Адам проблемасы

І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Философия тарихындағы адам проблемасы
2. Жеке адамның өзіндік дәрежесі
3. Адам бостандығы мен праволары
4. Адамның әлеуметтік және ұлттық тұрпаты. Адам тіршілігінің
табиғи.биологиялық алғышарты.
5. Адамның әлеуметтік мәні

ІІІ Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Адам проблемасы философия ғылымымен құрдас десе де болады. Бұған дәлел: философияның өзі сонау көне замандардағы ойшылдардың адам жөніндегі, оның дүниедегі атқаратын қызметі мен алатын орны жөніндегі ойтолғауларынан туған. Бір нәрсенің сырын ашып білу үшін алдымен адам бұл туралы ештеңе білмейтінін түсініп, соны іштей де болса мойындауы қажет. Мысалы, ағаш отқа жанады, тас жанбайды, тек қызады. Мұның себебін білмейтіңдігін адам өзі түсінсе, онда бұған таңдану сезімі пайда болады, ойланады, білуге ынта туады. Атақты грек философтары Платон мен Аристотель философиялық ойлардың психологиялық негізі адамның өзі түсінбейтін, түсіндіре алмайтын құбылыстарға ең алғаш таңдану, таңырқану сезімдерінде жатыр деп болжам жасады.
1. Философия
2. Адам және қоғам
        
        Жоспар
І Кіріспе
ІІ Негізгі бөлім
1. Философия тарихындағы адам проблемасы
2. Жеке ... ... ... Адам ... мен праволары
4. Адамның әлеуметтік және ұлттық тұрпаты. Адам
тіршілігінің
табиғи-биологиялық алғышарты.
5. Адамның ... ... ... ... ... философия ғылымымен құрдас десе де болады. Бұған дәлел:
философияның өзі сонау көне замандардағы ойшылдардың адам ... ... ... ... мен ... орны жөніндегі ойтолғауларынан
туған. Бір нәрсенің сырын ашып білу үшін ... адам бұл ... ... түсініп, соны іштей де болса мойындауы қажет. Мысалы, ағаш ... тас ... тек ... ... ... ... адам өзі
түсінсе, онда бұған таңдану ... ... ... ... білуге ынта
туады. Атақты грек философтары Платон мен Аристотель философиялық ойлардың
психологиялық негізі ... өзі ... ... алмайтын
құбылыстарға ең алғаш таңдану, таңырқану сезімдерінде жатыр деп болжам
жасады.
Философия ... адам ... ... ... ... мәселесі – бұл сананың,
рухтың табиратқа, ... ... ... ішкі ... ... ... ... Бұдан шығатын қорытынды: адамның
сана сезімі мен ақыл-ойының, тілі мен ... және оны ... өзін ... ... ... ... ... пен қоғамның
адамға, оның ішкі рухани дүниесіне тигізетін ... ...... бәрі
философияның ең түбірлі және түбегейлі мәселелері ... ... ... ... сананы олардың туындысы, ... ... деп ... материалистер үшін де, рух пен сананы
алғашқы, материя мен ... ... ... өмір сүре ... ... олар соңғы деп қарайтын идеалистер үшін де адамсыз, адам проблемасынсыз
философия жоң. Бұл философиялардың екеуінің де түсініктері мен ... ... ...... ... пәні ... Ол адамға тән қасиеттердің сыртқы дүниеге және сол ... ... ... қатысы.
Ертедегі атақты Шығыс ойшылдарының көбі алдыңғы тарауларда айтылғандай
өздерінің философия жүйелерінің негізгі өзегі етіп ... ... ... Көне ... ... ... үйрететін
пәні құдайлар мен әділеттік мәселесі деп білді. Бұдан 25 ... ... ... ... қытай философы Конфуций өз ілімінің түп ... ... ... ... алды. Оның түсінуінше тек
«адамсүйгіштік» ... ... ... ... ... ... кесе-
көлденең өтпейтін, шындықтан басқаға мойын бұрмайтын, ... да ... да ... ... сөзге ұстамды (біреуді өкпелетіп алмау үшін),
көмекке (кімнің де болса адамгершілік жағын жетілдіре ... ... ... ... Бұл ... ... ... біріктіріп, әрқайсысын
қамти алатын моральдық-философиялық ой түйінін Конфуций: «Өзіңе жасалғанын
қаламайтын қылықтарды басқаларға сен де ... деп ... ... ... ... ілім ... дүниеге келген Индияның буддизм философиясы
өзінің алдына адамды қиналу азабынан құтқаруды мақсат етіп ... ... ... брахманизм деп аталатын діни-философиялық ілім адамның азап
шегуін бұрынғы күнәсі үшін ... ... одан ... ... жолы ... құлшылық етіп, жалына беру – деп білсе, буддизм, керісінше, өмірдің
өзі тек азап шегуден ... бұл ... ... да) одан ... азат ... қолынан келмейді, азаптан құтылудың бір ғана жолы бар, ол
адамның өзіне байланысты: ... ... ... деп ... ... мәні:
бұл дүниенің өткіншілігін сезіну, сол арқылы өмірге құмарлықтан арылу,
тіршіліктің ... ... ... күнделікті өмірге керек игіліктердің
маңызын төмендете келіп жоққа шығару; адам ... жан ... ... ... ... уайым-қайғы сияқты ... ... ... ... өтіп ... ... мен ... бір түрлі
түңіліспен немқұрайды, бейтарап қарайтын күйге жету. Бұл жайды буддизм
нирвана деп атайды. ... өшу, сему ... ... ... ... адам (архат) – азап-қасіреттен түгелдей құтылып, аспаннан да жоғары,
адамдықтан тысқары ерекше рахатқа ... ... ол ... бұл
дүниенің айырмашылығын сезіп аңғару шегінен алысқа кеткен Адам. Адамды
азаптан құтқарудың мұндай жолы ... бе, ... емес пе, ... па, әлде
теріс пе, мәселе бұл жерде ... ... ... жоқ, тек ... адам проблемасын ең жоғары биіктікке ... ... ... арнағаны жайлы болып отыр.
Платон философиясының өте маңызды бөлімі адамның арманынан шығатын
«Мемлекет» туралы ілім. Дүниедегі ... ... ... қандай болу
керек – осыны кескіндеп, бейнелеп беруді философ өзіне мақсат етіп қойған.
Мұндай ... ... ең ... ... ... яғни Платонның
ойлауынша, философ басқаруга тиіс. Ондағы азаматтар үш тапқа бөлінеді:
қарапайым ... ... ... ... ... ... ... соңғылардың ішінен шығады. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... жастардың көтерілуі мүмкін деп
біледі Платон. ... ... ... ... ... жасаудың басты
шарты етіп Платон адамдарға сол ... ... ... ... ... қояды. Оқу, тәрбиенің міндеті адамдарды ізгі ниеті, ержүректі,
қалтқысыз, ... ... ... айналдыру. Мемлекет басқарушы тап
болып есептелінетін күзетшілер кішкентай жабайы үйлерде ғана ... ... ... ... ... ... өмірге ең бір қажет
заттар болмаса, жеке ... ... ... ... асыл ... ... ... Бақытты болу байлықта емес. Идеалды мемлекеттің
мақсаты бір ғана ... ... ... ... ... бақытты ету деп
түсіндіреді Платон.
Адамдық проблемаларға Аристотель де ерекше көңіл аударған. Әсіресе оның
философиясының «Этика» бөлімі ... сол ... ... ... ... ... Аристотельдің айтуынша мемлекет басындағы ... ...... ... ... таза ... оларды тек игілікті істерден ғана ләззат алатындай жайға жеткізу.
Оның «алтын ... деп ... ... ... ... жан
дүниесінің сырын ашуға бағытталған. Жоғары ... ... ... ... қарсы екі түрлі ұшқары ... орта ... ... Бұлардың екеуі де теріс қылықтар. Мысалы: батылдық-қорқақтық пен
басбұзарлықтың аралығы, сыпайылық-ұялшақтық пен ... ... пен ... ... ... т. т. ... ... бойынша
ең жаңсы адам – ұлылық дәрежесіне жеткен кең пейілді, қайырымды ... ... ... ... біреулерді жамандағанды сүймейді. Өзінің күштілігін
әлсіздердің арасында ... ... Тек ... ... ... жоғары ұстайды. Жауға ашық жау, досқа ашың дос болғысы келеді. Оның
көңілі пайдалыға ... ... ... ғана ... Қайырымды, ақ
пейілді кісінің жүрісі жайлы, дауысы ... сөзі ... ... тиіс.
Дегенмен, Аристотель де өз заманына сай ... ... ол ... жоқ, ... ... ... деп атады. Құл иесі құлға ... ... Сол ... ... ... ... ... да міндет емес,
өйткені ол оның меншігі болып есептеледі, ал баланың әкеге қайырымды болуы
міндет, себебі ... бала ... ... ... мінез-құлқын тәрбиелеп, жетілдіру арқылы оны бақыт
жолына салу мәселесіне бірнеше күрделі еңбектерін тікелей арнаған ... ... ... ... философы, біздің жерлесіміз, әл-Фараби
болды. ... ... ... - әр ... көздейтін мақсаты, үлкен
игілік. Сол мақсатқа жетуте мүмкіндік беретін адамда үш түрлі тамаша табиғи
қабілеті бар. Ол: а) ... ... дене ... ә) жан ... ... ... ... өзінен-өзі табиғат тудырған ... ... ... ... жақсылық нәтижесін берсе, енді бірде керісінше
болуы мүмкін. Мұндай кездейсоқтықты жеңудің жолы – аталған үш ... ... ... ... ... ... емдеп, дұрысын ілгері
дамыту, сол арқылы адамның мінез-құлқы мен ой-парасатын оларды саналы ... ... ... ... дәрежеге көтеру. Мұны іске асыру, бір жағынан,
адамның өзіне байланысты болса, екінші жағынан, ... ... ... ... Әл-Фараби былай деп үйретеді: қандай да болмасын
іс қимылын жасағанда адам ... ... ... ... әрбір жақсы қасиет бір-біріне қарама-қарсы екі жаман қасиеттердің
аралығынан туады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... жету жолына меңзеу» деген тамаша еңбегінде ... жан ... ... ... философиялық тұрғыдан зор
білгірлікпен жан-жақты да, ... ... ... ... Оның ... мың
жылдан астам уақыт бұрын айтылған кемеңгерлік ойлары бүгінге дейін маңызын
жоғалтқан жоқ.
«Ой-парасат ғасыры» деп ... XVII ... адам ... ... ... жаңа ... ... Бұл ғылым мен техниканың бұрын
болып көрмеген жетістіктерімен бірге туған капиталистік қатынастардың даму
кезеңі болатын. Табиғаттың тереңдігі ... ... көз ... ... ... ... ... арқылы өндіргіш күштердің жаңа сапамен
өркендеуіне кең жол ... ... ... ... теңдесі жоқ жасампаз
күшін еріксіз мойындатқан дәуір болды. Сол заманның ... ... ... ... ... ... ... өз болашағы өз қолында, құдайдан
да, басқадан да тәуелсіз, ... да ... ... тағдыр иесі, өз
өмірінің саналы субъектісі деп ... да, ... ... тек осы ... ... Олар ... ерекшелігі де, рухани
күші де оның ақылы мен ойында, ойлау ... деп ... ... ... сүруінің ең басты белгісі осы қасиетте деп ... ... ... ... «мен ойлай білемін, олай болса мен бармын» деген қанатты
сөзінің мәні де осында.
Адам ... мен ... ... ... ... іскерлік, белсенділік қабілеттеріне
ХVIII ғасырдағы фраңцуз ... мен ... ... де ерекше көңіл аударды. Бұл дәстүр ... бір ... XIX ... ... философиясына ауысты.
Канттың адам проблемасына арналған негізгі принципі - әрбір жеке
адамның өз ... ... ... ... ... ... Бұл оның адам
мүддесі жөніндегі ілімнің басты ... ... ... ... ... ол ... сүйенген салқын ақылдың бұйрықтарына қарсы қоюмен
болды. Адам ... ... ... ... ... оның мына
бір ауыз сөзінен толық ... ... ... барлық іс-қимылдарының
басқа біреудің еркіне бағыныштылығынан асқан сорақы сұмдықтың болуы ... ... ... ... ... ол ... мәдениет
дүниесін қалыптастырушы, рухани қызметтің іске асырушысы, жалпы дүниелік
сананың, рухтың, ой-парасаттың иесі деп қарады.
Тарихқа ... ... ... ... ... ... орнын түсінуді шын мәніндегі ғылыми деңгейге ... ... ... ... әлеуметтік, табиғаттық болып бөлшектеніп,
біржақты немесе таза абстракті түрде қаралмай, тұтас тұлға ретінде, нақтылы
– тарихи мақсаттарға бағындырыла ... ... ... ... ... ролі мен орны ... ... оның ондаған мың жылдар
ішіндегі тарихи алға басу, яғни еркіндікке ұмтылу ... ... ... ... ... осыны дәлелдеді. Табиғатта мақсат
жоқ. Мақсат адамның дүниеге келуімен ... ... ... ... ол ... ғана тән, ... ... адамдардан құралатын
қоғамға тән құбылыс. Мақсат жай ғана ... үшін ... сол ... ... ... ... салған жасанды бірдеме емес. Түптеп келгенде, адамның
да, қоғамның да мақсаты – адам ... Оның ... ... мүдде-
талаптарының кезінде қанағаттандырылып тұруына, өз ... ... ... ... ... бос еркін өмір ... ... ... мен ... ... ... ашылуына
әлеуметтік-экономикалық жағдайлар жасау, басқаша айтқанда, адам ... өмір ... Мұны іске ... ... да, ... да, ... ... емес, оның өз еңбегі, ақыл-ойы мен екі ... ... ... ... қоғамдық өмірде орны, әлеуметтік жай-
күйі толығынан "өз ... саны мен ... ... ... сай ... ... Ол өмір ... қоғам оның адамдық
қалпын, жөн-жосығын тек осы ... ғана ... іске ... ... ... белгілеген адам проблемаларының шын гуманистік, ізгілік
принципі. Социализм осы принцип негізінде адамның жөн-жосығын ең ... ... ... ... ауқатты өмір сүруіне тарихта бұрын-соңды
болмаған қолайлы жағдай жасауды өзінің өзекті мақсатына ... ... ... ол жеке ... ... волюнтаризм және тоқырау ... ... ... ... болып, табиғи тура жолынан ауытқып кетті.
Өндіріс адам қамына, оның талап-мүдделеріне бағындырылудың ... ... ... ... ... болып кетті, ал оның еңбегі - өмір
сүрудің амалы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік мәні
Сонымен, ғылыми философияның түсінуінде дүниедегі ең ... ...... Ол ... ... ... мен ... негізі, өлшемі және мақсаты. Жер шарындағы ... ... ... ... ... туындыларының құдіретті иесі.
Бұл арада ... ... ... орны мен ... ... ... Ал адам ... өзі кім? Күнделікті
өмір ... ... ... оңай ... жоқ тәрізді. Әркімнің
әкесі де, ... де, ... да, өзі де – ... ... ... – адам. «Адам деген кім?» деп сұрақ қойып, ... ... ... ... тұрған не қиындық бар? – ... ... ... да ... Дегенмен, бұл сұраққа тереңірек үңіліп, адам
ерекшелігінің ... ... ... ... тырыссақ, бірден-ақ
үлкен қиындыққа ... ... пен ... ... ... екі ... ... мүмкін, биолог пен дәрігердің
түсініктері ... ... ... ... ... ... және біртұтас адам тұлғасының бір ғана ... ... ... ... өз замандасы тұрғысынан ... ... ... көп қырлы тұтас тұлғаның өзекті мәнін ... ... ... бұл ... ... тән ұғымдардың жай
қисындысы да адамның тұтас бейнесін бере ... Бұл ... ... ... бір ғана ... саласы бар, ол – философия.
Дүниені, оның құрамына кіретін бөлімдерін философия жекелеп, ... ... ... ... сол ... ... ... жалпы заңдылықтарды ашуға тырысады. Сол ... ... ... ... ... ... мен қырларын (биологиялық ... ... ... ... т.б.) ... зерттеумен
шұғылданбайды, ең маңыздысы адамды адам ететін ... ... ... ... ... арқылы оның ерекше
қоғамдық мәнін ашуды мақсат ... ... ... ... көп. ... бойынша, адам – қоғамдық хайуан. Басқа хайуандардан адамның
айырмашылығы – ол қоғамнан тыс өмір сүре ... Орта ... ... ... Фома ... адамды дене мен жанның
бірлігі, хайуан мен періштенің ... ... деп ... ... ... ... ... жақсылық сәулесі ... дене ... ... жанның ұясы. Сондықтан адамдар өмір бойы сайтандар
тұзағынан ... және ... ... ... ... ұмтылады.
Философиялық антропологияның материалистік концепциясын ... ... ... ... өзі ғана өмір сүре ... ... ... емес. «Менің» болуымның міндетті шарты – «сенің»
болуың, ... ... ... айтқанда, адамды жан-жануарлардан
әлдеқайда жоғары қоятын ... оның тек ... ... ... ... ... ... болмыс тәрбиесін бойына сіңіріп
үлгермеген жас ... ... жеке өмір ... ... ... Бұл ... ол жануарлардың кез келгенінен әлсіз ... ... ... ... ... ... ол адам
болып өсіп, жетіле ... ... бір ... ... ... аңдардың алып кетіп, жылдар бойы өз ... ... ... тарих жақсы біледі. Отыздан астам ... ... ... де ... адам ... ... Төрт аяқтап еңбектеп ... өзін ... ... ... ... ... басқа ешбір қабілеті
қалмаған. ... ... ... ... адам бейнесіне келтіріп,
сөйлеуді, екі аяқпен тік ... ... ... талай белгілі
ғалымдардың әрекеттері нәтиже бермеген. Демек, ... ... ... – тек ... ... Ол үшін кім де ... ... бастап, сол ортадан қол үзіп кетпеуге тиіс.
Адам дегеніміз – еңбек ... ... ... ... ... өзара байланыс жасауға толық қабілетті тіршілік
иесі деп ... ... ... ... үш ... ... және әлеуметтік өлшемі бар. ... ...... ... мен ... ... атқаратын қызметін,
генетикалық негізін, ми, жоғарға жүйке жүйесін, т.б. қамтиды. Психология
ұғымына адамның ішкі жан ... онда ... ... ... ... тыс ... мен процестер, адамның еркі мен ... т.б. ... ... жеке ... қалпын сипаттағанда
оның өзі өмір ... ... ... ... ... мен ... ... алынады. Бұларға адамның
көзілдірік киетіні, ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері жатпайды. Ал егер ол адам іскер
немесе ұры ... біз одан осы ... орны мен ... қалпынын қандай екенін аңғарамыз, яғни әлеуметтік өлшемнің
сипаттамасын білеміз.
Енді «индивид» ... ... жеке ... «индивидуальность»
(ерекшелікті адам), «личность» (кісі, ... ... ... ... ... ... «индивид», «индивидуальность», «личность» ... ... ... ... ... ... ... сөзі) –
бөлінбейтін, тұтас, өзіндік деген мағынаны ... Осы ... бұл ... ... ... күйі ... ... «дара адам»
деп аударған дұрыс ... адам ...... ... ... адамзаттың нақты өкілі,
дара. Көптің бірі ... үшін оған ... ... ... ... ... ие ... болғаны. Оның санасы жоғары ма, жоқ па, ... ала ма, әлде ... ... ма, бұлардың оған қажеті аз.
Әлемде қанша ... адам бар, ... ...... ... адам ... Ол - ... тек соған тән
даусы, ... ... бет ... ... ... бар ... Ерекшелікті адам – қайталанбас феномен.
Кісі, тұлға, жетілген, ... ... адам ... ... де, бала да – ... Кісі деп ер жеткен, бұғанасы қатқан, ақылы
толған, өз ісіне өзі жауап бере ... ... ... Ондай адамның
дүниеге көзқарасы ... ...... өмір ... ... ... жетілген адам. Психологтар адамдарды жігерлілер, жігерсіздер
деп екі ... ... ... адам ... ... ... қалпын
сақтайды, өз алдына емін-еркін қызмет жасайды, ... ... ... ... ... Ал жігерсіз адамның әдетте
тұрақтылығы, батылдығы жетіспейді. Тіпті өте ... ... ... ... аз адам ... бай ... мүмкіндіктері қолайлы
жағдайлар ... ... ... ... де іске ... ... қалатын
фактілері жиі кездеседі. Бірақ, түптеп келгенде, мәселе ... ... ... емес. Мұның екеуін де тәрбие арқылы әр
адамның еңбегін, қоғамдық тәртібін, жұртшылық ... ... ... мен ... ... жауапкершілігін көтеру арқылы реттеп
отыруға болады.
Адамның ... және ... ... адам ...... еңбек. Адамның туып өскен,
тәрбиеленген қоғамы қандай ... оның өзі ... деп ... әбден
болады. Әрине, мұны әрбір дара адамға жатқызып, тікелей ... ... ... ... адам ... ... ... сипат болмақ.
Әркімнің жеке басына тән қайталанбас ... ... ... ақиқат. Сонда адам мен қоғам ... ... ... ... ... ... бір тарихи дәуірдегі қоғамдық
қатынастардың, идеалдық бейнесі ... ... ... ... Адамның бойындағы кісілік қасиеттердің үш ... ... ... 1) ... адам – ең алдымен адамзат қауымының мүшесі.
Шыққан нәсілінен, ... ... ... ... ... есті
адамның барлық өкілдеріне ... ... ... ... ... ... қуану, қайғыру, балажандылық, ананы сүю, ... ... ... ... ... жек көрушілік,
ұнату, т.б. көптеген ...... ... ... 2) ... физиологиялық ерекшеліктерінен жоғары ... ... ... және оның тек өз ... тән ... ... оның ... сезім көрінісінде, қызба
жандылығында, қимылдары мен жүріс-тұрысында, ... ... ... қайтаратын жауаптарында, бөтен адамдармен ... ... ... ... Осы қайталанбайтын
ерекшеліктерінің арқасында әр адамның басқаларға ... ... ... Бұл ... негізі физиологиялық ... ... ... өмір сүру ... да ... ... ... 3)
Адам белгілі бір елде, тарихи ... ... ... ... және рухани мәдениет жемістерімен ... ... ... ... ... этникалық (ұлттық) ортасы болады. Сол
дәуірде, тарихи ... ... ... ... ... Осылардың бәрі қосылып, адамның жан дүниесінде өзіндік ізін
қалдырады. Және сол ... ... ... ... ... ... ... айналады. Міне, осы дәуірдің, тарихи ортаның,
мәдениет даму ... адам ... мен ... рухани
қалыптасуын адамгершілік қасиеттер деп ... ... ... серілік, ақсүйектік, жағымпаздық, тәкаппарлық, елжандылық,
революцияшылдық, нәсілшілдік, ... тағы ... ... ... ... ... ішінде жеке бір дәуірге, мәдениетке немесе
тапқа, халыққа (ұлтқа) ғана тән ... ... ... нақтылы
қасиеттерді (айталық, құлдар табының, дворяндардың, жұмысшы табының,
орыс ... ... ... ... бойын жинаған адамдар
қауымы жеке адамның әлеуметтік ... және ... ... береді.
Алғашқы қауымдық қоғамда адамның жеке ... ... ... ... мүддесіне бағынышты болды. Өйткені, рудың
сыртында ... ... ... ... күн көруі мүмкін емес еді.
Сондықтан дара адамда ерік ... жоқ. Ол ... өмір ... ... ... ... еді. Бұл ... оның әлеуметтік-табиғи
болып әлі бөліне қоймаған ... ... ... ... ... ... адам тұрпаты осындай болды.
Қанаушы және ... ... ... ... адам ... ... ... жаңа тұрпаты пайда болды. Мемлекеттің
тууына ... адам ... ... ... ... ... адамдар өз құқықтары мен міндеттерінің иесі ... ... ... ... ... ... іске ... ие болса, қаналшы құлдардың ешқандай бостандығы ... да ... жоқ, ... дарындарын сыртқа шығаруға жол ... ... ... Осылайша таптарға бөлінген алғашқы ... әр ... ... ... ... ... жағдай феодалдық, капиталистік қоғамдарда да орын ... ... ... жағдайында әр таптың ... ... ... орны мен өмір сүру ... ... ... пайдалану мүмкіндіктері әр түрлі болғандықтан,
олардың жеке ... ... де, ... ... ... мен ... ... мен адамгершілік түсініктері,
тағы басқа әлеуметтік психологиялық қырлары басқаша ... ... ... ... сөз ... аталған
жеке қасиеттердің әрбір тап адамдарына тән осы ... алу ... ... ... формациялармен салыстырғанда кейбір
сапа айырмашылықтары болуға ... ... ... ... ... ... ... «әркімнен қабілетіне қарай ... ... ... іске ... ... т.б. ... ... – қанаушы таптардың болмауы, еңбекші таптардың
мақсат-мүдделерінің барынша ... бір ... ... ... жойылуы, ұлттардың тең ... ... ... жол
ашылуы. Саяси—идеология саласында – жаңа, социалистік демократияның даму
мүмкіндігі, дүниеге диалектикалық материалистік ... ... ... ... бай ... қабілеттердің еркін ашылуына
қолайлы жағдай жасау мүмкіндіктерінің көптігі. ... бұл ... ... ... даму, жетілу жолдары түзу әрі ... жоқ. ... да, ... да, ... ... да жол ... Осыдан келіп қоғам көп жағынан
сәтсіздікке ұшырады, халыққа ... ... ... ... ... ... бере ... кезде социализм түсында болуға тиіс емес ... ... ... және еңбек бөлісі нәтижесінен ... орын ... ... ... ... ... ... әкімшілік жүйенің
қолына көшті де, адам ... ... ... сырт ... ... ... меншікке айналған елдің экономикалық және рухани
байлығына иелік ... ... та ... еңбекшілер ұжымы да ... ... ат ... ... тобы шықты. Еңбекші ... ... ... ... ете алмауы былай тұрсын,
қоғамдық жиынтық ... ... ... ... ... еңбекші
адамның қоғамдық байлыққа қосатын үлесі ... ... ... шын ... ... ... ... тобының адамға
жасайтын саяси-еңбекші адамның өз еңбегінің нәтижесі болуына ... ... ... ... да ... ... бойы халқымыз осы ... өмір ... Оның ... қате ... ... ... нанымды, шын мәніндегі гуманистік, ... ... оның жан ... ... ... онда ... ... із-
таңбалары аз ... жоқ. ... ... ынтымақ сезімі,
интерционалдық бірлік, Отанға берілгендік ... ... ... ... ... ... азғандыққа қарсылық сезімі
күшейді.
Бір кезде біз ... ... ... ... ... ... ... деп санап келгенбіз.
Қазірде дүниежүзілік дамудың сипаты мүлде ... ... Жеке ... не ел шеше ... тек ... елдер мен халықтардың күш
қосып ... ... ғана ... мүмкін ғаламдық проблемалар
туды. Оның бірі – адамзатты термоядролық соғыс ... ... ... ... екіншісі – жер шарын, табиғатты төніп келе ... ... ... қалу ... Тарихи дамудың объективті
барысы жалпы адамзаттық мүдделерді қазір таптық ... ... ... кісінің ұлттық тұрпаты жайлы әңгімеге көшейік. Кім ... ... бір ... ... ... ұлт) ... шығады.
Плехановтың сөзімен айтқанда, мұндай ортаның басқа ... ... ... ... ... ... ... да. Бірақ ешқашан онымен
мүлтіксіз бірдей болмайды. Міне, осы ... ... ... ... сол ... ... халықтардан психологиялық
айырмашылығын анықтайды.
Нақтылық бір халықтан қоршаған ... ... ... ... ... ... қандай?
Әр халықтың тарихи қалыптасқан, өз алдына ежелгі ... бар: ... ұсақ өнер не ... ... соны ... ... бірнешеуімен бірдей шұғылданатын халықтар да ... ... бойы ... аталған шаруашылық түрлерінің бірімен
ғана шұғылданған халықтың өмір ... ... ... ... ... бір ... айтқанда, рухани келбеті түгелге
жуық сол ... ... ... ... ... Мысалы,
қазақ халқының осы қасиеттерінің ... ... ... адам ... мен психологиясына ұзақ уақыт ... ... ... ... ... басқа түрімен
шұғылданған халықпен салыстырғанда, қазақтың тілінде ... ... ... көп. Онда әр ... малдың жасына қарай аталатын
(құлын, тай, құнан, ... ... ... ... ... ... мал
сүйегінің әрбір кішкентай бөлшегіне дейін аты бар. Жылқының, сиырдың,
қойдың, түйенің ... ... ... ... ... ... емдеу тәсілдерінің аттары одан да бай деуге болады. Егіншілікті
кәсіп ... ... мен ... ... ... ... бір жер ... беретін бағасы екі ... ... үшін сол ... ... оның топырағының
сапасына байланысты болса, ... үшін оның ... ... ... ... ... барлық мал түліктері
ішінде жылқы малын жоғары бағалайды және оны ... ... ... дене ... ... серілігін, таза талғамын жақсы
арғымақ аттың сұлулығымен, тазалығымен ... Жас ... ... ... ... «ботам», «қозым» деген сөздерімен білдіреді.
Құрметті қонаққа қойдың басын ... ең ... ... ат ... де мал бағу ... ... ... екінші халықтан этнопсихологиялық айырмашылығын
анықтайтын факторлардың бірі – ... ... ... орманды жерлер мен теңіз жағалауының, үлкен өзендер ... ашық не ... шөл ... ... ... суығы мен
оңтүстіктің жойқын ыстығының тұрғын халықтарға, олардың өмір салтына,
тұрмыс ... сол ... ... мен ... тигізетін
әсері әртүрлі. Аталған факторлардың қатарына көршілес және ... ... ... ... ... жатады. Бұл факторлардың өзіндік түрлеріне ұқсамайтын ... ... өз ... ... ... ... ... бейнесін жасайды. Сол бейне ұзақ уақыт бойы ықпал ету ... ... ... ... белгілі бір қалыпқа
түсіріп ... да, ... ... бояу ... ... ... айналдырады. Өмір сүру және ... ... ... ... жетілген бұл ... ... ... ... ... ... Осының арқасында
түрлі ұлт адамдарының ... ... ... ... ... ... әрине, ұлттық тұрпат айырмашылығы түрлі ұлт адамдарының
бір-бірінен ... ... ... ... жік ... ... бір ... деп қарауға болмайды. Біріншіден,
этнопсихологиялық ерекшеліктер ... өз ... ... денеге
ұқсаған тұлға емес, жан-дүниесінің ... ... ... ... ... ... алыстатады, олардың рухани
жақындасуына, бірігуіне ... ... ... ... шындыққа
жанаспайды. Мысалы, тіл ... дін ... ... ... бір ұлтқа жататын адамдар арасын ... сол ... ... ... ... жауластырып жатпайды
ғой. Оларға қарағанда ... ... ... ... әлсіз
болады, бадырайып көзге түсе қоймайтын, ... ... ... ... Үшіншіден, ұлттық келбет, тұрпат бір кезде
қалыптасқан ... ... ... ... құбылыс емес. Оның өзін
өмір ерекшеліктері туғызған. Ал бұл ... баяу ... да ... ... ... мен ... ... өндіргіш күштердің өсуі,
мәдениет пен білімнің ... ... өмір ... зор ... оның ... да, түрін де байытып, жаңартып отырады. Осыған
байланысты адамның жан ... де, ... ... де ... ұшырайды. Ұлттық тұрпат та сол заңды ... ... ... ... ... ол ... ... жойылып кетпейді. Ұлт бар жерде
жеке адамның ұлттық тұрпаты да сақталады.
Қорытынды
Адам бостандығы мен праволары, ... ... ... ... жазылған
бос сөздің деңгейінен аспады. Қайта ... ... ... ... тазартып, жаңғырту программасы мен жариялылық принципінің көздеген
нысанасы – ... ... ... ... ... ... оны
әлеуметтік прогрестің жаңа сатысына көтеру болмақ. Бұл программа іске аса
қалған күнде адамды шын мәніндегі адамдық ... ... оны ... ... де ... ... дамыған ерікті азаматқа айналдыру
мүмкіндігі туады деген үміт бар. Тек ... ... ... қолына көшіп,
әлеуметтік әділдік үстемдік алса, қоғам праволық мемлекетке айналып,
жасанды бұрмалаушылықтардың ... ... ... ... тек ... ... да адам үшін, оның еріктілігі, өркендеп ... ... ... ұран ақиқатқа айналып іс жүзіне асады. Тек сол ... ... ... ... ... биік ... ... идеалын ғана емес,
шынайы бейнесін де кескіндейтін болады.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. ... Адам және ...

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азық - түлік проблемасын тұжырымдылық бағдарлама арқылы шешу және оны жүзеге асыру42 бет
Арал проблемасы6 бет
Ақша нарығы, оның тепе - теңдік сақтау проблемасы21 бет
Байқоңырдың экологиялық проблемасы17 бет
Жастар арасында жұмыссыздық проблемасы және оларды шешу жолдары23 бет
Жұмыссыздық проблемасы туралы5 бет
Инерция проблемасы77 бет
Кедейшілік пен қайырымдылық проблемасы18 бет
Кедейшілік қазіргі қоғамның өзекті проблемасы6 бет
Кикілжің проблемасының зерттелінуінің эксперименталды негізі76 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь