Шағын бизнестың экономикалық дамуы

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1 ШАҒЫН БИЗНЕС ЭКОНОМИКАЛЫ ДАМУДЫҢ НЕГIЗГI ФАКТОРЫ РЕТIНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 Шағын бизнес және оның экономикадағы орны, маңызы ... ... ... ... ... ... .5
1.2 Шағын бизнес және экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРI ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ТИІМДІ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ...14

2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестiң қазіргі кездегі деңгейi, мәселелерi және шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Шағын бизнестi мемлекеттiк және инновациялық қолдау ... ... ... ... ... ...17


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Егемендiк алғаннан кейiнгi макроэкономикалық көрсеткiштерге назар аударсақ ұлттық экономикада 1998 жылдан бастап экономикалық өсу байқалды. Тiптi соңғы екi-үш жылда ЖIӨ-нiң өсу деңгейi 10% көлемiнде болып отыр. Бұл шама елiмiз үшiн үлкен жетiстiк, яғни әлем бойынша ЖIӨ өсiмi бойынша басты орындардамыз. Бірақ осы ЖІӨ-нің үлесінде шағын бизнестің үлес салмағының басым болуы сол елдің тұрақты экономикалық өсуін қамтамасыз етеді. Ал Қазақстанда ЖІӨ-де шағын бизнестің рөлі бүгінгі таңда 30%-дан ғана асып отыр. Ал Елбасымыздың кезекті Жолдауында шағын бизнестің ЖІӨ-гі үлесін алдағы жылдары 60%-ға дейін жеткізу керектігін баса атап өтті. Осы аталған шағын бизнестің үлесін арттыру еліміздегі басты мәселелердің бірі болып отыр. Сондықтан экономикалық дамудағы және халықты әлеуметтік жұмыссыздық мәселесінен алып шығудың маңызды жолы болып отырған шағын бизнесті макроэкономикалық талдаудың маңыздылығы жоғары болып отыр.
Қазақстанның соңғы жылдары жетiстiктерге жетуi жер қойнауымыздағы минералды қорымыздың бай болуымен және соңғы жылдары мұнай бағасының өсуiмен тiкелей байланысты болып отыр. Елiмiз экономикасы әлi де Кеңес Одағы құрып кеткен шикiзаттық негiзде болып отыр. Ал дамыған елдердiң қай-қайсысын алып қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық өндiрiске өтiп кеткен, ал шикiзаттық өндiрiспен даму жағынан артта қалған және дамушы елдер ғана айналысады екен. Елбасы атап өткендей, елiмiз жоғары дамыған елдер қатарына қосылу үшiн және экономикамыз шикiзаттық өндiрiске тiкелей байланысты емес тұрақты экономикалық өсу үшiн реформалар жүргiзiп және ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Рыноктық экономика негiзiнде осындай тұрақты экономикалық өсуге әкелетiн, бәсеке қабiлетi жоғары өнiмдер шығаруға мүмкiншiлiк туғызатын, елiмiздi дамыған елдер қатарына бiр қадам болса да жақындататын басты құралдың бiрi – кәсiпкерлiк қызмет, нақтылай айтсақ шағын кәсiпкерлiктiң үлесi айтарлықтай болмақ. Әсiресе бұл салаға шағын инновациялық кәсiпкерлiктiң берер нәтижесi ерекше. Себебi өмiр өзi көрсеткенiндей, шикiзат сатуға бейiмделген экономика құлдырауға бағытталған. Тек жоғары сапалы, ең соңғы ғылым жетiстiктерiне сай техника мен технологиялар ғана экономиканы көркейтiп, халықтың тұрмыс деңгейiн жақсартуға қабiлеттi.
Шағын кәсiпкерлiк кез-келген мемлекет экономикасының негiзгi саласының бiрi. Шағын және орта кәсiпкерлiкке кез келген рыноктық экономикасы дамыған елдердiң 10 кәсiпорынының 9-ы жатады. Егер, Европа елдерiнде әр мың тұрғынға шаққанда 45-50 шағын кәсiпорын болса, АҚШ-та ол көрсеткiш 75 кәсiпорын шамасында, ал Қазақстанда не бары 9-10 кәсiпорын ғана құрайды екен.
1. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2000.
2. Тургинбаева А.Н. / Менеджмент в малом бизнесе: - Алматы: 2003, - 152с.
3. Курс предпринимательства: Учебник для вузов / В.Я.Горфинкель, В.А.Швандар, Е.М.Купряков – Москва: Финансы, 1997. – 439с.
4. Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi экономика” және “Бәсекеқабiлеттi халық” деген Қазақстан халқына Жолдауы. // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004.
5. Статический ежегодник, - 2006 . -467 стр
6. Л.И.Тогайбаева “Малый бизнес в обеспечение продуктивной занятости
населения” // Вестник КазНУ. №3, - 2004.
7. Курс экономической теории / Под ред. М.Н.Чепурина, Е.А.Киселевой. –
Киров, 1994,гл.13.
8. Т.С.Сарбасова “Состояние и проблемы малого бизнеса в РК” // Вестник
КазНУ, №1, 2005.
9. К.Б. Блеутаева «Кәсiпкерлiктiң жаңа формаларын ынталандырудағы
мемлекеттiң ролi» //Аль-Пари, 2003, №3-4.
10. С.Т.Купешова “Шағын инновациялық кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау”
// Қаржы-Қаражат, 2003.
11. Ж.Ильясов “Этапы и проблемы в развитии малого бизнесе” // Вестник
предпринимателя, № 9-10, - 2004.
12. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 , 1 наурыз.
13.Агеев А.И. Предпринимательство: проблемы собственности и культуры.
М., 1991.
14. Токсанова А.Н. Развитие малого предпринимательства: концептуальный
подход с позиций менеджмента. – Алматы, - 1999.
15.Н.А. Назарбаев. Қазақстан – 2030 Қазақстан халқына Жолдауы.
16.М.Ж.Арзаева “Шағын және орта бизнестi қаржылық-несиелiк реттеудiң
объективтi қажеттiлiгi” // ҚазҰУ хабаршысы. Экономика сериясы. №3, -
2004.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ
............................................................................
....................................3
1 ШАҒЫН БИЗНЕС ... ... ... ... Шағын бизнес және оның ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРI ЖӘНЕ ОЛАРДЫ
ТИІМДІ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ...................14
2.1 Қазақстан Республикасында шағын бизнестiң қазіргі кездегі ... және шешу ... ... ... ... және ... қолдау
.......................17
ҚОРЫТЫНДЫ
..........................................................................
...........................24
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
........................................................26
КIРIСПЕ
Егемендiк алғаннан кейiнгi ... ... ... ... ... 1998 жылдан бастап экономикалық өсу байқалды.
Тiптi соңғы екi-үш ... ... өсу ... 10% ... болып отыр. Бұл
шама елiмiз үшiн ... ... яғни әлем ... ЖIӨ өсiмi ... ... ... осы ЖІӨ-нің үлесінде шағын бизнестің үлес салмағының
басым болуы сол ... ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-де шағын бизнестің рөлі бүгінгі таңда ... ғана ... Ал ... ... ... ... ... ЖІӨ-гі үлесін
алдағы жылдары 60%-ға дейін ... ... баса атап ... Осы ... ... ... ... еліміздегі басты мәселелердің бірі болып
отыр. Сондықтан экономикалық дамудағы және ... ... ... алып шығудың маңызды жолы ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Қазақстанның соңғы жылдары жетiстiктерге жетуi жер қойнауымыздағы
минералды қорымыздың бай ... және ... ... ... ... ... байланысты болып отыр. Елiмiз экономикасы әлi де ... ... ... ... ... ... ... Ал дамыған елдердiң қай-
қайсысын алып қарамасақ олар шикiзаттық өндiрiстен сервистiк-технологиялық
өндiрiске өтiп кеткен, ал ... ... даму ... ... ... ... елдер ғана айналысады екен. Елбасы атап өткендей, елiмiз жоғары
дамыған елдер қатарына қосылу үшiн және экономикамыз ... ... ... емес ... ... өсу үшiн ... ... ұзақ мерзiмдi стратегиялар мiндеттi түрде керек болды.
Рыноктық ... ... ... ... экономикалық өсуге
әкелетiн, бәсеке қабiлетi жоғары өнiмдер шығаруға мүмкiншiлiк ... ... ... қатарына бiр қадам болса да жақындататын басты
құралдың бiрi – ... ... ... ... шағын кәсiпкерлiктiң
үлесi айтарлықтай ... ... бұл ... ... ... берер нәтижесi ерекше. Себебi өмiр өзi көрсеткенiндей,
шикiзат ... ... ... ... ... Тек ... ең ... ғылым жетiстiктерiне сай техника мен технологиялар ғана
экономиканы көркейтiп, халықтың тұрмыс деңгейiн жақсартуға қабiлеттi.
Шағын кәсiпкерлiк кез-келген мемлекет ... ... ... ... және орта кәсiпкерлiкке кез келген рыноктық экономикасы дамыған
елдердiң 10 кәсiпорынының 9-ы жатады. ... ... ... әр ... ... 45-50 ... кәсiпорын болса, АҚШ-та ол көрсеткiш 75
кәсiпорын шамасында, ал Қазақстанда не бары 9-10 ... ғана ... ... ... ... қатынаста қайта құру
жолында оның негiзi ... ... ... ... ... ... және оларды мемлекеттiк қолдау күн тәртiбiндегi ... ... ... ... ... қызметтерiне айтарлықтай
тәуелдi болады. Әсiресе, шағын ... ... ... ... болып табылады. Осы шағын кәсiпкерлiк арқылы көптеген әлеуметтiк ... ... ... ... Осы ... ... ... елдiң тұрақты экономикалық өсуiн қамтамасыз ету, халықтың негiзгi
бөлiгiн жұмыспен қамту, яғни ... ... ... ... ... қалыптастыру қызметтерiн атқарады.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасы Президентi Н.Ә.Назарбаев өзiнiң
“Қазақстан-2030” атты стратегиялық бағдарламасында “Елiмiздiң экономикалық
саясатының бiрден-бiр басымды ... ... және орта ... деп ... ... курстық жұмыс тақырыбы өзектi мәселелердiң бiрi ... ... ... ... ... ... және оның
экономикалық өсімдегі рөлі” деп алынды.
Осыған байланысты шағын кәсiпкерлiк қызметтiң, кәсiпкерлiк ... ... ... кәсiпкерлiктiң жалпы экономикада алатын
орнын, оны мемлекеттiк қолдау саясатының басты бағыттарын, сондай-ақ шағын
бизнестi ... ... ... ... ... алғаннан бастап қазiрге дейiнгi шағын бизнестiң қалыптасуы мен
дамуын, сондай-ақ туындап отырған ... және одан шығу ... осы ... ... ... ... болып табылады.
Осы мақсатқа жету барысында келесідей міндеттер қарастырылады:
Шағын бизнес және оның экономикадағы орны мен ... ... ... және оның ... ... ... анықтау;
ҚР-да шағын бизнестің даму ... ... ... мен ... тоқталу;
Ұлттық экономикада шағын бизнесті қолдаудың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... табылады.
1. ШАҒЫН БИЗНЕС ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУДЫҢ НЕГIЗГI ФАКТОРЫ РЕТIНДЕ
1.1 Шағын бизнес және оның экономикадағы орны, маңызы
Рыноктық ... ... ... ... қалыптасуы шағын
кәсiпкерлiктiң пайда болуымен және дамуымен тығыз байланысты.
Буржуазиялық саяси ... ... ... XVIII ... ... ... – инициативалы шаруашылық ... ... ... , ... және ... да құралдар
мен мүлiктер ... ... табу ... ... ... ... келесiдей анықтама бередi:
“Кәсiпкерлiк – меншiк түрлерiне қарамастан, азаматтар мен ... ... ... ... сұранымды қанағаттандыру арқылы
таза табыс табуға бағытталған, жеке ... не ... ... ... құқығына (мемлекеттiк кәсiпкерлiк) негiзделген ынталы
қызмет. Кәсiпкерлiк қызмет кәсiпкердiң атынан, оның тәуекел ... ... ... ... ... /7/.
Шағын кәсiпкерлiк бұл кәсiпкерлiктiң аясындағы ұғым, яғни мұнда бiр
немесе бiрнеше ... ... табу ... кәсiпкерлiк қызметтер жасап,
жоғары тәуекелдiктерге баруы деп түсiнсек ... ... ... ... ... ... көзi ... табылады. Осы шағын
кәсiпкерлiк арқылы көптеген әлеуметтiк – экономикалық мәселелердi шешуге
болады. Осы ... ... ... ... ... тұрақты экономикалық
өсуiн қамтамасыз ету, халықтың негiзгi бөлiгiн жұмыспен қамту, ... ... ... қызметтерiн атқарады /2, 13 б./.
Шағын кәсiпкерлiктiң өзiндiк артықшылықтары да бар. Оларға:
Сыртқы экономикалық факторлардың өзгеруiне тез ... ... ... бiр ... ... ... ... сферасын қамтиды;
Шағын кәсiпкерлiк iрi компанияларға қарағанда ғылыми – техникалық
зерттеулер нәтижелерiн ... ... ... ... ... артықшылықтары бола отырып шағын кәсiпкерлiк ... ... ... шағын бизнестiң кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... инновациялық болып бөлiнедi;
- кәсiпкердiң функционалды операциясының ... ... ... , ... және ... ... ... түрлерiнiң санына ... : бiр ... , ... шаруашылықтың салаларына бағытталуына байланысты: өндiрiстiк
, ... ауыл ... , ... және басқада
халық шаруашылық салаларында /1, 249 ... ... ... ... ұдайы iске қосып отыратын орта.
Экономиканың өтпелi кезеңiндегi шағын кәсiпкерлiк ең алдымен ... ... және жаңа ... ... ... ... ... алғанда, кәсiпкерлiк экономикада нақты белсендi, бәсекелес ... ... ... ... ... ... ... оның тұрақталығының индикаторы есептi қоғамда орта тапты
жасақтайды. Шағын кәсiпкерлiктiң ... ... ... ... және ... ... ... деңгейiнің жоғары болуын қамтамасыз ету;
Адамның өмiрге тың ... ... ... ... ... ... экономикалық мiндеттерiне келесiлердi жатқызуға
болады:
Экономиканың бәсекеге ... ... ... ... ашу;
Рыноктағы сұранысқа және жалпы өзгерiстерге тез бейiмделу;
Шектеулi ресурстарды тиiмдi пайдалану;
Экономикалық активтi халықты барынша ... ... ... ... ... ашып оны ... енгiзу;
Кластерлiк жүйенiң дамуы;
Лизингтiк қатынастардың дамуы;
Өнiмдердiң сапалылығының жоғары болуы;
Тұрақты экономикалық өсудi қамтамасыз етiп, ЖIӨ-нiң өсуiне өз үлесiн
қосады;
Дамыған ... ... ... ... ... даму
қарқынын арттыра түсетiнiн көрсетедi. АҚШ-та барлық ... ... ... ... ... Iшкi ... 33%-i шағын кәсiпкерлiк
үлесiнде. Жапонияда жұмыс күшiнiң 80% шағын кәсiпкерлiкпен шұғылданады және
жалпы өнiмнiң 55% ... алып ... ... ... ... ... жұмыстарының 3% ғана жүзеге асырса да, өндiрiске ... ... ... ... ... 50% ... /9/.
Қазақстанда бүгiнгi күнi шағын және орта кәсiпкерлiк бастан кешiрiп
отырған қатынастарға қарамастан, экономиканың ... ... келе ... ... ... Ең бастысы шағын кәсiпкерлiк саны өсiп келедi. Өсiм
соншалықты жоғары да емес, небәрi пайыздық бөлiгi ... Оның ... ... бар. Ол 30 % ... ... ... ... Қазақстанның бүгiнгi
экономикасында лайықты орын алуда.
Шағын ... ... ... күрт ұлғаюы жаңа нарықтық
құрылымның қалыптаса бастағандығының айғағы. ... ... ... ... 70% ғана жұмыс iстейдi.
Заңды түрде тiркелiп, мерзiмiнде жұмыс iстеген шағын кәсiпорындардың
басты көпшiлiгi Алматы қаласында орналасқан.
Жұмыспен қамтудың ... ... ... ... ... ... үшiншi адам сауда жүйесiнде, әрбiр бесiншiсi өнеркәсiптiк
өндiрiсте, әрбiр алтыншысы ... ... ... ... жұмыспен
қамтудың саны жағынан алғанда сауда саласында олардың 36,1%, өнеркәсiптiк
өндiрiс орындарында 21,2 % ... ... ... ... айналысады . Бұл деректерден сауда iсi әлi де ... ... ... ... көлемi әлi де өзгере
қоймаған көруге болады. ... ... ... ... ... ... ... өсуi - негiзiнен ... ... ... , ... ... баяу өседi.
Шағын кәсiпкерлiктi дамыту ... ... ... кешендегi шағын кәсiпкерлiк қазiргi уақытта ... ... үлес қоса ... отырғанын немесе табысын
жасырып ұстайтынын ... ... . ... ... ... ... стратегиялық бағытын жүзеге асыруда ... ... ... бiрiне айналды .
Шағын кәсiпкерлiк, әсiресе агроөнеркәсiптiк өндiрiс ... ... тиiс. ... ... ауыл ... ... ... республикадан тыс жерлерге тасымалданып , сол ... , ... өнiм ... ... ... жол ... ... шағын кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ... даму үстiнде деп сенiммен айтуға
болады. Ал ... ... ... дағдарыстан алып шығатын
локомотивтiң нақ ... ... жылы ... ... ... “Бәсекеге
қабiлеттi экономика” және “Бәсекеге қабiлеттi халық” ... ... ... ... үшiн ... мәселелердiң бiрi Индустриалды-
инновациялық стратегия ... атап ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк қызмет даму үстiнде. Кәсiпкерлiк, әсiресе шағын
кәсiпкерлiк рыноктық жүйеде толық қанды ... ету үшiн ... ... мен ... ашып ... ... ... аясында жүзеге асырылып жатқан кәсiпкерлiк
қызметтiң мемлекет ... және ... ... ... ... теңiз екенi дәлелдеудi қажет етпейдi. Қазiр ... ... ... алып ... та ... және орта кәсiпкерлiктi дамыта
отырып, ... ... ... ... ... ... ... экономиканы нарықтық қатынаста қайта құру
жолында оның ... ... ... ... ... дамытып, оны
жандандыру және оларды мемлекеттiк қолдау күн тәртiбiндегi ... ... ... ... ... ... ... болады. Әсiресе, шағын кәсiпкерлiк нарықтық экономиканың қайнар
көзi ... ... Осы ... ... ... ... ...
экономикалық мәселелердi шешуге болады. Шағын кәсiпкерлiктi дамыту арқылы
елдiң ... ... ... ... ету, ... ... ... қамту, қоғамда орта тапты қалыптастыру қызметтерiн ... ... ... ... ... ... “Қазақстан-2030” атты стратегиялық бағдарламасында елiмiздiң
экономикалық саясатының бiрден-бiр ... ... ... және орта бизнес
деп атаған болатын.
Қаржыгерлердiң III Конгресiнде ҚР-ның Елбасы Н.Ә. Назарбаев ҚР-ның
Үкiметiне және ... ... ... ... саясат шеңберiнде
приоритеттiк маңызы бар салаларды нақты анықтауды және оларды қаржыландыру
механизмiн дамытуды тапсырғаны ... ... ... ... ... экономикалық, саяси, әлеуметтiк сұрақтарды шешуде
шағын бизнестiң ерекше роль атқаратындығы белгiлi. Мiне осы ... ... әсер ... ... бiрi ... ... секторының дамуы болып табылады. Себебi, көптеген кәсiпорындар
үшiн маңызды мәселелердiң бiрi ... ақша ... ... ... табылатындығы белгiлi. Ал 2006 жылғы қараша айындағы деректер бойынша
банктiк сектордан шағын бизнеске бөлiнiп отырған ақша ... ... ... ... 30% ғана ... отыр. Оны төмендегi 1-шi
кестеден көруге болады /6/.
Кесте 1 - Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне ... ... ... (млн. теңге )
|Жылдар |2004 |2005 |2006 ... ... |196212 |288367 |470168 ... ішінде: | | | ... ... |104434 |171541 |261121 |
|- ... ... |48249 |71860 |100628 |
|- ұзақ ... |56185 |99681 |160494 ... ... |91778 |116826 |209046 |
|- ... ... |32334 |25692 |40804 |
|- ұзақ ... |59444 |91134 |168243 ... кестеден көрiп отырғанымыздай, соңғы үш жылда ... ... ... ... ... екі ... ... жалпы экономикадағы үлесi салыстырмалы түрде өте төмен. Сонымен бiрге,
банктерден ... алу үшiн ... ... ... ... ... негiзгi өндiрiсiн техникалық ... ... ... ... бүгiнгi күнi шағын кәсiпкерлердiң
пайдаланып отырған құрылғыларының көбi техникалық және моральдық жағынан да
тозған.
Осы сегментке тән ... ... бiрi ... ... ... ... ... неғұрлым тәуекелдiгi жоғары түрi
болып ... ... ... ... ... шағын кәсiпорындар үшiн банктерден берiлетiн несиелердiң ... ... де ... тигiзедi. Ал лизингтiк қатынастар осындай
тығырықтан шығудың бiр жолы ... ... ... ... ... ... беру үшiн ... қамтамасыз ету мөлшерiне қойылатын
талаптар ... ... ... ... ... ... Сондықтан
лизингтiк қызметтi дамытудың шағын бизнстiң дамуына ... ... ... ... кәсiпкерлiк эканомикасының жинақтылығы салыстырмалы ... ... мен ... неғұрлым аздығымен ... ... ... ... тауар айналысы саласындағы сол
кездегi ... ... және ... ... ... ... саласын сипаттайтын эканомикалық
көрсеткiштер эканомиканың осы ... ... келе ... ... ... ... бередi.
Шағын кәсiпкерлiктегi үрдiстердi ... ... ... ... серпiндi - үдемелi сипаты бар ... ... ... ... ... мен халықты жұмыспен
қамтамасыз етудiң негiзi болып ... ... оң ... ... айғақтайды. Сөйтiп, кәсiпкерлiк сипат эканомикаға барған
сайын тиiстi ... ... оның ... ... ... болып
келедi. Шағын кәсiпкерлiк жаңа кәсiпорындары мен ... ... ... ... ... ... ... рынокты әр түрлi
тауарлар мен және қызмет ... ... отыр /2, 38 ... ... ... және ... ... кезiнде шағын кәсiпкерлiктiң артықшылықтары ... жете ... ... ... осы ... ... бiрi ... өндiрiс және қызмет ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк
тапсырысты орналастыру болып табылады. Шағын ... ... ... одан әрi ... iрi компаниялардың шағын
кәсiпкерлiк субъектiлерiмен соңғыларда өнiмнiң ... бiр ... ... ... ... ... өз ара iс -
әрекеттерiн ... ... ... ... Шағын бизнес және экономикалық даму
Экономикалық өсу кеңiнен тараған құбылыс болып табылады. Экономикада
болып тұратын дағдарыстарды ескерсек те, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... өсуi, адам басына
шаққандағы табыстың өсуi ... ... ... осы ... ... ... әкеледi. Сондай-ақ экономикалық өсу ресурс
шектеулiгi ахуалын шешедi.
Өзiнiң егемендiгiн алғанына ендi ғана 15 жыл ... ... ... ... ... ... ... қосылуы үшiн экономикада тұрақты
интенсивтi экономикалық өсу қажеттiгi туындап отыр. ... ... ... мемлекеттiң экономикаға араласуы, оның тиiмдi дамуы үшiн
экономикалық саясаттар ... ... iске ... ... ... ... ... келген экономикалық бағдарламалар өз
жемiсiн бере ... ... ... ... ... нарықтық
қатынастар орнап, экономикалық ... ... ... ... ... 1995 жылы ... ... өсуiмен жаңа даму сатысына өттi. Елде
жұмыссыздық ... ... ... деңгейi төмендедi. Қазiр елiмiз ТМД
елдерi iшiнде нарықтық ... ... ... қалыптасқан, ЖIӨ-нiң өсу
қарқыны жағынан ... ... ... жылдары елiмiздегi ЖIӨ көлемi ... ... ... Бұл ... ... ... ... бiзде экономикалық өсудiң негiзгi қоры болып отырған бұл
елiмiздiң жер қойнауының бай ... ... ... Шикiзаттық және
өндiрiстiк экономиканың тиiмсiз екенi бiзге белгiлi, сондықтан индустриялық-
инновациялық дамуда сервистiк-технологиялық ... өту ... ... Онда ... ... ... ... қалған
экономикадан қол үзiп, экономика салаларын әртараптандырып, ұзақ ... ... ... өту үшiн өңдеушi өнеркәсiптi
дамытып, отандық товарлардың iшкi және сыртқы нарықта бәсекелестiгiн, еңбек
өнiмдiлiгiн арттыру ... ... ... Ал осы мiндеттi шешудiң
негiзгi жолдардың бiрi және ... ... ... ... ... бұл ... кәсiпкерлiк қызметтi, ... ... ... және оны ... ... ... ... экономикасының нарықтық қатынастарға ... ... ... ... даму ... ... ... шағын
кәсiпкерлiк нарықтық жүйеде толық қанды ... ету үшiн ... ... мен жаңалықтар ашып отыруы керек.
Нарықтық қатынастар аясында жүзеге асырылып жатқан кәсiпкерлiк
қызметтiң ... ... және ... ... ... ... ерекше екенi дәлелдеудi қажет етпейдi. Қазiр дамыған өркениеттi
елдердiң ... алып ... та ... және орта ... ... ... ... дәрежеге жеткенi баршаға мәлiм.
Бүгiнгi Республикамызда экономиканы рыноктық қатынаста қайта құру
жолында оның негiзi болып ... ... ... ... оны
жандандыру және оларды мемлекеттiк ... күн ... ... бiрi.
Рыноктың өрлеп, өркендеуi кәсiпкерлiктiң қызметтерiне айтарлықтай
тәуелдi болады. Әсiресе, шағын кәсiпкерлiк ... ... ... ... табылады. Осы шағын кәсiпкерлiк арқылы көптеген әлеуметтiк –
экономикалық мәселелердi шешуге болады. Шағын кәсiпкерлiктi ... ... ... ... ... қамтамасыз ету, халықтың негiзгi бөлiгiн
жұмыспен ... ... орта ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентi Н.А.Назарбаев
өзiнiң “Қазақстан-2030” атты ... ... ... ... ... басымды бағыты шағын және ... деп ... ... ... III ... ... Елбасы Н.Ә. Назарбаев ҚР-ның
Үкiметiне және ҚР-ның Ұлттық ... ... ... шеңберiнде
приоритеттiк маңызы бар салаларды нақты анықтауды және оларды қаржыландыру
механизмiн дамытуды тапсырғаны ... ... ... көрсетiп
отырғандай қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтiк сұрақтарды шешуде
шағын кәсіпкерліктің ерекше роль атқаратындығы белгiлi.
Осы ... тән ... ... бiрi ... ... ... ... салымдардың неғұрлым тәуекелдiгi жоғары түрi
болып табылатындығы. Осындай қаржылық ... ... ... кәсiпорындар үшiн банктерден берiлетiн несиелердiң бағасы
мен мерзiмiне де ... ... Ал ... қатынастар осындай
тығырықтан шығудың бiр жолы болып табылады, ... ... ... ... беру үшiн ... ... ету ... қойылатын
талаптар банктiк несиелерге қарағанда салыстырмалы түрде төмен. Сондықтан
лизингтiк қызметтi дамытудың ... ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк эканомикасының жинақтылығы салыстырмалы түрде
аздаған инвестициялары мен ... ... ... ... ... ... ... тауар айналысы саласындағы ... ... ... және тұрақтандыруға мүмкiндiк бердi.
Шағын кәсiпкерлiк ... ... ... ... осы секторында қалыптасып келе ... ... ... ... бередi.
Шағын кәсiпкерлiктегi үрдiстердi ... ... ... ... серпiндi - үдемелi сипаты бар ... ... ... ... ... мен ... жұмыспен
қамтамасыз етудiң негiзi ... ... ... оң ... берiп
отырғанын айғақтайды. ... ... ... ... ... ... икемдiлiк берiп оның дамуының ... ... ... ... кәсiпкерлiк жаңа кәсiпорындары мен жұмыс ... ... ... ... ... етуде, рынокты әр түрлi
тауарлар мен және ... ... ... ... ... құрылымдауды және кәсiпорындарды
реформалауды ... ... ... ... артықшылықтары әлi
де жете пайданылмауда. Мемлекет қолдауындағы осы саладағы ... бiрi ... ... және ... ... саласында
жұмыс iстейтiн шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi қолдаудың
осындай практикасын одан әрi ... iрi ... ... ... ... өнiмнiң белгiлi бiр түрлерiн
өндiру бойынша тапсырыстарды орналастыру тұрғысында өз ара iс ... ... ... ... ... ... теорияда, әдетте экономикалық өсу деп, өндiргiш
күштердiң ұзақ мерзiмдiк дамуымен ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдегi өзгерiстерiн атайды.
Экономиканың өсуiн өлшеудiң екi жолы бар:
1) Макроэкономикалық көрсеткiштердiң өсуi (ЖҰӨ, ЖIӨ, ТҰӨ, ... ... ... ... ... (жеке меншiк құқығы
құрылымының өзгеруi, өндiрiстi ұйымдастыру және бөлу
формалары) /5/.
Экономикалық өсу ... ... ету ... ... ... ... ... болып бөлiнедi. Нақты факторлар экономикалық ... ... ... ... ал ... ... ... iске асуын қамтамасыз етедi. Олар ... ... ... оң ... терiс әсер етуi мүмкiн.
Нақты факторларға негiзгi бес ... ... ... яғни ... пен ... динамикасын көрсететiн факторлар:
еңбек ресурстарының сандық және сапалық өсуi;
негiзгi капиталдың сапалы құрамының көлемiнiң өсуi;
өндiрiстi ұйымдастыру және ... ... ... ... ... және ... ... ксiпкерлiк қызметтiң дамуы.
Жанама факторларға мына факторларды жатқызуға ... ... ... ... ... төмендеуi,
пайдаға салықтың төмендеуi,
несие алу мүмкiншiлiктерiнiң артуы және т.б.
Жоғарыдағы экономикалық өсу ... ... келе ... шағын кәсіпкерліктің қосар үлесі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсудің нақты
факторы болып табылады.
Экономикалық дамуда ЖІӨ-нің үлесінде шағын бизнестің үлес ... ... сол ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Ал
Қазақстанда ЖІӨ-де шағын бизнестің рөлі бүгінгі таңда 30%-дан ғана асып
отыр. Ал ... ... ... ... ... ... ... жылдары 60%-ға дейін жеткізу керектігін баса атап өтті. Бұл мәселені
келесі 1-ші суреттен көре аламыз /12/.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... үлесі
Осы аталған шағын бизнестің үлесін арттыру еліміздегі басты
мәселелердің бірі болып ... ... ... ... және ... ... мәселесінен алып шығудың маңызды жолы болып ... ... ... ... ... ... ... отыр.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН БИЗНЕСТIҢ ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРI ЖӘНЕ ... ШЕШУ ... ... Республикасында шағын бизнестiң қазіргі кездегі деңгейi,
мәселелерi және шешу жолдары
Қазақстан экономикасы егемендiгiн алғаннан кейiн iрi ... ... ... ... ... өтуiне байланысты шаруашылық
қызметтiң негiзгi түрi, халықты жұмыспен қамтудың бiрден-бiр көзi, ... ... ... және орта ... болып табылды. Елiмiздегi шағын
кәсіпкерліктiң дамуы қарқынды түрде жекешелендiру бағдарламаларын ... ... ... бастады. Оның даму тарихы 14 ... ... ... ... ... келе ... Осы кезеңдегi шағын
кәсіпкерліктiң дамуын 4 кезеңге бөлсек ... ... ...... ... ... бұл кезеңнiң
ерекшелiгi 90-шы жылдардан кейiн iрi өнеркәсiптердiң жабылуына байланысты
мыңдаған жұмыссыз қалған ... ... ... үшiн ... және ... көрсету салаларында шағын және орта бизнестi дамыту, яғни
бұл сфераларда ақша ... ... ... ... Осы ... 34,5 мың шағын бизнес субъектiлерi құрылды. бiрақ олардың тек қана
6%-ғана экономикалық активтi ... ете ... Ал ... ... ... ... 7%-ды құрады.
Екiншi кезең – мемлекеттiң қатаң түрдегi ... және ... ... ... ... қарқынды жүргiзiлуi (1993-
1995). Бұл ... ... ... ауыр ... ... ... өндiрiсте жұмыс iстейтiндердiң санын мүлдем азайтып жiбердi.
1995 жылы 1992 ... ... ... кәсіпкерліктiң ЖIӨ-гi үлесi 4,7%-ды
ғана құрады. Осының салдарынан жұмыссыздық мәселесi өстi.
Үшiншi кезең – шағын бизнестегi бум ... Бұл ... ... ... және ... ... ... қайтадан
бұл сала жандана бастады. Нәтижесiнде елде ресторандар, ... ... ... ... сауда-саттық кәсiпоырндары саны көбейе бастады.
Шағын бизнестiң ... ... ... ... ... – ел ... ... түрде дамуы (1998-2004).
Бұл кезеңде елiмiздегi шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... ететiндерiне қолдау шараларын күшейту
жүргiзiлдi. Сонымен қатар, ел ... ... ... ... ... ... дами ... Осының есебiнен жұмыссыздық та азаю көрiнiсiне ... ... ... кәiспкерлiктiң ЖIӨ-гi үлесi 30%-дан асты. Ал
Елбасымыздың ... ... ... ... тұрақты дамуын қамтамасыз
ету үшiн шағын бизнес ЖIӨ-нiң 60%-ын құрауы керек. Ол ... ... ... ... ... ... 2007 жылғы шағын бизнестің кәсiпкерлiк
саласындағы үлесiн келесi 2-ші суреттен көре аламыз: /12/.
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | |
| | | | | | | | ...... ... ... ... қызметтегi үлесi
Суреттен көрiп отырғанымыздай, ... ... ... ... яғни ... халықтың әл ауқатын көтеретiн және тұрақты
экономиканың өсуiн ... ... ... ... ... белгiлi.
Жұмыспен қамтудың салалық құрылымын қарастырсақ шағын ... ... ... адам сауда және қызмет көрсету жүйесiнде, әрбiр
бесiнсiшi өнеркәсiптiк өндiрiсте, әрбiр алтыншысы құрылыста ... ... ... ... саны ... ... ... саласында олардың
36,1%, өнеркәсiптiк өндiрiс орындарында 21,2 % iстейдi, ... ... ... ... Бұл деректiрдiн сауда iсi әлi
де ... ... ... ... ... ... әлiде
өзгере қоймаған көруге болады. Шағын кәсiпкерлiк саласында ... және ... ... өсуi - ... ... есебiнен толығып , жалпы алғанда баяу ... ... ... ... ... ... оған ... болып
отырған келесiдей шешудi қажет ететiн мәселелердi атап өтуге болады: /9/
Өндiрiстiң негiзгi құралдарының 80%-ы ... ... олар ... ... қабiлетсiздiгi;
Рыноктық қатынастардың, шағын бизнестiң, әсiресе бәсекелестiк
қатынастың дамуына монополиялардың кедергi болуы;
Шағын ... ... ... ... жүрген заңдарды жергiлiктi деңгейде орындау тәртiбiнiң
әлсiздiгi;
Салық салу және ... ... ... тым ... қаржы секторында жұмыс iстейтiн шағын кәсiпкерлiк
субъектiлерiнiң iске ... ... ... өндiрiстiк
үй - жайларды сатып алу тәртiбiнiң күрделiлiгi және тым ... алу ... ... және ... ... ... ... жүйесiнiң жоқтығы;
Шағын кәсiпкерлiктiң мемлекеттiк құрылымдармен өзара iс ... ... ... ... даму жолындағы әкiмшiлiк тосқауылдар;
Шағын кәсіпкерліктi инновациялық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... ... дамуы үшiн ... орта ... бiрi ... ... ... ұйымдастыру мен жүзеге
асырудағы мемлекеттiк ... ... ... ... ... туындаған әкiмшiлiк тосқауылдар ретiнде белгiленетiн
кедергiлердi жою ... ... Осы ... ... жергiлiктi
жердегi атқарушы үкiметтiң әрекетiне байланысты.
Шағын ... ... ... және ... ... ... ... маңызды фокторы салық жүйесiн
барынша ықшамдау болуға тиiс. ... ең ... ... ... ... ... отыр. Әрбiр ... ... ... ... 6-8 ... салықтар мен алым түрлерiн
төлейдi, сонымен бiрге олардың әр ... ... өз ... ... салу ... ... ... мен мерзiмдерi есеп
беру деректемелерi мен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн мынадай мiндеттердi шешудi ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi қолдау мен қорғау;
Шағын кәсiпкерлiктiң өндiрiстiк секторын баса ... ... ... ... ету жүйесiн дамыту.
Бағдарламаны iске асырудың негiзгi бағыттары : /10/
1. ... ... ... нормативтiк құқықтық
актiлердi жетiлдiру;
2. Шағын ... ... мен ... ... тиiмдiлiгiн арттыру;
3. Шағын кәсiпкерлiктi қаржылық - ... және ... ... ... ... ... Шағын кәсiпкерлiктi салықтық негiзде қолдау;
5. Шағын кәсiпкерлiктi аймақтық дамыту;
6. ... ... ... ... ... қолдау мен дамытудың инфрақұрылымдарын қалыптастыру
жағдайында таяу болашақта шағын кәсiпкерлiктiң дамыту қорының жұмысын қайта
құру көзделген.
2.2 Шағын ... ... және ... ... таңда кәсiпкерлiк өзiнiң құқықтық мәртебесi жағынан жеткiлiктi
қорғалған ... ... бұл ... ... бизнеске қатысты.
2005 жылғы наурыз айындағы Елбасымыздың ... ... ... ... анық ... нарықтық қатынастың тиімді дамуының
негізі шағын кәсіпкерлікті дамытудың маңыздылығы жоғары. ... ... ... отырысынан кейін біржола «Қазақстан кәсіпкерлер одағы»
құрылды. Оның ендігі қызметі еліміз экономикасында ... ... ... ... болып табылады.
Шағын бизнестiң ортақ мүдделерiн және әр субъектiнiң мүдделерiн
қорғау, мемлекеттiк емес ұйымдардың ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң
құқығы заңды ... ... ... ... ... қоғам үлгiсi
бойынша мамандандырылған ассосацияларға бiрiгу көзделедi /13, 23 б./.
Шағын кәсiпкерлiктi дамыту үшiн мемлекеттiк емес ... ...... ... ... ... әлеуетiн бiрiктiруде жатыр. Өзара сақтандыру қоғамдарын, мүлiк
пен өз ... өзге ... ... ... ... ... емес ... құру мен дамытуға айрықша мән берiлiп отыр.
Шағын кәсiпкерлiктi ... ... ... ... ... және жергiлiктi қаражат ... жыл ... ... ... бөлiнген қаржы шегiнде, сондай-ақ ҚР-сы заемдардың,
мемлекеттiк ақшалай ... ... ... ... болады.
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекет тарапынан қолдаудың негiзгi бағыттары:
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiн мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... ... белгiлеу;
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiн ... мен ... ... оның ... ... ... ... мен пайдалану
жүйесiн жасау;
Қаржы көздерiн анықтай отырып шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне несие
берудiң арнаулы бағдарламаларын жасау;
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң ... ... ... , ... техникалық, өндiрiстiк және өзге де байланыстарын дамытуды қоса ... ... ... ... ... ... өндiруге, жұмыс атқарып , қызмет көрсетуге ... ... ... ... ... ... субъектiлерiне
артықшылықтар беру.
“Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... сәйкес шағын кәсiпкерлiк ... ... ... бәрi шағын ... ... ... ... ... ... ретiн белгiлеу болып
табылады.
Эканомикалық нақты ... ... әр ... ... қатынастармен дамыту мен құруды қамтамасыз ету ... ... өзге де ... құқықтық актiлерге ... ... ... ... отыр /12, 16 ... ... ... тосқауылдарды жеңiп шығудың негiзгi
жолдарының бiрi ... ... ... және жергiлiктi
атқарушы органдармен ... өз ара iс – ... ... ... ... ... кәсiпкерлердiң қоғамдық бiрлестiктерi
кәсiбилiгiнiң деңгейiн арттыру жөнiндегi ... ... ... ... ... отырған проблемаларды ескере отырып оны
жетiлдiру мақсатында мынандай шаралар кездесiп отыр :
Шағын ... ... ... ... келтiрiлген
заңсыз қабылданған актiлер үшiн ... ... ... ... ... , бұл ретте
келтiрiлген ... ... жеке ... ... ... ... эаңды түрде бекiту;
Шағын кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... бiрыңғай құжат әзiрлеу;
Бақылаушы органдар практикасынан рейдтiк тексерулердi алып тастау
үшiн ... ... ... ... ... онда наұты шаруашылық
жүргiзушi объектiнiң атауын көрсеттпей тиым ... ... ... ... ... заң ... жобаларын
шағын кәсiпкерлiктi қолдау жөнiндегi уәкiлеттi мемлекеттiк
органмен және оны ... ... ... ... ... ... дамуына кедергi жасап ... ... жеңу үшiн iс ... ... ... ... бақылау және қадағалау
функцияларын жүзеге асыруға уәкiлеттi ұйымдардың толық тiзбесiн
жасау;
Тексеру ... ... ... ... ... нормативтiк актiлер әзiрлеу;
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне қатысты бақылау және ... ... ... ... ... нақты
өкiлеттерiн белгiлеудi қамтитын жоспарларды дайындау;
Франчайзерлiг шағын ... ... iрi ...... мейлiнше тиiмдi үлгiсi ... өз ... ... ... ие. Қазақстанда франчайзингтiң тезiрек
таралу үшiн ... ... ... ... ... құрып, дамыту қажет.
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекеттiк ... ... ... ... және жергiлiктi қаражат есебiнен жыл ... ... ... ... қаржы шегiнде, сондай-ақ ҚР-сы заемдардың,
мемлекеттiк ... ... ... ... асырылатын болады.
Шағын кәсiпкерлiктi мемлекет тарапынан қолдаудың бағыттарына:
Шағын ... ... ... ... ... ... ... өнiмiн сертификаттаудың оңайтылғн
тәртiбiн белгiлеу;
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiн ... мен ... ... оның ... шетел инвестицияларын тарту мен пайдалану
жүйесiн жасау;
Қаржы көздерiн анықтай отырып шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне несие
берудiң арнаулы ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк және өзге де байланыстарын дамытуды қоса
алғанда, олардың сыртқы экономикалық қызметiн қолдау;
өнiмдер өндiруге, жұмыс атқарып, қызмет ... ... ... ... кезде шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiне
артықшылықтар беру /9/.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ету үшiн ... экономикалық ортасын жақсартуға арналған
көптеген нақты ... ... ... ... ... дамыту концепциясын жасау қажет. Аталмыш концепцияны жасау барысында
құқықтық жақтарын және қаржы-несиелiк ... ... ... ... де, ... де мүдделерi ескерiлген шараларды iске
асыруымыз керек. Оның ... ... ... және ... ... ... асырудың нақты механизмдерiн өңдеу ... ... ...... және ... тұрғыдан
қолдау:
Екiншi деңгейдегi банктердiң шағын кәсiпкерлiктiң өндiрiстiк секторын
жергiлiктi және республикалық бюджеттiң, сондай-ақ мемлекет ... ... емес ... ... ... ... тәртiппен несиелендiру;
Шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiн ... ... ... ... ... ... мiндеттемелерiн орындауын
қамтамасыз ету жолымен асыратын, коммуникалдық меншiк объектiлерiнен
тұратын аймақтарда қалыптасатын ... ... ... ... ... ынталандыру тетiгiн әзiрлеу;
Тиiстi жылға арналған Республикалық бюджетте аталған мақсаттарға арнап
қаражат көзделген жағдайда жобаларды екiншi деңгейдегi ... ... ... қоса қаржыландыру;
Қоғамдардың өзара несие алысу және ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын
болады.
шағын және орта бизнес арасындағы ынтымақтастық жүйесiн (франчайзинг)
қалыптастыру ... ... ... ... ... ... бизнеске шетелдiк компанияларды және жеке ... ... ... ... ... ... ... күшейту
қажет;
Кәсiпкерлiк қызмет субъектiлерiнiң осы ... ... ... ... ... мақсатында оларды мемлекеттiк несиелермен
қамтамасыз ету;
Республикамызда шағын бизнестiң басты салаларын қолдау және ... алу ... ... мақсатында маманданған
мемелекеттiк акционерлiк банктердiң қызметiн дамыту;
Қазiргi жағдайда шағын ... ... ... барысында
лизингтiк фирмалар мен компаниялар аукциондар мен ... ... ... ... ... ... тиiмдi жүргiзу үшiн консалтингтiк, маркетингтiк,
инвестициялық маманданған компаниялар қызмет көрсетуi керек.
Шағын кәсiпкерлiктiң ... ... ... ... ... ол
туралы сақтандыру жүйесiн жетiлдiру;
Шағын және орта кәсiпкерлiкте кластерлiк дамуды қамтамасыз ету;
Кәсiпкерлiк қызметтiң сыртқы экономикалық қызметiн ... ... ... жасау /10, 27 б./.
Шағын кәсiпкерлiк саласындағы инвестициялық саясат шағын кәсiпкерлiк
сбъектiлерiнiң қажеттiлiктерiне жауап ... ... ... ... тиiс, ... ... ... , өнiмнiң
жаңа түрлерiн игеруi, техникалық және технологиялық ... ... ... ... үшiн ... емес ... ... – шағын кәсiпкерлiк субъектiлерiнiң ... ... ... ... ... сақтандыру қоғамдарын, мүлiк
пен өз мүшелерiнiң өзге мүлiктiк мүдделерiн ... ... ... емес ұйымдарды құру мен дамытуға айрықша мән берiлiп ... ... ... ... сатуға бейiмделген
экономика құлдырауға ... Тек ... ... ең ... ... сай техникамен технологиялар ғана экономиканы көркейтiп,
халық өмiрiн жақсартуға ... ... да ... және ... -
техникалық және инновациялық саясатқа ... ... ... ... ... ... он ... Қазақстан ғылыми –
техникалық потенциялы ... ... ... ... Тек 1999 ... ... ғана ғылыми жетiстiктерi мен
инновациялықты ... ... ... дамытудың маңыздылығын мойындай
бастадық.
Елiмiздiң индустриялы-инновациялы дамуының ... ... ... ... асыруда кәсiпкерлiк арасында ... ... ... орын алып ... эканомикасының
дамуына көп әсер ... ... ... ... дамуда
бiрқатар артықшылықтарға ие: /11/.
1. Шағын инновациялық кәсiпкерлiк бiр ... ... ... барлық саласын қамтыды .
2. Iрi фирмалар ғылыми зерттеулер ... ... ... ... да ... басқару пирамидалары себебiнен инновациялық
процесс баяу ... ... iрi ... ... орта ... болып келедi. Ал шағын инновациялық ... ... ... тез ... ... ... ... жылдам өзгертуге
қабiлеттi;
3. Шағын фирмалар iрi компанияларға қарағанда ғылыми – ... ... ... ... өнеркәсiпке
жылдамырақ енгiзедi.
Осы көрсетiлген ерекшелiктердiң бәрi шағын ... ... ... ... ... ... елдерде шағын
инновациялық кәсiпкерлiктi мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... ... құқықтық және заңмен
қамтамасыз етуi;
Кредиттiк жеңiлдiктер ұсыну, ... ... ... ... инновациялық фирмалар проектерiн тiкелей ... жеке ... ... ... бағыттау;
Информациялы - консультативтiк маркетинг бойынша көмек беру, шағын
фирмалар қызметiн мамандармен ... ... ... ... ... бизнестi
мемлекеттiк қолдаудың нақты жүйесi болуы керек. Сол жүйе ... ... ... етiп, оны ... ... ... таза емес техника мен ... ... ... ... құқықпен қамтамасыз ету
керек, яғны ...... және ... ... ... ... ... фирмаларды қалыптастырушы инкубаторлар
мен технопарктер ... ... ... тез арада инкубатор, технопарк сияқты ... ... Олар ... ... ... ... өнiмнiң қаншалықты бәсекеге қабiлеттiгiн анықтап,
ал өнiмдi өндiруге қаржы, ... ... ... ... ... ұйымдарды қалыптастыру мәселесiн шешудi өз қарамағына алуы
керек.
Үшiншiден егер ... ... ... ... ... жұмысынан кетпей, осы ... ... ... ... ... ... консультативтi фирма ... алса . ... ... мен ғылымдарды халықты хабардар
ету ... ... ... ... ұйымдасттырып
отыру қажет ... ... ... ... ... ... ... зерттеушiлердi қолдайтын бюро ... ... – ақ ... ... және ... орны құрылады. Сондай-ақ ғылым және ғылыми - техникалық саясат
концепциясының ...... ... заң және ... даму ... ... талқыланған.
Қазақстанда инновациялық дамудың ұлттық жүйесi ... ... ... орай өнеркәсiп саласын дамыту ... ... ... ... Кластерлер таяу орналасқан
кәсiпорындарды бiр ... ... ... тiзбектелген технология
бойынша соңғы өнiм шығаруға қол ... ... ... ... ... ... және ... орталықтар мен инженеринг,
ғылыми трансферттi ғылыми қор құру, ... ... ... технологиялық инкубаторларды, инновациялық орталықтарды
дамыту ... ... ... ... қарағанда шағын инновациялық
кәсiпкерлiктi қолдау мемлекеттiк ... ... ... ... ... елде ... ... кәсiпкерлiктi қолдау
бойынша нақты заңды негiзi жоқ , бұл сала ... ... ... мен проекттер бойынша реттелiп келедi, Ал барлық
дамыған ... бұл ... ... мемлекет тарапынан белсендi ... ... ие ... мен ... ... ... ... мен инновациялық идеяларға ие ғалымдар
мен кәсiпкерлердiң өз бизнестерiн ... ... беру ... Қазақстанға ... ... ... ... ... жүйесi болуы керек. Сол жүйе ... ... ... етiп, оны ... ... ... таза емес ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
керек, яғны “Ғылыми – техникалық және инновациялық ... ... ... ... фирмаларды қалыптастырушы инкубаторлар
мен технопарктер ... ... ... тез арада инкубатор, технопарк ... ... ... Олар ... ... ... ... өнiмнiң қаншалықты бәсекеге қабiлеттiгiн анықтап,
ал өнiмдi өндiруге ... ... ... ... ... ... ұйымдарды қалыптастыру мәселесiн шешудi өз қарамағына ... егер ... ... ... авторы болса
университеттегi жұмысынан кетпей, осы ... ... ... ... ... немесе консультативтi ... ... алса . ... кәсiпкерлер мен ғылымдарды халықты хабардар
ету мақсатымен ... ... ... ... ... қиындықтарға қарамастан Қазақстанда ... ... ... ... ... бюро ... ... – ақ инновациялармн жаңалықтар және ... орны ... ... ... және ... - ... ... жобасы, “ Ғылым туралы” заң және ... даму ... ... талқыланған.
Алдынғы уақыттарда экономикалық өсу факторы ретiнде посткеңестiк
елдерде инновация екiншi деңгейдегi ... ... ... ... ... елдер тәжiрибесi және отандық тәжiрибе бойынша тұрақты экономикалық
өсуге қол жеткiзу инновациялық қызметсiз жүзеге ... көз ... осы ... ... 3-4 жылда инновацияға деген көзқарас өзгердi.
Елбасымыз Н.Ә. Назарбаев ... ... ... ... атап
өткендей, “Елiмiзде ұлттық инновациялық жүйе құратын уақыт жеттi” деп ... ... ... ... ... кезеңiнде
экономикада кәсiпкерлiк қызмет даму үстiнде. Кәсiпкерлiк, әсiресе шағын
кәсiпкерлiк ... ... ... ... ... ету үшiн ... ... мен жаңалықтар ашып отыруы керек. Сонда ғана олардың шығарған
товарлары мен қызметтерi бәсекеқабiлетiне ие болады. Бiрақ бүгiнде ... ... ... ... ... ... ... товарлардың бәсекеқабiлетi әлсiз екенi белгiлi.
Осылайша елiмiзде ұлттық инновациялық жүйенi құру ... ... ... үшiн оны ... ... ... ... қызметтердiң iске асуы үшiн оны қамтамаасыз ететiн қаржылық
институттар және оны нақты түрде жүзеге ... ... ... ... ... елiмiздiң ғылыми және ғылыми-техникалық мүмкiншiлiгi жоғары
деп айтуға болады. Қазiргi ... ... ... астам ғылыми, тәжiрибелiк
және құрастырушылық ұйымдар бар. Оның үстiне 5 Ұлттық ... ... ... оқу ... ... ... Қазақстандық ғылым көптеген ғылыми
зерттеу жұмыстарында жоғары нәтижеге жетуде ... ... ... ... жүйесi бiртiндеп қалыптасып
келедi. Осыған орай өнеркәсiп саласын дамыту барысында кластерлiк ... ... ... таяу ... ... бiр ... ... тiзбектелген технология бойынша соңғы өнiм шығаруға
қол жеткiзудiң бiрегей тәжiрибесi болып табылады.
Сонымен қатар, рыноктық және сараптамалық орталықтар мен ... ... ... қор ... инновациялық құрылымдарды ... ... ... инновациялық орталықтарды
дамыту өзектi мәселе болып табылады және бүгінде бұл мәселелр өз шешімін
табуда.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай ... ... ... ... қай-қайсысын алып қарасақ
та олардың экономикасының негiзi шағын бизнес салалары болып табылады.
Сондай-ақ ол ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес саласының неғұрлым дамыған ... ... ... АҚШ, Жапония және Германия елдерi жатады.
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға көшуi барысында және
мемлекеттiк ... жеке ... ... шағын бизнестiң алатын орны
ерекше. Жаңа тәй-тәй басқан экономикамыз қазiрде ... оң ... деп ... ... ... шағын бизнестiң үлесi елдiң ЖIӨ 30%-тi құрап
отыр, бұл бiз үшiн ... ... ... бұл ... өсу ... әлi де ... ... орындалып отыр, дамыған елдер
тәжiрибесi бойынша экономиканы индустриалды – инновациялы дамытпай ... ... ... ... ... ал осы ... iске асыруда шағын
бизнестiң қосар үлесi жоғары.
Қазақстан экономикасының нарықтық қатынастарға өтпелi ... ... ... даму ... ... ... ... рыноктық жүйеде толық қанды қызмет ету үшiн кәсiпорын жаңа
технологиялар мен ... ашып ... ... ... ... ... асырылып жатқан кәсiпкерлiк
қызметтiң ... ... және ... өмiрiнде атқаратын ролiнiң
ұшан теңiз екенi дәлелдеудi ... ... ... ... ... ... алып ... та шағын және орта кәсiпкерлiктi дамыта
отырып, айтарлықтай жоғары дәрежеге жеткенi баршаға ... ... ... ... ... қайта құру
жолында оның негiзi болып табылатын кәсiпкерлiк ... ... ... және ... мемлекеттiк қолдау күн тәртiбiндегi өзектi
мәселелердiң бiрi.
Шағын бизнестi ... ... ... ... ... ... және заң ... қолдау және қорғау;
Шағын кәсiпкерлiктi несие және инвестициялық қолдау;
Салықтық қолдау;
Инновациялық қолдау.
Осылардың iшiнде шағын бизнестi ... ... ... ... өзектi мәселелердiң бiрi. Себебi, әлемдiк ... ... қол ... үшiн ... ... сатысына
өту керек. Ал шағын бизнестiң дамуы осы аталған инновациялық өндiрiске алып
келер бiрден-бiр жол.
Нарықтың өрлеп, ... ... ... ... ... ... ... кәсiпкерлiк нарықтық экономиканың қайнар
көзi болып табылады. Осы ... ... ... ... ... мәселелердi шешуге болады. Осы шағын кәсiпкерлiктi дамыту
арқылы елдiң тұрақты экономикалық өсуiн қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... орта тапты қалыптастыру қызметтерiн
атқарады.
Сонымен бүгінгі таңда Қазақстанда шағын бизнесті ... ... ... ... Себебі, Елбасымыз атап өткендей алдағы жылдары шағын бизнестің
ЖІӨ-гі үлесін 30%-дан 60%-ға дейін көтеру басым айтылған. Өйткені ... ... ... қарасан да олардың ЖІӨ-гі шағын бизнестің алатын
үлесі 50%-дан жоғары шамада ... ... ... ... әлемдегі
дамыған 50 елдің қатарына қосылуы үшін апаратын даму қадамдарының бірі елде
шағын бизнесті дамыту болып табылады /16/ ... ... ... ... ... ... 2000.
2. Тургинбаева А.Н. / Менеджмент в малом ... - ... 2003, ... Курс ... Учебник для вузов / ... ...... ... 1997. – ... Н. Ә. Назарбаев. “Бәсеке қабiлеттi Қазақстан”, “Бәсекеқабiлеттi
экономика” және ... ... ... ... ... // Егемен Қазақстан, 19 наурыз, 2004.
5. Статический ежегодник, - 2006 . -467 стр
6. Л.И.Тогайбаева “Малый бизнес в ... ... ... // ... КазНУ. №3, - 2004.
7. Курс экономической теории / Под ред. М.Н.Чепурина, Е.А.Киселевой. ... ... ... ... и ... ... бизнеса в РК” // Вестник
КазНУ, №1, 2005.
9. К.Б. Блеутаева «Кәсiпкерлiктiң жаңа ... ... ... ... 2003, ... С.Т.Купешова “Шағын инновациялық кәсiпкерлiктi мемлекеттiк қолдау”
// Қаржы-Қаражат, 2003.
11. Ж.Ильясов “Этапы и проблемы в развитии малого бизнесе” // Вестник
предпринимателя, № 9-10, - ... Н. Ә. ... ... ... ... барынша қабілетті 50
елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, ... 2006 , ... А.И. ... ... собственности и культуры.
М., 1991.
14. Токсанова А.Н. Развитие малого предпринимательства: концептуальный
подход с позиций менеджмента. – ... - ... ... ... – 2030 ... халқына Жолдауы.
16.М.Ж.Арзаева “Шағын және орта бизнестi қаржылық-несиелiк реттеудiң
объективтi қажеттiлiгi” // ҚазҰУ ... ... ... -
2004.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
1.Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер. 2.Орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. 3.ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Acom компьютерлік дүкенінінің ақпараттық жүйесін құру57 бет
Delphi ортасында құрылыс дүкенінің жұмысын автоматтандыру22 бет
«Ата-тек-Астана» шағын бизнес орталығының басқару жүйесін талдау43 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«ЦентрКредитБанкі» АҚ ұйымдық экономикалық сипаттамасы және қаржы жұмысының ұйымдастырылуы29 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
«Қазақстан Халық Банкі» АҚ52 бет
Аграрлық саясат9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь