ... ... | ... ... | | | | | |0 ... ... | ... ... ... | | | | |0 |0 ... қызметі | | ... ... ... | | | |0 |0 |
| | | | | ... |
| | | | | |0 | ... өнім түрлері және қызмет ... ... ... | |1800,0 |1810,0 |10,0 | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... | ... |154569,0 |10931,0 | |
| ... | | | | | | ... ... ... | |306445,0 |341299,0 |34854,0 | |
| ... | | | | | | ... |Үй ... | ... ... |27249,0 | |
| ... | | | | | |
| |е ... | | | | | | ... ... ... | |87145,0 ... |16974,0 | |
| ... | | | | | | ... |Сүт ... |5445,6 ... ... | ... ... | | | | | |,0 ... ... ... | ... ... |3560,0 | |
| ... | | | | | | ... ... | ... ... |9742,0 | |
| |май сату | | | | | | ... ... беру |теңге | |99943,0 ... ... ... ... да ... | |47584,0 |61694,0 |14110,0 | |
| ... | | | | | | ... ... ... | |121488,0 ... ... |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... ... ... | |143533,0 |31789,0 | ... ... | | | | | | |
| |жою | | | | | | ... ... |теңге | |3553,0 |3879,0 |326,0 | |
| ... | | | | | | |
| ... | | | | | | ... да қызмет | | ... ... ... ... | | | | | |0 ... | | | | | | |
| | | | | | ... | | | | | |0 ... | | ... ... | | | | |,0 |0 |
| | | | | ... |
| | | | | |0 | ... ... біз ... АҚ-ы 2005 жылы өсімдік ... ... ... ... 379686,0 теңге сомасында табыс
алғанын көріп тұрмыз.
Мал шаруашылығы ... ... ... өткізіп, 1481337,0
теңге сомасында табыс алды.
Өндіріс өнімдерін ... ... ... ... ... ал ... қызметтер мен өнімнің ... ... ... өткізіп, 510514,0 теңге сомасында табыс алған.
Жалпы айтқанда ... ... ... ... ... тапқан пайдасы әлдеқайда жоғары. Пайда сомасы 2005 жылы
12804515,0 теңгені құрды.
3 кесте - ... құн ... ауыл ... ... ... жиынтығын
есептеу
|Ауыл шаруашылық өнімдерінің | |1 ... ... ... толық |
|түрлері ... ... құны ... құны |
| ... т | ... ... |1970 |8000 |15,8 ... |490 |7000 |3,4 ... |3000 |3200 |9,6 ... |200 |7000 |1,4 ... ... |2110 |2000 |4,2 ... |3500 |2100 |7,4 ... |3500 |1300 |4,3 ... |11200 |1300 |15 ... ... |13980 |1000 |13,9 ... |80 |20000 |1,6 ... |10 |100000 |1,0 ... ... ... |74 ... |320 |80000 |25,6 ... |4160 |18000 |74,9 ... ... | | |7,5 ... ... цехы | | |108 ... өңдеу өнімдері | | |213,2 ... сүт ... | | |205 ... | | |7,7 ... ... | | |0,5 ... АӨК "Адал" бойынша барлығы |395,5 |
4 ... - ... ... ... бабы ... |Барлығы |Мал ... ... |
| ... | ... ... ... ... ... |3,9 | | ... жалақы ... |55,0 |16,0 |29,0 ... ... |мың тг. |103,8 | |99,2 ... |мың тг. |62,2 |62,2 | ... |мың тг. |49 |2,8 |3,4 ... |мың тг. |40,0 |7,0 |6,0 ... ... |8,6 |4,0 |4,0 ... ... |мың тг. |16,3 |3,5 |4,6 ... автокөлік қызметі |мың тг. |11,6 |9,0 |1,8 ... |% |31,7 |2,0 |28,0 ... ... ету |мың тг. |3,2 |1,7 |28,0 ... ... ... |мың тг. |9,9 |1,8 |6,6 ... | |395,2 |108 |213 ... ... ... ... тиімділігін талдау
5 кесте - 2003-2004 жылдар арасындағы "Адал" АҚ-ның технико-
экономикалық көрсеткіштері
|№ ... ... ... ... |
| | ... | ... құн ... тікелей шығындардық құрамы
6-сурет
6-сурет
Көріп тұрғанымыздай өнім өндірісіне тікелей әсер ететін факторлардың
ең біріншісі ол – шикізат. Бұл көрсеткіш сүт ... ... ... ... орынды алып отыр, ал қалған ... ... ... ... ... ... Ал егер ... өзіндік құнына әсер ететін
факторларға қарасақ онда клесі диаграмманы байқауға болады:
3 ... ... ... ... Өндірістік шығындарды төмендетуге шетелдік тәжірибелері
Әр бір мемлекетте әр өнім өндіруші өнімнің өзіндік құнын ... ... ... ... қажет. Өткізетін өнімнің бағасы
мен басқада ... ... ... өнім бірлігіне қажетті шығындарды
қысқартып, табыс көлемін ... ... ... ... ... ... әр түрлі
жолдары қолданылады. Олардың барлығын төмендегі Дей етіп біріктіруге
болады:
1. ... ... ... ... ... Өндірістік үрдістерді механизациялау мен автоматизациялады
басқарудың автоматизацияланған ... мен жаңа ... ... Қолданылатын техникамен технологиялардың эксплуотациясы;
в) Өнім сапасын жоғарылату, өнімдердің ... ... ... ... Еңбек құралдарын жетілдіру, яғни жетілдірілген шикізат,
материалдар;
д) ... пен ... ... ... ... ... деңгейін жоғарылатушы басқа да факторлар;
Амортизациялық аударымдарды көбейту арқылы, ... ... ... ... ... ... (жұмыс күші). Бірақ ... ... ... соммасы төленбейді.
Материалдарды ресурстарды үнемдеудің түрлі жолдары бар, ... ... ... ... ... ... пайдалану;
Бұрыс өнімді жою;
Экономиалық материалдардың жаңа түрін енгізу;
Шикізат пен материалдарды кешенді пайдалану;
2. Өндіріс пен еңбекті ұйымдаструды жетілдіру ... ... ... ... Еңбекті ұйымдастыруды жақсарту;
в) Материалдық – техникалық қамсыздандыруды жетілдіру;
г) Өндірістік емес шығындарды жою;
д) Өндірісті мамандандыру,
е) Шығындарды жақсарту;
ж) Жұмысшылардың уақытын нәтижелі пайдалану;
з) ... ... ... ... ... ... өнімнің көлемі мен құрылымын өзгерту шаралары.
а) ... ... ... шығындарды, айтарлықтай қысқартады.
Ол шығын өнім көлемін ұлғайтуға кеткендер;
б) Өндірістік қорларды пайдалануды жақсарту, сонымен ... ... ... ... Өндірілетін өнімнің құнын өзгерту;
4. Пайдалы қорлар мен басқа да ... ... ... мен
табиғи жағдайларды өзгерту. Ескеретін жайт өнімнің өзіндік құнын қысқарту,
бір жолғы процесс емес күнделікті, кәсіпорын басшыларының ... ... ... ... төмендету дегеніміз – жүйелі әдіс тәсілдерді және жалпы
басқаруды талап ететін көп жоспарлы үрдіс.
Соңғы 34 – 40 жылдар ішінде ... ... ... өнімге
кеткен шығындарды есекергенде қысқартылған калькуляция ... ... Бұл әдіс ... ... ... және ... шығындарды анықтайды.
Шет елдік кәсіпорындарда өнімнің өзіндік құнын жоспарлағанда және
бақылағанда, оның ішінде ... ... ... ...... ... ... Бұл әдісте негізгі қаржылық көрсеткіш ретінде
маржиналды табыс және табыстың өзі ... Ол ... ... көрсетілген:
9-кесте-«Директ – костинг» жүйесі бойынша табыс жайында есеп беру.
|№ |Көрсеткіштер ... ... |
| ... ... ... түсім |В (табыс) |
| ... ... | Зпер |
| ... ... |Пм = В – Зпер |
| ... ... ... |
| ... |П = П – ... ... ... ұсынған авторлардың көрсету бойынша «Директ - костинг»
әрісі өндірістік көлемі және оған кеткен шығындар арасында, өндіріс ... ол ... ... ... ... ма, әлде ... жатыр ма, осы
арасында, өндіріс көлемін ұлғайтқанда немесе төмендеткенде өнімнің ... ... ... ... ... ... байланыс орнатуға мүмкіндік
береді. Ал осы калькуляциялық әдісте тұрақты шығындардың көлемін ерекше
қарау- ол осы ... ... ... ... ... әсер ... ... көлемінің өзгеруі шығарылатын өнімнің ассортиментіне
өзгерістер енгізуге мүмкіндік береді. Қорытындылап айтатын ... ... ... әдісі табыстың көлемін анықтайды және ... ... ... ... өнім құрылымының әсерінен табыс көлемінің
ауытқуын, өзгерісін анықтауға мүмкіндік береді. Осындай талдауларнегізінде
кәсіпорын мен ... ... ... ... ... ... жүйелерді қолдану, әсіресе Ресейдің нарықтық экономикасын
жақсы білу үшін пайдалы. ... ... ... ... ... ... табылатындықтан, оған жету үшін өнімнің бағасын көтеруіміз
керек. Керісінше, өндірілген өнімге ... емес ... қоя ... ... ... өнім ... ұсынуымыз керек. Сонымен қатар нарықты
жаулап алу үшін және ... қалу үшін ... ... төмендету негізінде
арзан әрі сапалы өнім сатуымыз қажет. Яғни сату көлемін ұлғайта ... ... ... ... ... шешімдірін қабылдаудағы негізгі көрсеткіш болып
«Шығарылмайтын нүкте» саналады. Оның ... ...... пайда да
көрмейді және шығындалмайды да, келесі суретте көрсетілген.
Шетел кәсіпорындары мен фирмаларында «бәсекелестердің ... ... ... ... асырылады.
Мұндай талдау өзінің өндіріс ... ... ... ... ... ... береді. Сонымен қатар олардың
артықшылықтарын біле аламыз, ... ... ... ... ... ... қателіктерін ескере отырып, өзіміздің ... ... ... және ... ... ... графигі
Енді кәсіпорындар мен фирмалардың бәсекелес фирманың өндірістік
шығындарын қарастырайық. Яғни, ... ... ... ... ... ... отырып, қосымша мүмкіндіктерге ие бола
аласың.
Бізге белгілі ... ... ... өнім ... ... ... талап етеді. Бірақ 70 жылдың аяғы және 80 ... ... ... іс ... ... ... ... компанияларымен толық жоққа
шығарылды. Себебі, бізге белгілі болғандағыдай, жоғарғы ... ... ... ... ... ... ... өндірістік шығындар
төмен болады. Жапонядағы ... және ... ... ... ... ... сол ... айналысатын АҚШ
кәсіпорындарынан 2 – 2,5 есе артық ... Бұл ... «дәл ... қолданғаны үшін ғана пайда болып тұр.
«Дәл уақыт» әдіс Жапониядағы ... атты ... ... ... ... жүйесі болып табылады. Бұл жүйенің ... ... ... ... табылады. Шығындарды қысқарту үшін сұраныстың
күнделікті өзгеруін, жоғарғы ... ... ... ... қызығулықтың өсуі, жұмыскерлердің жұмыс белсенділігі мен өнімнің
номенклатурасын және өнім өндірісінің ... ... ... ... керек.
«Дәл уақыт» әдісінің негізгі қағидасы болып, автономизация және ... ... ... болу ... Бұл әдіс ... ... емес өнімді
қажет емес уақытта және қажет емес колемде талап етеді. Автономизация ... ... өз ... бақылау дегенді білдіреді. Келешектегі қайта
өндіріске ахуалы бар бұйымдарды болдармау. Персоналды ... ... ол - ... ... ... өзгеруіне байланысты жұмысшылар
көлемінің тербелісі, сонымен қатар серіктестікті марапаттау және ... ... әр өнім ... ... ... және өнім ... ... әр түрлі ойлар ұсына алады. Жұмысшалардың ұсынысы
материалды түрде ... ... ... артықшылығы неде? «Дәл уақыт» әдісімен
жұмыс істегенде, белгілі бір аймаққа алдынала келісілген ... ... ... ... ... ... өткен кезеңнен өндіріске қажетті
бұйымдарды суырып алған сияқты болады. Жай ... және де ... ... ... әдісі, алдағы аймаққа өткен аймақ
алдынада болжамдалған және ... ... ... ... ... ... ... шығаратын өнім көлемінің ... бұл ... яғни не ... ... ... Жалпы «Тойота»
жүйесі жұмыс күшіне және қорларға шығын шығармау арқылы қысқартады. Нарық
сұранысының ... әр ... ... отыру арқылы, өндірістік және
айналым шығындары қысқарады.
Бірақ ... ... ... жүйені қолдану тиімді емес, себебі
дамыған маркетинг жүйесі, материалдарды жеткізу және өнімді өткізу жоқ.
Дамыған ... ... ... ... әр түрлі әдістері
бар:
1. Өндірістің техникалық деңгейін жоғарылаты;
Өндіріс үрдісін автоматизациялау және механизациялау, басқару ... ... ... мен ... ... ... ... сапасын жоғарылату, бұйымның техниклық сиапаттамасын ... ... ... жетілдіру, яғни материал, энергия ... ... ... ... пен ... ... қолдану;
Өндірістің техникалық деңгейін көтеретін басқада факторлар;
Амортизациялық аударымдар көбейіп, аса өндірістік құралдарды ... ... ... ... Бірақ еңбектің жалпы соммасы тауарда
негізделіп азайтылған.
Материалдық ресурстарды азайтудың көп жолы бар, олар мыналар:
Энергияны, ... ... ... ... рационалды пайдалану;
Қалдықтарды қысқарту;
Ахуалды жоғалту;
Жаңа түрлі алматыратын заттарды және тиімді материалдады енгізу;
Материалдар мен шикізатты ... ... ... қысқарту;
2. Еңбекті және өндірісті ұйымдастыруды жетілдіру шаралары;
Өндірісті басқаруды жетілдіру;
Еңбекті ұйымдастыруды жақсарту;
Материалды – техникалық қамсыздандыруды жақсарту;
Өндірілмейтін шығындарды ... ... ... ... ... шығындарды қысқарту;
Өндірісті ұйымдастырып жетілдіру мне байланысты тағы басқа факторлар;
3. Өндірілетін ... ... және ... өзгерту туралы
шаралар:
Шартты–тұрақты шығндарды айтарлықтай қысқарту (амортизациядан ... ... ... пайдалану және осымен ... ... ... ... құрылымын өзгерту;
4. Табиғат жағдайының өзгеруі;
Қорытынды
Кәсіпорынның шығаратын тауарларының мөлшерін рыноққа ұсынуы, оны
өндіруге ... ... және сол ... ... сатылатын
бағаларына тікелей байланысты болады. Бұдан шығатын қорытынды, ... және ... ... ... білу ... ... тиімділігінің басты жағының бірі болып табылады.
Шығындар – бұл кәсіпорынның ... ... және ... іске асыру үшін өндіріс факторларының ақшалай түріндегі шығындары.
Өндіріс процессінде айқын шек қоятын шығындар және олардың маңызы мен
практикалық қызметіндегі анықтайтын ... ... ... ... ... ең тұрақты және ауыспалы шығындарға бөлу –
тұрақты шығындар осы кезеңдегі уақыт ішіндегі сомасы өнімді өндіру және ... ... ... ... тәуелді болмайды. Ауыспалы шығындар –
бұл осы кезеңдегі уақытқа өнім өндірудің мөлшеріне және сатылуына тәуелді
болматын ... ... ... ... ... ... де төленуі тиіс,
ал ауыспалы шығындармен кәсіпкер өндіріс көлеміне ... ... ... бухгалтерлік және ... ... ... ... деп ... ... пайдаланғаны үшін
жеткізушілерге төлейтін төлемдердің ... ... ... Олар ... тұрады: сыртқы (анық және ақшалық) және ішкі ... ... ... ... кез – ... кәсіпорындарда шығындарды басқару және
оның алдын алу жолдары маңызды ... ... ... ... ... өнімді сату - өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... еңбек және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... ең тиімді жалпы-өндіріс кезінде
қолданылатын ресурстардың барлық түрлерін ... және ... ... ... ... өз ... ... асырғанда, яғни өнім өндіруде
және оны өткізуде қаражат жұмсайды. Оған жататындар: ... ... ... алу, энергоресурстары және тағы басқалары жатады.
Өнім өндіргенде жұмсалатын шығындардың түрлері көп: бухгалтерлік және
экономикалық, тікелей және жанама, тұрақты және ... ... ... тағы ... олардық әрқайсысы белгілі бір жағдайда қолданылады.
Сонымен, кәсіпорынның өнімді өткізуді ... ... ... ... шығындар дегенміз – оларды пайдалану нәтижесінде
экономикалық ресурстардың ... ... ... ... және
табыстарды алу бойынша міндеттемелердің пайда болуы. Кәсіпорынның есепті
кезең үшін ... ... ... ... табыстардың екінші кезеңі
шығынтарды тану жүргізіледі.
Қолданылған әдебиттер тізімі:
1) «Кәсіпорын экономикасы», оқу құралы. А.Қ. Мейірбеков, Қ.Ә. Әлімбеков.
Алматы 2003 ... ... ... оқу ... . Қабылбеков М. Т
3) Павлова Л. П. «Корпоративные финансы»
4) Бочаров К. «Корпоративные финансы»
5) «Қаржы есебін талдау» , оқу ... ... 2002 ... ... теория», оқу құралы. Әкімбеков. Баймұханбетова. Астана
2002 ж
7) ... ... ... 1995г. - ... ... З.М.Смирнова.
8) Финансы предприятий: учебник для вузов. /Под ... ... Н.В ... ... 1999г. – ... ... О.И., ... В.К. Экономика предприятия: Курс лекций. -М.:
Финансы и ... 2001 – ... ... ... Москва 1995г. - Е.И.Бородина, ... ... ету ... бастығы
Бухгалтерия
Шұжық зауыты
Өткізу бөлімдерінің
бастығы
Сүт зауыты
Мал шаруашылық цехы
Коммерциялық директор
Өңдеуші директор
Фермалық ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Моральдық шығынды өндіру ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді сот арқылы қорғау66 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
1917 жылғы Ақпан төңкерісінен кейінгі Қазақстанның қоғамдық-саяси жағдайы56 бет
2 IAS халықаралық қаржы есептілігінің стандарты11 бет
Cаясаттану ғылымының тарихы10 бет
E-leaning - де білімді бақылау жүйесін құру92 бет
«Масғұд» поэмасындағы Абай бейнесі7 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь