Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
Негізгі бөлім
1. Ш.Уәлихановтың реформалар жайында айтқан пікірі мен өз ұсыныстары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой.пікірлері ... ... ... ..5
3. Қазақ қоғамында билер институтының алар орны мен
ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
1. Уәлиханов Ш. Таңдамалы. 2- басылым. Алматы, 1985. 29-бет
2. Абсаттаров Р.Б, Дакенов.К. Әлеуметтану.
3. Пузиков М.Ф. Саяси әлеуметтану. Алматы,1998жыл.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге


Жоспар
Кіріспе.....................................................................
....................................3
Негізгі бөлім
1. Ш.Уәлихановтың реформалар жайында айтқан пікірі мен өз ұсыныстары
............................................................................
.................4
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері..............5
3. Қазақ қоғамында билер институтының алар орны мен
ерекшелігі
............................................................................
......................7
Қорытынды...................................................................
.............................9
Қолданылған әдебиеттер
тізімі...........................................................10
Кіріспе
Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов (1835-1865) ғылыми еңбектерінің бәрінде,
атап айтқанда, “Қазақтардың өрісі мен қонысы туралы”, “Сот реформасы жайлы
жазбалар”, “баянауыл округі туралы”, “Өлкенің үкімет бамқару жүйесі мен
саяси жағдайы”, “Сахарадағы мұсылмандық туралы” және т.б шығармаларында
қазақ қоғамындағы көкейтесті әлеуметтік мәселелер зерттеледі.
Қазақтардың өмір сүрген патриархалды-феодалдық қоғамы барлық
халықтардың басынан өткізген эволюциялық даму жолы екенін атап көрсетеді.
Қазақ қоғамының эволюциялық дамуы өзге елдердегі сияқты елді өркендеудің
биік сатысына көтереді деп түсіндірді. Оның әлеуметтік-экономикалық
негіздері бар екенін дәлелдеді. Ол Ресей державасының “құрамына еніп
отырған бұратана тайпалар ішінде халқының санының көптігінен, байлығы
жөнінен біз бірінші орын аламыз. Меніңше, алдағы өркендеу де біздің –
қазақтардың үлесіне тиеді”, - деген қорытындыға келеді.
Ш.Уәлихановтың әлеуметтану жөніндегі тұжырымдамалары
Қазақ қоғамында орын алған жағымсыз құбылыстар тоқыраудың мотиві
болғанын, қоғам дамуында жаңа бетбұрыс алған еркін ағымды тоқтатқанын сынай
отырып, қазақ елінің өркендеу болашағын реформамен тығыз байланыстырды,
реформаға қалай әзірлену және оны қалай жүргізу қажеттігі туралы аса құнды
ой-пікірлер тұжырымдады. Оның пікірінше, реформаға ғылыми тұрғыдан келу
қажет, нақты тарихи жағдайды есепке алу керек. Сонда ғана реформа сәтті
орындалады, соның негізінде қоғамдық организмнің дамуы іске асады. Мұндай
реформаны аяғына дейін жеткізуді маңызды процесс санайды.
Егер де, қоғам мұқтаждығы мен құралдары белгілі болса , қоғамның әл-
ауқатын жақсарту мақсатында көздеген кез-келген реформа алға қойған
мақсатына сол уақытта ғана жетеді.
Басқаша сөзбен айтқанда, реформаны жемісті жүргізу үшін өзгерістердің
ішкі қайнар көздерін көре білу қажет болды. Сонымен қатар, Шоқан қоғамдағы
өзгерістерді жасау қажеттілігі қоғамның даму деңгейінен және бұқара
халықтың өмір салтынан туындауы тиіс деп түйді. Ал, бұның өзі
дифференциялау принципі тұрғысынан қаралуы керек. Қазақ қоғамында
жүргізілетін реформалар ішінде адамның тұрмысын жақсартуға ықпал ететін
реформа ғана пайдалы. Бұл мақсатқа жетуге кедергі келтіретін реформа
“зиянды”. Сондықтан ол бұл мақсатқа жете алмайтын кез-келген
реформаторлықты жоққа шығарды. Қазақ еліне қоғамыдық өмірдің “экономикалық
және әлеуметтік” жақтарын қамтитын реформа қажет деп санады. Шоқан
Уәлихановтың тұжырымдауынша, қоғамға жасалатын бетбұрыстың халыққа
ұнамдысы, пайдалысы экономикалық және әлеуметтік реформа, олар халықтың
«маңызды мұқтаждықтарына тікелей қатысы бар реформа саналады. Ал, саяси
реформалар қажетті экономикалық реформаларды іске асырудың құралы ретінде
қолданылуы тиіс. Өйткені, жеке алынған әрбір адам және барлық адамзат
ұжымдаса отырып өзінің дамуында бір ғана түпкі мақсатқа өзінің материалдық
әл ауқатын оңалтуға ұмтылады және осының өзі прогресс болып саналады.»
2. Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері
Шоқанның пікірі бойынша, экономикалық және әлеуметтік реформалар
шынайы қоғамдық прогреске жетуді мақсат етуі керек, ал қоғамдық прогресс өз
кезегінде халықтың материадық халін жақсартуға қызмет етуі тиіс. Саяси
реформа белгіленген экономикалық мақсатқа жетудің құралы қызметңн
атқарып, соған бағындырылады. Сол халықтың пайдасы үшін іске асырылатын
қоғамдағы өзгерістер «материалдық қажеттілігіне» және «ұлттық мазмұнына»
орайластырылған бірнеше талаптарды қанағаттандыруы керек. Оның аталмыш
мұқтаждықтар мен сипатттар деп отырғаны қазақтың ауылдық рулық
қауымдастығының жерді ұжымдасып пайдалануы, еңбекші жұрттың әлеуметтік
қауымдастығы сияқты жақсы жақтары еді. Сонымен қатар, оның өзара көмек,
тұрмыста бірбіріне қол ұшын беру және өзінөзі басқару белгілерін де
назардан тыс қалдырмай, олардың маңызды жақтарын ашып көрестті. Шоқанның
пікірі бойынша, бұлар оқыған еуропалықтардың еліктеуіне тұрарлық
құбылыстар.
Ғұлама ғалымның бұл пікірінің бүгінгі таңда біздің елімізде жүріп
жатқан реформа үшін маңызы зор. Бірақ, осы құнды пікірдің ескерілмеуі
қоғамды келеңсіз жағдайларға әкеліп соқтыруда. Қоғамның күйін және халықтың
салтдәстүрі мен әдетғұрыптарын есепке алмай, өзге елдің тәжірибесін
көзсіз енгізе салуды республика өз басынан кешірді. Бұның бәрі жүргізіліп
жатқан реформаның барысына әсерін тигізбей қоймайды.
Шоқан реформаны халыққа таңуға да қарсы болды.Оның көзқарасы бойынша,
«еріксіз күштеп іске асырылған реформа қазіргі таңға дейін адамзатты ауыр
зардапқа соұтырып келеді». Ол қазақ елін басқарудың мұндай әдістерінен
сақтандырды, себебі, олар халықты толқытуы мүмкін деп санады. Ойшылдардың
пікірі бойынша, реформа қайсыбір қоғамға тән терең қажеттіліктерден
туындауы қажет. Бұдан кері жағдайда қолданған шаралар іске аспайды, тіптен
қоғамдағы өзгертулерге жағымсыз ықпал ететін процестерді тудыруы мүмкін.
Оның пікірінше, мұндай апаттарды «жөнсіз теорияларға сүйенген немесе
басқа халықтардың өмірінен алынған» реформа қалыптастыруы мүмкін. Шоқан
өлкеде жүргізілуге дайындалып жатқан сот реформасын осындай реформаның
қатарына қосады. Үкімет шенеуніктерінің реформа жөнінде еңбекші халықтың
пікірімен санаспай, «танымал қырғыздардың» пікірін білуге ұмтылғанын
қателікке есептеді. «... танымал және бай адамдардың мүдделері, тіптен
жоғары өркениетті қоғамдардың өзінде, көбіне көп бұқараның, көпшіліктің
мүдделеріне қарсы болады».
Реформалардың сәтті жүзеге асуын Шоқан олардың дұрыстығымен
байланыстырып қарады.Олар прогресс заңдарына негізделсе ғана дұрыс болады.
Оның пікірі бойынша, дәл осындай жағдайда ғана қоғамдық организмнің дамуы
дұрыс, орынды жүреді. Осыдан келіп халықтар: өзінөзі дамыту, өзін өзі
қорғау, өзін өзі басқару және өзін өзі жазғыру сияқты прерогативтерді
жүзеге асыруы тиіс.
Шоқан қазақ қоғамын әлеуметтік организмнің күрделі объектісі ретінде
қарасытара отырып, оның әлеуметтік таптық құрамының қоғам дамуына сәйкес
үлкен өзгерістерге ұшырап отыратынын көрсетті. Оның тұжырымдамаларында
қазақ қоғамының ақ сүйек және қара сүйек ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ш.Уәлихановтың педагогикалық және философиялық ой-пікірлері24 бет
Шоқан Уалихановтың (1835-1865) психологиялық және педагогикалық ой-пікірлері4 бет
Шоқан Уәлихановтың қазақ халқының салт-дәстүрлерi туралы ой-пiкiрлерi10 бет
Мұхтар әуезовтың «манас туралы» мақаласы. (конспект)7 бет
ХІХ ғ екінші жартысындағы Қазақстандағы педагогикалық ой пікірлер7 бет
Шоқан Уәлиханов – фольклоршы44 бет
Шоқан Уалиханов тұңғыш қазақ ғалымы, этнограф, демократ22 бет
Қазақ ағартушылығының негізін салушы Шоқан Шыңғысұлы Уәлиханов13 бет
Қазақ ойшылдары адам және қоғам туралы16 бет
Қазақ ойшылдарының қоғам және тұлға дамуына әлеуметтанулық көзқарастары14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь