Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
Негізгі бөлім
1. Ш.Уәлихановтың реформалар жайында айтқан пікірі мен өз ұсыныстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой.пікірлері ... ... ... ..5
3. Қазақ қоғамында билер институтының алар орны мен
ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (1835-1865) ғылыми еңбектерінің бәрінде, атап айтқанда, “Қазақтардың өрісі мен қонысы туралы”, “Сот реформасы жайлы жазбалар”, “баянауыл округі туралы”, “Өлкенің үкімет бамқару жүйесі мен саяси жағдайы”, “Сахарадағы мұсылмандық туралы” және т.б шығармаларында қазақ қоғамындағы көкейтесті әлеуметтік мәселелер зерттеледі.
Қазақтардың өмір сүрген патриархалды-феодалдық қоғамы барлық халықтардың басынан өткізген эволюциялық даму жолы екенін атап көрсетеді. Қазақ қоғамының эволюциялық дамуы өзге елдердегі сияқты елді өркендеудің биік сатысына көтереді деп түсіндірді. Оның әлеуметтік-экономикалық негіздері бар екенін дәлелдеді. Ол Ресей державасының “құрамына еніп отырған бұратана тайпалар ішінде халқының санының көптігінен, байлығы жөнінен біз бірінші орын аламыз. Меніңше, алдағы өркендеу де біздің – қазақтардың үлесіне тиеді”, - деген қорытындыға келеді.
1. Уәлиханов Ш. Таңдамалы. 2- басылым. Алматы, 1985. 29-бет
2. Абсаттаров Р.Б, Дакенов.К. Әлеуметтану.
3. Пузиков М.Ф. Саяси әлеуметтану. Алматы,1998жыл.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
....................................3
Негізгі бөлім
1. Ш.Уәлихановтың реформалар жайында айтқан пікірі мен өз ұсыныстары
............................................................................
.................4
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ... ... ... ... ... алар орны мен
ерекшелігі
............................................................................
......................7
Қорытынды...................................................................
.............................9
Қолданылған әдебиеттер
тізімі...........................................................10
Кіріспе
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (1835-1865) ... ... ... ... “Қазақтардың өрісі мен қонысы туралы”, “Сот реформасы жайлы
жазбалар”, “баянауыл округі туралы”, “Өлкенің үкімет бамқару ... ... ... ... ... туралы” және т.б шығармаларында
қазақ қоғамындағы көкейтесті әлеуметтік мәселелер зерттеледі.
Қазақтардың өмір ... ... ... ... басынан өткізген эволюциялық даму жолы екенін атап көрсетеді.
Қазақ қоғамының ... ... өзге ... ... елді ... сатысына көтереді деп түсіндірді. Оның әлеуметтік-экономикалық
негіздері бар екенін ... Ол ... ... ... ... ... ... ішінде халқының санының көптігінен, байлығы
жөнінен біз ... орын ... ... ... өркендеу де біздің –
қазақтардың үлесіне тиеді”, - ... ... ... ... ... тұжырымдамалары
Қазақ қоғамында орын алған жағымсыз ... ... ... қоғам дамуында жаңа бетбұрыс алған еркін ағымды тоқтатқанын сынай
отырып, қазақ елінің өркендеу болашағын реформамен ... ... ... ... және оны ... жүргізу қажеттігі туралы аса құнды
ой-пікірлер тұжырымдады. Оның ... ... ... ... ... ... ... жағдайды есепке алу керек. Сонда ғана ... ... ... негізінде қоғамдық организмнің дамуы іске асады. Мұндай
реформаны аяғына дейін ... ... ... санайды.
Егер де, қоғам мұқтаждығы мен құралдары белгілі болса , ... ... ... ... ... кез-келген реформа алға ... сол ... ғана ... ... ... ... жемісті жүргізу үшін өзгерістердің
ішкі қайнар көздерін көре білу қажет болды. Сонымен қатар, Шоқан ... ... ... ... даму ... және бұқара
халықтың өмір салтынан туындауы тиіс деп ... Ал, ... ... ... тұрғысынан қаралуы керек. ... ... ... ... ... тұрмысын жақсартуға ықпал ететін
реформа ғана пайдалы. Бұл ... ... ... ... ... ... ол бұл ... жете алмайтын кез-келген
реформаторлықты жоққа шығарды. ... ... ... өмірдің “экономикалық
және әлеуметтік” жақтарын қамтитын реформа ... деп ... ... ... ... ... бетбұрыстың халыққа
ұнамдысы, пайдалысы экономикалық және әлеуметтік реформа, олар ... ... ... ... бар ... ... Ал, ... қажетті экономикалық реформаларды іске асырудың құралы ретінде
қолданылуы ... ... жеке ... ... адам және ... ... ... өзінің дамуында бір ғана түпкі мақсатқа өзінің материалдық
әл ауқатын ... ... және ... өзі ... болып саналады.»
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері
Шоқанның пікірі ... ... және ... ... қоғамдық прогреске жетуді мақсат етуі керек, ал қоғамдық прогресс өз
кезегінде халықтың материадық халін жақсартуға қызмет етуі ... ... ... ... ... ... құралы қызметңн
атқарып, соған бағындырылады. Сол ... ... үшін іске ... ... ... ... және «ұлттық мазмұнына»
орайластырылған бірнеше ... ... ... Оның аталмыш
мұқтаждықтар мен ... деп ... ... ... рулық
қауымдастығының жерді ұжымдасып пайдалануы, еңбекші жұрттың ... ... ... ... еді. ... ... оның ... көмек,
тұрмыста бірбіріне қол ұшын беру және өзінөзі ... ... ... тыс ... олардың маңызды жақтарын ашып көрестті. ... ... ... ... ... ... ... ғалымның бұл пікірінің бүгінгі таңда біздің елімізде жүріп
жатқан реформа үшін маңызы зор. ... осы ... ... ескерілмеуі
қоғамды келеңсіз жағдайларға әкеліп соқтыруда. Қоғамның күйін және ... мен ... ... ... өзге ... тәжірибесін
көзсіз енгізе салуды республика өз басынан кешірді. Бұның бәрі ... ... ... әсерін тигізбей қоймайды.
Шоқан реформаны халыққа таңуға да қарсы болды.Оның көзқарасы бойынша,
«еріксіз күштеп іске ... ... ... ... ... ... ... соұтырып келеді». Ол қазақ елін басқарудың мұндай ... ... олар ... ... ... деп санады. Ойшылдардың
пікірі бойынша, реформа қайсыбір ... тән ... ... ... ... кері жағдайда қолданған шаралар іске аспайды, тіптен
қоғамдағы өзгертулерге жағымсыз ықпал ететін процестерді тудыруы ... ... ... ... ... ... сүйенген немесе
басқа халықтардың өмірінен ... ... ... ... ... ... ... жатқан сот реформасын осындай ... ... ... ... реформа жөнінде еңбекші халықтың
пікірімен санаспай, ... ... ... ... ... ... «... танымал және бай адамдардың мүдделері, тіптен
жоғары ... ... ... ... көп ... ... қарсы болады».
Реформалардың сәтті жүзеге ... ... ... ... ... ... заңдарына негізделсе ғана дұрыс болады.
Оның пікірі бойынша, дәл ... ... ғана ... ... ... ... жүреді. Осыдан келіп халықтар: өзінөзі дамыту, өзін өзі
қорғау, өзін өзі басқару және өзін өзі ... ... ... ... тиіс.
Шоқан қазақ қоғамын әлеуметтік организмнің күрделі объектісі ретінде
қарасытара отырып, оның әлеуметтік таптық құрамының қоғам ... ... ... ... ... ... Оның тұжырымдамаларында
қазақ қоғамының ақ сүйек және қара сүйек деп аталатын екі ... ... ... кезінде орын алғандығы тұжырымдалады. Қоғамның мұндай екі
ірі әлеуметтік топқа бөлінуінің себебін ол адамның ... ... ... билік ету деңгейінен көреді. Ақ сүйектер түрлі ... ... ... ... ... еді. ... төрелер, яғни хан
тұқымынан шыққандар енді. Шоқан қожаларды ақсүйектер ... ... ... ... ... үшін ... еді, деген ой айтады. Қара
сүйектер қазақтың билері, батырлары, тархандары, ақсақалдарынан ... ... ... ... ең төменгі сатысының ... ... ... ... бөлігін төрелердің әртүрлі тапсырмасын
орындаған төлеңгіттері толтырды. Шоқан осы ... ... ... ... ... ... ... еді. Қазақстанның Ресейге бодан ... ... ... ... жаңа ... ... және ... қазақ қоғамының әлеуметтік құрылымына жаңа өзгерістер енгізді.
өоғамды қара сүйек пен ақ ... бөлу ... ... ... ... ... қазақтың әлеуметтік таптық құрылымының бай және кедейге
бөлінгенін , ... ... ... болғанын, олардың ауыр
жағдайын ашып ... Бұл екі ... ... ... мүлде
үйлеспейтінін. Соның салдарынан олардың ... жиі ... болу ... ... Орыс ... қазақ жеріне
қоныстандырылуы қоғамның әлеуметтік құрылымына ... ... ... ... ... ... ... қоғамында билер институтының алар орны мен
ерекшелігі
Шоқан өз еңбектерінде таптар арасындағы әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... статусының
анықталатынын және топтар арасындағы әлеуметтік шиеленістердің пайда
болуының негізгі себептерін көрсете ... ... ... ... ... ... өз жерінен
ығыстырылып, материалдық жағдайының күрт құлдырауынан, керісінше, ... ... ... алынған құнарлы жерлеге орналасуынан,
олардың тұрмыстық жағдайларының тез ... деп ... ... мен ... ... ... ... Шоқан: «Қазақтар
ұлан байтақ жер кеңістігін иеленгенімен, қазіргі уақытта тек оның ... ... ... ... да ... ... ... деп құнарлы
жерлерден айырыла бастағанын жазады. ... ... ... ... ... етіп қояды.
Шоқан орыс казактарының станицасына қазақтардың байырғы ата қонысы
Баянауылдың өту салдары мал ... мал ... ... ... қырғынға ұшырауына, қазақтардың ... ... ... ... ... ... ... шұғылданбаған
казактар станциа жерін жергілікті халыққа жалға таратып, одан ... ... ... ... Бұл ... ... мен орыстар
қазақтарының арасын шиеленістіре бастады. Қалыптасқан жағдайдан шығу ... ... ... ... ... хат жазып, бұл мәселе бойынша
пікірін білдіреді. Онда Баянауыл станциасының ... ... ... ... ... ... ... мен орманды алқаптар ... ... ғана ... жер ... ... ... деп есептейді. Шоқан
өркендеудің қай ... ... ... кез ... ... өзін өзі
дамытуын, өзін- өзі қорғауын, өзін- өзі ... өзін -өзі ... даму ... ... ... олардың қазақ қоғамындағы
әрекет ету көріністеріне тоқталады.Ресей әлемдік сот тәжірбиесін ... ... ... ... ... ... ... болды.Шоқан патша
үкіметінің осы әрекетіне қарсы шығып, оның ... ... ... ... тұрмыс пен рулық қатынастар үстем отырған шақта, халықтың
бұрынғы өмірінен туындап, оның даму жолдарынан және елінің ерекшеліктерінің
ықпалынан қалыптасқан ... ... ... ... соты ... ... қанағаттандырады». Билер институты- қазақ қоғамындағы ерекше
құбылыс.Оларды ... ... және ... ... ... түсіп, сыннан сүрінбегені ғана осы құрметті би
атағына ие болатынын айтып ... ... ... ... ... жоюға ұстаған бағытының жөнсіз екенін сынайды. ... ... бойы ... ... қара ... қақ жарып әділ де өткір
шешім айтатын әйгілі билер шықты.Шоқан мұндай ... би ... ... ... әке жолын қуушылар болғанын жазады.Орта жүздің
қаракесек руынан ... ... ... ... ... би атағын Бекболат,
Тіленші, Алшынбай сынды үш ұрпағы жалғастырған.Әрине, бұған қарап би болу
бірыңғай тұқым ... ... ... екен ... ой ... ... ... арасынан талай белгілі билер шықты. Орта
жүздегі қалың қаржас ішінен шыққан ... Есет ... ... ... би атанған.Жоғарыда аталған объективтік себептер билер сотының
қазақ қоғамында одан әрі өз ... ... ... ... сотының сақталуын Шоқан халықтың өзін өзі басқаруының маңызды
буыны деп ... ... ... өкіметі XIX ғасырдың 60-жылдарында
қазақтардың ... ... ... ... ... ... ... еді.Алайда, оның үміті орындалмады. Бюрократиялық басқару жүйесі
қалыптасып,елдің жағдайын ауырлатып жіберді.Осыған байланысты ... ... ... ... ... ... ... әдістерін қолданып,қазақ
халқын ауыр зардаптарға патша әкімшілігінен қазақтардың өзін- өзі ... ... ... өзі басқаруын талап етеді.Халықтың өзін- өзі
басқаруын ... елді ... ... ... ретінде
зерделеді.Басқарудың осы жүйесіне өтудің ... да ... ... билеп төстеп тұрған патша үкіметі үшін Шоқанның
ұсыныстары ... еді. ... ... ... келмеді.
Шоқанның әлеуметтанулық көзқарастары О.Конт, Г.Спенсер, т.б. ... ой ... ... олардың тұжырымдамаларының
төңірегінде қалып қоймады.Қоғамның кейбір әлеуметтік мәселелері жөінде
олардан ілгері кетті.Сондықтан Шоқанның әлеуметтану ... ... ... қосылған зор үлес.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТЕР
1. Уәлиханов Ш. Таңдамалы. 2- басылым. Алматы, 1985. ... ... Р.Б, ... ... ... М.Ф. ... әлеуметтану. Алматы,1998жыл.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық қоғам дамуының алғышарттары9 бет
Акционерлік қоғамның қалыптастыру және жұмыс істеу әдістері11 бет
Банк имиджінің қалыптасуы47 бет
Банктік қызмет аясындағы банктік құқықтық қатынастардың кейбр теориялық мәселелері7 бет
Банктегі қоғаммен байланыс бөлімі77 бет
Жалпы қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарына сипаттама және аудит ролі32 бет
Жастардың әлеуметтік құрылымдағы рөлі14 бет
Микроэкономика пәнін зерделеу186 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Тілдің табиғаты6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь