Электр өткізгіш заттар


Өткізгіштер,диэлектриктер,жартылай өткізгіштер.
Инфрақызыл және ультракүлгін сәулелер.
Ультракүлгін сәулелер.
Рентген сәулелері.
Барлық заттарды электр өткізгіштігіне қарай үш топқа бөледі:
электр тогын жақсы өткізетін заттар-өткізгіштер, электр тогын нашар өткізетін заттар-диэлектриктер және электр тогын өткізгіштігі өткізгіш пен диэлектриктің арасында жататын заттар-жартылайөткізгіштіктер.
Өткізгіштердіе еркін заряд тасымалдаушылардың көп болуы, олардың жақсы өткізгіштік қасиетін түсіндіреді.Бірақ өткізгіштің құрамындағы қоспа оның кедергісін арттырады.Себебі еркін заряд тасымалдаушылардың концентрациясы өзгермесе де ,олардың қозғалысына қоспа кедергі жасайды.
Диелектриктерде еркін заряд болмағандықтан,олар электр тогын өте нашар өткізеді.Диэлектриктердің құрамында қоспа болса,онда,әдетте,оның электрондары өзінің атомдарымен нашар байланысқан.Сондыктан олар атомдарды оңай тастап кетеді де, еркін күйге өтіп диэлектриктің кедергісін азайтады.
Жартылайөткізгіштердің тобына коваленттік байланыстағы заттар жатады.Көршілес төрт атом арасындғы коваленттік байланыс валентті электрондардың біріуі есебінен пайда болады.Яғни, осы байланыс пайда болғанда, әр атомнан бір валентті электроннан қатысып,электрондық жұп түзеді.Осы қоғамдасқан электрондар уақытының көп бөлігін көршілес атомдар аралығындағы кеңісікте өткізеді. Электрондардың ұжымдық жұбы тек екі аомға ғана тиісті.Әрбір атом көрші атомдармен төрт байланыс құрады,ал берілген валенттік электрон олардың кез-келгеніне қарай қозғала алады.Көрші атомға жақындаған электрон оған өтеді,сосын келесі атомға өтеді,осылайша кристалл бойымен жүріп өтеді.Сондықтан ұжымды валентті электрондар тұтас кристалға тиісті деп айтуға болады.

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Өткізгіштер,диэлектриктер,жартылайө ткізгіштер.
Барлық заттарды электр өткізгіштігіне қарай үш топқа бөледі:
электр тогын жақсы өткізетін заттар-өткізгіштер, электр тогын нашар
өткізетін заттар-диэлектриктер және электр тогын өткізгіштігі өткізгіш
пен диэлектриктің арасында жататын заттар-жартылайөткізгіштіктер.
Өткізгіштердіе еркін заряд тасымалдаушылардың көп болуы, олардың
жақсы өткізгіштік қасиетін түсіндіреді.Бірақ өткізгіштің құрамындағы
қоспа оның кедергісін арттырады.Себебі еркін заряд тасымалдаушылардың
концентрациясы өзгермесе де ,олардың қозғалысына қоспа кедергі
жасайды.
Диелектриктерде еркін заряд болмағандықтан,олар электр тогын өте нашар
өткізеді.Диэлектриктердің құрамында қоспа болса,онда,әдетте,оның
электрондары өзінің атомдарымен нашар байланысқан.Сондыктан олар
атомдарды оңай тастап кетеді де, еркін күйге өтіп диэлектриктің
кедергісін азайтады.
Жартылайөткізгіштердің тобына коваленттік байланыстағы заттар
жатады.Көршілес төрт атом арасындғы коваленттік байланыс валентті
электрондардың біріуі есебінен пайда болады.Яғни, осы байланыс пайда
болғанда, әр атомнан бір валентті электроннан қатысып,электрондық жұп
түзеді.Осы қоғамдасқан электрондар уақытының көп бөлігін көршілес
атомдар аралығындағы кеңісікте өткізеді. Электрондардың ұжымдық жұбы
тек екі аомға ғана тиісті.Әрбір атом көрші атомдармен төрт байланыс
құрады,ал берілген валенттік электрон олардың кез-келгеніне қарай
қозғала алады.Көрші атомға жақындаған электрон оған өтеді,сосын
келесі атомға өтеді,осылайша кристалл бойымен жүріп өтеді.Сондықтан
ұжымды валентті электрондар тұтас кристалға тиісті деп айтуға
болады.

Жартылайөткізгіштерде атомдардан электрон бөлініп шығуы үшін
диэлектриктерге қарағанда аз энергия жұмсалады.Сол себепті
жартылайөткізгіштер қызған кезде еркін заряд тасымалдаушылардың саны
тез өседі де кедергі кемиді. Төменгі температурада
жартылайөткізгіштердің кедергісі диэлектриктердің кедергісімен
теңеседі, өиткені осы кезде оларда еркін заряд тасымалдаушылар
болмайды.Жартылайөткізгіште асқынөткізгіштік құбылыстың байкалмауы енді
түсінікті.
Жартылайөткізгіштердің кедергісі жарықтану кезінде де кемиді, себебі
сәулелену қозғалыстағы еркін зарядтардың пайда болуына жеткілікті
энергия әкеледі.
Сонымен, жартылайөткізгіштердің өткізгіштігі температура мен
жарықтануға тәуелді .Бұл ерекшелік жартылайөткізгіштің
кеңінен қолданылуына жол ашты.
Жартылайөткізгіштердің меншікті және қоспалы өткізгіштігі.
Температураның жоғарылауымен жартылай өткізгіштігі электрондар өз
атомдарымен байланысын үзеді де еркін заряд тасымалдаушыға
айналады.Еркін заряд тасымалдаушыларға электрондар мен
кемтіктер(коваленттік байланыс бұзылғанда босап қалған орын)
жатады.Басқа байланыстармен салыстырғанда кемтіктерде артық оң заряд
болады.Кристалдардағы кемтік өз қалпында сақталмайды.Пайда болған
кемтікке электронның секіріп түсуі байланысты қалыпқа
түсіреді.Осылайша атомдарды байланыстыратын электрондардың қозғалысы
кристалл бойымен кемтіктің орын ауыстыруын тудырады. Кристалл ішінде
еркін электрондардың қозғалысынан пайда болған өткізгіштік электронды
өткізгіштік,
ал кемтіктердің қозғалысынан пайда болған өткізгіштік кемтіктік деп
аталады.Таза жартылай өткізгіштерде әр уақытта бірдей мөлшерде еркі
электрондар мен кемтіктер болады.Сондықтан таза жартылай өткізгіштің
өткізгіштігі жартылай электронды,жартылай кемтіктік болады.Мұндай
өткізгіштікті меншікті өткізгіштік деп атайды.
Инфрақызыл және ультракүлгін сәулелер.

Көрінетін сәуле шығарумен сәуле шығару атаулының барлық түрі
бітіп қалмайды.Көрінетін сәуле шығарумен көршілес инфрақызыл және
ультракүлгін сәулелер бар.

Инфрақызыл сәуле шығару.Электр доғасы спектірінде энергия
бөлінуін зерттеу жөнінен жасалған тәжірибеге қайта
оралайық.Прибордың сезгіш элементтің-қара пластинкасын спектрдің қызыл
ұшына қарай жылжыта қозғағанда,температураның артқаны байқалады.Егер
пластинканы,көздің жарықты байқай қоймайтын, спектрдің қызыл ұшына
қарай ығыстырсақ,онда пластинканың бұрынғыдан да күштірек қызатынын
байқаймыз. Осы қызу туғызатын электромагниттік толқындар инфрақызыл
деп аталады.Оларды кез-келген қыздырылған дене,тіпті жарықталынбаса
да, шығарады.Мысалы, жағылған пеш немесе пәтерді инфрақызыл толқындар
шығарады, олар айналасындағы денелерді едәуір қыздырады.Сондықтан
инфрақызыл толқындарды көбінесе жылулық деп атайды.
Көз қабылдай алмайтын инфрақызыл толқындардың ұзындықтары жарық
толқындарының ұзындығынан артық болады.Электр доғасы қыздыру
шамының сәуле шығару энергиясының максимумы инфрақызыл сәулелерге
сәйкес келеді.Инфрақызыл сәулені лак қосып боялған нәрселерді,көкөністі,
жемістерді кептіру үшін пайдаланады.Көзбен көріне қоймайтын
обьектінің инфрақызыл кескінін көрінетін кескінге айналдыратын
приборлар жасалған.Қараңғыда көруге мүмкіндік беретін дүбірлер мен
оптикалық көздегіштер дайындалады.
Ультракүлгін сәулелер.
Ультракүлгін сәуле шығару. Прибор спектрдің күлгін ұшынан әрі
қарай температураның аз да болса жоғарылағанын анықтайды.Ендеше
толқын ұзындығы күлгін жарықтың толқын ұзындығынан қысқа
электромагниттік толқындар да болады.Оларды ультракүлгін толқндар деп
атайды.

Ультракүлгін сәуле шығаруды люминесценттеуші затпен жабылған
экранның көмегімен байқауға болады.Экранның спектрдің күлгін
аймағынан тыс жатқан сәулелер түсетін бөлігі жарық шығара бастайды.
Ультракүлгін сәулелрдің химиялық активтілігі жоғары болып
келеді.Ультракүлгін сәулені фотоэмульсия өте сезгіш келеді.Бұған
қараңғыланған үйде фотоқағазға спектрді проекциялау арқылы көз
жеткізуге болады.Көрінерлік спектр аймағындағыға қарағанда, спектрдің
күлгін ұшынан әрі қарай қағаз көбірек қараяды.
Ультракүлгін сәулелер көру бейнесін туғызбайды , олар
көрінбейді.Бірақ ол көз торы мен теріе орасан зор әсер етді және
бүлдіреді.Күннің ультракүлгін сәулелері атмосфераның жоғарғы
қабаттарында нашар жұтылады. Сондықтан биік тауда қара шыны
көзілдіріксіз және ұзақ уақыт киімсіз қалуға болмайды.Шыны
ультракүлгін сәулелерді көп жұтады.Сондықтан көрінетін спектрге
арналған мөлдір шыны көзілдірікте көзді ультракүлгін сәулелерден
қорғайды
Дегенмен, ультракүлін сәулелер аз мөлшерінің емдік әсері
бар.Сондықтан әсіресе жас кезде күнкөзінде шамаоап болу пайдалы:
ультракүлгін сәулелер организмнің өсуіне және нығаюына себебін
тигізеді.Тері тканіне тікелей әсерінен басқа(қорғаныш пигмент –күнге
тотығудың D витаминінің пайда болуы),ультракүлгін сәулелер
организмдегі тіршілікке қажетті функциялардың жұмысын жақсартады,
орталық нерв жүйесіне әсерін тигізеді.Ультракүлгін сәулелер сондай-ақ
бактерицидті әсер көрсетеді.Ол ауыру туғызатын бактерияларды жояды,
сондықтан осы мақсат үшін медицинада пайдаланылады
Қызған дене толқын ұзындығы көрінетін сәуленің толқын
ұзындығынан артық инфракүлгін сәулелерді көбірек шығарады.Ультракүлгін
сәуле қысқа толқынды және химиялық активтілігі жоғары болып
келеді.

Рентген сәулелері.

Рентген сәулелерінің жұтылу ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Өткізгіш ұлпалар
Металл-жартылай өткізгіш түйіспе
Жартылай өткізгіш диодтар
Азғындалған жартылай өткізгіш
Жартылай өткізгіш лазерлер
Шала өткізгіш приборлар
Жүректің өткізгіш жүйесі
Өткізгіш кедергісінің температураға тәуелділігі
Электр жабдықтары
Электр өрiсi
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь