Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І. Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының
теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Бағалы қағаздар нарығының экономикалық мәні ... ... ... ... ..5
1.2 Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының түрлері ... ... ... ... .7

ІІ. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағалы
нарығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.1 Мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қызметін бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Қазақстан қор биржасындағы мемлекеттік бағалы қағаздармен жүргізілген операциялардың ағымдық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ...18


ІІІ. ҚР Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының
проблемалары мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30
Қазақстан Президентiнiң халыққа бiрден-бiр ұзақ мерзiмдi басты Жолдауы – “Қазақстан-2030” – мұнда “экономикалық өсу, ашық нарықтық экономикада жоғары деңгейде шетелдiк инвесторлар және iшкi ақша жинағын” тартуға негiзделген.
Мемлекеттік құнды қағаздардың пайда болуы мемлекеттің ішкi қарыздарын ретгеуде әpi қаржыландыруда,. бәрінен бұрый инфляцияны асқындырмау қажеттлігі үшін кәдеге асады. Оның қолданысы ел экономика сынының қарыздарының жиынтығын өзгертуге, өзара қарыздану аумағын Қазақстан Республикасы көлемінде азайтуға септігін тигізбекші. Басқаша айтқанда, эмиссиялық әрекетгің ролін төмендегідей, бюджеттік дефицитті қар:жыландырудың тиімді жолы болады.
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзкдiң жаңа нысандары пайда болады: серiктестiктер, акционерлiк қоғамдар және жеке меншiк компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң арасында еркiн қаржы айналымын бағалы қағаздар нарығы жүзеге асырады және басқа нарықтармен үнемi байланыста болады.
БҚН еркiн ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз етуде бiр саладан басқа салаға қаржының қайта құйылуын, меншiк құқығын беретiн қаржы ресурстарын және халықтың жинақ ақшасын жұмылдыру қызметiн атқарады.
ҚР-ның ауыспалы экономикасындағы бағалы қағаздар нарығының маңызы мен мәнiн келесiлерден көруге болады.
1-шi, жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
2-шi, инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор активтерiнiң жоғары өнiмдiлiгiнiн қамтамасыз ету, капиталды қайта бөлудi жинақтау және оңтайландыру.
3-шi, қаржылық тұрақтылықты және экономикалық өсудi, нарықтық экономиканың субъектiлерiн қамтамасыз ету;
4-шi, экономиканың қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды азайту немесе экономика салаларына қолма-қол ақша қажеттiгi туындағанда керiсiнше бағалы қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Сонымен БҚН бұл ұлттық шаруашылықта экономикалық жағдайлардың “барометрi” болып табылады.
Ал бұл механизм несиеге негiзделген. Басқаша айтқанда, рынокқа қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол қойып, өздерiне бағалы қағаз түрiнде мiндеттеме алады. Кәсiпкерлердiң өзара жасаған дәл осы мiндеттемелерi экономикалық механизмнiң тұрақтылығы болып табылады.
Әлемдiк тәжiрибеде, сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды дамыту барысы көрсеткендей, бағалы қағаздар нарықтық экономиканың жұмыс iстеуiнiң тиiмдi механизмi, қаржылық ресурстар мен тұрғындардың жинаған ақшаларын топтастырудың, қаражаттын ел экономикасында лайықты түрде бөлiнуiнiң, адамның шынайы меншiк иесi ретiнде белсендiлiгiн арттырудың құралы болып табылады. Сонымен қатар бағалы қағаздар қаржы айналымы ретінде ол қаржы жүйесінің негізі болып табылатын екінші деңгейлі банктер қызметі үшін де өте маңызды болып табылады.
1. Ақша, несие, банктер. / Сейтқасымов .С. – Алматы : Экономика, 2001.
2. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – Алматы, Қазақ университетi, - 2004ж. – 248 бет.
3. Iлиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық. – Алматы: 2003. – 448 бет.
4. Байдельдинов Ж.Б. Развитие инфраструктуры рынка ценных бумаг в РК. // Вестник КазНУ. №3,2007г.
5. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского фондового рынка» // РЦБК №11, 2005 г.
6. ҚР-ның Азаматтық кодексi. 2000 ж.
        
        Жоспары:
Кіріспе…………………………………………………………3
І. Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының
теориялық негіздері……………………………………..5
1.1 Бағалы қағаздар нарығының экономикалық мәні………………5
1.2 Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар рыногының қызметін
бақылау…………………..............................................................
........14
2.2 Қазақстан қор биржасындағы мемлекеттік бағалы қағаздармен ... ... ... ҚР ... ... ... нарығының
проблемалары мен дамуы……………………………...26
Қорытынды…………………………………………………..29
Пайдаланылған әдебиеттер………………………………...30
КIРIСПЕ
Қазақстан Президентiнiң халыққа бiрден-бiр ұзақ мерзiмдi басты Жолдауы
– “Қазақстан-2030” – мұнда “экономикалық өсу, ашық ... ... ... ... инвесторлар және iшкi ақша ... ... ... қағаздардың пайда болуы мемлекеттің ішкi қарыздарын
ретгеуде әpi қаржыландыруда,. бәрінен ... ... ... үшін кәдеге асады. Оның қолданысы ел ... ... ... ... ... қарыздану аумағын Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... Басқаша айтқанда,
эмиссиялық әрекетгің ролін ... ... ... тиімді жолы болады.
Қазақстан Республикасында нарықтық қатынастардың дамуы мен қалыптасуы
жобасында жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық ... жаңа ... ... ... акционерлiк қоғамдар және жеке меншiк
компаниялар шеңберi едәуiр кеңейедi. Ал осы ... ... ... ... ... айналымын бағалы қағаздар нарығы жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары қозғалысын қамтамасыз етуде бiр саладан
басқа салаға қаржының ... ... ... құқығын беретiн қаржы
ресурстарын және халықтың жинақ ақшасын ... ... ... ... ... ... ... нарығының маңызы мен
мәнiн келесiлерден көруге болады.
1-шi, жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
2-шi, инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор активтерiнiң жоғары
өнiмдiлiгiнiн ... ету, ... ... ... ... ... ... тұрақтылықты және экономикалық өсудi, нарықтық
экономиканың субъектiлерiн қамтамасыз ету;
4-шi, ... ... ... ... ... ... ... экономика салаларына қолма-қол ақша қажеттiгi ... ... ... сату ... ... БҚН бұл ... шаруашылықта экономикалық ... ... ... бұл ... ... ... Басқаша айтқанда, рынокқа
қатысушылардың басым көпшiлiгi шартқа қол қойып, өздерiне ... ... ... алады. Кәсiпкерлердiң өзара жасаған дәл ... ... ... ... болып табылады.
Әлемдiк тәжiрибеде, сондай-ақ республикадағы рыноктық қатынастарды
дамыту барысы көрсеткендей, бағалы қағаздар ... ... ... тиiмдi механизмi, қаржылық ресурстар мен тұрғындардың жинаған
ақшаларын топтастырудың, қаражаттын ел ... ... ... ... ... ... иесi ретiнде белсендiлiгiн арттырудың
құралы болып табылады. Сонымен қатар бағалы қағаздар қаржы айналымы ... ... ... ... ... табылатын екінші деңгейлі банктер қызметі
үшін де өте ... ... ... мен ... ... тақырыбын “Қазақстан Рсепубликасының
екінші деңгейлі банктерінде бағалы қағаздар нарығын құру” деп ... ... ... Қ.Р-ның Президентi Назарбаев Қазақстандық
Қаржылық Конгресте өз ... ... ... ... ... құнды қағаздар рыногының айрықша маңызы барлығын,
соның ішінде мемлекеттік ... ... ... және ... ... ... ... қамтамасыз етуді атап көрсеттi.
Өзiнiң ұйымдық және құрылымдық ерекшелiктерiне орай ... ... ... ... нарықтары және оларды ... ... ... ... ... жүйесiнiң тұтас бiр бөлiгiн құрайды.
Мұндай жүйе бiздiң ... ... ... ... келтiру
қажеттiлiгi туындаған кезде, яғни 90-шы жылдардың басында құрыла бастады.
90-шы ... ... осы ... дейiнгi экономикалық тәжiрибе
дәлелдегенiндей шаруашылықты жетiлдiрудiң нарықтық әдiстерiн ... және оны одан әрi ... ... ...... ... және оның ... өндiрiстiк қатынастармен бiрге тиiмдi ... ... ... талассыз ақиқат.
Бұл тақырыпты орындаудағы негiзiгi мiндеттерiм келесiдей:
• Құнды қағаздардың жалпы экономикадағы қызмет етуi мен орнын анықтау;
... жас буын ... ... тiптi ... ... яғни ... ... және сол қағаздар нарығындағы операцияларды меңгеру;
• Мемлекеттік бағалы қағаздарды жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... Құнды қағаздар рыноктарының қызмет ету механизмiн және ... ... ... ... ... қор ... ... Екінші деңгейлі банктердің бағалы қағаздар нарығындағы орны мен оларды
құру жолдарын талдау;
• Мемлекеттік бағалы қағаздармен операциялар ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығының теориялық негіздері
1.1 Бағалы қағаздар нарығының экономикалық мәні
Экономикада қаржы рыногының құрамдас ... ... ... қағаздар
рыногы – шаруашылық жүргiзушi субъектiлер мен мемлекет шығарған бағалы
қағаздардың сан алуан түрлерi сатылатын және ... ... ... ... Бұл ... қызмет етуi көптеген экономикалық, әсiресе
инвестициялық процестердi ... ... ... ... ... Бұған осы рыноктың қор құрылымдарының – бағалы қағаздардардың сан
алуандығымен қол жеткiзiледi.
Бағалы ... ... ... барлық субъектiлерiнң өздерiне
қажеттi ақша ресурстарын алуының кең ... ... және ... ... ... ... қағаздар рыногына инвесторларға байланысты
көзқараста болып отыр. Мысалы Тарканов В.С. ... ... ...... ... қарыз бөлiгi, яғни бағалы қағаздарды сатып алу және сату
жүзеге ... және ... пен ... ... қаржы
айналымы.
Бағалы қағаздар рыногында сатып алушылыр мен сатушылар басты ойынға
қатысушы ... ... ... қағаздарды сатып алушылар – бұл еркiн ... бар және оны ... ... ... кiрiс әкелуiн қалайды.
Қ.Р-ның “Бағалы қағаздардар туралы” Заңында бағалы ... ... ... және ... болып табылады деп көрсетiлген.
Бағалы қағаздар рыногы басқа ... ... ... ... Ол ... ... – бағалы қағаздар және оның сан ... Олар ... ... ... ... қарыз мiндеттемесi,
яғни олар арқылы табыс алу құқы және ... ... ... ... болады.
Бұл тауардың өз құны аз болсада, өте жоғары нарық бағасымен сатуға болады.
Егер бағалы қағаздарға нарықтық сұраныс оның ... ... ... ... ... көрсетiлген құнынан (номиналынан) жоғары болады. Бұндай
нарықтық ... ... ... ... ... капитал» екенiн
көрсетедi.
Жалған капитал – нақты капиталдың қағаз белгiсi, яғни ... ... ... бiр бөлiгi.
Бағалы қағаздар ақша ... ... ... материалды
құндылықтардың орнына ... ... ... оны ... деп те атайды. Сонымен ... ... ... ... немесе құралы» болып та есептеледi. Себебi, тек сол ... ... ... қол ... ... сол құндылықтар бiр
субъектiден екiншiге ауысуына болады.
Кәсiпорынның қосымша капиталға мұқтаждығы көптеген ... ... ...... қорды құру және ескi қорларды
жаңарту болып табылады. Бұл мәселе әсiресе бiздiң елiмiз үшiн өте ... ... ... ... өндiрiсiндегi негiзгi капиталдардың 80%
дерлiк моралдық және физикалық жағынан тозығы жеткен. Ал осы ... ... ... рыногының қызмет етуi өте маңызды екенi
белгiлi. /5/
Сонымен бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... ... ... Коммерциялық функция, яғни осы нарықта пайда табу.
• Баға қызметiн, нарықтық ... және оның ... ... ... ... ... нарық өзiнiң қатысушыларын ақпаратпен қамтамасыз
етедi.
• Реттеушi қызмет, нарықтық құқықтар ... яғни ... және ... ... ... ... ... қайта бөлу, тарату функциясы.
• Баға және қаржы тәуекелдiлiгiн сақтандыру қызметi.
Қайта бөлу және тарату қызметi үш түрге бөлiнедi:
• Нарықтық ... ақша ... ... ... ... бөлу.
• Жинақ ақшаны ауыстыру, барлық халыққа өндiрiстiк ... ... ... Инфляциялық емес ... ... ... ... және баға ... ... қызметi немесе
хеджерлеу. Бұған туынды бағалы ... ... және ... жатады. Бұл қызмет пайданы немесе бағаны сақтандыру ... ... ... ... нарық жүйесiнде дамиды: оларға тауар ... ... ... ... күшi, несиелiк капитал, ... ... ... рыногы жатады. Осы жүйелер iшiнде бағалы ... ... ... ... ... ... құрамды бөлiктерiне келесiлер жатады:
• Алғашқы және екiншi нарық;
... және ... ... ... және биржадан тыс нарық;
• Дәстүрлi және компьютерленген;
• Кассалық және мерзiмдi нарық;
Алғашқы нарық – БҚ-дың жаңа шығарылымы ... ... ... ... және ... ... ... инвесторлар, әдетте сыйақы
төлемейдi, себебi эмиссияны сатуға кеткен сыйақы жаңа шығарылған ... ... оны ... ... нарық – шығарылған БҚ-ды инвесторлардың делдал арқылы сатып алу
нарығы.
Ұйымдасқан бұл БҚ-ды сатып алу және сату жүргiзiлетiн қор ... ... ... – бұл ... қор ... ... түсуi.
Биржадан тыс – биржалық ережелермен өтетiн, бiрақ биржадан тыс ... ... ... ... ... БҚН – мәмiлелердi 1-2 күн iшiнде дереу орындайтын нарық.
Мерзiмдi – мәмiлелердi орындауда мерзiмi көрсетiлген, яғни 2 ... ... ... ... ... Мемлекеттік бағалы қағаздардың түрлері
Мемлекеттік құнды қағаздардың пайда болуы мемлекеттің ішкi қарыздарын
ретгеуде әpi ... ... ... ... ... үшін кәдеге асады. Оның қолданысы ел ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы көлемінде азайтуға септігін ... ... ... ... ... ... ... дефицитті
қар:жыландырудың тиімді жолы болады.
Мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді ноталарымен
-жекеменшіктендіру купондары.
Мемлекеттік қазыналық ... мен ... ... iшкі ... ... ... ... бюджетті
қаржыландыру мақсатында Қаржы министрлігі шығарады. Ал ... ... банк ... ... ... қамтамасыз ететін қаржы қорын
толтыру мақсатында Ұлттық банк шығарады.
Қop биржасындағы және банктердегі акцияның сатылу және сатып алу бағасы
акцияның ... деп ... Ол ... екі ... ... ... қарыздық пайыз деңгейіне байланысты. Акция бойынша төленетін дивидент
қаншалықты жоғары болса, солғұрлым акция қымбат немесе оның ... ... ... ала ... ... иесі одан алатын дивидент бойынша
табысты, өз капиталын банк ... ... ... ... ... олигацияны сатып алу барысымен салыстырады. Банктегі пайыз
деңгейі - ... ... ... ... төндеуіне ықпал ететін фактор
болып табылады. Банктік ... ... ... қор ... акцияның
бағамы төмен болады немесе кеісінше. Айталық 100 ... ... ... жыл ... 12 ... ... ... алып келіп отырсын делік, ал
қарыздық пайыз деңгейi - 4% болсын. Онда бұл ... ... ... ... ... осындай соманы банкіге 4% жылдық мөлшерде салатын болсақ,
одан 12 теңге сомасында табыс аламыз./1/
Демек, акция ... ... ... ... ... ... = х ... ... ... ... ... бағамы сұраныс пен ұсыныс арасындағы шекті
қатынасты өзгерістерге байланысты бip қалыпты ... ... ... девиденттердің мөлшерінің азайған кезінде қарыздық пайыз мөлшері
өзінің жоғары шегіне жетіп акция бағамы күрт төмендейді. Осындай ... ... ... ... ... ... иеленушілер
кеңінен қолданады.
Акция бағасына ықпал етуін факторлардың ішінде, ... ... ... ... ... және сол акционерлік қоғамға ... әр ... ... ... ... ... ... қоғамда қалатын пайданы бөліп қарауға болады.
Қaзipri тәжірибеде акцияның бастапқы құнын анықтау барысы дивидент
деңгейіне ғана емес, бip ... ... ... таза ... ... пайданы қосқандағы шамасына да сүйенеді. Акцияның нарықтық құны
мұндай ... ... ... ... ... ... тең бір ... таза пайда шамасы, көбейтілген бағам / бөлінген акцияға келетін
таза пайданың орташа қатынасына.
Мәлімдеуші ... ... ... және ... ... ... Мұнда й жағдайда компания оларды иеленушілердің аттарын білмейді.
Бұл кезде ондай акцияны сату және ... алу ... ... ... акционерлік қоғам құрылтайшылары үшін көзге көрінбейтін зардаптар
мен әр ... ... ... ... жай және артықшылығы бар акйияларға бөлінеді. Жай
акциялар оны иеленушілерге қарастаралған акционерлік ... ... ... ... на ... дивидент алып отыруға құқық береді.
Артықшылығы бар ... жай ... мен ... оның ... әр ... ... болатын белгілі бip артықшылықтарды қарастырады.
Олардың бірнеше артықшылығы бар акциялар бойынша ... ... ... ... нормасы, яғни акционерлік қоғамның барлық акцияларына келетін
табыс шамасы белгілі болғанға дейін төленеді.
Өз кезегінде артықшылығы бар ... екі ... ... ... ... қызметінің нәтижесіне байланыссыз алдын ала жоспарлы
табыс төленетін ... ... ... ... ... бар
акцияның бұл нысанының өзінің мәні жағынан облигациядан айырмашылығы жоқ.
Мұндай акциялар біршама ... ... олар ... ... ... бар ... үшін ... оларды сатып алуда тұрақты
баға қояды. Бұл жағдайда, олардың бұрынғы иелері бираждағы бағам бойынша
акцияларды сату құқылы ... ... ... ... ... ... ... яғни тұрақты табысты, басқа да шектеулі ... ... ... түpi де бар. ... 10% ... аскқн жай акциялардың
дивидентінің әр пункті үшін артықшылығы бар акциялар ... ... ең ... ... 20%-ға ... ... ... төленеді.
Артықшылығы бар акцияны иеленушілердің ... бір ... ... ... ... ... оның ... артықшылық құқықтары
иелену мүмкіндігімен сипатталады.
Пайыз тұрақты болып табылмайтын, яғни ... біp ipі ... ... ... бірақ алдын ала белгілеген минумумнан
төмендемейтін облигацияларды ... ... ... ... өнеркәсіптік облигациялардың акциялардан айырмашы
лығы, олар ... ... ... ... ... ... ... 100
теңгенің орнына 97 теңгеге. Облигация бағасының ... ... ... деп ... Оған ... облигацияның өтелуі кейде келісім бойынша
номиналдық құнынан жоғары бағамда сатылуын, яғни 100 теңгенің ... ... ... айтуға болады. Мұндай үстеме ақыны ажио деп атайды. Ажио
облигацияның өтелу мерзімі сәйкес келгенде, пайыздық ... ... ... табыс түрінде беріледі.
Ол облигацияның ажио және ... ... ... ... ... сатып алу шартында баға берудегі маңызды көрсеткіш
болып саналады. ... ... ... ... ... табысты рендит
сөзімен бейнеленеді. Тұрақты пайыз ... ... ... рендиті мынадай
формуламен есептеледі:
Номиналдық пайыз
Рендит = ... ... ... ... ... бағамынан төмен, 100 -дің орнына
95-ке сатылса, онда оның рендиті 5,26% (5 х 100 / 95) ... ... үшін ... ... мен бағамын есепке алу дерек.
Егер, мысалға, облигацияның бағамы 100 теңге болып, ... ... 10 ... онда осы 10 жыл ... ... иесі ... ... 5%-га (100 -95)
тең шамада бағамдық айырманы алып отырады. Бip ... ... ... 0,5 ... (5:10), ал жылдық рендит сомасы 5,76-ғa (5,26+0,5) дейін
өседі. Сонымен қатар, кейбір елдерде бағамдар ... ... ... алып ... ... пайыз түріндегі пайдамен салыстырғанда
табыс салығы салынбайды. Бұл жерде салық салынбайтын табыс ретінде бағамдық
айырмадан ... ... 5 және 5,76% ... ... ... көптеген түрлері болады. Иелеріне ... ... ... пайыз төлепотыратын облигациялар, сондай-ақ шартты
облигациялар және т.с.с. ... ... ... эмитенттер үшін бірқтар кемшіліктері бар.
Өнеркәсіптік облигациялар ... ... ... пайыз фирма үшін
тұрақты шығындарыдың өсуін білдіреді. Өндірістік құлдырау уақытында мұн ... ... ... ... сезіледі.
Еліміздегі нарықтық бағалы қағаздардың рөлі күннен күнге артып, ... ... ... ... ... ... ... Олардың жүзеге
асыруының жүйелілігі жөнінде бірнеше себептер түсіндірлуде:
біріншіден, құнды қағаздармен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... неғұрлым қаражатпен
қамтамасыз етеді;
екіншіден, сауданын уқытты механизміне байланысты екінші реттегі
олардың ... ... ... ... өтпелі кезеңіне дейін үкімет ішкі займдар шығару
тәжірибесін меңгерсе де, ... ... ... орны ... Ұлттық Банк пен Қаржы министрлігі арасындағы даскан
байланыс кунды кагаздарды ұйым ... мен ... ... жөніндегі жекелеген
даярлықты талап өтпейді;
бесішіден, бұл сектордың құнды қағаздарнарығындағы кәсіпқой кадрларының
даярлығы деңгейінің жоғарлығында.
Ең бастысы-мемлекеттік құнды қағаздардың пайда болуы мемлекеттің ... ... әpi ... ... ... ... қажеттлігі үшін кәдеге асады. Оның ... ел ... ... ... ... ... ... аумағын Қазақстан
Республикасы көлемінде азайтуға септігін тигізбекші. Басқаша ... ... ... ... бюджеттік ... ... жолы ... ... бip ... ... қағаздаф
елдің қаржы-несие жүйесін қалыптастырудың қажеттілігі болмақ. Сондай-ақ,
бipiншi кезекте Қаржы ... осы ... ... ... валюта лық
базарда ақша аумағын әрi несие нарқын ұлғайту мүмкіншілігіне қол жеткі зеді
делінуде. Нақты ұсынған ... ... ... ... ... проценттің деңгейін өзгерте отырып, инвесторлар жағынан сұра
нысты арттырып, немесе азайтуына болады. Бұл өз ... ... ... ... қаржы-қаражатағының реттейді деп күтілуде.
Өткен жылдағы бюджет жоспарындағы бағалы қағаздарды ... ... ... ең басты факторы бөлінген сомаға ... Егер ел ... ... ... ... болса, онда үкімeт
құнды қағаздар нарығының процентін өсіреді делінуде. Үкімет осы аралықта
бағалы қағаздарды алдағы ... ... ... ... ... ақшаны тарта бастайды. Бұл ... ... ... ... қалгған фирмаларға оңды болатын сыңайда. Қолайлы, жағдайда
жүргізілетін осы шаралар аясында құлдырау фазасы ... ... ... ... ... әсер ету ... ... пайыздық
мөлшерлемесі, ықпал етеді. Олардың мөлшер деңгейі ... ... ... ... ... мен ... құнды қағаздарды пайдалана отырып, екінші деңгейдегі
банклердің ұсыныстары ... ... ... ... ... озық
коммерциялық банкілердің жағдайына ықпал етіп, қалыпты күйге түcipyre
мүмкіндігі бар. Озық ... ... де, ... есебінен құрыл
ған үлесі де оңаша ауқымды емес.
Мемлекеттік қарыздағы Қазақстан республикасы бағалы қағаздары бүгінде
төмендегі әрекет ... ... ... үш және алты ай мерзіміндегі қазынашылық вексельдері;
Қазынашылық міндеттер./4/
Мемлекеттің құнды қағаздарды шығарудан сәтсіз тәжірибесіде ... бұл іске 1992 жылы ... 3 ... ... шығарылған шығыны
аздап қана кіріс кестесін жоғарлатқан болатын. Сол жылы шығарыл ған құнды
қағаздар мақсаты өзара ... ... және жай ... ... жабу үшін ... ... еді. ... жүзеге аспай
қалуының белгілі себептері де ... ... ... ... ... төмендегі деңгейі мен заем есебіндегі тұрғындардың
сенімсіздігі, екіншіден, осы бағалы қағаздар механизмінің ... ... ... ... кқзқарасымызша, қысқа мерзімдік қазынашылық
вексельдік аукцион мемлекеттің басқарушылық рөлін төмендетеді. Сондықтан
аукциондық ... ... ... ... займ ... ... ... әдісі болмауы тиіс.
Мемлекеттік қазынашалылық облигациялар (МҚО) бюджет және ... ... ... ... ... қарыздануларын өтеу мақсатында
шығарылған ... 1995 ... ... ... міндеттемелердің
алғашқы шығарылымы 5 миллиард 200 миллион теңге құнмен белгіленіп, олардың
орналастырылуы, жариялануы жөнінде ... ... ... ... ... ... ... қарызын қайтарып, салықтық төлемдерді
қарастырып (берешектермен, өтелімдер), заңды резидент-тұлғаларға несие алу
мақсатында, кредиторлар есебінен көрсетулі ... ... ... ... ... ... бұл жағдай бойынша заңды делдал тұлғалармен
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... әpi қызу сауданы жандандыра түсуге мұрындық болды.
Бірақта алғашкы қарызданушылықты қайтару циклі көрсетулі құн бойын ша
(қарыздар ... құн ... ... ... Алғашқы қазы нашылық
міндеттердің шығарылымындағы процентік кемшіліктер дебиторлық қарыздарды
тудыра алады. Жинақтылықтың ... ... мен ... ... ... нарықты қолдау жөнінде, мемлекет кәсіп орындары мен
жеке тұлғаларына ... ... үшін ... заң ... ... Сондай-ақ, шетел займдарын теңге қатынасы жағдайында қабылдауды өз
алдына жұмыс жүрегізе ... ... ... ... ... ... жетекші рөл атқаратын, займдарын теңгеге айналдыруды ... Оған ... ... ... бір ... ... ... валюта
бойынша екі есе проценттегі қарыздық міндеттерді мүмкіндігіне қарай енгізу
кіреді.
Қарыздық міндетгерді орнықтыру үщін ... ... ... немесе аукцион;
нарықты қамтамасыз ету үлeci;
құрамалы (комбинированный).
Несие беруші займды екінші түрдеп ставканың дағдарыстық ... ... ... өзгерістеріне келісім білдіреді. Coның ара сында
баға ... ... ... ... байланысты кіріске жақындап
тәуелді бола түседі. /6/
Жалпы, алдынғы келтірілген әдістер мен ұсыныс Қазақстан эконо микасының
бюджеттік ... ... үшін ... ... ... ... мен
қазынашылық міндеттемелерге пайда тигізер. Ендігі жерде қымбат ... ... ... ... ... ... мен ... үлесіне
тиіп, бағалануында болса керек.
2003 жылы Қаржы Министірлігі бірінші рет орта ... ... ... ... (6, 7 , 8, 9, 10 ... МЕОКАМ) бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... мен шыға
рылатын бағалы қағаздар бар. Қаржы Миністірлігі 2003 жылы ... ... 10 жыл ... ... ... ... мерзімінен
бұрын жабуды жүзеге асырады.
2007 жылыға Қаржы ... ... ... ... ... ... көлемін екі есе 105,3 млрд тенгеге дейін ... ... ... ... ... қағаздар 7.8% (8.2 млрд тенге),орта мерзімді
92.2% (97.2 млрд тенге) құрады. Қаржы Миністірлігінде мемлекеттік ... ... 50% 162.7 млрд ... ... ... ішінде мемлекеттік бағалы қағаздарда кіріс динамикасы (соңғы
аукциондардан) әр ... ... ... ... ... мемлекеттік бағалы
қағаздардан кіріс жоғарылады (Мысалы, МЕККАМ-3. 5,3%дан 5,99% дейін, ... 5,58% тең ... ... Орта ... ... ... қағаздар
қатарынан кіріс көзі төмендейді (Мысалы, МЕОКАМ-2 ден-8,37% - тен 6,34%
дейін, МЕОКАМ -3 8,23% тең 6,22%- ға ... ... 8,47% тен ... ... 6,49%-тен 6,19%-ке дейін, МЕОКАМ-10-6,57%-тен 6,50%-ға
дейін). 7 және 8 жылдық ... ... ... ... 6,19% және
6,30% деңгейінде. 9 жылдық МЕОКАМ ның кірісі 6,30% тен 6,40% ке ... жылы ашық ... ... Банк ... ... ... репо операциясының көлемі 1 жыл ішінде -17,3%, 476,1 млрд тенгеге
дейін, ал керісінше репо операциясының ... – 42,6% , 21,8 млрд ... банк 1 жыл ... ... ... ... 2,9 ... млрд. теңгеге дейін көлемін өсірді. Нотаның максималды ... ... ... ... ... өсу ... ... сәуір-42,9 млрд.
тенге, мамыр-70,4 млрд ... ... млрд ... Нота эмиссиясы
көлемінің өсуіне екі деңгейдегі банктердің ... ... ... ... Ұлттық банкегі НБА эмиссиясы көлемінің өоның айналымда 3,1 есе ... ... (198 ,6 ... ... дейін). Қысқамерзімді ноталармен тиімді
кіріс ... 5,89 %-дан 5,07 %- ға ... ... ... ... ... ... ноталарын жабуға айналымға шығару
ережесіне ... мен ... ... , ... ... ... маусымынан бастап айналымға ноталарды 91 күннен жоғары 1 жылға дейін
шығару мүмкін ... ... ... нарықта тек қан айналым мерзімі 91
күннен ... ... ... жыл 1 ... корпоративті бағалы қағаз нарығында портфель ді
басқаратын 50 брокер дилерлер, 19 тіркеуші, 11 банк кастадиондары 2 ... ... және 8 ... ... етеді. 2003 жыл 1 желтоқсанда эмиссия
ның күші бар 2966 АҚ ... ... 3513 ... 2003 жыл 11 ... ... ... (2002 жыл – 86 ... және жалпы номиналды құны 83,3
млрд тенге мемлекеттік емес 26 облигациясы (2002 жылдан бастап 25 ... құны 48,2 млрд ... ... ... емес ... қағаздары
мен шарт жасасу көлемнің 2002 жыл деңгейін 34 % жоғар латады және 116,8
млрд теңгені ... КАSE ... ... ... үлес ... бұрынғысынша
«А» категориясындағы ресми тізіммен КАSE сауда сына Мемлекеттік емес
бағалы қағаздаздарға келеді. ... ... ... 2004 ж. ... бағалы қағаз нарығында акция шығаруға күші
бар 2924 ... ... ... ... ... ... ... қағаз
портфелін 52 брокер-делдалдар, 19 тіркеуші, 10 банк-кастадиондар, 2 өзін-
өзі реттейтін ұйымдар және 10 ұйым қызмет ... 2004 жыл ... ... және номиналды құны 5,0 млрд. теңге мемлекеттік емес бір облигация
шығарылды. 1 ... ... 3523 ... ... күші бар және ... 1792 ... ... тең, 71 мемлекеттік емес ... күші ... ... жылы 142 ... және ... ... құны 63,6 млрд. тенгеге тең,
мемлекеттік емес облигациятіркелді.
Корпоративті бағалы қағаздар нарығы ... ... ... 2002 ... ... ЖАҚ ... ... компаниясында” алғаш рет ... құны 1 ... ... тең. Инфляция +4,75% купонды ... ... ... ... ... облигация
шығарылды. ЖАҚ ”Қазақстан ипотека компаниясы” қаржы агенттігінен статус қа
ие ... ... 2007 ж. ... ... ... ... 10 жыл ... 1,8% пайдамен 3 млрд. тенге сомасына екінші ипо
текалық облигация шығару орналасып , ... ... үшін ... ... 12,6% ... ... Бұдан басқа, 2007 жылы желтоқсан-2008 жылы
қаңтарда КИК сол мерзімдегі 4,3 ... ... ... ... 3-ші ... ... ал табыс жылдық инфляция индексіне 1,2% ... ... ... ... ... ... талдау
2.1 Мемлекеттік бағалы қағаздар рыногының қалыптасуы және олардың
екінші деңгейлі банктердегі айналымы
Қазiргi егемен Қазақстанда бағалы ... ... ... ... ... ... негiзiнде 90-шы жылдардың басынан бастап
пайда бола бастады. Елде дамыған бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... Олар:
• Сұраныс пен ұсыныс;
• Делдалдар мен басқа қатысушылар;
• Нарықтық инфрақұрылым, яғни ... ... қор ... ... және т.б.
• Нарықты реттейтiн және өзiн-өзi реттейтiн жүйе.
Нарықтың осы ... ... ... ... ... ... ... жөнiнде елiмiзде экономикалық жүйенi реформалауды тереңдету жолында
қабылданған Қазақстанда ... ... ... ұлттық
бағдарламасы БҚН-ның негiзгi субъектiлерi – акционерлiк қоғамдардың
құрылуын тездетуде ... роль ... ... экономикасының дағдарысы жағдайында толыққанды БҚН
болуы мүмкiн емес. БҚН-ның даму деңгейi көп ... ... ... ... ... сұраныс халықтың тұрмысын айқындайды. Сондықтан
халықтың табысының өсуi – Қазақстанда БҚН дамуының басты шарты.
Елiмiздегi БҚН-ның құрылымы және ... ... ... ... ... жауап беруге болады:
Республикада қалыптасқан жағдай сипаттағанындай БҚ-дың ең ... ең ... ... қарыз мiндеттемелерi (МҚМ). МҚМ ... оған ... ... ... ... қағаздардың эмитентi – ... ... банк – оның ... ... Қаржы агентi
(уәкiлi), сонымен бiрге мемлекеттiк бағалы қағаздарының дилерi. Дегенмен,
бағалы ... ... бұл ... ... ... ... мен ... айналымға түсiру шартарын анықтаушылар. Мемлекеттiк
бағалы қағаздар:
• мемлекеттiк қазыналық векселдер;
... ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi ноталары;
• жекешелендiру купондары.
Мемлекеттiк қазыналық векселдер мен мемлекеттiк қазыналық
облигацияларды iшкi ... ... ... мемлекеттiк бюджеттi
қаржыландыру мақсатында Қаржы Министiрлiгi шығарады. Ал қысқа мерзiмдi
ноталарды банк жүйесiнiң ... ... ... ... қаржы қорын
толтыру мақсатында ұлттық банк шығарады. Жекеменшiктендiру купондары
аукцион ... ... ... ... жекеменшiктендiруге
пайданалынды, ал оның көптеген мөлшерi жеке адамдар қолында осы күнге дейiн
сақталуда. Кәсiп орындар банкротқа ... ... ... тұрған қазiргi
кезде жекеменшiктендiру ... ... ... ... ... әлi ... ... түсiре қойған жоқ.
Мемлекеттiк БҚ-дар келесi ... үшiн ... ... ... ... ... орын ... заемдардың орнын толтыру,
коммерциялық бланкiлер мен басқа да ... ... ... қамтамасыз ету, әлеуметтiк маңызы бар мекемелермен ұйымдарды
қолдауды ... ... ... атқаратын мақсаттық бағдарламаларды
қаржыландыру./4/
ҚР-сы үкiметi мемлекеттiк iшкi жинақ заем бағдарламасын жүзеге асыру
мақсатында республикалық бюджеттiң ... ... ... ... ... ... (ҰЖО) шығару iске асты.
ҰЖО-ның ерекшелiгi кiрiстiң проценттiк ... ... және де ... ... ... ... кiрiсiне байланысты тағайындалады.
ҰЖО-ның тағы бiр ерекшелiгi – оның айналымдылығы. ... ... ... ... ... инвесторлар кез-келген уақытта өздерiнiң
облигацияларын кез-келген заңды және жеке тұлғаны нарықтық баға ... ... және ... ... ... алуына болады.
БҚН реттеу мемлекеттiң ең ... ... ... ... – БҚ-мен
келiсiмге қатысушылардың заңды мүдделерi мен құқығын ... ... ... ... нарығында қызмет атқаратын қаржы ... ... мен ... ... ... жүктелген.
Республикада ондай органдар болып бағалы қағаздар жөнiдегi ұлттық комисия
(БҚЖҰК), Қаржы ... ... ... ... ... жөнiндегi
Мемелекеттiк комитет комитет саналады. Осы БҚН ... ... ең ...... ... жөнiндегi Ұлттық комиссияның
құрамы 1995 жылдың қаңтарында анықталып, сол ... ... ... Президентiнiң «Бағалы қағаздар және қор ... ... ... оның ... ... ... және өкiлеттiгi бекiтiлдi.
БҚЖҰК оның төрағасы және төрт ... ... ... ... ... мiндеттелген жауапкершiлiкпен толық өкiлеттiлiктi
атқарады. Комиссия төрағасы мен оның ... ... ... жыл ... ... президентi бекiтедi. Комиссияның тұрақты қызметiн
қамтамасыз ету үшiн оның атқрушы аппараты құрылған.
Дүние жүзiлiк тәжiрибеде БҚ-дар нарығын мемлекеттiк реттеу екi ... ... ... ... ... ... ... араласу,
сонымен қатар iс-шаралар арқылы нарыққа жанама араласу. БҚН өзiмен бiрге
барлық ұйымдасқан механизмдердi ... ... пен ... ... ... пен ... қа байланысты товар шығарады, ал айырмашылығы
ор биржасының товары бұл бағалы қағаз. Қ-да 1991 жылы үш қор ... ... ... және ... ... ... 1994 жылы желтоқсанда Алматы
және Қазақ қор биржалары бiрiгiп, нәтижесiнде Орталық Азия қор ... ... ... заң ... ... ... мүшелерi жеке немесе заңды
тұлға бола алады.
ОАҚБ-ның мүшелерiн төрт категорияға ... ... ... ... ... ... БҚ-мен операция жүргiзедi. Компания деректерi ҚР-
сы бойынша тiркеледi. Екiншi категория ... ... ... БҚН-на делдалдық мақсатта құрылады. үшiншi категория ҚР-да тiркелген,
бiрақ шетелдiк меншiк болып табылатын ... ... ... компаниялардан тұрады, яғни шетелде құылған және тiркелген. Қор
нарығын мемлекеттiк реттеудiң қажеттiгiн әлемдiк тәжiрибеде көрсетiп ... ... ... Қазақстан Реапубликасының қазіргі заңдар.
Қазіргі заңдар Республикада Конституциясы ... Олар ... жеке ... ... ... ... ... кері болады. Қазақстан
Республикасында «Бағалы қағаздар туралы» заң 5 ... 1995 жылы ... ... өзгерістер енгізілген. Сонымен қатар, заңдар кәсіпшіліктің
еркіндігін ... ... ... ... ... ... Осы
негізгі бастамаларды біріктіретін Республиканың Азаматтық кодексінің (1994
жылы желтоқсанның 27 қабылданған) жалпы бөлімінде бағалы қағаздар ... бір түрі ... ... ... ... болып еркін
айналымға арналғаны танылған. ... ... 3 ... 2 бабында
бағалы қағаздардың мазмұны көрсетіліп, ... ... ... ... ... және ... біругуге біздің негізгі ережелері мен
талаптары бекітілген.
Азаматтық кодекстің нормаларына сәйкес мемлекет басшысы заң күші ... ... Олар ... кодекспен бірге бағалы қағаздар нарығын
дамытудың заңды негіздерін құрайды:
1. 1995 жылдың 21 ... ... ... және қор ... ... 2227 ... заң күші бар жарлығы. Жарлықтың әрекеті мемлекеттік
емес бағалы қағаздардың эмиссиясын ... ... ... ... ... мен ... бағытталған. Атап өтетін басты жағдай,
бағалы қағаздар нарығындағы кәсіби ... ... оны ... және ... ... жүргізілген мәмілені тіркеу тәртібі
бектілген; снымен бірге жарлықта қор биржасын құру және оның ... ... ... орын ... ... қағаздар нарығына кәсіби
қатысушылардың құқы бекітілген. Аталған жарлыққа Президенттің 5.12.1995
жылдың № 2672 және 1995 ... 23 ... № 2720 ... және ... ... 1995 жылдың 2 мамырдағы «Шаруашылық серіктестері туралы» № 225
Президенттің заң күші бар ... ... ... субъектілерінің
бизнес құрып және оның дамуы үшін акция және ... ... ... ... ақша қаражатын тарту механизмінің құқықтық мүмкінші
лігі бекітілген. Акцияларды тек ... ... ... ... ... және ... шектеулі
серіктестіктер шығаруын болады. Атлған жарғылыққа ... ... 2447 ... ... және ... ... 30.03.1995 ж. «ҚР Ұлттық банк туралы» № 215 Президенттің заң күші
бар жарлығы. Онда ... ... ... ... бағалы қағаздар
шығару құқылы және ол туралы жауапты» делінген.
4. 1995 жылдың 31 тамызындағы «Қазақстан ... ... ... ісі ... №2444 Президенттің заң күші бар жарлығы екінші деңгейдегі
банктерге акция эмиссиялауға құқық берген. Банктік операцияларға : ... жеке ... ... ... ... ... ... сақтау,
акциядан басқа бағалы қағаздарды облигациялар депозиттік сертификаттар ,
вексельдік эмиссиларды, лицензиясы ... ... ... ... ... ... ... 25.12.1995 ж. «Жекеменшіктендіру туралы» № 2721 Президентінің заңі
күші бар жарлығы мемлект ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бумаларын
жекеменшіктетдіру жағдайларын және тәртібін көрсеткен.
6. 1995 жылдың 17сәуіріндегі ... ... № 2200 ... күші бар ... ... ... ... кәсіби қызметті және қор
биржасының қызметін міндетті түрде лицензиялау керектігі көрсетілген.
7. 1998.10.07. «Акционерлік қоғамдар туралы» № 281-1 ҚР ... Осы ... ... ... оны ... қайта құру және
тарату тәртібін; акционерлер мен үш тұлғалардың құқықтарын , міндеттерін,
олардың ... мен ... ... ... ... ... ... адамдардың өкілеттілігі мен жауапкершілігін айқындайды.
Басқа нормативті құқықтық актілер ішінде төмендегілерді атап өтуге
болады:
бағалы қағаздар нарығының кейбір ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі Ұлттық комиссияның актілері - ... ... ... реттейтін ережелер.
соның ішінде, акциялар мен облигациялардың мемлекеттік тіркеуін реттеитін
эммиссияларды орналастыруды, ... ... және ... ... ... реттеитін ережелерді бекіткен Ұлттық
коммиссиясының қаулылары. /3/
Жоғарыда айтылған ... ... сай ... ... ... ... қор ... құрылды, брокерлік және дилерлік кеңселер ашылып, ... ... ... және ... ... ... ... мәмілелерге қатысты. Сонымен қатар, Қазақстандағы акционерлік
қоғамдардың эмиссиясын мемлекеттік тіркеуден өткізу іске асырылып, ... ... ... ... қызымет істеуге мамандандыру куәлігін
алды.
Қазақстандағы бағалы қағаздар нарығының ... және ... ... ... ... ... ... сипаттағандай
бағалы қағаздардың ең көлемдісі және ең ... ... ... ... ... міндеттемелері нарығының ерекшелігі оған
қатысушыларға байланысты:
1. Мемлекеттік бағалы қағаздардың эмитенті – ... ... ... банк – оның ҚМ ... агенті уәкілі, сонымен бірге мемлекеттік
бағалы қағаздар нарығына бұл қатысушылар мемлекеттік ... ... мен ... ... түсіру анықтаушылар.
Мемлекеттік бағалы қағаздарда:
мемлекеттік қазыналық вексельдер ... ... ... ... ... ... ... ноталары;
Жекеменшіктендіру купондары.
Мемлекеттік қазыналық вексельдер мен мемлекеттік қазыналық
облигацияларды ішкі мемлекеттік қарыз мөлшерінде ... ... ... ҚМ ... Ал ... мерзімді ноталарды банк
жүйесінің бірқалыпты жұмысын қамтамасыз ететін қаржы қорын толтвпу
мақсатында Ұлттық банк шығарады. ... ... ... ... ... ... ... ал оның көптеген мөлшері жеке адамдар қолында осы ... ... ... ... ... ... істемей тұрған
қазіргі кезде жекеменшіктендіру купондарының орнына берген акциялар оны
иемденушілерге әлі ... ... ... ... ... ... қор ... мемлекеттік бағалы қағаздармен
жүргізілген операциялардың ағымдық жағдайы
Қазақстан қор биржасында 2008 жылдың алғашқы 8 айында нарықтың барлық
секторында, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... алаңында жүргізілген операциялардың жалпы көлемі 186207,0 ... ... ... ... 22415,7 млрд ... ... Бұл
көрсеткіштер 2007 жылдың осы периодтағы операциялар ... 13,5 ... ... 11,4 %) ... қор ... (KASE) 2008 жылдың тамыз айындағы барлық
операциялар көлемі өткен ... ... ... 23,0% ... 35509,8 млн. доллар баламасын құрады. Ал ... ... өсім ... бағаланды және биржалық операциялар көлемі 4259,3 млрд. теңгені құрады.
Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығы
Қазақстандық қор ... 2008 ... ... ... ... ... алу ... жалпы соммасы 84552,7 млн теңге ... 193 ... Бұл ... биржалық айналымның 2,0 %-ын құрады.
Қаржы министрлігі тамызда 5 аукцион өткізді. Аукцион облигацияларды
орналастыруда рекорттық ... яғни 45,1 млрд ... ... 6 ... ... аукцион болды. Онда Қаржы ... ... ... ... ... МЕККАМ - 6 қағазының
182 шығарылымы болды. Сауда алаңында 11 рет лимидтелген белсенді ... ... ... берді. Тапсырысты қанағаттандыру дәрежесі 4836,3 ... ... 13 ... ... ... мемлекеттік орта мерзімді
қазынашылық міндеттемесі МЕОКАМ – 24 қағазының 73 шығарылымының ... ... ... 12 ... ... 6 алғашқы диллерлер берді.
Тапсырыстың жалпы ... ... 11070,0 млн ... ... 1. ... 4 ... биржа айналымының динамикалық көрсеткіші,
млн. доллар
| ... 2008 ... 2008 ... 2008 ... 2008 |
|Нарық секторы | | | | |
| ... |% ... |
| ... ... ... ... | |
|2008 |366,2 |- |70,4 |4,4 |440,9 ... |68,0 |- |141,2 |65,4 |274,6 ... |- |- |122,3 |61,3 |183,5 ... |- |- |46,0 |54,8 |100,9 ... |- |- |6,2 |52,2 |58,4 ... |- |- |51,7 |51,9 |103,6 ... |- |- |53,2 |41,7 |95,0 ... |- |- |73,0 |36,5 |109,4 ... |- |- |34,6 |21,8 |56,4 ... |- |- |28,0 |18,6 |46,6 ... |- |- |13,0 |12,9 |25,9 ... |- |- |- |10,3 |10,3 ... |- |- |14,0 |10,3 |24,9 ... |- |- |36,4 |7,5 |43,3 |
| |434,1 |- |690,0 |449,5 |1574,3 ... ... ... қор ... ... нарық тез ілесіп
белсендірілді. Мұнда айта кететін ... ... ... ... ... ... ... табыс әкелмейтін бағалы қағаздарға ... ... Бұл ... ... ... болады:
• бірінші жағынан, бұл құбылыс ... ... ... ... ... ... жүгіру” процесіне байланысты. Бұл процес
әлемдік нарықпен Қазақстандық нарықтың төмендеуінен қауіптеніп, нақты
кері табыс ... ... ... құрылымдарды инвестициялауды
жүзеге асыра береді. Мұндай қағаздарға ... ... ... ұзақ ... ... белсенділігінің артуына дәлел
бола алады.
График 1. Қор биржасында МБҚ-ның 2008 жылдың қаңтар-тамыз ... ... млн ... ... нарық)
ІІІ. ҚР Мемлекеттік бағалы қағаздар нарығының проблемалары мен ... ... ... БҚН қалыптасып, даму шағында. Оның ... ... ... ... Бюджеттiң кемшiлiгiн толтыру
мақсатында мемлекет бұрынғыдай ақша ... ... оның ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi вексельдi
шығаруда. Алайда БҚН-ның дамуы жолында шешуiн талап ... ... ... ... ... ... ... реттейтiн механизмнiң жоқтығы;
• БҚН дамытатын бiрыңғай көзқарас жүйесiнiң жоқтығы;
• Заңдардың мүлтiксiз орындалмауы;
... ... ... ... ... материалды-техникалық негiзiнiң аздығы
• Нарық инфрақұрылымы өсу деңгейiнiң төмендiгi.
Ал, әлеуметтiк-психологиялық мәселелерге БҚН-да маман ... ... ... ... ... төмен деңгейлiгi жатады.
БҚН-на мамандарды бағалы қағаздар жөнiндегi Ұлттық ... ... ... ... ... оқу ... ... Оқу
орталықтарының жұмысын Ұлттық комиссия ... ... ... ... ... үйлестiрiп отырады. Аттестациялық
комиссияның құрамына ұлттық комиссияның бiр мүшесi оның ... ... ... және ... ... БҚН ... Бас ... мамандары
кiредi. Қазiргi уақытта оқуды табысты бiтiрiп, мамандық туралы бiрiншi
санатта куәлiк алған ... адам ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногының құқықтық ережелермен қамтамасыз ету деген
мемлекеттiк органдардың бағалы қағаздардар айналымы тиiмдi және ... үшiн ... ... ... ... ... және сол ... мемлекет мүддесi мен халық керегiн қанағаттандырып, нарық
қатынастарына бет ... ... ... экономикалыј заңдарына сай
келуi. Қазiргi кезде Қ-ның мемлекеттiк заңдарына мемлекетiмiздiң егемендiк
алғаннан бергi ... ... ... ... және ... ... қатар БҚ-дар жөнiндегi ұлттық комиссияның құқықтық
актiлерi жатады. Бағалы қағаздар рыногының құқықтық ережелермен ... ... ... ... ... айналысы (яғни оларды сату
және сатып алу) және белгiлi-бiр ұйымдық-құқықтық түрде құрылған ... ... мен ... меншiгiне қатынасу құқығы кiредi.
ҚР-ның заңында көрсетiлетiн бағалы қағаздар рыногының негiзгi
идеологиясы ... ... ... ... ... инвестор үшiн бағалы қағаздарды эмиссиялаудың барлық
түрлерi бойынша толық және тура ақпараттардың ... ... ... рыногының қатысушыларының (инвестициялық фирмалардың,
қор биржалары және тауар биржаларының қор бөлiмдерi, брокерлiк
фирмалар) ... ... ... болуы.
Заңдар қатары, Президенттiк Жарлықтар және нормативтi-құқықтық актiлер
бағалы қағаздар ... ... ... анықтама бередi. Негiзгi заңдар
«Бағалы қағаздар туралы» және «Акционерлiк қоғамдар туралы» ҚР-ның Заңдары
болып табылады./6/
Қазақстанда ендi ... қор ... ... ... ... Оған қол ... үшiн ... мүддесiн қорғайтын және БҚН-
ның тұрақтылығын қамтамасыз ететiн заңдылықтарды тез ... одан әрi ... Қор ... ... бақылау жасаумен қатар оған қатысушылардың iс-
әрекеттерiн реттейтiн бiртектес ... ... оның ... ... ... ... кезде Қазақстанда екi қор ... ... ... ... қор ... (KASE) және ... Азия ... жұмыс iстейдi.
Республикада БҚН қалыптасып, даму шағында. Оның даму жолында ... ... ... кемшiлiгiн толтыру мақсатында мемлекет
бұрынғыдай ақша ... ... оның ... ... ... ... ... қысқа мерзiмдi вексельдi шығаруда. Алайда БҚН-
ның дамуы ... ... ... ... ... және ... мәселелер туындап отыр.
Экономикалық мәселелерге:
• Нарықты реттейтiн механизмнiң ... ... ... ... ... ... экономикалық жүйенiң ендi
қалыптасып келе жатуы;
• Заңдардың мүлтiксiз ... ... ... ... ... БҚН-ның материалды-техникалық негiзiнiң аздығы
• Нарық инфрақұрылымы өсу деңгейiнiң төмендiгi.
• Бағалы қағаздар бойынша инвестициялардың негiзiнен өндiрiстiң шикiзат
саласына салынуы;
Қорытынды.
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ретiнде бағалы
қағаздар – мүлiктiк құқықты растайтын ... ... ... ... шығарған ұйымға олардың иелерi қарызының қатысы. Өз кезегiнде
бағалы қағаздар рыногы – ... ... ... мен мемлекет
шығарған бағалы қағаздардың сан алуан түрлерi ... және ... ... ... ... Бұл ... қызмет етуi көптеген экономикалық,
әсiресе инвестициялық процестердi реттеп, ... ... ... ... ... осы ... қор ... – бағалы
қағаздардардың сан алуандығымен қол жеткiзiледi.
Мемлекеттік құнды қағаздардың пайда болуы мемлекеттің ішкi ... әpi ... ... ... инфляцияны асқындырмау
қажеттлігі үшін кәдеге асады. Оның ... ел ... ... ... өзгертуге, өзара қарыздану ... ... ... ... ... тигізбекші. Басқаша айтқанда,
эмиссиялық ... ... ... ... дефицитті
қар:жыландырудың тиімді жолы болады.
Қазақстан Республикасында ... ... ... мен ... жекешелендiру жүргiзуде шаруашылық жүргiзудiң жаңа нысандары
пайда болады. Олар: ... ... ... және жеке ... ... ... ... Ал осы нарықтың әрбiр субъектiлерiнiң
арасында еркiн қаржы айналымын бағалы қағаздар ... ... ... ... экономикалық рыноктармен үнемi тығыз байланыста болады.
ҚР-ның өтпелi экономикасындағы бағалы қағаздар рыногының ... ... ... ... болады.
• жаңа экономикалық құрылымның бiр бөлiгi.
• инвестиция айналымының тиiмдi механизмi, қор ... ... ... ету, ... қайта бөлудi жинақтау және
оңтайландыру.
• қаржылық тұрақтылықты және экономикалық өсудi, ... ... ... ... ... қаржы саласындағы айналыстағы артық ақшаларды азайту
немесе ... ... ... ақша ... ... ... қағаздарды сату немесе эмиссиялау.
Бiздiң экономикалық жағдайымызда немесе әлемдiк нарыққа енуiмiздегi ең
өзектiсi бұл әлемдегi ... ... ... ... ... ... оқып үйрену және хабарлау болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Ақша, несие, банктер. / ... .С. – ... : ... 2001.
2. С.Б. Мақыш, Оқу құралы / “Ақша айналысы және несие” – ... ... - 2004ж. – 248 ... ... Қ.Қ., ... С. ... Оқулық. – Алматы: 2003. – 448
бет.
4. Байдельдинов Ж.Б. ... ... ... ... ... в ... ... КазНУ. №3,2007г.
5. Бауржан Есенов « Перспективы совершенствование Казахстанского
фондового рынка» // РЦБК №11, 2005 ... ... ... кодексi. 2000 ж.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
АҚШ-тың бағалы қағаздар нарығы6 бет
Бaнктердің бaғaлы қaғaздaр нaрығы62 бет
Бағалы қағаздар және олардың айналыс мәселелері. Бағалы қағаздар нарығы17 бет
Бағалы қағаздар мен бағалы қағаздар нарығының пайда болуы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы41 бет
Бағалы қағаздар нарығы - қаржы нарығының құрамдас бөлігі29 бет
Бағалы қағаздар нарығы жайлы24 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оны қалыптастырудың теориялық-методологиялық негіздері19 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның экономикада қалыптасуы32 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның құрылымы76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь