Ұйымның есеп саясатын жəне қаржылық жағдайы

Кiрiспе
1. Ұйымның есеп саясатын жəне қаржылық жағдайын талдау
1.1. Материалдық қорлардың ұйымның жұмысы мен қызметiндегi орны
1.2. Материалдық қорларды жiктеу мен бағалау
1.3. Ұйымның техника.экономикалық көрсеткiштерi жəне оларды талдау
2. Тауарлы материалдық қорлардың есебi
2.1. Тауарлы материалдық қорлардың есебiн ұйымдастыру
2.2. Тауарлы материалдық қорлардың талдамалық есебi.
2.3. Тауарлы материалдық қорлардың есебiн автоматтандыру
3. Тауарлы материалдық қорлардың аудитi
3.1. Аудиттiң жоспары мен бағдарламасы
3.2. Аудиттi жүргiзу методикасы
3.3. Ұйымның басшылары мен құрылтайшыларына хат
Қорытынды
Пайдаланған əдебиеттер тiзiмi
Қосымшалар
Шикiзаттар, материалдар жəне құрастырушы бұйымдар шаруашылық жүргiзушi субъектiнiң активтерiн құрайды. Бухгалтерлiк есептi ұйымдастыруда қорларды кiрiске дер кезiнде жəне толық есепкп алу, сақтау орындарындағы жағдайын қадағалау, қорлардың қозғалысы бойынша барлық операцияларды толық жəне дер кезiнде құжаттау, көлiктiк-дайындау шығындары мен дайындалған құндылықтардың өзiндiк құнын уақытында жəне толық анықтау, көлiктiк-дайындау шығындарын өндiрiстiң шығындарына жазудың бiркелкi жəне дұрыс болуын қадағалау, iшкi ресурстарды жұмылдыру мақсатында субъектiге қажет емес материалдық қорларды сату, сақталатын орындардағы құндылықтардың қалдықтары мен қозғалысы туралы дəл мəлiметтердi алу өте маңызды болып табылады. Сонымен қатар өндiрiстiк қорларды пайдалану сапасын жасқсарту мақсатында материалдарды экономдау жəне тиiмдi пайдалану iске асырылуы қажет.
Материалдар есебiн ұйымдастыру - есеп беру саласының ең күрделi бөлiгi. Ұйымның материалдық құндылықтардың номенклатурасы он мыңдаған атауларды, ал өндiрiстiк қорларды есепке алу мəлiметтерi жалпы өндiрiстi ұйымдастырудың 30 %-н құрайды. Осыған орай материалдық қорлардың қозғалысын есепке алу мен бақылау күрделi болып келедi. Материалдық қорлардың есебiн ұйымдастыруын автоматтау, соның iшiнде: құжаттамаларды рəсiмдеу мен қорытынды есеп берудi құрастыру өте маңызды болып келедi. Тауарлы материалдық қорлардың негiзгi құраушы бөлiгi болып олардың жұмсалынуының экономикалық талдауы саналады, ал ол өз кезегiнде өндiрiс тиiмдiлiгiн арттыруда резервтердi iздестiруде ықпалын тигiзiп отыр.
Жоғарыда аталған мəлiметтерге сүйене отырып, таңдалған тақырыптың актуалдығын айтуға болады.
1. «Бухгалтерлік және қаржылық есептілік туралы» - Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 28 қазан N 234 Заңы
2. «Аудиторлық қызмет туралы» - Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы 20 қараша № 304-I
3. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттары. Алматы,2007
4. Бухгалтерлік есеп стандарттары. Алматы,1999
5. Халықаралық аудит стандарттары. Алматы, 2001
6. Субъектілердің қаржы – шаруашылық қызметінің бухгалтерлік есеп шоттарының Бас жоспары. Алматы, 2006
7. Есеп саясаты. Алматы, 2007
8. Ә. Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп принциптері»(халықаралық стандарт). Алматы, 2006
9. З. Әжібаева, Н. Байболтаева, Ж. Жұмағалиева «Аудит». Алматы, 2006
10. М. Байдәулетов, С. Байдәулетов. «Аудит» Алматы, 2004
11. В. Радостовец, Т. Ғабдуллин, В. Радостовец, О. Шмидт «Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп». Алматы, 2003
12. С. Баймұханова, Ә. Балапанова «Бухгалтерлік есеп». Алматы, 2003
13. Т. Абдыкалыкова, А. Сатмурзаев «основы бухгалтерского учета и аудита». Уральск, 2001
14. Т. Әбдіқалықов «Бухгалтерлік есеп және аудит». Алматы, 2000
15. В. Радостовец, О. Шмидт «Теория и отраслевые особенности бухгалтерского учета». Алматы, 2000
16. К. Дюсембаева «Аудит и анализ в системе управления финансами». Алматы, 2000
17. Аудит, учебное пособие, проект по развитию предпринимательства в центральной Азии. Алматы, 2003
18. Р. Рахимбекова «Финансовый учет на предприятии». Алматы, 2003
        
        ЖОСПАРЫ
Кiрiспе
1. Ұйымның есеп саясатын жəне қаржылық жағдайын талдау
1.1. Материалдық қорлардың ұйымның жұмысы мен қызметiндегi орны
1.2. ... ... ... мен ... ... техника-экономикалық көрсеткiштерi жəне оларды талдау
2. ... ... ... ... ... ... ... есебiн ұйымдастыру
2.2. Тауарлы материалдық қорлардың талдамалық есебi.
2.3. Тауарлы материалдық қорлардың есебiн автоматтандыру
3. ... ... ... ... ... жоспары мен бағдарламасы
3.2. Аудиттi жүргiзу методикасы
3.3. ... ... мен ... ... ... ... ... жəне құрастырушы бұйымдар шаруашылық
жүргiзушi субъектiнiң ... ... ... ... ұйымдастыруда
қорларды кiрiске дер кезiнде жəне толық ... алу, ... ... ... қорлардың қозғалысы бойынша барлық операцияларды толық
жəне дер кезiнде құжаттау, ... ... мен ... өзiндiк құнын уақытында жəне толық анықтау, ... ... ... шығындарына жазудың бiркелкi жəне дұрыс
болуын қадағалау, iшкi ресурстарды жұмылдыру мақсатында ... ... ... ... ... ... орындардағы құндылықтардың
қалдықтары мен қозғалысы туралы дəл ... алу өте ... ... ... қатар өндiрiстiк қорларды пайдалану сапасын жасқсарту
мақсатында материалдарды экономдау жəне ... ... iске ... ... ... - есеп беру саласының ең ... ... ... құндылықтардың номенклатурасы он мыңдаған
атауларды, ал өндiрiстiк қорларды есепке алу ... ... ... 30 %-н ... Осыған орай материалдық қорлардың қозғалысын
есепке алу мен бақылау күрделi болып келедi. ... ... ... автоматтау, соның iшiнде: ... ... ... есеп берудi құрастыру өте маңызды болып ... ... ... ... ... бөлiгi болып олардың жұмсалынуының
экономикалық талдауы саналады, ал ол өз кезегiнде ... ... ... ... ықпалын тигiзiп отыр.
Жоғарыда аталған мəлiметтерге сүйене отырып, таңдалған тақырыптың
актуалдығын айтуға болады.
Дипломдық жұмыстың мақсаты: тауарлы ... ... ... мен
аудитiн жүргiзу əдiстерiн арттыру жолдарын талқылау.
Алға қойылған ... iске ... үшiн ... ... орындалуы тиiс:
• Материалдық қорлардың экономикалық мазмұнын қарастыру, оларды жiктеу
мен ... ... ... ... ... ... есебін ұйымдастырып
жүргізу əдiстемесiн зерттеу
• Тауарлы материалдық қорлардың пайдалану мен iске ... ... ... Тауарлы материалдық қорлардың аудитiн қарастыру
• Ұйымның қорлармен қамтамасыз етiлуiн талдау, олардың сақталуы жəне
қолданылуы
• Тауарлы ... ... ... мен ... автоматтандыруын
сипаттау
Дипломдық жұмысты орындау барысында осы тақырыпқа ... ... ... ... есеп пен ... есептiлiк туралы»-Қазақстан
Республикасының 2007 жылғы 28 ақпандағы N 234 Заңы
• 2 - ... ... ЕСЕП ... - ... 7 - БУХГАЛТЕРЛiК ЕСЕП СТАНДАРТТАРЫ
• халыҚаралыҚ ... ... ... ... есеп пен аудит жұмыстарын жүргiзу шарттарына
аса маңызды көңiл бөлiндi, ...... ... ... ... ... есебiнiң жағдайы ашылып көрсетiлдi.
Дипломдық жұмыс жобалау объектiсi: Тетра Пак ... ... ... ... ... ... шаруашылығы- қосалқы
бөлшектердi, дайын өнiмдi жеткiзу жəне сату.
Ұйым банкте есеп айырысу ... ... бар ... ие, шаруашылық
қызметтi өз бетiнше атқарады жəне оның ... ... ... ... ... ... қалыптасуы мен қозғалысын талдау
жұмыстары белгiлi кезеңге ... ... ... есеп ... жəне ... ... ... Материалдық қорлардың ұйымның жұмысы мен қызметiндегi орны
Нарық экономикасы жағдайында, ... ... мен ... барлық
салаларындағы кəсiпорын еңбек коллективтерi шикiзаттар мен материалдарды
тиiмдi жұмсап, өнiмнiң сапасын жоғарылатып, оның өзiндiк құнын ... ... орай ... ... ... ... тек шаруашылық
қызметтi ғана көрсетiп қана қоймай, оған ықпалын да ... ... оның ... мен ... арттыруда.
Казiргi таңда ұйымдарда материалдар қозғалысының есебiн ұйымдастыруда,
құндылықтардың құнын анықтауда, материалдық құндылықтардың нақты ... ... ... ... ... ... мен ... өнiмдердi анықтауда көптеген қолайлы əдiстер таңдау мүмкiндiгi туып
отыр.
Ұйымның экономикалық қызметi материалдық ... мен ... ... бөлу, айырбастау мен тұтыну процесiмен қатар жүретiн ... ... ... ... ... ... түрлi белгiлер бойынша жiктеуге ... ... ... ... ... алу, нормативтiк – анықтамалық жəне талдамалық
болып бөлiнедi.
Есеп ақпараты iске асырылған ... ... ... көрсетедi. Оны оперативтi, бухгалтерлiк жəне статистикалық
ақпарат деп бөледi. Есеп ақпаратының үлкен ... ... ... есеп ... ... бухгалтерлiк есеп пен
қаржылық есеп беру туралы заңымен, бухгалтерлiк есеп ... ... алу ... ... ұйым жəне кəсiпкерлердiң операциялары мен
оқиғалары туралы ақпаратты жинау, тiркеу жəне жинақтау жүйесiн көрсетедi.
Тауарлы ... ... - ... ... қызмет барысында сатуға арналған;
• осындай сату үшін өндіріс процесіндегі ... ... ... ... ... ... кезінде пайдалануға
арналған шикізат немесе материалдар нысанындағы активтер.
Өткізудің ықтимал таза құны - бұл жұмысты орындауға жұмсалған ... мен ... ... ... ... ... тастағанда
әдеттегі іс барысындағы болжамды сату ... құн - бұл ... ... ... немесе осындай
мәмілені жасаудан жақсы хабары бар, мәміле жасағысы келетін және ... ... ... ... мәміле жасалған кезде міндеттемелерді
реттеуге болатын сома.
Өткізудің ықтимал таза құны ұйым ... ... ... ... қорларды сатудан өтеуді күтетін таза сомаға байланысты. Әділ
құн мәмілені жасау кезінде, нарықта ... ... ... ... ... ... алушылар және сатушылардың арасында ұқсас
материалдық қорларға ауыстыруға болатын ... ... ... ... тән ... табылатын құн; соңғысы ондай болып табылмайды. Материалдық
қорларды өткізудің ықтимал таза құны сатуға жұмсалған шығындарды шегеріп
тастағанда әділ ... тең ... да ... ... қайта сату үшін сатып алынған және сақталатын
тауарлар кіреді. Оларға, мысалы, бөлшек саудамен ... ... ... ... ... ... ... жер немесе басқа мүлік
кіреді. Сонымен қоса материалдық қорлар ... ... ұйым ... ... пен ... ... одан кейінгі пайдалануға арналған
материалдар кіретін жартылай дайын өнім ... ... ... құралдары мен қатар өндiрiстiк босалқы
қорлары еңбек заттары ... ... ... құралдарынан айырмашылығы
еңбек заттары өндiрiс процесiне бiр ақ рет ... жəне ... ... ... материалдық негiзiн құрай отырып, өнiмнiң өзiндiк құнын
құрайды.
Тауарлы-материалдық қорлар келесiдей ... ... ... ... ... ... мен ... орындауға арналған
шикiзаттар, материалдар, сатып алынған жартылай шикiзаттар мен құрастырушы
бұйымдар(детальдар), қосалқы ... жəне ... да ... ... ... ... барысында сатуға шығарылған дайын
өнiм, тауарлар.
Материалдық құндылықтарды есепке алудың алдында ... ... ... қорларды кiрiске дер кезiнде жəне ... ... ... ... жағдайын қадағалау; қорлардың қозғалысы бойынша барлық
операцияларды толық жəне дер кезiнде құжаттау; көлiктiк ... ... ... ... өзiндiк құнын уақытында жəне толық анықтау;
көлiктiк дайындау шығындарын өндiрiстiң шығындарына жазудың бiркелкi ... ... ... iшкi ... жұмылдыру мақсатында субъектiге
қажет емес материалдық қорларды ... ... ... ... мен ... ... дəл ... алу.
Материалдық қорларға əрекеттiк бақылаудың қажеттi ... ... ... ... үй – жайларының болуы;
• Материалдарды қоймалардың секциялары бойынша, ал олардың iшiнде
жекелеген ... ... ... ... ... қабылдау мен босатуға жауапты адамдар тобын
белгiлеу;
• Тауарлы – ... ... ... мен ... ... ... ... берiлетiн лауазымды адамдар тобын белгiлеу.
Қаржы есептілігі міндетті түрде мыналарды:
• Тауарлы материалдық қорларды, оның ішінде ... ... ... ... тәсілін бағалау үшін қабылданған есеп
саясатын;
• Осы ... ... ... ... қорлардың жалпы
баланстық құнын және саралау баптары бойынша баланстық құнын;
• Өткізудің ықтимал таза құны ... ... ... ... ... ... ... ішінде шығыстар ретінде танылған тауарлы материалдық қорлардың
тиісті сомасын;
• Кезең ішінде шығыс ретінде танылған тауарлы ... ... кез ... ... ... ... ... ретінде танылған тауарлы материалдық қорлар самасының
төмендеуі жағынан танылатын шығынға есептелген босалқы құнының ... ... ... ... ... есептелген тауарлы материалдық қорлардың қалпына келуіне
әкелген жағдайларды және оқиғаларды; және
• Міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде салынған ... ... ... ... ашу керек.
Әр түрлі жіктелген тауарлы материалдық қорлардың баланстық құны және
осы активтердің өзгеру дәрежесі ... ... ... ... үшін ... ... материалдық қорлардың қалыптағы
жіктелуі тауарлар, шикізат, материалдар, аяқталмаған өндіріс және ... ... ... ... ... ... ... деп аяқталмаған
өндірісті атауға болады.
Көбінесе сатудың өзіндік құны деп аталатын, кезең ішінде ... ... ... ... ... сомасы бұрын дәл осы кезде
сатылған тауарлы материалдық қорларды бағалауға енгізілген шығындардан және
өндірістік үстеме шығыстардың ... ... және ... ... ... ... құнының нормадан тыс шамасынан тұрады.
Пайда және залалдар туралы есебінде жыл бойы шығыс ретінде танылатын
тауарлы материалдық қорлардың ... ... ... басқа шамалардың
ашылуына әкеліп соқтыратын форматы пайдаланылады. Бұл форматқа сәйкес
шығыстар сипатына негізделген ... ... ... ұйым ... ұсынады. Осы жағдайда ұйым кезең ішінде тауарлы материалдық
қорлардың таза ... ... ... шикізат және шығыс материалдары үшін,
жалақы және басқа да шығындарды, шығыстар ретінде танылатын шығындарды ашып
көрсетеді.
2. Материалдық қорларды жiктеу мен ... ... ... ролi мен ... ... барлық
материалдық қорлар негiзгi жəне көмекшi болып бөлiнедi. ... ... ... ... ... ... құрайтын материалдар болса,
көмекшi материалдар өндiрiлетiн өнiмнiң өзiндiк құнына кiргенiмен негiзгi
материалдар ... оның ... ... қурай алмайды. Өнiмге ... беру үшiн ... ... ... ... ... ... негiзгi жəне көмекшi етiп бөлу шарты ... ... олар ... ... жұмсалған материалдардың санына, технологиялық
сипатына жəне басқа да көптеген факторларына тəуелдi болып келедi.
Материалдық қорларды дұрыс есепке алу үшiн ... ... ... керек. Материалдар номенклатурасы – бұл атауы мен
тиiстi деректемелерi (сорты, мөлшерi) көрсетiлген материалдың ... ... ... белгiленiп, дəл жəне тұрақты өлшем ... ... ... ... ... ағымдағы есепте
ескерiлетiн бағасы қойылады. Номенклатуралық тiзiлiм – номенклатура –
бағалық деп, ал онда ... ...... деп аталады.
Тағайындалған нөмiрiн , өлшем бiрлiгi мен бағасын ... ... ... ... мен ... ескерiлетiн барлық құжаттар мен
тiркелiмдерге қояды.
Материалдар есебiн ... ... алғы ... ... ... ... табылады.
Тауарлы – материалдық қорларды бағалау кезiнде неғұрлым арзан ... не таза ... ... ... бар тауарлы – материалдық
қорлардың бүлiнуi немесе олардың жекелей, əлде ... ... ... ... ... яғни бiр ... ... өзiндiк құнының
деңгейiне келтiру мүмкiндiгi болмаған жағдайда, өзiндiк ... ... ... пайдалануы мүмкiн.
Шикiзат, материалдар, сатып алынған ... ... ... кəсiпорын балансында өздерiнiң нақты өзiндiк құнымен көрсетiледi.
Осы баға ... ... ... есепте де көрсетiледi, талдамалы
есепте – тұрақты есеп бағасымен көрсетiледi.
Сауда шгерiмдерi, артық ... жəне ... да ... ... анықтаған кезеңде шегерiледi. Тауарлы – материалдық ... сату ... ... үшiн олардың жай шаруашылық қызметiнiң барысында
сатылатын бағасынан сату мен комплектацияға кеткен ... алып ... ... құн ... себептер бойынша қалпына келтiрiлуi мүмкiн, онда
тауарлы – материалдық қорлардың таза сату құны ... Осы ...... ... бiршама бүлiнген;
• Олар тұтастай немесе iшiнара ескiрген;
• Оларды сату құны төмендеген.
Алынған материалдар нақты өзiндiк құны бойынша ... ... ... соң олар ... ... ... ... не нақты
өзiндiк құны бойынша, не сатылатын таза құны бойынша босатылуы мүмкiн.
Материалдық қорлардың нақты ... құны ... ... Осы ... ... ұсынған несиеге сатып алынғаны үшiн процент
төлеудi қоса алғанда, ... алу ... ... ... ұйымдарға төленген үстемелер, комиссиялық
сыйақылар;
3. Тауар биржаларының қызмет құны;
4. ... ... ... ... ... ... ... тасымалдау, сақтау, жеткiзу
шығындары.
Сатылған таза құнын да, өнiмнiң өзiндiк құнын да төмен бағасы бойынша
анықтау үшiн тауарлы – ... ... ... əдiстер қолданылуы
мүмкiн:
• Баптық əдiсi - əрбiр тауарлы – материалдық қор түрлерiнiң баланстық
жəне сатылатын таза құнының ең кiшi мəнi ... ... ... ... əдiсi – ... ... қорлар
топтарының баланстық жəне сатылатын таза құнының ең кiшi мəнi алынады;
• Жалпы босалқылар деңгейiнiң əдiсi – ... ...... ... жəне ... таза ... ең кiшi мəнi ... құнды айқындау әдістері нормативтік шығындар бойынша
есепке алу әдісі және бөлшек баға ... ... ... ... ... ... әр ... әдістері, егер олардың нәтижелері
өзіндік құнға жуықтап ... ... ... ... үшін ... ... шығындар шикізаттар мен материалдарды, еңбекті
пайдаланудың, тиімділік пен ... ... ... ... ... ... және қажет болған жағдайда, ағымдағы жағдайларға қарай ... ... тез ... ... ... ... олар үшін ... құнды бағалаудың басқа әдістерін пайдалану
орынды болып табылмайтын материалдық қорларды бағалау үшін ... ... ... ... ... қорлардың өзіндік құны сатылған
материалдық қорлардың жалпы құнын жалпы маржаның тиісті пайызына ... ... ... ... шамасында бағасы бастапқы сату
бағасынан төмен бағаға азайтылған босалқыны ескереді. Бөлшек сауданың әрбір
бөлімшесі үшін пайыздың ... мәні жиі ... бiр ғана ... алу бағасы есептiк кезең барысында
əртүрлi болуы мүмкiн, сондықтан оларды дұрыс анықтау үшiн, 7 – ... ... ... ... ... ... ... сатып алу бағасы бойынша бағалау әдісі («ЛИФО»), орташа өлшемдi əдiс
қорларды бастапқы сатып алу ... ... ... əдiсiн («ФИФО»)
қолданамыз.
ФИФО – бұл материалдық қорларды олардың бастапқы қуны бойынша бағалау
əдiсi. ... ... ... ... ... «Бiрiншi топтама –
кiрiске, бiрiншi болып - шығысқа», яғни ... ... ... ... алу қуны ... ... бiр ... бағалайды: алдымен
бiрiншi сатып алынған топтаманың бағасы ... ... ... ... одан ...... содан кейiн – үшiншiсiн жəне
сөйтiп жұмсалған материалдардың жалпы саны ... ... ... ... ... ... нақты кезектiлiгiне тəуелдi емес.
ФИФО әдісі бойынша алғаш сатылып алынған және ... ... ... бірінші кезекте сатылады және өндіріледі, ... ... ... ... ... баптары ертерек сатып
алынған және өндірілген болып болжанады. ... ... құн ... ... баптың құны кезеңнің басындағы осындай баптардың орташа
алынған құнынан және кезең ішінде ... ... ... өндірілген осындай
баптардың құнынан анықталады. Орташа мән ұйымдағы жағдайларға қарай мезгіл-
мезгіл немесе әрбір қосымша топтың ... ... ... ... – материалдық қорларды бағалаудың дұрыс əдiсiн таңдау
кəсiпорынның таза ... да, ... ... да мəндi əсер етедi.
Сондықтан оларды таңдағанда ... ... ... жөн. Бiр ... бiр ... көшер алдында, екiншiсiнiң бiрiншiсiнен басымдылығымен
қатар мына жағдайларды да сақтау керек:
• Шаруашылық ... ... ... саясатына өзгерiстердi
енгiзу;
• Бiр əдiстен екiншiсiне көшудi, есептi жылдың басынан бастап енгiзу;
• Дер кезiнде тауарлы – ... ... ... да жəне ... ... ... да түзетулер енгiзу.
Аяқталмаған өндірісті бағалау әдісі:
• Шығындардың тікелей баптары;
• Материалдық шығындар сомасына;
• Нормативтік өзіндік құн;
• Шартты ... ... ... ... өндіріс шығындарының тікелей баптары әдісіне сай
аяқталмаған өндірісиегі бұйымдарға, ... ... ... ... ... ... ... фабрикаттар),
осындай өнімдер өндіруге жұмаслған еңбек ақы құнымен бағаланады. ... ... ... ... өндіріс құрамында бағаланбайды.
Аяқталмаған өндірісті материалдық ... ... ... ... ... ... ... шикізаттар, материалдар,
жартылай фабрикаттардың нақтылай құнымен бағаланады. Осы әдіспен бағалауға
еңбек ақы ... ... ... ... ... ... құнымен бағалау үшін
аяқталмаған бұйымдар саны саналып, осылардағы аяқталмаған ... ... ... ... және ... ақы ... ... басқа да баптары жеке бағаланады.
Аяқталмаған өндірісті шартты бірлік ... ... ... ... ... ... ... барлық сомасын шартты
бірліктегі дайын өнімдер санына бөлу жолымен шығарылады.
1.3. ... ... ... жəне оларды талдау
«Тетра Пак Казахстан Лтд.» жауапкершiлiгi шектеулi серiктестгi жарлық
жəне заңды актiлер негiзiнде қызмет атқарады. Серiктестiк ... ... тұра ... ... өз ... жүргiзуде. Ұйым шексiз мерзiмге
құрылған. Жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк құрудың ... ... ... ... ... ... мiндетi – сатып алушылырдың қосалқы
бөлшектер мен жабдықтарға деген сұранысын кең ... ... ... мен ... ... оның жарғысымен анықталады және
аккредиттеу ережелерiне ... ... ... ... ... ... Өз ... қатысты өзiнiң жарғысында көзделген және ... ... ... ... ... Ұлттық стандарттарды және олардың әдiстемелiк ұсынымдарын әзiрлеуге
қатысуға;
• Бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк мәселелерi бойынша ... ... ... ... ... ... ... есеп пен қаржылық есептiлiк саласындағы оң жұмыс
тәжiрибесiн талдауға, жинақтауға және ... ... ... ... ... ... бухгалтерлiк есеп пен қаржылық есептiлiк
туралы заңнамасын сақтауға;
•   ... ... ... ... ... ... ... ұйымның мүшелерiн жiберуге және олардың толымды ... ... ... ... белгiлеген тәртiппен оған өзiнiң қызметi туралы
есептiлiктi ұсынуға;
... және ... ... ... жөнiндегi сауалдарды
қарауға мiндеттi.
Бүгiнгi қүнде Тетра Пак 53 ... мен 16 ... ... ... 20 ... ... ... жұмыс iстейдi. 2007 жылы
жалпы сату көлемi 7,5 миллиард евроны құрады. ... Пак өнiмi 165 ... ... ... ... ... орамалар мен қосалқы бөлшектердi жеткiзу, сату
- жабдықтарды орналастыру, құрылғыларды қондыру
- жабдықтар, орамалар мен ... ... ... ... ... ... ... өткiзу келiсiм-шарт негiзiнде жүзеге асырылады. ... ... ... ... түрде төмендегiлер қарастырылады:
материалдық ... ... ... ... өнiм ... бағасы,
жеңiлдiктер, жеткiзу шарттары, сатып алушы мен ... ... ... Келiсiм-шарт 1 жыл мерзiмiне жасалады.
Кейінгі жылдары Қазақстан Республикасы бухгалтерлік есеп жүйесіне
елеулі өзгерістер, қосымшалар мен ... ... ... ... орай
есеп саясатын жасау барысында ұйымдар ең әуелі бухгалтерлік есепке тән
заңдар мен ... ... ... ... ... ... шығарған қаулылары мен ережелерін, ... ... ... ... тағы басқа ресми материалдарды
басшылыққа алуы ... ... есеп ... ... ... ұйымдар
бостандығы сақталып, бухгалтерлік есеп жүйесін жүргізудің ... ... ... ... есте ... ... қатынастар жағдайында көптеген ұйымдар құқылық тұлғалары
өзара экономикалық қатынастарға түседі. Бұлардың ...... ... ... ... ... ... көптеген шаруашылық
фактілерін орындайды. Яғни әрбір ұйым өзінің ... ... ... ... үшін ... ішкі ұйымдық ерекшеліктерін есепке алу керек. Ішкі
ұйымдық ерекшеліктер ... ... және ... ... ... ... қызметінің түрлері мен көлемінен,
шаруашылық фактілерінің жекелеген ерекшеліктерінен, клиенттермен ... ... дәне ... ... мен беру ... ... ... жағынан жоғары дәрежедегі мұндай факторларды нақтылы іске
асыру барысында есеп жүргізудің көптеген әдістері мен ... ... ... ... қолданылады. Әдіснамалық процестің барлық
әдістері мен ... ... ... ұйымның есеп саясатын
қалыптастыруға болады.
Есеп саясатының мақсаты: бухгалтерлік есеп ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
жағдайын бағалау, шаруашылық қызметінің үздіксіздігін қамтамасыз ету,
материалдық қорлардың бағалау мен ... ... таза ... ... ... ... жоғары дәрежедегі ... есеп ... ... ... асырылып келе жатқан бухгалтерлік есеп ережелеріне сай ұйымдар
өз иелігіндегі тауар - материалдық қорларды көптеген әдістер мен, ... ... және ... ... ... ... материалдық
қорларды өзіндік құнымен бағалау – құндылықтарды ... ... ... ... шығындар сомасынан тұрады.
Көрсеткіштері |Есепті жыл |Алдыңғы жыл |Абсолютті өлшемнің өзгеруі |Есепті
кезең құрылымы |Алдыңғы жыл құрылымы |Есепті ... ... ... ... сату мен ... көрсетуден
Түсетін пайда |19 216 114,00 |113 304 989,00 |- 94 088 875,00 |100 ... | ... сату мен ... ... ... құны |11 388 983,00 |106 ... |- 95 223 060,00 ... ... ... ... 010 – стр. 020) |7 827 131,00 |6 692 946,00 |1 134 ... ... ... | ... түсетін пайда | |
|- | | | | ... ... | |5 000 000,00 |- 5 000 000,00 ... ... | ... ... мен қызмет көрсетудегі шығын | | |-
|0 |0 |0 | ... ... | |12 929 548,00 |- 12 929 548,00 ... ... | ... ... | |2 605 120,00 |-
2 605 120,00 |0 ... |-2,29921032 | |Басқа шығындар |72 567 296,00
|2 308 714,00 |70 258 582,00 ... ... ... | ... ... ... ... кіріс/шығыс көлемі |- |- |- |0 ... | ... ... ... ... |(64 740 165,00) |(6 150 ... 58 589 729,00 |- 3,37 |- 0,05 |0,62 | ... түсетін кіріс/шығыс |- |- |- |0 |0 |0 | ... ... ... |(64 740 165,00) |(6 150 436,00) |- 58 589 729,00 ... |- 0,05 |-331,477391 | ... ... ... ... | | |- |0 |0 |0 | |Жиынтық табыс |(64 740 165,00) |(6 ... |- 58 589 729,00 |- 3,37 |- 0,05 ... ... ... ... ... |(64 740 165,00) |(6 150 436,00) |- ... 729,00 |- 3,37 |- 0,05 ... | ... ... |- |- |0 | | | | |
2.Тауарлы ... ... ... ... материалдық қорлардың есебiн ұйымдастыру
Экономикалық құбылыстар ауыспалы үрдістен қалыптасып, экономикалық
заңдылықтан туындайтындығы анық. Мұның өзі ... ... ... бір дәрежеден басқа дәрежеге немесе бір ... ... ... ... ... ... ... есеп объектісі бастапқы
құжаттарға жазылған шаруашылық фактілері жөніндегі ақпараттардан туындайды.
Өз міндетін атқарушы ... ең ... ... ... ... және ... ... өз уақыты мен экономикалық маңызына
қарай қандай шоттарды ... ... ... ... ... бағалануы және есептеу тәсілдері мен амалдардың қолднанылуы мұқият
тексеріледі. Құны ... ... ... ... есеп жүйесіне жазылмайды. Бағалау ... ... ... шындық пен дәлдікке сай ... ... ... анықтауғ болады.
Бағалаудан кейінгі бухгалтердің әрекеті – есеп объектілері арасындағы
ұштастық пен ... ... ... ... фактілері
мәліметтерін арнайы шоттарға жазу..
Бағалау мен ... ... ... ... ... ... ... хабарлаушы ақпараттарды шоттық жазу деп ... ... ... – сыртқы және ішкі қорытынды есеп ... ... ... мен ойлы – ... ... ... жалғастыру болып
табылады.
Бастапқы құжаттарға жазылған, ой – санаға ... ... ... ... осы мәліметтерді ары қарай түрлендіру
мен жинақтауға ... есеп ... ... ... есеп
тәжірибесінде есеп регистрларын негізінде есеп кітаптары, ... ... ... т.б. ... тұратын үлгілер қолданылады.
Бухгалтерлік есеп регистрларын, ведомостыларды, журнал – ... есеп ... ... жазулар қолмен және Электрондық
есептеуіш машиналарымен орындалады.
Материалдық есептi ұйымдастыру ... - ... ... ... мен
түсiмi бойынша жасалатын алғашқы құжаттар . Тiкелей ... ... ... ... ... ... ... жəне сақталуын,
қозғалысын алдын ала, ағымдағы жəне келешектегi бақылауын жүзеге ... ... ... ... ... ... мен есепке алынуына
қатысы бар барлық тұлғаларға баға ... ... ... маңызы зор. Онда субъектiнiң қолында барлық материалдық қорлар
белгiлi бiр белгiлерi бойынша ... ... ... ... ... ... белгiлерi –
номенклатуралық номiрi ... ... ... соң ... құжаттарда тауарлы
материалдық қорлардың бары мен қозғалысы бойынша берiлген номiрi ... ... ... ... ... бойынша берiледi.
Материалдардың номенклатурасында есептелiнетiн материалдардың ... ... яғни ол баға ... деп ... Ол ... ... бойынша жасалады жəне оны ... ... ...... ... бухгалтерия, қаржы бөлiмдерi) анықтама
ретiнде пайдаланылады.
Материалдар есебiн дұрыс жəне тиiмдi ұйымдастыруды қамтамасыз ету үшiн
қажеттiсi:
• Материалдық ... ... ... ... ... ... айқын жүйесi жəне тауарлы – материалдық қорларды
кiрiстеу жəне есептен ... ... ... ... ... ... құжаттардың есептiк нысандарын бiркелкi қалыпқа келтiру;
• Тауарлы – материалдық қорларға тұрақты түрде түгендеу ... ... ... ... учаскесiн компьютерлендiру.
Қоймалардан келiп түскен құжаттар жiк-жiгiмен жинақталып, жөнелту
қағаздарымен жабдықталады, ... соң ... ... ... салыстырылады. Құжаттардың бiрiншi даналары кейiнгi есептiк
өңдеуге пайдаланылады, ал екiншi даналары – ... ... ... олар ... топтары жəне номенклатуралық номiрлерi
бойынша орналасады. Олар ... ... жəне ... есеп ... салыстырып тексеру үшiн пайдаланылады.
Салыстырудан кейiн құжаттардың деректерi кəсiпорында белгiленген ... ... ... ... ... алудың жинақтаушы
тiзiмдемесiнде топтастырылады, ол тауарлы материалдық қорлар ... ... ... ... Бұл тiзiмдемеде материалдардың əрбiр тобы
бойынша өткен айдағы тiзiмдемеден келесi айдың басында қалдығы, ... ... ... ... бойынша қосалқы бөлшектердiң
кiрiсi мен шығысы сомалық сипаттамасы көрсетiледi жəне ... ... ... шоты мен ... тобы ... ... шығарылады.
Жинақтаушы ведомосы қойма мен бухгалтерлiк есептерiнiң мəлiметтерiн
салыстыру үшiн ... ол ... ... ... ... ... ... бойынша жүргiзiледi. ... ... бiр ай бойы ... сақталады жəне оны
материалдардың қалдықтары туралы мəлiметтердi алу үшiн пайдаланылады. ... ... ... ... ... қрйма меңгерушiсi есептi
жылдың аяғында материалдық құндылықтардың қалдықтарын оған түсiрiп, ... ... оны ... Материал қалдықтарының кiтабы есептi айдан
кейiнгi, айдың 1-3 күнi бухгалтерияға тексеруге жəне ... мен ... ... ... алу ... шоттар бойынша (Материалдар
жəне Тауарлар iшкi бөлiмдерiнiң шоттары) жинақталған есебi берiледi.
Айдың аяғында материалдарды жинақтап ... ... ... қалдықтар туралы əрбiр есептiк топ бойынша сомалық түрдегi
деректер материал қалдықтарының ... ... ... ... Бұл деректер сəйкес келуге тиiс, ... ... ... соң ... ... ... ... (материалдарды жинақтап есепке алудың ... ... бiр ... ... ... ... ... есебiнiң жинаушы тiзiмдемесiнiң
негiзiде немесе материалдық жағынан жауапты адамдардың ... ... мен ... ... есеп ... « Материалдардың
ақша түрiндегi қозғалысы» деген тiзiмдемесi жасалынады. Бұл тiзiмдемеде
материалдық ... ... ... ... жауапты адамдар
арасындағы қозғалысы көрсетiлiп, нақты өзiндiк құнымен есептiк бағалары
бойынша бiр айдағы ... ... ... мен ... ... шығарылады. Олардың негiзiнде материалдардың сомалық жəне
пайыздық ... ... ... процент бойынша жұмсалған
материалдық құндылықтардың нақты құны шығарылады. Тiзiмдеме екi ... ... ... бөлiмiнде ұйымға түскен материалдардың нақты
өзiндiк құны мен есептiк бағасының арасындағы ... ... ... бөлiмi «Материалдардың синтетикалық есебiнiң
жинақтаушы ведомосы» немесе «Материалдық құндылықтардың қозғалысы ... ... есеп ... ... негiзiнде жасалады. Бұл бөлiмнiң
деректерi Бас кiтаппен салыстырылады.
Бухгалтерияда материалдың ... ... ... бiрiншi
даналарының негiзiнде «Материалдардың шығысын бөлу» деген əзiрлеме кесте
жасалады, онда ... мен ... ... ... ... баптары
жəне есепке алу мен калькуляцияның басқа да объектiлерi мен есептiк бағасы
бойынша материалдардың жұмсалуы ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн
бухгалтерия материалдардың жекелеген ... ... ... ...... жүргiзедi. Материалдардың өндiрiсте
пайдаланылуына ... ... да ... ... ... ... материалдардың пайдаланылуына бақылау жасау үшiн келесiдей
əдiстер қолданылады:
• нормадан айытқушылықтарды құжатпен рəсiмдеу
• партиялар ... ... ... көру есебi
• түгелдеу
Ашып – санаған материалдардың əрбiр партиясы бойынша ... үшiн ... ... ашып – санап өлшеп көру əдiсi қолданылады.
Бұл есептi өндiрiстегi бөлушi шеберлер, жоспарлау - ... ...... ... құқысы бар адамдар материалдардың əрбiр партиясына
арнайы ашылатын есептiк карталарында жүргiзiледi. Есептiк партияларда ... ... ... ... ... сүйене отырып, осы партияны ашып
– санап өлшеп көру нəтижесiнде қандай көлемде жəне ... ... ... ... анықтап, қаншасы алуға тиiс екенi, сондай-ақ
қалдықтары ... ... қоса ... ... ... берiлген
материалдардың саны, осы партияның нақты жасалған, дайындылған ... ... саны ... есеп ... ... ... бухгалтерияға
материалдардың өндiрiсте пайдаланғаны туралы жəне үнемделген немесе артық
жұмсалған материалдардың себептерiн көрсетiп содан соң ... ... ... ... ... ... ... құны шығыс ретiнде ... ... ... ... ғана жəне сол ... мерзiмде танылатынын
есте ұстаған жөн. Таза құнды есептегенге дейiнгi кез келген ... ... ... ... танылады. Сатылудың таза құнының көтерiлуi өзiндiк
құнның төмендегенiн көрсетедi.
2.2. ... ... ... талдамалық есебi
Талдамалық есепте материалдық ... ... ... ... ал жинақтамалы есеп пен есеп беруде наты өзiндiк құны бойынша
ескерiледi.
Материалдардың ... ... ... ... жоспарлы – есептiк,
сатып алу) есепке ... ... ... баға ... қор құны мен ... ... нақты өзiндiк құндарының ... ... ... ... Егер ... құндылықтардың есебi келiсiм бағасы
бойынша жүргiзiлсе, онда ... ... ... құны осы ... ... құны мен ... ... шығындарынан құралатын болады. Көлiк
тасымалдау шығындарының құрамына кiретiндер:
1. ... ... қоса ... ... жол ... ... жəне ... тасымалдау тарифтерi;
2. Жеткiзушiлердiң қоймасынан темiржолмен жəне басқа көлiк
құралдарымен материалдарды жеткiзу.
3. ... ... алу жəне ... ... ... ... ... тұрақты жұмысшыларына ақы төлеудi қоспағанда, қоймадағы
тиеу, түсiру жəне буып – түю жөнiндегi шығындар.
5. Жабдықтаушы жəне делдал ұйымдарға төленген комиссиялық ... ... ... ... ... ... ... шығындар.
№ 2 Халықаралық бухгалтерлiк есеп стандарттарына сəйкес тарифтiң артық
төленген сомаларын қайтару жəне сол ... ... ...... ... ... қорлардың талдамалық есебiн жоспарлы – есептiк бағасы бойынша
жүргiзсе, онда олардың ... ... құны осы ... бойынша құннан
плюс – минус нақты өзiндiк ... ... ... ... ... айытқуынан
құралады. Бұл бағаларды субъектiнiң өзi келiсiм бағасының ... ... ... ... жоспарлы мөлшерiн ескере отырып дайындайды. Көлiк -
əзiрлеу шығындары немесе ... ... ... ... ... ... келiсiм немесе есептiк бағалар бойынша
көрсетiлген шоттарға ай сайын есептен ... ... - ... ... ауытқулардың процентi олардың ай басындағы мен ... ... ... ... ... ай ... ... келiсiм бағасы бойынша келiп түскен материалдардың ... ... ... 100-ге ... жолымен анықталады. Есептеп шығарылған
процент бойынша көлiк əзiрлеу шығындарын ... ... ... ... шығарады. Материалдар түрлерi немесе топтарының шығын ... ... ... ... ... ... ... процентiн табу
керек болса жəне жеткiзушiлермен тұрақты байланыс болған кезде бухгалтерлiк
есептiң деректерi бойынша өткен айлардағы проценттiң қолданылуы мүмкiн.
«Қосалқы ... ... ... ... келiсiлген бағасы
бойынша машиналардың түрлерiне ... ... ... ... ... есепке алады. Қосалқы бөлшектердiң үлкен номенклатурасының болуына
байланысты олардың есебi бухгалтерияда келiсiлген бағалар ... ... мен ... жəне машина түрлерi бойынша жүргiзiледi. Қоймада ... ... ... ... Қосалқы бөлшектердiң жекелеген түрлерi
олардың саны мен құны ... ... ... материалдық қорларды есепке алуды материалдық ... ... ... келiсiмiмен жұмысын атқаратын ... ... алу үшiн ... карточкаларында жүргiзедi.
Материалдардың əрбiр номенклатуралық номерiне ... ... ... соң ол ... ... жартылай толтырылған күйiнде
берiледi.
Қойма меңгерушiсi материалдарды есепке алуға, олардың карточкаларын
жүргiзуге, ... ... ... жəне ... есеп ... ... мiндеттi.
Алған карточкаларда қоймашы материалдардың ... ... ... сипаттайтын реквизиттердi толтырады. Карточкаларға
жазбалар құжаттардың ... ...... есеп ... қоймада жəне бухгалтерияда материалдық
құндылықтардың əрбiр номенклатуралық нөмiрiне сандық – сомалық ... ... ... ... ... ... құжаттың
əрбiр дерегi карточкаға жазылады. Ай соңында карточкалардың ... олар ... ... ... ... көшiрiледi. Мұндай
кезiнде қосарланған есеп жүргiзiледi. Ол өте кең ауқымды жəне ... ... ... ... (жедел бухгалтерлiк) əдiс. Материалдық құндылықтардың
есебін ... ... ... 1 ... ... материалдардың
қоймадағы есебінің М17 нысандағы карточкаларын ашады. Мұндай әрбір
номенклатуралық нөмірге 1 ... ... ... ... ... тiзiлiм бойынша қойма меңгерушiсiне берiледi, ол ... ... ... кiрiс ... ... жəне ... құжаттарына
сəйкес оларды босатады. Бұл ретте ол кiрiс пен ... ... ... ... ... ... жазба операциясынан кейiн
қалдығын шығарады. Қойма есебi карточкаларының жүргiзiлуiн бухгалтерия
қадағалайды. ... ... мен ... ... ... ... қол қою ... растайды. Тексеру қойма
меңгерушісінің ... ... ... ... ... ұштасады.
Өткізілетін құжаттардың деректері М18 нысанындағы ... ... ... ... енгізіледі, бұл жерде олардың нөмірі мен ... ... ... қоса ... бір ... ... ... кеңсе жайдан алыс жерде болса, онда ... ... ... орталық бухгалтерияда жүзеге асырылады. Мұндай
жағдайда қойма ... ... ... ай ... қалдық ведомосын екі дана етіп жасап, ... ... ... ... ... айда ... ... материалдар
бойынша ғана жасалады. Ай соңында бухгалтариядан материалдардың қалдық
есебінің кітабы қоймаға беріледі. ... ... оған ... есебі
карточкасынан қалдықтарды көшіреді. Бұл əдiс кезiнде:
... есеп ... ... ... жəне ... ... ... Қоймадағы жəне бухгалтериядағы есептi жедел салыстыру, ... ... ... ... жою ... ... Есептiк бағаларды қолдану ай сайын қорлардың ... ... ... қиын ... ... ... жүргізуді жеңілдетеді және есептің жедел ... ... ... және ... тіркемелердің жағдайын жақсарту
бойынша компьютерлік техниканы қолдану мүмкіндігін кеңейтеді. Қорлардың
талдамалық ... ... ... қалуына жол берілмейді.
Сальдолық әдіске тән ...... ... ... тек ... ... ... сомалық өлшеммен сақталатын жері бойынша
және әрбір шот немесе қорлар тобы бойынша ескеріледі.
Материалдық есеп ... əдiсi ... ... ... ... ... бойынша ай сайын жасалады. Өткен ... ... ... ... ... ... ... кейiн түсiмдер мен
шығыстар туралы алғашқы құжаттардың алдын ала топтастырылған деректерi
негiзiнде материалдық ... ... кiрiс ... ... бойынша, ал
шығыстарды материалдарды пайдалану багыты бойынша толтырады. ... ... ... ... ... ... ... материалдық қорлардың қалдықтары қорлардың белгiленген
нормасынан жоғары немесе тең болса, онда ... ... бұл ... бөлiмiне хабарлауы тиiс. Бұл мақсатта қорлардың ... ... ... ... ... ... дабыл анықтамасы
қолданылады. Ол нақты қалдық қордың белгiленген қалдықтарынан ауытқушылығын
бақылау үшiн жəне ... ... ... ... ... ... ... бiр дана етiп ... ... ... алу карточкасының деректерi бойынша жасайды.
Анықтамаға деректердi ... ... ... ...
техникалық жабдықтау бөлiмi белгiлейдi.
Бухгалтерияға берер алдында жазбалардың ... жəне ... ... ... өзiнде тiкелей тексерiледi. Материалдық
құндылықтардың қозғалысын рəсiмдейтiн құжаттарды ... ... ... - ... тiзiмiнiң» негiзiнде қабылдайды.
Жетiспеушiлiктер мен ... ... ... адамдардың
қызметiндегi тəртiп бұзушылықтар туралы, сондай – ақ iрiктеп тексерулер мен
өткiзiлген нұсқамалардың ... ... ... ... ... хабарлауы тиiс.
Айдың аяғында қоймаға бухгалтериядан материалдардың қалдықтарын есепке
алатын кiтабын қоймашыға бередi, оған ... ... ... алу ... қалдықтарын көшiрiп жазады. Мұнан ... ... ... үшiн ... ... ... есептiк
топтары бойынша жəне бүтiндей алғанда кiтап бойынша жиынын бухгалтерияға
қайтарады.
Бухгалтерлік есеп ... ... ... ... шоттарның
дебеті мен кредитіндегі айналым сомаларының ... ... ... ... мен ... ... ... жинағымен бірдей болуы
керек. Яғни аналитикалық жіктеу шоттары синтетикалық жинақтау шоттарының
құрамында жүргізілетіні есеп ... ... ... шот ... ал ... шот деп – ... шоттарды айтады.
Синтетикалық шоттарды – баланстық шоттар деп те ... ... ... сай ... ... жасалынады.
Синтетикалық және аналитикалық шоттар арасында тығыз экономикалық
байланыс орнаған. ... ... ... ... ... ... ұйымдардағы әрбір құндылықтардың, мүліктер мен негізгі
құралдардың, тауарлы материалдық ... есеп ... есеп ... ... ... алынған міндеттемелер мен несиелер жекелеген
түрлері бойынша мәліметтер алып, экономикалық және қаржылық тұрғыдан талдау
жұмыстарын ... ... ... ... қалдық 80 000 2) 45 ... 95 000 3) ... ... 95 000 100 ... ... ... ... шот бойынша ұйымның ... ... ... сомасын ғана көруге болады. Қолда бар ... ... ... ... ... ... бұлардың санының қаншалығын білу үшін аналитикалық жіктеу
шоты қажет.
Сонымен, синтетикалық жинақтау және ... ... ... ... ... ... мына төмендегідей қорытындыға келуге
болады.
1) Синтетикалық ... ... ... және ... ... ... шоттарындағы қалдықтың жалпы сомасымен бірдей
болып, экономикалық маңызды жағынан да бір тектес ұғымды ... ... ... ... ... ... ... шотының
негізінде жүргізіліп, синтетикалық шоттағы көрсеткіштерді құрамдас
бөліктерге бөліп, жіктеп көрсету үшін қолданылады. Синтетикалық ... мен ... ... ... ... шоттарындағы
осындай қалдықтармен бірдей сомада болады. Сол сияқты синтетикалық
жіктеу шоттарындағы дебеттік және ... ... сома ... шоттарындағы дебеттік кредиттік жекелеген айналым сомалары
жинағымен сай келеді.
3) Есеп ... ... ... ... ... ... ... жинақтау шоттарының жинағын өзара салыстыра ... және ... ... ... жұмыстарын іске асыруға
болады.
Есеп объектілері мәліметтерін ... ... үшін ... ... ... ведомосы жасалынады. Айнаылм ведомосын жүргізу арқылы
әрбір жекелеген шоттарға жазылған шаруашылық фактілерінің мазмұнын ай сайын
тексеріп отыру ... ... ... ... ... ... қолданылатын шоттар бойынша қалдық пен айналым
сомасының жиынтығы ... ... ... бухгалтерлік жазуларын
тексеруде қолданылатын әдістердің бірі ... ... Бұл ... ... және ... ... ... көрсеткіштері
негізінде арнайы кесте түрінде жасалады. Ол аналитикалық айналым және
синтетикалық айналым ведомосы болып ... ... ... ... ... ... ... бойынша дебеттік немесе
кредиттік бастапқы қалдықтар жазылып, бұдан соң ай ішіндегі ... ... ... ... ... есептеледі. Осы операциялар орындалған
соң, әрбір шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... ... шығарылады. Есте сақтайтын жағдай, активті- пассивті
кейбір шоттар ... ... ... әрі ... әрі ... ... мүмкін.
Синтетикалық жинақтау шоттары бойынша жасалған ведомостың ерекшелігі
шығарылған үш егіз жинақтың бірдей сомада болуында. ... егіз ... ... ... дұрыстығын және жекелеген шоттар бойынша
дебеттік және кредиттік бастапқы қалдықтардың бірдей сомада ... ... егіз ... ... ... бойынша ай ішіндегі айналым
сомаларының дебеті мен кредитіндегі мәліметтердің дұрыстығын ... егіз ... ... ... дебеттік және кредиттік шоттар бойынша
дұрыс шығарылғандығын көрсетеді. ... ... ... жасау арқылы
ағымдағы шаруашылық фактілерінің бухгалтерлік есеп шоттарына ... ... екі ... жазу ... ... және
жекелеген шоттар қорытындысын шығаруға болатындығы дәлелденді.
Егер айналым ведомосын жасаған кезде жоғарыда ... ... ... ... ... ... жазылған жазулар бойынша кеткен
қатені көрсетеді. Айналым ведомосын жасаудың түпкі ... ... ... болып табылады. Шаруашылық фактілердің мәліметтері шоттардың
дебетіне жазылып, кредитіне жазылмай қалған немесе бір ... ... ... ... кем жазылған жағдайда айналым ведомосын жасау
арқылы түзетуге ... есеп ... екі ... жазу ... ... бір шоттың дебетінің орнына басқа шоттың дебеті қате қолданылып,
жазылатын сома өзгермеген жағдайда айналым ведомосын ... ... ... мұндай қателерді түзету үшін кері жазу әдісі қолданылады.
Алайда бухгалтерлік есеп тәжірибесінде баланс ... үшін ... ... ... Бухгалтерлік баланс жасау үшін тек
қана айналым ведомосындағы соңғы ... ... ... баптарына көшіре
салмай, арнайы дайындық жұмыстарын жүргізу қажет. әрбір шоттар ... ... ... ... ... ... ... кейін бухгалтерлік баланс жасалынады. ... ... ... ... есеп саясатының дұрыс ... ішкі ... ... тексеріледі.
Бухгалтерлік есеп тәжірибесінде аналитикалық жіктеу шоттары бойынша да
айналым ведомосы жасалынады. ... ... ... ... ... ... өз ерекшеліктері болады. Жекелеген материалдық
құндылықтар есебі ... және ... ... ... ... шоттардағы жазуларды тексеру үшін айналым
ведомосында сандық және сомалық өлшемдер бірлігін көрсететін ... ... ... есеп ... Бас жоспары
тауарлы материалдық қорлардың қозғалысының есебін жүргізу және бақылау үшін
қолданылатын синтетикалық шоттардың қысқарылуын ... ... ... ... ... ... алу үшін 1300 «Материалдар»
бөлімінің негізгі, активті мүліктік шоттары пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ... 1310 – «Шикізат және
материалдар», 1320 – ... ... 1330 – ... 1340 – ... 1350 – ... ... Материалдар тармағындағы шоттарда –
бір ... ... ... ... ... және ... көрсету
процесіне жұмсалатын, сондай- ақ ... ... ... балансына
түгенделіп, қайта бағаланып, жазылатын шикізаттар мен материалдар, дайын
өнімдер, тауарлар, аяқталмаған өндіріс, ... ... және ... таза сату ... ... ... құнның төмендеуіне,
босалқылардың жарамсыздыққа айналуына, моральдік тұрғыда ... ... ... ... жөніндегі операциялардың
есебі жүргізіледі. Әрбір ... ... ... ... ... бойынша субшоттар мен материалдық есебі бойынша аналитикалық
шоттар аша алады. Сонымен қоса, кәсіпорын өзіне ... ... тыс ... ... ... ... ... нақты өзіндік құны олардың есеп
бағасынан ... (+,-) және сол ... 8010, 8020, 8030, ... ... ... Бухгалтерия бөлімінде, алғашқы құжаттардың
негізінде материалдардың шығысына « ... ... ... ... Сол кестенің негізінде «Цехтар
шығыстарының» ... ... ... жазылады (яғни, 8010, 8020,
8030, 8040 шоттары дебеттеліп, 1310, 1320, 1330, 1340, 1350, 1360 ... ... ... қорлар есебiн автоматтандыру
Бухгалтерлiк есептi автоматтандыруға жаппай өту ... ... осы түрi ұйым үшiн аса ... ... ... ... жүйесiн таңдау, енгiзу бойынша қызмет көрсету компьютерде
персоналды жұмыс iстеуге үйрету, бухгалтерлiк есеп ... қою, оның ... ... ... ... ... сияқты қызметтермен тығыз
байланысты.
Ұйымның шаруашылығын автоматтандыру жүйесiн функциялау барысында
материалдық ... ... ... есептеу жəне талдауды
автоматтандыру ең ... ... ... ... ... ... ... техникалық қамтамасыз етудi басқаурда, негiзгi өндiрiстi басқаруда,
бухгалтерлiк есеп тұрғысында жүзеге асады.
Ұйымның компьютерлiк ... ... ... ... толығымен
компьютерлендiрiлуi мүмкiн. Басшыларға ақпарттар құрамында статистика,
талдау, кэффициентттер, қорытынды есептер жəне тағы ... бар есеп ... ... ... есеп ... ... ... есепке алады:
• Басқару деңгейiн. Жоғарғы басшылар ... ... ... ең ... ... ... есептi талап етедi; орта деңгейдегi
басшылар олардың функционалдық қызметi ... ... ... ... ... ... операциялық басшылықтың қорытынды есебi
жауапкершiлiктiң нақты айқындалған салаларымен шектеледi.
• Жиiлiк. Белгiлi бiр ... есеп ... ... ... күн ... сайын, ай сайын немесе жыл сайын жүргiзiледi. Бұл, əрине, ұйымның
iшкi саясатымен анықталған.
• Жеделдiк. Белгiлi бiр есеп берулердiң ... ... ... ... операцияларына қатты əсер етуi мүмкiн. Оқиғалар,
көрсеткiштер жəне талап етiлетiн есеп берулер жеделдiк ... ... жəне ... тиiс. Жiктеу коммуникациялық
құралдар арқылы анықталуға тиiстi: жедел ақпараттарды тасқа ... ... ең ... ... ... немесе компьютер арқылы беру
керек.
• Нақтылық. Басқарудың əртүрлi ... ... ... берiлетiн
ақпараттардың əртүрлi деңгейiн талап етедi. Деңгей жоғарылаған сайын
нақтылық аздау талап етiледi. Артық ... ... ... ... қабылдауға жəне шыгындардың көбеюiне алып келу мүмкiн.
Есеп регистрлерiн ... ... жəне ... ... компьютерсiз есеп жүйесiнде пайдаланылатындардан елеулi
айырмашылығы болатыны күмəнсiз. Ұйымның ... ... ... ... ... өңдеу мен олардың мəлiметтерiн бухгалтерлiк
шоттарға жазу ... ... ... жəне ... ... ... ...
ақ бастапқы ақпараттардың пайда болу орындарын жəне ... ... ... ... дəрежесiн анықтау керек.
Процедураларды стандарттау жəне ұйымның ... ... ... ... компьютермен қамтамасыз ету бөлiмдерiне
жинақталуына алып келдi, бұл, ... ... ... ... ... ... ... жүйе саласында мəлiметтердi өңдеумен
айналысатын адамдардың саны ... ... ... ... ... ... өңдеуге жауапты қызметкерлер мəлiмет көздерi
мен оларды өндеу жəне ... алу ... ... ... – тегжейлi
бiлiмдi меңгерген бiрден бiр ... ... ... ... адамдардың
бағдарламаны немесе мəлiметтердi өзгертуге мүмкiндiгi бар.
Көптеген компьютер пайдаланушылар бұл қауiптi компьютермен қамтамасыз
ету ... ... ... ... ... жəне ... өнделген мəлiметтердiң дəлдiгiн тексеруге мүмкiндiк беретiн
бақылау процедураларының өзгеруi арқылы төмендетедi.
Тауарлы материалдық ... ... ... ... ... жəне ... бойынша мəлiметтер əдетте бiрге
сақталады, ал бұл ... ... мен ... ... ... ... ... мүмкiндiк беру қаупi болып табылады.
Компьютерлiк жүйелер мəлiметтерге кiру үшiн ... ... ... ақпараттарға кiру құқығы мен өкiлеттiлiгi анық
шектеледi, сонымен ... ... ... ... сақтау жəне бақылау жүйесi
енгiзiлген. Ақпараттарға кiру, енгiзу, өзгерту жəне ... ... ... да ... тəсiлдермен толықтырылады.
Тағы да бiр еске салуды қажет ететiн нəрсе, ол ... ... ... ... ... Ескi ... қайта
жазылуы жəне есептi кезеңнiң аяғына қарай олардың түсiнiксiз болып қалуы
мүмкiн.
Көптеген жүйелердiң операцияларды ... ... ... ... ... ... Мысалы, есеп шоттарындағы
проценттердi автоматты ... ... ... ... ... ... ... егер осылайша сондай операциялардың елеулi саны
генерацияланатын болса, маңызды аудиторлық мəселе ... ... ... жүйелермен салыстырғанда сақтаудың компьтерлiк тəсiлдерi
кезiндегi мəлiметтер ұрлық, жоғалып кету немесе бүлiну тұрғысынан ... ... ... Алынған ақпараттар басшыларға жоспарлау, басқару
жəне бақылау бойынша шешiм ... ... ... ... ... ... мəлiметтердi қамту, бiрiктiру жəне қосу үшiн
форматталған процедураларды ... ... ... болу ... ... ... жəне белгiленген орынға тапсырылуы тиiстi.
3. Тауарлы ... ... ... ... жоспары мен бағдарламасы
Тауарлы – материалдық қорлардың есебiнiң аудитiнiң негiзгi ... ... ... ... ұйымдастырылып жүргiзiлгендiгiн анықтау болып
табылады:
• Сақталу жəне пайдалану орындарындағы қозғалыстары мен ... ... ... ... ... ... ... сақталу ережелерiн қамтамасыз ету;
• Өндiрiске жұмсалу нормаларының сақталуын қамтамасыз ету;
• Өндiрiске қажетi жоқ материалдық ресурстарды табу, аынқтау жəне оларды
сату;
300 ... деп ... ... ... ... ... ... аудиттi тиiмдi жүргiзудi қамтамасыз ету деп
көрсетiлген.
Аудитор жұмысын дұрыс жоспарлау аудиттiң маңызды ... ... ... ... ... анықтауға жəне жұмысты уақытында
аяқтауға көмектеседi. ... ... ... ... ... ... дұрыс бөлуге жəне басқа аудиторлар мен сараптаушылар орындайтын
жұмысты үйлестiруге көмектеседi.
Тексеруге қатысы бар дəлелдеулердi жеткiлiктi ... ... ... ... ... алу үшiн ... Сонымен бiрге жинақталған
дəлелдеулер құны төмен болуы керек. Аудиторлық дəлелдеулердiң ең ... ... қам жеу ... жоспарлау қажеттiгiн көрсетедi. Сондықтан аудиторлар
əр тексеру үшiн мақсаты төмендегiдей болатындай жоспар құруы керек:
• Аудиторлық процедуралардың ... ... ... ... ... ... ... Аудиттi жүргiзу сапасын қамтамасыз ету.
Аудитор тауарлы – ... ... ... ... ... тексеру барысында қаралатын мəселелердiң мазмүнын ашатындай iс ... ... ... ... ... жасап, тексеру барысында
түзетулер мен өзгерiстер енгiзiп, толықтырып отырады. ... ... ... ... ... бағдарламасы мынандай басты
мəселелердi қамтиды:
• Баланстың көрсеткiштерiн Бас кiтаптағы ... ... ...... ... ... жəне аналитикалық
есебiнiң дұрыс жүргiзiлгендiгiн тексерудi;
• Қойма есебiнiң, тауарлы – ... ... ... ... ... дұрыс толтырылғандығын, соңғы қорытынды есеп беру
күнiне, субъектiнiң өндiрiстiк ... ... ... ... ... түскен материалдың уақтылы толық кiрiске алынғандығын ... ... ... асырылғандығын тексерудi;
• Тауарлы – материалдық қорларды бағалау əдiстерiн анықтауды;
• Сатылып ... жəне ... ... ... ... операцияларының дұрыс құжатталып, бухгалтерлiк
жазулардың жүзеге асырылғандығын тексерудi;
• Табиғи кему ... ... ... материалдық құндылықтардың
шығысқа шығарылу тəртiптерiн тексерудi, өндiрiске жұмсалмай ұзақ уақыт
жатып қалған жəне ... ... ... ... бағасы
төмендетiлiп, арзандатылған материалдарға ... ... ... жəне ... да ... ... – материалдық қорлардың есебiнiң аудитiн тереңдетiп жүргiзу
үшiн жоғарыда ... ... ... ... ... түсетiн
олардың iшкi жағдайын бақылауды тексеру тестерiнiң сауалнамасын жасау
қажет.
Аудитордан əр ... ... ... босатылған материалдық
құндылықтар бойынша бухгалтерлiк жазулардың дұрыстығын мұқият тексерудi
талап етедi.
Өз кезегiнде ... ... ... ... алу ... аймақтан алып шығу баждарын, жабдықтау, делдалдық ... ... сый ... ...... шығындарын жəне
сатып алуға тiкелей байланысты басқа да шығындарын қамтиды.
Тауар шегерiмдерiн, қайтарылған артық ... жəне ... ... ... сатып алу шығындарын анықтаған кезде шығарып тастайды.
Материалдардың шығындары, ... ... ... ... негiзгi құралдарының тозу құнының, сондай – ақ технологиялық процестен
туындайтын басқа да шығындарының жиынтығын ... ... ... құнын
құрайды.
Аудитор материалдық құндылықтарға аудит жүргiзгенде ұйымның есеп
жүргiзу саясатында қаралған материалдарды бағалау ... ... ... ... ... тасымалдау – дайындау шығындарының
нақты өзiндiк құнының олардың есептiк ... ... ... ... ... ... назар аудару қажет.
Материалдардың нақты өзiндiк құнының олардың тұрақты есептiк ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша қалдық
материалдардың құндарының арасында пропорционалды таратады. Осы мақсат үшiн
материалдардың нақты өзiндiк құны мен тұрақты есептiк ... ... ... ... ... ... бағасы бойынша босатылған жəне
қалдық материалдарының құнына көбейтедi.
Материалдық қорларды бағалау жəне тасымалдау – дайындау ... ... ... ... ... өзiндiк құны арқылы ... ... ... əсер ... демек заңды тұлғаларға салынатын
табыс салығының көлемiнде. Сондықтан материалдық ... ... ... ... ... ... дұрыс қолдану салық органдарының
бақылауында болатындықтан, ... ... ... ... бұл ... жұмысын өте мұқият тексеруi қажет.
Ары қарай аудит объектiсiнiң сипаттамасы талданады жəне қателiктердi
iздеп – табу мен ... ... ... ... ... ... беретiн
қолданыстағы бақылау жүйелерiнiң сенiмдiлiгi анықталады. Бақылаудың келесi
басты механизмдерi қарастырылады:
... бар ... ... ... ... сəйкестендiру
жəне салыстыру. Бұл үшiн онымен ... ... ... ... ... файлына тəуелсiз тексерулер жүргiзу
немесе кiрiстелген ... ... ... ... ... беру ... заңдық күшi жоқ операциялардың орындалуына
жол бермейтiн электрондық ... ... ... ... ... арқылы анықталады;
• Сыртқа шығаратын мəлiметтердi талдау ең жоқ дегенде қолмен жасалады.
Мұндай талдаудың мақсаты ретiнде ... ... ... ... жолы ... ... ... мəлiметтердiң нақтылығын жəне
негiзделгендiгiн тексеру саналады;
• Материалдық құндылықтарға қол жеткiзе алуды бақылау. Рұқсат ... ... ... ... ... ... ... кезiнде тиiстi есеп қужаттарына қол жеткiзе алу мүмкiншiлiгi
болмауы керек, өйткенi олар бұны ... табу ... ... бағдарламалары кейде алдыңғы зерттеулердiң нəтижелерi, жүзеге
асыратын қызметтiң сипаттамасы, ағымдағы мақсаттар, кадрлық өзгерiстер,
заңдардың өзгеруi, басшылық саясатының ... ... ... аясы ... ... ... ... нəтижелерi сияқты факторларды есепке
ала отырып ... ... ... ... ... ... мен ... қажеттiлiгi, əдетте төмендегiлерге
байланысты болады:
• Белгiленген нормативтердiң сақталуын тексерудiң нəтижелерiне егер олар
күтiлiп отырғандардан өзгеше болса;
• Аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... тексеру барысында туындаған, жоспарлау кезеңiнде белгiлi
болмаған мəселелерге.
Аудиторлық ... ... мен ... ... жұмысты
бiтiрген соң аудитор аудиттiң объектiсiн ... ... ... жəне аудиттiң жоспарын құжат ... ... ... ... ... ... ... түрiнде рəсiмделуi керек. ... ... ... ... ақпаратты қужаттау мен бағалау, талдау,
жинау процедураларын белгiлеу керек. ... ... ол ... ... ... Бағдарламаның кез келген өзгерiстерi уақытылы
бекiтiлiп отыруы қажет. Олар тиiстi талдау жасау мен ... ... ... ... ... қорытындыларын берулерi керек.
2. Аудиттi жүргiзу методикасы
Қаржылық есеп беру элементтерiнiң əрқайсысында ... ... бар. Осы ... белгiлеп алып, нақты ақпаратты жинау
процесiн бастауға болады. Аудитор бұл жағдайда ... ... ... көмегiмен жинауға болатынын анықтайды. Бұл процесс тексеруге
белгiлi бiр жолдарды ... ете ... ... жолы ... ... ... туралы пiкiрдi бiлдiруге мүмкiндiк беретiн сенiмдi ақпаратты алуға қол
жеткiзетiн стратегия ретiнде анықталуы мүмкiн.
Аудиттi ... ... ... ... қол ... ... ... таңдауға негiзделген жəне аудитор бiлiктiлiгi мен
тəжiрибесiне, ... ... мен ... ... ұзақтығына,
яғни клиент ерекшелiгiне, аудит пен басқа факторларда шешiлетiн ... ... ... ... ... орындау үшiн оның процедурасының уақыты мен көлемiн
бөлу əдiстемесiн көрсетедi. Ол тексерудiң жалпы жоспары мен ... ... ... ... ... ... ... мен
тиiмдiлiгiн бағалау арасындағы байланыстырушы буын болып ... ... ... ... үш ... ... бөлiп көрсетуге
болады:
1. Аудиторлық процедураларды жоспарлау жəне даярлау;
2. Есеп беру элементтерiн тексеру
3. Пiкiрдi қалыптастыру жəне ... ... ... жəне ... ...... операциялар жəне
басқа да маңызды оқиғалар құжаттарда көрсетiлуi тиiс. ... ... ... ... ... ... ... жазбаша көрсетiлуiн талап етедi:
• Кəсiпорынның iшкi бақылауының мақсаттарының, оның əдiстерi мен
қолданатын есеп ... ... ... - ... ... ... ... жəне басқа да маңызды оқиғаларды.
Келiсiм – шарттар жəне маңызды оқиғалар бойынша рəсiмделген құжаттар
нақты жəне ... ... ... сонымен қатар ақпараттың көздерiн бейнелеуi
керек. Бұл стандартты орындау үшiн iшкi ... ... ... ... ... жəне маңызды болуы талап етiледi.
Материалдық қорлар бойынша операцияларды тəртiп ... ... ... ... қажет. Арнайы стандарт келiсiп алған мақсаттар мен шарттар
негiзiнде материалдық құндылықтарды пайдалану мен беру, ... ... ... ... ... Бұл ... шаруашылық
операцияларының орындалғандығының кепiлдемесi.
Материалдық құндылықтарға қатысты операцияларды орындау, тiркеу,
авторизациялау жəне оларды ағымдағы бақылау ... ... ... ... қызметкерлер арасында бөлiнуi қажет.
Қателiктер немесе жоғалтулар тəуекелдiгiн төмендету үшiн бiр адамның
ғана шаруашылық операцияларының ... ... ... ... ... ... ... басқа, бақылаудың тиiмдiлiгiне кепiлдiк беру үшiн
басты мiндеттi қызметкермен жауапкершiлiктi қызметкерлердiң ... ... ... мiндеттi қызметкерге шаруашылық операцияларын мақұлдау,
авторизациялау жəне оларды ... ... ... жəне ... ... қол жеткiзудi тек
өкiлеттi қызметкерлерге ғана ... ... ... ... ... ... ... концепциясының негiзi – оларды авторизацияламай
пайдаланғандығы тəуекелдiктi ... ... ... ... қол ... алуды шектеу ресурстардың осал тұстарына жəне
жоғалту тəеукелдiгiн түсiнуге байланысты, бұл екi ... ... ... отырулары қажет.
Аудиттiң əдiстемесi жоғарыда қарастырылған стандарттардың iшiнде ең
бастысы болып саналатындықтан ... ... ... ... ... Алдын - ала жоспарлау;
• Тəуекелдiктi бағалау;
• Аудиттiң жалпы жоспары мен ... ... ... жүргiзу;
• Аудиттiң нəтижелерiн құжаттық рəсiмдеу жəне бағалау.
Алдын – ала жоспарлаудың құрамына тексерiлу ... ... ... толық мəлiмет алу, қолданылатын нормативтевтердi жəне есеп
стандарттарын, ... ... ... ... ... мен мiндеттерiн алдын – ала анықтау, ... да ... ... қажеттi көмектi бағалау кiредi. Аудиттiң объектiсi
жөнiнде толық мəлiмет алу үшiн аудиторлар ... осы ... ... ... ... жүргiзу үшiн материалдық құндылықтарды анықтаудың негiзi
болып ... ... ... бiр ... тəн тəуекелдiктердi
жүйелi түрде бағалау процесi. Объект жөнiнде ... ... ... ... ... ... алмасуларды iшкi бақылау
сауалдарын, жұмысқа тартылған қызметкерлердi, қолданып жүрген ... ... ... жəне ... емес ... ... мен ... алдын алу
тұрғысынан бақылау жүйесiнiң тиiмдiлiгiн анықтау ретiнде нашар бақылаудың
тəуекелдiгi бағалау осы кезеңнiң басты элементi болып табылады. Ол ... - ... ... Осы ... тəн тəуекелдiктер мен болашақ қателiктердi анықтау;
• Қателiктiң ықтималдығын немесе қандай да бiр тəуекелдiктi төмендететiн
бақылаудың iстеп тұрған жүйелерiн бақылау;
... ... ... ... бағалау;
• Бақылаудың нақты жүйелерiнiң жұмыс iстеуiн жан – жақты тексерудiң
қажеттiгiн анықтау.
Аудит қызметi төмендегi бөлiмдер ... ... ...... жəне оның ... жүйелерiмен, корпоративтiк басқарумен
байланысты тəуекелдiктердi бағалауға тиiстi:
• Қаржылық – ... ... ... ... толықтығы мен растығы;
• Шаруашылық қызметтiң тиiмдiлiгi мен нəтижелiгi;
• Тауарлы материалдық қорлардың сақталуы;
... ... мен ... ... заңдардың
сақталуы.
Аудиттің маңызды сұрақтарының бірі ... ... ... ... дұрыс бағалануын текесрумен тығыз байланысты.
Өйткені материалдар әртүрлі көздермен келіп түсетіндіктен, олардың бастапқы
қалдығын ... алу ... ... ... ... болуы
мүмкін. Тауарлы материалдық қорлардың өзіндік құны қорларды сатып алу,
жеткізу, тасымалдау, дайындау, ... ... ... ... қамтиды.
Материалдық құндылықтардың сақталуын қамтамасыз етуде шикізаттарға,
материалдарға, қосалқы бөлшектерге басқа да ... ... ... ... ... ... ... зор. Аудитор нақты қолда бар
материалды құндылықтарға түгендеу жүргізу тәртібінің және оның ... ... ... ... ... ведомосына
түгендеудің нәтижесіне оның шаруашылықтың басшысының қатысуымен жіберілген
кемшіліктерге қолданылған әкімшілік ... ... ... ... ... шаруашылығын қарап, тексеріп шыққан соң, аудитор қоймадағы және
өндірістегі ... ... ... ... ... ... Жұмыс
басталардың алдында аудитор субъектінің әкімшілігімен түгендеу комиссиясын
құру туралы келіседі. Субъекті басшысының ... ... оның ... ... ... таныстырып, комиссия төрағасына, аудиторға
бақылау пломбирін береді.
Түгендеу ... ... ... мен ... жауапты
тұлғадан басқа, әдетте, әкімшілік өкілдері мамандар және бухгалтерия
қызметкерлері кіреді. ... ... ... ... жауапты тұлғаның
қатысуы міндетті.
Аудитор қайтыс болудан басқа әр ... ... ... ... ... ... өте сақ болуын талап етеді.
Егер де түгендеу нәтижесінде материалдық құндылықтардың жетіспеушілігі
анықталса, онда материалды жауапты тұлға ... ... ... кем шығу фактісін мойындамауы мүмкін.
Егер материалды жауапты ... ... ... ... ... онда
қойманы жауып пломбирлеп, материалды жауапты тұлға ... ... ... ... кірісуге міндетті. Түгендеу жүргізудің алдында материалды
жауапты тұлға түгендеу жасалатын күнге екі дана ... ... және ... ... ... ... есебін жасайды. Бірінші данасы
шаруашылықтың бухгалтериясына ... ... ... аудиторда қалады.
Комиссияның төрағасы материалды жауапты тұлғадан «өндіріс қорларына қатысты
кіріс және шығыс құжаттарының барлығы ... ... ... ... ... және ... жасалынбаған материалдар жоқ» деген
қолхат алуға міндетті. Дәл ... ... ... алынған материалдар
сомасына әлі есеп бермеген немесе оларды алуы сенімхат алып ... ... ... ... да ... Осыдан кейін комиссия қолда бар
материалдық ... ... ... ... ... Аудитор
материалдық құндылықтарды санап жатқан кезде аудитордың көзін ала бере
комиссия мүшелерінің бірі ... ... ... ... ... ... кездері кездеседі. Аудитор бұндай келеңсіз жағдайларға
жол бермеу үшін жұмыстың дұрыс ... ... ... ... ... ... ... бойынша көшірме жасалады, оған түгендеу
комиссиясының мүшелері және материалды ... ... ... ... ... ... ... көшірме бойынша жобамен мынандай мағынада:
«осы түгендеу көшірмесінде аталған барлық құндылықтарды ... ... ... ... ... енгізді. Сондықтан түгендеу
комиссиясына шағым талабым жоқ. ... ... ... ... ... ... растаймын» деп қолхат беріп, қол
қойып, күнін жазады. Салыстыру ведомосын жасау үшін бухгалтерияға ... ... тек қана осы ... ... анықталған
құндылықтарға ғана жасалады.
Аудитор ұйымның бухгалтериясында салыстыру ... ... ... қызметкерлерінің оған жазылған жазуларының
мәліметтерімен сәйкестігін тексеруге міндетті.
Аудитор ұйымның өзінде ... ... ішкі ... ... қанағаттандыру және сатып табыс табу үшін сырттан сатып алу,
айырбастау, ... ... ... алу ... ... ... ... есебіне және олардың қозғалысының есебіне тексеру жүргізуді
назарынан тыс қалдырмауы тиіс.
Шаруашылықтағы сатып алу, ... және ... да ... ... ... ... ... сияқты, материалдардың есебінің
карточкаларында жүргізіледі.
Аудитор кіріске алыған тауарлардың нақты ... құны ... ... босату ерекшеліктерне сәйкес оларды бағалау тәртіптерінің
сақталғандығын, іс – ... ... ... ... ... ... алу, ... қоймалық есебін жүргізу, оларға түгендеу
жүргізу тәртіптері материалдардың есебіне ұқсас.
3.3 Ұйымның басшылары мен құрылтайшыларына хат
Барлық ... ... ... ... ... аудитор аудит
бағдарламасының барлық пунктерiнiң орындалу сапасы мен толықтығын, сонымен
бiрге материалдық қателiктер мен ... ... ... ... ... ... айқындайды.
Аудит нəтижелерi бойынша аудиторлық қорытынды есеп беру стандарттары
тексеруден кейiнгi кезеңге жатады. Ол ... ... ... ... тексерудiң нəтижелерiн уақытылы бағалау;
• Аудиторлардың ұсыныстары бойынша ... ... ... ... анықтау мен қабылдау;
Аудит қызметiнiң жетекшiсi жоғарғы басшылардың ... ... ... мiндеттерi мен өкiлеттiлiктерi, сонымен қатар жұмыс
жоспарының орындалуы туралы кезең сайын есеп берiп отыруы қажет. Қорытынды
есептiң ... ... ... ... мəселелерi жəне
корпаративтiк басқару жөнiндегi ақпарат, басшыларға ... ... ... ... өздерiнiң аудиторлық қорытындылары мен ұсыныстары үшiн
жауап бередi. Басшылыққа аудиторлық қорытынды есеп ... ... ... ... кезең сайын баяндама тапсырады.
Аудит қызметiнiң жетекшiсi аудиттiк аспектiлерi қамтылатын жəне оның
тиiмдiлiгi тұрақты түрде қадағаланып отыратын шеңберде сапаны ... ... беру ... ... оны ... асырып отыруы керек.
Тексеру нəтижелерi негiзiнде аудитор анықталған ... ... жəне тағы да ... ... ... ... Осындай тұжырымды шығарардың алдында
аудитор төмендегi жалпы принциптерге сүйенедi:
• Аудиторлар əдетте маңыздылықтың талдауын ... ... ... ... есебiнде жүргiзедi, өйткенi басты пайдаланушылар
өзiнiң шешiмiн осы ... ... ... ... анықтау кезiнде аудитор ықтимал қателiктермен қоса
қателiктердiң ... ... ... жаңа ... де ескередi.
Ықтималдылар категориясының құрамына аудиторға белгiлi, шоттардағы
қалдықтар мен операцияларды тəуелсiз тексерудiң жолы ... ... ... ... ... ... бақылау əдiсiмен анықталған
алдын ала болжанған қателiктер жəне талдамалық ... ... ... ... ... ... ... жаңа типтерi
шоттардағы қалдықтардың немесе операциялардың толық ... ... ... байланысты болады.
Жиналған фактiлердiң негiзiнде аудитор өзi жасаған құжаттарға сүйене
отырып, актiде анықталған кемшiлiктердi қорытындылайды. ... ... ... ... ... жəне оларға аудитор мен
кəсiпорынның қаржылық – шаруашылық ... ... ... тұлғалар қол
қояды.
Кемшiлiктердi тек анықтаумен ғана ... ... мен ... əрекеттердiң себептерiн көрсету керек. Мысалы, ассортименттегi
өнiмдi өндiрудiң жоспарының орындалмағандығын ғана ... ... ... ...... ... , жабдықтаушылардың қайсысы оларды
орындамады, қандай шаралар қолданды жəне олар осы ... ... алу үшiн ... ... ... анықтау талап етiледi.
Егер тексерiлген құрылымдық бөлiмшенiң жетекшiсi немесе бас бухгалтерi
аудиторлық тексеру актiсiне қатысты ескертулер мен қарсылықтар ... бұны ... ... көрсетедi. Бұл құжаттар да актiге тiркеледi.
Аудиторлық қорытынды нəтижелерi бойынша ұйым басшыларына хат тапсыру
маңызды орын ... Ұйым ... хат – бұл, ... ... қатысушылардың жалпы жиналысына жiберiлген, аудиторлық ... ... ... ... есеп жүргiзудiң белгiленген
тəртiбiнен ауытқулар туралы, қаржылық қорытынды ... ... ... жою ... ... ... ... мəлiметтерi,
сонымен бiрге аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... ... негiз болатын басқа да ақпараттары бар құжат.
Хаттың ... жəне ... ... ... стандарттарда
қарастырылуы тиiс.
Хат төмендегiлерден құралады:
• Аталуы («Аудиторлық есеп беру» немесе «Басшылыққа ... Хат ... ... ... бөлiм;
• Талдамалық бөлiм;
• Қорытынды бөлiм.
Басшылыққа хат аудиторлық тексеру ... ... ... ... ... ... көрсете отырып, жiберiледi.
Басшылыққа хаттың кiрiспе бөлiмiнде аудиторлық ... ... ... аудиторлық қызметтi жүзеге асыруға берiлген лицензияның нөмiрi,
берiлген мерзiмi, аудиторлық тексеруге ... ... жəне ... ... ... ... ... аудиторлық тексеру жүргiзу негiзi жəне
кəсiпорын қызметiнiң жалпы сипаттамасы жазылады.
Басшылыққа хаттың констатациялау ... ... ... ... ... ... жəне оған ... енгiзiлуi
тиiстi:
• Экономикалық субъектiдегi iшкi бақылаудың жағдайына тексеру жүргiзу
нəтижелерi;
... есеп пен ... ... есеп ... ... жүргiзу нəтижелерi;
• Қаржылық – шаруашылық қызметтi жүзеге асыру кезiнде ... ... ... ... ... жəне ... ... төлемдердiң есептелуi мен төленуiнiң
дұрыстығын тексеру нəтижелерi;
• Активтердiң жағдайын тексеру нəтижелерi.
Экономикалық субъектiдегi бухгалтерлiк есеп пен ... ... беру ... ... жүргiзу нəтижелерi туралы ақпараттарға
енгiзiлетiндер:
• Бухгалтерлiк есеп жүргiзу мен қаржылық ... ... ... ... ... ... тексеру жүргiзу бойынша айқындалған бухгалтерлiк есеп
жүргiзу мен ... ... ... ... ... ... бұрмалануын көрсету.
Материалдық қорлардың сақталуын тексеру нəтижелерi оларды түгендеуге
негiзделуге жəне оларға ... ... бары мен ... ... ... тиiстi.
Ұйым басшыларына хат анық, əрi қысқа, əрi ... ... ... ... ... ... ... бойынша
басқарудың əртүрлi деңгейлерi үшiн жеке хаттаржасалынуы мүмкiн.
Аудитордың кəсiпорын басшылығынан өзiнiң ақпараттық хатына сол хатта
көрсетiлген мəселелер бойынша ... iс - ... ... ... алуына болады. Жауап шешiм қабылдауға құқықты тұлғаның қолы ... ... ... ... ... ... ... құпия болып
табылады жəне жария етуге жатпайды.
240 « Алаяқтың және қателер Халықаралық стандарттарында аудитор ... есеп беру үшін ... ... ... ... пен ... туралы жеткілікті аудиторлық дәлелдеме алуға ұмтылады. Егер онда
орын алса, ... ... ... есеп ... ... ... ... түзетілуі керек. әдетте қатені анықтау ықтималдығы алаяқтың фактісін
анықтау ықтималдығына қарағанда жоғары ... ... оны ... ... ... ... жүреді.
• Алаяқтық – басшылық құрамының бір немесе бірнеше адамдары,
қызметкерлер немесе үшінші ... есеп және ... есеп ... әдейі дұрыс емес көрсетуі және ұсынуы. Оған алғашқы
құжаттар, тізімдер мен есеп беру ... ... ... ... ... ... мәнін бұрмалау және
заңды, ұйымның есеп саясатын бұзатын есепті ... ... ... ... ... мен ... ... есептің дұрыс емес немесе жалған екендігі алдын ала
белгілі ... және ... есеп ... ... ... толтыру.
• Есеп алу жазбаларындағы алдаушылық – есеп пен есеп ... ... ... ... емес ... ... сторналық жазуларды әдейі пайдалану.
• Шаруашылық операциялар нәтижелерін жою – мазмұны мен сомасы
бойынша негізгі ... ... ... ... ... ... операциялар – бір реттік мәмілелер мен ерекше шаруашылық
операциялар бойынша сомаларды арттыру немесе төмендету.
• Қате есеп ... мен ... ... ... ... есеп ... ... қалу және
қаржылық шаруашылық қызметі фактілерінің, ... ... және оның ... дұрыс түсінбеу нәтижесінде қаржылық
есепті әдейі емес бұрмалау.
Қателердің ... ... ... Кездейсоқ қателер. Қаржы шаруашылық қызметтің қандай да бір
фактісін ... ... ... ... ... отырып бухгалтер
ешқандай негізсіз немесе кездейсоқ «Стандартты емес» ... ... ... ... ... емес жазбалар.
Бухгалтерлік есеп стандарттарын ... ... ... ... ... ... ... типтік жоспарында
көрсетлген шотарға сай емес кірістіруді жатқызуға болады.
• Салық заңын ... ... ... Мұндай қателерге жол
сапарлар бойынша шығындар, норма шегінде емес банктік несиелер
бойынша есептелген ... ... ... жатады. Осы
сияқты қателерді не аванстың есеп беруді тікелей ... ... ... ... ... ... және оларды
өзіндік құнға жазылуын тексеру арқылы анықтауға болады.
Бухгалтерлік есеп пен ішкі ... ... ... ... ету ... ... пен қателер фактілерін болдырмау және анықтау
жауапкершілігі субъект басшылығына жүктеледі. Көрсетілген ... ... ... жоя алмайды, тек төмендетіп қана ... ... пен ... ... ... ... ... жыл сайын жүргізілуі тежеуші фактор ретінде жүреді.
Қорытынды
Дипломдық жұмысты ... ... ... анықталды.
Жекеменшік формаларының көп түрлілігі, экономикалық басқарудағы ұйымдардың
құқықтарының ауқымдығы, өндірістің салалық ... ... ... ... мен ... маңызды сұрақтарды шешу үшін
альтернативті және кәсіби амалдарды қолдануды талап етеді.
Қазақстан ... ... есеп ... Бас ... ... ... ... есебін жүргізу және бақылау үшін
қолданылатын синтетикалық шоттардың қысқарылуын қарастырады. Материалдық
босалқы ... ... ... ... алу үшін 1300 ... негізгі, активті мүліктік шоттары пайдаланылады. Бұл ... ... ... ... ... 1310 – ... және
материалдар», 1320 – «Дайын өнім», 1330 – ... 1340 – ... 1350 – ... ... ... тармағындағы шоттарда –
бір жылға дейінгі аралықта ... ... және ... ... ... ... ақ ... жылдың бухгалтерлік балансына
түгенделіп, қайта бағаланып, жазылатын шикізаттар мен материалдар, ... ... ... ... ... босалқылар және босалқылар
құнын таза сату ... ... ... ... ... ... айналуына, моральдік тұрғыда ескеруіне
байланысты қалыптастырылған активтік ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер қажеттігінше
әрбір шоттар бойынша субшоттар мен материалдық есебі бойынша ... аша ... ... қоса, кәсіпорын өзіне жатпайтын материалдарды,
баланстан тыс шоттарды есепке алады.
Тацарлы материалдық қорларды бағалаудың келесідей ... ... ... идентификациялау әдісі
• Соңғы сатып алу бағалары бойынша («ЛИФО»)
• Бастапқы сатып алу бағалары бойынша («ФИФО»)
Саылстыру нәтижесінен, ... ... өсу ... ... ... ... сомасы көбейетіндігін, ал ЛИФО әдісі табыстың
азаюын, сондай – ақ, біздер ... құн ... орта ... көрдік.
Тауарлы – материалдық қорларды бағалаудың дұрыс əдiсiн таңдау
кəсiпорынның таза табысына да, ... ... да ... əсер ... ... ... салыстырмалы қағиданы ұстанған жөн. Бiр əдiстен
екiншi бiр əдiске көшер алдында, екiншiсiнiң ... ... мына ... да ... ... ... жүргiзушi субъектiнiң есептiк саясатына ... Бiр ... ... көшудi, есептi жылдың басынан бастап енгiзу;
• Дер кезiнде тауарлы – ... ... ... да жəне ... ... ... да түзетулер енгiзу.
Материалдық босалқылардың шығысы мен түсімі бойынша жасалатын алғашқы
құжаттар материалдық ... ... ... болып табылады. Тікелей
алғашқы құжаттардың көмегімен ... ... ... ... және ... қозғалысын алдын ала, ағымдағы және келешектегі
бақылануын жүзеге асырады. Есепті ... ... ... ... ... алынуына қатысы бар барлық тұлғаларға баға көрсеткішінің
номеклатурасын жасап, таратыдң маңызы зор. Онда ... ... ... ... белгілі бір белгілері бойынша әзірленеді.
Тауарлы материлдық қорларды кірістеуге мына құжаттар негіз болып
саналады:
• Шот – ... онда ... ... мен ... ... және ... тауарлы материалдық қорларды ... ... - ... ... ... ... құн салығына есепке қою
туралы куәлік нөмірі, әкелінген қорлардың атауы мен саны, ... ... ... ...... ... Тауарды қабылдап алған материалды жауапты тұлғаның жазған
накладнойы мен құжаттары.
Материалдардың шығысы мынандай құжаттар бойынша ... ... ... картасы
• Материалдарды айырбастауға арналған талап – актісі
... ... ... ...... ... ... ала және кезекті бақылаулар жүзеге
асырылады. Алдын ала ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады. Есепті айда ... ... ... ... ... ... ... шығыс
нормасын орындалған жұмыстардың жоспарлы көлеміне көбейту ... ... ... ... ... шаруашылық фактілерінің
бухгалтерлік есеп шоттарына дұрыс жазылғандығымен қатар екі жақты жазу
принціпінің бұрмаланбағандығын және ... ... ... ... ... құжаттарға жазылған, ой – ... ... ... ... ... осы ... ары қарай түрлендіру
мен жинақтауға арналған есеп регистрларына жазылады. Бухгалтерлік ... есеп ... ... есеп кітаптары, журнал –
ордерлер, ведомостар т.б. варианттардан тұратын үлгілер ... есеп ... ... ...... есеп ... ... жазулар қолмен және ... ... ... ... ... ... компаненттері:
ұйымдастырушылық, хабарламалық, техникалық, технологиялық және программалық
қамтамасыз ету.
Дипломдық жұмыста аталып ... ... ... ... материалдық қорлардың есебін, аудитін және экономикалық талдауын
ұйымдастыруды жетілдіру жұмыстарын арттырады.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
1. «Бухгалтерлік және ... ... ... - ... 2007 ... 28 қазан N 234 Заңы
2. «Аудиторлық қызмет туралы» - Қазақстан Республикасының Заңы 2007 жылғы
20 қараша № 304-I
3. Халықаралық бухгалтерлік есеп ... ... ... есеп стандарттары. Алматы,1999
5. Халықаралық аудит стандарттары. Алматы, 2001
6. Субъектілердің қаржы – шаруашылық ... ... ... Бас ... ... ... Есеп саясаты. Алматы, 2007
8. Ә. Әбдіманапов «Бухгалтерлік есеп және ... ... ... ... ... З. ... Н. Байболтаева, Ж. Жұмағалиева «Аудит». Алматы, 2006
10. М. Байдәулетов, С. Байдәулетов. «Аудит» Алматы, 2004
11. В. ... Т. ... В. ... О. ... ... есеп». Алматы, 2003
12. С. Баймұханова, Ә. Балапанова «Бухгалтерлік есеп». Алматы, 2003
13. Т. ... А. ... ... бухгалтерского учета и
аудита». Уральск, 2001
14. Т. Әбдіқалықов «Бухгалтерлік есеп және аудит». Алматы, 2000
15. В. ... О. ... ... и отраслевые ... ... ... ... К. ... «Аудит и анализ в системе управления финансами».
Алматы, 2000
17. ... ... ... ... по ... ... в
центральной Азии. Алматы, 2003
18. Р. Рахимбекова «Финансовый учет на ... ... 2003

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық есеп беру40 бет
Атмосфера туралы түсiнiк жəне биосфера мен адам өмiрiндегi маңызы10 бет
Биоалуантүрлілік жəне ортаның биологиялық ластануы. Ғаламдық мәселелердің биоалуантүрлілікке әсері7 бет
Биоконструкцияға қажетті табиғи көздер. Экожүйенің генетикалық ресурстары жəне биоалуантүрлілі4 бет
Литосфера жəне оны тиiмдi пайдалану мен қорғау12 бет
Оқу əдістері жəне құрал жабдықтары 12 бет
Оқу барысындағы диагностика жəне бақылау – қадағалау6 бет
Оқу заңдары, заңдылықтары жəне принциптері17 бет
Педагогика жəне басқа ғылымдар24 бет
Түсті металдардың сынықтары мен қалдықтарын дайындау жəне алдын-ала өңдеу6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь