Экономикалық өсу және экологиялық мәселелер туралы

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

І . тарау. Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.1.Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері сипаты мен әсер етуші факторлар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
1.2. Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері модельдері мен кезеңдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

ІІ . тарау. Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері . ел болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.1.Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің негізі . өндіріс тиімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.2. Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайына талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3 Қазақстан Республикасындағы экономикалық өсуді және экологиялық мәселелерді жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ...27
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32

Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .33
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері қоғамды дамыту мен әлеуметтік мәселелерді шешудегі маңыздылығымен бірнеше жүз жылдар бойы зерттелуде. Кез келген мемлекет халқының тұрмыс-жағдайын, әл-ауқатын жақсартуда және ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етуге міндетті. Ал бұл міндетті атқару үшін ұлттық экономиканың, халық шаруашылығының әлеуметтік-экономикалық дамуына қол жеткізу қажет.
Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан – 2030» Бағдарламасында Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуында тұрақты экономикалық өсу және экологиялық мәселелеріге, жоғары индустриалды қоғамды қалыптастыруға, халықтың өмір сүру деңгейін, әл-ауқат жағдайын көтеруге қол жеткізу мақсаттары көрсетілген. Яғни Қазақстанда әлемдік тауар және қаржы рыноктарында бәсекелесе алатын, халқының өмір сүру деңгейі жоғары, әлеуметтік бағытталған рыноктық экономиканы, бәсеке қабілетті жоғары индустриалды экономиканы қалыптастыруға бағытталған.
Қазақстанның 2003-2015 индустриалық-инновациялық даму бағдарламасында жеті негізгі ұзақ мерзімді приоритетті мақсаттар мен жүзеге асыру стратегиялары көрсетілген. Оларды атап өтетін болсақ, олар келесідей: ұлттық қауіпсіздік; ішкі саяси тұрақтылық; ішкі жинақтар мен шетел инвестицияларына негізделген экономикалық өсу және экологиялық мәселелері; қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі және амандығы; инфрақұрылымды дамыту және кәсіпқой мемлекетті қалыптастыру. Қазіргі кезде «экономикалық өсу және экологиялық мәселелері сапасы» деген ұғым бар. Ол халықтың материалдық әл ауқатын жақсарту, тұлғаның үйлесімді дамуының негізі ретінде бос уақытта көбейту, әлеуметтік инфрақұрылым салаларын дамыту, адам капиталына инвестиция бөлу, жұмыссыздарды еңбекпен қамту сияқты негізі құраушылармен сипатталады.
Сонымен осы курстық жұмысымның мақсатына тоқталатын болсақ, ол халықтың әл-ауқатын, өмір сүру деңгейін, өндіріс тиімділігін арттыра отырып, экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің әсеріне талдау жасау және тұрақты экономикалық өсу және экологиялық мәселелеріге жетуде шаралар жасау болып табылады.
Осы мақсатқа байланысты курстық жұмысымның міндеттері келесідей:
• Экономикалық өсу және экологиялық мәселелеріге теориялық талдау жасау;
• Өндіріс тиімділігі мен халықтың өмір сүру деңгейінің көрсеткіштерін зерттеу;
1. Б.М.Мұхамедиев, Р.Т. Дуламбаева, Д.Ж.Рахматуллаева «Макроэкономика»
2. Н.Қ. Мамыров, М.Ә.Тілеужанова «Макроэкономика» Алматы. «Экономика» баспасы, 2003
3. Е.Б.Жатқанбаев. «Экономикалық теория бойынша практикалық оқу құралы» Алматы 2006
4. В.М.Гальперин, П.И.Гребенников, А.И.Леусский, Л.С.Тарасевич «Макроэкономика» Издательство Санк Петербургского государственного университета экономики и финансов. 1997 г.
5. Т.А.Агапова, С.Ф.Серегина «Макроэкономика» 6-е издание, издательство «Дело и сервис» 2004г.
6. ҚР статистика агенттігі «ҚР әлеуметтік экономикалық даму» 2008 жылғы қаңтар - желтоқсан. «Астана» баспасы, 2009ж
7. веб сайт www.stat.kz
8. веб сайт www.akorda.kz
9. веб сайт www.minplan.kz
10.
11. - Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің болжамы Қазақстан Республикасы Үкіметінің отырысында мақұлданған 2009 жылғы 24 наурызындағы № 13 хаттама
        
        Жоспар
1.
Кіріспе.................................................................
.............................................3
І – тарау. Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің теориялық
аспектілері...............................................................
.............................................4
| ... өсу және ... ... ... мен ... ... | ... ... | ... ... өсу және ... ... модельдері мен | ... ... | |
| | ...... ... өсу және ... мәселелері – ел | ... ... | ... өсу және ... ... ... - ... | |
|тиімділігін | ... | ... ... Республикасының экономикалық жағдайына | ... ... | ... ... ... экономикалық өсуді және экологиялық | ... ... ... | ... ... | |
| | ... | ... ... | ... өсу және ... ... ... дамыту мен
әлеуметтік мәселелерді шешудегі маңыздылығымен бірнеше жүз ... ... Кез ... мемлекет халқының тұрмыс-жағдайын, ... және ... ... ... ... ... Ал бұл
міндетті атқару үшін ұлттық экономиканың, ... ... ... ... қол ... қажет.
Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан – ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуында
тұрақты экономикалық өсу және экологиялық мәселелеріге, жоғары индустриалды
қоғамды қалыптастыруға, ... өмір сүру ... ... ... қол ... ... ... Яғни Қазақстанда әлемдік тауар
және қаржы рыноктарында бәсекелесе алатын, ... өмір сүру ... ... ... ... ... бәсеке қабілетті
жоғары индустриалды экономиканы қалыптастыруға бағытталған.
Қазақстанның 2003-2015 ... ... жеті ... ұзақ мерзімді приоритетті мақсаттар мен жүзеге
асыру стратегиялары ... ... атап ... болсақ, олар келесідей:
ұлттық қауіпсіздік; ішкі саяси тұрақтылық; ішкі ... мен ... ... ... өсу және ... мәселелері;
қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі және амандығы; инфрақұрылымды
дамыту және кәсіпқой мемлекетті қалыптастыру. ... ... ... және ... ... ... деген ұғым бар. Ол халықтың
материалдық әл ауқатын жақсарту, тұлғаның үйлесімді дамуының негізі ... ... ... ... ... ... дамыту, адам
капиталына инвестиция бөлу, жұмыссыздарды еңбекпен қамту ... ... ... осы ... ... мақсатына тоқталатын болсақ, ол халықтың
әл-ауқатын, өмір сүру деңгейін, өндіріс тиімділігін арттыра ... өсу және ... ... ... ... ... және
тұрақты экономикалық өсу және экологиялық мәселелеріге жетуде шаралар жасау
болып табылады.
Осы мақсатқа байланысты курстық жұмысымның міндеттері келесідей:
• Экономикалық өсу және ... ... ... жасау;
• Өндіріс тиімділігі мен халықтың өмір сүру ... ... ... ӨСУ ЖӘНЕ ... МӘСЕЛЕЛЕРІДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
1.1 Экономикалық сипаты мен әсер етуші факторлар
Экономикалық өсу және ... ... ... – бұл қоғамдық
өндірістің өсуі және сапалы түрде жетілдірілуі. Экономикалық өсу ... ... ... бір ... ... ұлттық-экономиканың
дамуын сипаттайды, яғни нақты ұлттық табыстың, нақты ЖІӨ-ң ... ... ... дамуы. Мағынасы бойынша, экономикалық өсу және
экологиялық мәселелері өз ... ... ... қоса ... ... ... қосатын, экономикалық даму
процесінің бір формасы болып табылады. Экономикалық дамуға оң және ... ... ... Ал ... өсу және ... ... ... оң динамикасын сипаттайды.
Оны графиктік түрде де көрсетуге болады (1-сурет).
ЖҰӨ
экономикалық
бумы
өсу
бум
жандану
құлдыр. тоқырау
t
(жылдар)
1-сурет. Экономикалық дамудың динамикалары. [5. 47б ... әл ... ... ... ... ... Бай ... азаматтарына кедей елдердің тұрғындары қол жеткізе алмайтын өмірлік
стандарттарды қамтамасыз ете алады. Ұзақ ... ... ... ... ... жан ... шаққандағы табыстар орта есеппен өседі.
әбір келесі ұрпақ алдындағы ұрпаққа қарағанда әдетте ұзақ табыс ала алады.
Экономикалық өсу және ... ... ... ... ... ... ... көлемінің ұлғаюы. ... ... ... ... үшін ЖҰӨ немесе ЖІӨ жылдық өсу қарқындары
қолданылады.
Экономикалық өсу және экологиялық ... ол ұзақ ... ... ... мен төмендеуі ұзақ мерзімді тренд маңында орын алады. Жалпы
ұлттық өнім немесе жалпы ішкі өнім ... ... ... ... ... Ал халық әл ауқатының дәрежесін бағалауға халықтың жан
басына ... ЖҰӨ және ЖІӨ ... ... жан ... ... ЖҰӨ ел ... әл ауқатын
толығымен көрсетпейтіндігімен барлық экономистер келіседі. Бұл ... ... ... бос уақыттың бар болуын, өмірдің ұзақтығын
әлеуметтің қамсыздандыру ... ... ... ... жан ... жоғары ЖҰӨ деңгейі бар елде кедейшіліктің ... ... ... мүмкін. Кедейшілік бұл игіліктерді бөлу ... ... ... өсу және экологиялық мәселелері халықтың тұрмыс деңгейін
арттырудың шарты болып ... 202 ... ... ... өсуі ... алты фактордан тәуелді. Олар: 1)
Табиғи ресурстардың сапасы мен көлемі.
2) ... ... ... мен ... ... ... көлемі.
4) Технология
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерііне әсер етеін осы төрт
факторды ұсыныс факторлары деп айтуға болады.
Дәл ... ... ... мүмкіндік береді. Сапалы ресурстар жіне
технологиялық әулет бірігіп нақты өнім ... ... ... өсу және ... ... әсер ... ... екі
факторды қарастырсақ, олар:
1) Сұраныс факторы.
2) Бөлу, тарату факторы.
өндіріс әлуетін дұрыс пайдалану үшін, өндірумен ұатар өндірен ... ... ... маңызды.
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерііне ісер ететін сұраныс
және ұсыныс факторлары бір бірімен тығыз ... ... ... ... ... өзгеруімен түсіндіріледі
(Кейнс кресі, ІS – IM ... ... ... қыса ... ... Сұраныс пен ұсыныс талдырмасы жіне циклдік тербелістерге
байланысты экономиканың тепе теңдік жағдайынан ауытқуын экономикалық ... ... ... өнім көлемінің қысқа мерзімді ауытқуы,
жұмысбастылықтық деңгейі ... ... ... ... мен
берілген, оның өсуінің көлемін ұлғайту экономикалық өсу және экологиялық
мәселелерімен ... ... өсу және ... мәселелеріді
жиынтық ұсыныстың ұзаө мерзімді динамикасы ретінде немесе өнім ... өсуі ... ... болады. Оның факторларының және
заңдылықтарының ... ... ... басты сұрақтарының
біреуі болып табылады.
Экономикада нақты пайданың өсуі «экономикалық өсу және ... деп ... және ... адам ... ... ... ... есебі болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... немесе нақты өнім көлемі өсуінің екпініне ... ... ... ... қолданылады.
∆ Y = Yt – Yt-1 немесе Yt=∆Yt/Yt-1 ... ... ... ... ... факторларына көбіне экономиканың өсуімен топтайды.
Экстенсивті факторларға капитал көлемінің, ал интенсивтіге ... ... ... ... білімді және маман жұмысшылар деңгейін
көтеру, ресурстарды бөлуді жақсарту және оның ... ... ... ... ... ... ... сұраныс үрдістің басты
католизаторы ... жіне ... ... дербес факторы ретінде
бөлінеді. [2, 339б]
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің экстенсивті ... ... ... ... ... факторлары екі негізгі топқа
бөлінеді: экстенсивті және интенсивті (2- сурет).
2-сурет. ... өсу және ... ... ... 262 б]
Экономикада таза экстенсивті және таза интенсивті экономикалық өсу ... ... ... ... Өсу ... ҒТП ... ... сапалы жетілдіру өндіріс құрал-жабдықтарына немесе жұмыс
күшіне инвестиция салуды талап етеді, сондықтан нақты экономикалық өсу ... ... ... ... кезінде басымырақ экстенсивті немесе
интенсивті өсу қарқыны деп бөлінеді.
Қазіргі уақытта ... өсу және ... ... ... ... үлес салмағына байланысты екі типтің бірін жатқызады. Егерде
нақты ЖҰӨ-ң өсудің интенсивті факторы арқылы алынған ... ... ... онда ... ... басым өсу типі тән және керісінше.
Экономикалық өсу және ... ... ... ... ... ... құраушыларын жақсарту қарастырылады. Оған
жататындар:
• тауар мен қызмет ... ... ... ... және әлемдік
рыноктағы бәсеке қабілеттігін арттыру;
• қанағатталынмаған қажеттіліктерді қанағаттандыруға мүмкіндік
беретін жаңа ... ... ... ... еңбек бөлінісі жүйесіндегі елдің территориялық
артықшылықтарын есепке ала отырып, өндірісті ... ... ... ... ресурстарының сала және аймақ бойынша аллокациясын
жаңарту;
• белгілі бір өнім ... үшін ... ... ... технологияларды игеру арқылы минималдау, т.б. [3, 264 б]
1 .2 ... өсу ... және ... өсу және ... ... ... реттеудiң
қажеттiгiн айтқан Д.М.Кейнс өзiнiң еңбегiмен ... ... ... ... ... ... ... мерзімді дағдарысты экономиканы
қарастырады. Оны толықтырып, ұзақ мерзімді кезеңде қарастыруды Р. ... Е. ... ... Олар ... өсу және ... ... стратегиялық айнымалы – инвестиция көлемі көмегімен жүзеге
асыруға тырысты.
Е. ... ... ... ... және ... нормасы қарастырды. Өнім
шығару тек бір ресурсқа ғана тәуелді, яғни капиталға. Есептеу жеңіл ... ... лаг ... тең деп ... ... ... ... өсіміне тәуелді:
(2)
Мұндағы:
– шығыс мультипликаторы
– жинаққа шекті бейімділік
– тұтынуға шекті бейімділік.
Жиынтық ұсыныстың өсуі келесідей:
немесе ... ... ... ... инвестиция.
Капиталдың шекті бейімділігі технологиямен белгіленгендіктен, ол тез
өзгермейді, сондықтан .
Тепе-теңдік шартында , олай ... ... ... , ал және ... онда ... өсуі ... І ... өсуі қарқынына тең:
.
Сонымен, табыстық тепе-теңді өсу қарқыны ... ... мен ... ... тура ... ... Домар моделі бойынша, тепе-теңдік қалып сақталу үшін инвестиция мен
ұлттық табыс бірдей қарқынды өсуі керек. Бірақ мұндай ... ... ... ... өте ... ... жеке ... инвестицияның өсу
қарқыны модельде берілген деңгейден ауытқып отырады.
Егер ... ... ... экзогенді болса, онда ... өсу және ... ... ... ... ... ... қолдану арқылы жасауға тырысты. Ол ... ... ... ... ... ... ... енгізді. Ол бойынша табыстың кез келген ... ... ... тура ... ... туғызады:
Кәсіпкер өндіріс көлемін ұсыныс және ... ... ... Ол ... ... ... алдыңғы уақытта ұсынысқа тең болған;
– ұсыныстан төмен;
– ұсынстан жоғары.
Сонымен осы жылдағы AS көлемін келесідей жасауға болады:
көлемi ( кезiнде):
тепе-теңдiк ... өсу және ... ... ... ... онда ал ... ағымдық уақытта осы өсім
қарқынын сақтайды:
Сонымен
немесе
Экономикадағы тепе-теңдің ... ... ... ... Харрод кепілді өсу қарқыны деп аталады.[2, 342б]
Солоу үлгісіндегі ... ... ... және ... ... ( 3- ... – сурет. Солоу үлгісіндегі жиынтық сұраныстың инвестиция және тұтыну мен
анықталуы.[2. 338б]
Y=f(k), i = s*f(k), c = (1-s)*f(k) (1)
Мұндағы:
і – бір ... ... адам ... ... ... – бір адам ... шаққандағы тұтыну.
с = (1-s)y
s –қор жинағы
y = c+і = (1-s)y+i
i=s*y [4.239 ... өсу және ... ... ... ... ... үш ... атап кетуге болады:
1) неоклоасскалық модель, яғни екі ... ... ... ... ... және ... модель бұл сұранысты ынталандыра отырып
экономиканы реттейді.
3) Инстиутционалдық модель бұл дамып келе жатқан қажеттілікті ... және ... ... құрлымының
инстиутционалдық өзгерістеріне көңіл бөледі.
Неоклассикалық бағыт төмендегңлерге негізделген.
а) өндірістің әрбір ... ... ... ... ... етеді.
б) өнім құны шекті факторлармен жасалады.
в) экономика еркін бәсеке процесі кезінде тепе теңдікті автоматты
түрде ... ... үшін ... алғы ... ... модельдің зерттеу объектісі ретінде экономикалық өсу ... ... ... ... яғни ... ... ... уақыт, экологиялық, ақпараттық фактор, адам капиталы. Олар сапалы
анализ позициясы жағынан зерттейді: ғылымның, білім беру ... ... ... ... т.б.
Неоклассиктер нашар дамыған экономикада нақты дуанизмді есепке ... екі ... ... ... ... ауыл шаруашылық және қазіргі
заманғы өнеркәсіптік сектор (2-кесте).
Дәстүрлі сектор – ... ... ... ... ... ... ... негізделген, қарапайым технология мен шаруашылық
тәжірибесіне негізделген квази тұрақты тепе-теңдік тән.
1- кесте. Дуанистік экономика теориясы
|Авторлар ... ... |
| ... ... |дәстүрлi ... ... ... ... емес |
|А.О. Хирисман ... ... ... қалған оңтүстiк |
|С. Шатц ... ... ... ҚӘБ [3. ... ... ҒТП ... қарқыны коммуникацияның барлық түрлерінің
тез қорқынды дамуы, әлемдік рынокпен тығыз байланыс тән. ... ... ... ... табысының жоғарлау тенденциясы байқалады.
Орташа жан ... шақ- ... N ... өсу E ... ... ... 45º B ... (Р)
L K
jm
Х
кәсіпкерлік қызметтің
ұлғаю деңгейі
3-сурет. Шаруашылық ... ... ... 263 ... ... ... өсуі ... пен халықтың сатыпалушылық
қабілетін өсіреді. Сұраныстың өсуі кәсіпкерлік қызметтің дамуына стимул
береді, ол өз ... ... ... ... ( ... -не ауысу)
Неоклассикалық және неокейнсиандық модельдердің өзара ... олар ... ... ... ... өзгешелігі сапалық басқа теориялық негіздерге сүйенеді.
Табыстың Y G1 G2 ... F
C ... ... ... ... ... ... санының өсуi.[3. 263 б]
Әлемдік экономикалық ... ... ... ... өсу ... ... ... мен көздері бойынша қоғамдық өндірісті
ірі төрт кезеңге бөлуге болады. Ол 1-кестеде көрсетілген.
2- кесте ... өсу және ... ... кезеңдері мен
приоритетті көздері
|Кезеңдер ... әсер ... ... ХIХ ғ. ... ... өсуi, ... |
| ... ... ... ... ғ. бас кезi ... өнiмдiлiгiнiң өсуi, оның |
| ... ... ... ХХ ғ. ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... Х Хғ соңы ... ... |
| ... мен ... ... ҚӘБ [6. 263б]
Қазіргі кезде Кеңес одағы ыдырағаннан кейін дүниежүзілік ірі державаның
бірінің «ІІІ әлем» елдеріне айланып бара жатқаны мәлім. Ол үшін ... мен ... ... ... мен ... игеру
қажет. Ең алдымен біз үшін теориялық жағынан ғана емес, ... ... ... да ... ... өсу және ... ... қатысты.
Даму – бұл көп өлшемді процесс, ал өз құрамына ... ... ... сферадағы терең түбегейлі өзгерістерді қосады.
Дамушы елдердің әлеуметтік-экономикалық пікіріне швед ... ... ... ... ... әсер етті. Ол батыстың «үшінші әлемді»
талдау бағытын сынға ... ... ... ... ... елдердің жобасына дамушы едерге көшіре салу қате деп білді. Іс
жүзінде экономикалық анклавты ...... ... тар ... ... кең алғанда ішкі емес, сыртқы рынокпен байланысты европалық
типтес экономика құруға ұмтылады.
Осы бағытта ... өсу және ... ... ... ... қолданылады: нашар дамуды жою үшін технологиялық дамуды
шешуші фактор ретінде ... ... ... ... автоматты
реттеушісі ретінде; жоспарлау әлеуметтік мәселелерді шешу құралы ... ... бұл ... технологиялық тәуелділіктің күшеюіне,
экономиканың дезинтеграциясына, коррупцияның өсуі мен ... ... ... ... ... шешудің қиыншылығы нақты себептерге: нашар
тамақтану мен ... ... өмір ... ... жағдайлар мен еңбек рыногының жетілмегендігіне байланысты.
Оның ойынша, кейнсиандық ... бұл ... ... ... ... ... ... болудың себебі – шетелдік капиталдың жетіспеушілігінде
емес, еңбек ресурсын толық пайдаланбауда болып табылады.
ІІ – ... ... өсу және ... ... ... өсу және ... мәселелерідің негізі - ... ... ... ... ... ... бойынша: Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің
негізгі мақсаты ... ... ... ... ... және ... қамтамасыз ету табылады. Материалдық ... ... өсу және ... ... ... ... ... негізгі құраушылармен нақтыландырылады:
- Халықтың орташа жан басына шаққандағы ... Бұл ... ... өз көрінісін жан басына шаққандағы ұлттық табыстың (ҰТ) өсу
қарқынынан ... Бос ... ... Бұл мақсат елдің нақты ЖҰӨ немесе ҰТ
көрсеткiштерiнде көрiнбейдi, бiрақ ... ... бiрi ... ... бұл ... бағалау кезінде жұмыс күнінің немесе аптаның
белгілі бір қарастырылып отырған уақытта ... ... ... ... ... ... Халықтың әртүрлі әлеуметтік топтары арасында ҰТ-ң бөлінуін жақсарту.
Егер нақты ҰТ өсіп, дұрыс бөлінбесе, онда ... өсу және ... ... көпшілік бөлігі үшін тиімсіз болар еді, себебі олардың
әл-ауқаты бір ... ... ... одан да нашарлай ... ... даму ... ... ... принципі
ұсталынуы керек.
- Өндірілетін тауарлар мен ... ... ... ... Бұл ... те ... ... тікелей көрініс алмайды. Бірақ
жоғары сапалы және ... ... ... ... деңгейін жоғарлатады, ол өз ... мен ... ... ... ал ... ... ... ҰТ көлемiн сипаттайды.
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері ... ... ... ... ... ... ... үшін ұзақ
мерзімде экономикалық пайда алу болса, үй шаруашылығы үшін өз әл-ауқатын
көтеру. Осы ... жету үшін ... ... ... бір ... екіншіден, өндіріс факторларының сапасын ... ... бір ... инвестицияға жұмсайды.
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің негізгі мақсаттарына
қол жеткізу үшін, яғни халықтың әл-ауқатын көтеру ... ... ... қол ... ... ... ... қажеттілікті қанағаттандыру үшін қызмет
етеді. Қажеттіліктер белсенді өндірістің даму бағыттылығын ... ... өмір сүру ... ... ең алдымен материалдық
қажеттіліктерін (киім, ... ... ... ... ... яғни ... ... дамуынан көрінеді.
Өндірістің маңызды сипаты – бұл тиімділік. Жалпы түрде тиімділікті
алынған нәтиже мен ... ... ... ... ... ... өз қызметін барлық өндіріс факторларының ... ... ... онда өсу ... ... ... ... деуге
болады.
Өндіріс тиімділігі көбіне өндірістің технологиялық таңдауына тәуелді.
Технология өндірістің негізгі факторлары арасындағы өзара ... ... ... мен ... арқылы жаңадан ашылған, адамның ... ... ... және ... ... ... затына әсер ету тәселдерін көрсетеді.
Өндіріс тиімділігінің өсуі ... ... ... ... ... Техникалық прогресс экономикалық өсу және экологиялық
мәселелерідің маңызды қозғаушысы болып табылады, мысалы, ... ол ... ... өсімінің үштен бір бөлігін анықтайды. Техникалық прогресс
өз құрамына өндірістің жаңа әдістерін ғана емес, сонымен ... ... мен ... жаңа ... да ... ... ... соңғы өнім шығару үшін ресурстардың тиімді жаңа комбинациясын жасайтын
жаңа білімдерді ашу түсініледі.
Тәжірибеде ... ... пен ... ... ... ... жаңа ... мен құралдары үнемі инвестиция тартады.
Техникалық прогреспен қатар экономикалық өсу және экологиялық ... ... ... да атап ... ... ... ресурс, еңбек ресурсы,
мемлекеттің саясаты, елдегі әлеуметтік, мәдени және ... ... ... ... ... ... деңгейі де көптеген факторларға
тәуелді: өндірісті монополизациялау ... және ... ... ... ... ... әлемдік шаруашылық байланыс
жүйесіне елуіне, кәсіпорынның ҒТП жетістіктерін қабылдауына, мемелекеттің
саясатының құрылымына негiзделедi.
Қоғамдық өндірістің ... ... ең ... көзқарастардың
бірі болып талдау табылады. Мұнда ұлттық табыс қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін бойынша
сандық бөлу негізінде қарастырылады. Талдауда еңбек өнімділігі және өзіндік
құн сияқты жеке ... ... ... ... ... ... дәстүрлі болып кеткен. Осы көрсеткіштердің
базистік немесе ... ... ... ең ... ... ... ... өндірісті басқарудың және
ұйымдастырудың жетілдірілуімен, өндірістің ... мен ... ... ... ... және ... ... шартталады.
Ұлттық табысты еңбек өнімділігі мен еңбекпен қамтылғандар саны арқылы
анықтайық:
, ... ... ... ... ... ... ... еңбекпен қамтылғандар.
ҰТ-ң ресурстардың көлемі мен оларды пайдалану тиімділігіне тәуелділігі
бірнеше айнымалылы функция түрінде де көрінеді. ... ... ... ... тәуелді болады. Жалпы алғанда факторлар екі топқа
бөлінеді – шығындар көлемі немесе ... ... және ... ... ... Өндіріс ресурстары ретінде адам еңбегі, негізгі
қорлар, шикізат, ... ... т.б. ... ... ... шығындалынатын ресурстардың белгілі бір бөлігі.
Самуэльсон П бойынша Кәсіпорын қызметінің әлеуметтік-экономикалық
көрсеткіштерін жақсартуға ҒТП үлкен әсер ... Бұл ... ... тек ... көрсеткішпен емес, бірқатар көрсеткіштер жиынымен сипатталады. Келесі
көрсеткіштермен шектелейiк:
- еңбектің ... ... ... ... ... ... бөлігінің құнының өнеркәсіптік-өндірістік персоналдық
жұмысшылар санына қатынасы) яғни ҒТП-ң ... ... ... Жоғарғы
техника негізінде өндірістің өсуі мен ... ... ... ... оның ... ... объективті алғышарты
болып табылады;
- өнімнің қор сыйымдылық көрсеткіші, ол бір бірлік ... ... ... мөлшері жұмсалғандығын көрсетеді: . Қор қайтарымдылығы бір
бірлік негізгі капитал ... ... өнім ... көрсетеді: .
Бұл көрсеткішті қолдану ... ... жаңа ... ... интенсификациясы мен ұйымдастырудың әдістері мен
формаларының әсерін бағалауға мүмкіндік береді;
- мамандыру өндірісті ұйымдастырудың маңызды ... бірі ... Ол өнім ... ... ... ... ... құрал-
жабдықтарды қолдануға, өндірісті ұйымдастырудың тасқынды әдiстерiн енгiзуге
және автоматтандыруға әкеледі. Нәтижесінде өндіріс ... ... ... ... ... ... өлшеу әдісі нақтылықты
талап етеді. Мамандыру көрсеткіші деп, ... ... өнім ... үлес ... ... ... ... мамандыру деңгейі өндірісте
айтарлықтай нақты жағдайды көрсетпейді.
- бұйымның топ санымен, түрлерімен, ... ... ... Нақты
машина жасау кәсіпорынды алатын болсақ, онда шығарылатын машиналардың ... ... ... ... ... – кәсіпорынмен шығарылатын дайын
өнімдердің ... ... ... ... мен ... үлес
салмағы. Мамандандыру артықшылығы кәсіопорынның ... ... ... ... келген жағдайда көрінетін
болғандықтан, бұл ... ... ... ... ... ... көрсеткіш ретінде маңыздылығы кәсіпорынның мөлшерін нақ сипаттайтын
болғандықан ғана ... ... ... ... ... ... мен ресурсты үнемдеуден тәуелділігінен көрінеді.
Жоғарыда көрсетілген бірнеше көрсеткіштерді өнеркәсіптің барлық
салалары үшін де ... деп ... ... ... жағдайларда олар
толықтырылуы да мүмкін, яғни ... ... мен өнім ... ... ... ... тірі еңбектің үнемділігін
ғана емес, затталған еңбектің де үнемділігін сипаттайды.
Сонымен қатар ол ресурс үнемдеу потециалының динамикасы мен ... ... да көп әсер ... ... ... ... ... санына қатынасы еңбектің жиынтық шығындарын есепке
алғандағы өнімділікті сипаттайды. Осылайша ... ... тірі ... еңбек үнемділігін көрсетеді. Жалпы түрде оны келесі модельдермен
сипаттауға болады
- ... ... ... тірі ... ... ... ... шығындары
Өндірілген өнім құнын Пс бір бөлігін құрал-жабдықтарының ... ... Пп ... ... жұмсауға болады және жаңадан жасалан
құнның өткен еңбек шығындары бірінші ... ал тірі ... ... ... құн ... ... ... керек, яғни
және
Онда
және
Осыдан жиынтық шығыстар
Сонымен, еңбек шығындарын қоса алғандағы ... ... қоса ... ... жаңадан жасалған құнның тірі
еңбек шығынына қатынасы ретінде көрінеді. Осы келтірілген ... ... ... тірі ... пен ... еңбек шығындарынан
тұратынын көруге болады.
Еңбек өнімділігі көрсеткіші:
1) өндірістік құрылым-жабдықтарын жасау кезінде жұмсалған еңбектің
нақты ... ... ... пайдалану рационалдығы
3) қарастырылып отырған өндірістегі нақты еңбек ... және ... ... ... ... алу ... үшін
минималды шығын жұмсап, максималды өнім өндіруде өндіріс құрылыстарын
үнемді пайдалануда қажет.
Кейінгі уақытқа ... ... ... ... кезде өнім сапасы
ескерілмеген. Ал бұл көрсеткіш бүкіл қоғам көлеміндегі ресурстар жинағына
тікелей ... Оның ... ... ... ... жүйесінде өсе
бастайды.
Өнім сапасының жоғарлаған кезінде барлық ресурстар ... Өнім ... баға ... ... ... ... және қорлану
көздерін өсіреді.
Ал Радаев.В бойынша “Өндірістің жоғары тиімділігін қамтамасыз ету үшін
және оның әлеуметтік бағыттылығын нығайту үшін тек ... және ... ... және ... пайдалану ғана емес, сонымен қатар қол
жеткізілген үнемділікті заттандыру қажет. Техникалық прогреске және ... ... ... ... ... ... ... үнемділікті тұтыну қорлары мен өндіріс қорлауға ... бөлу ... ... ... ... ... ... көбейтуге
және әртүрлі әлеуметтік қажеттіліктерге жұмсауға ... яғни ... мен ... құруға көп көңіл бөлмейді. Бірақ ... бұл ... оның ... жоқ ... ... Ол ... удайы өндірістің
экономикалық негіздерін жояды, ал ол өз кезегінде жеке және өндірістік
тұтыну ... ... ... Сондықтан да рынокқа өту барысында
тауар өндірісінің өсуін интенсивті негізде ынталандыру керек. Бұл ұлттық
табыстағы ... ... үлес ... көтеруге және оның өсу ... ... ... ... ... ... интенсификациясының
органикалық бөлігі болып табылады. Мұнда қорланудың орнын толтыру қорынан
тәуелділігі ... [5, ... ... қоры өндірістік қорлардың қорлану көлеміне тәуелді.
Ресурсты үнемдеуші техника ... ... ... соғұрлым жиынтық
қоғамдың өнімнің көп үлесі еңбек құралдарының орнын толтыруға ... ... ... ... ... ... динамикасының
арақатынасына анализ жасау маңызды. Орнын толтырудың жалпы қорына еңбек
затының ... және ... ... ... ... ... ... толтыру қорындағы амортизациялық аударымдар үлесі жиынтық қоғамдық
өнімнің сиымдылық қор динамикасымен анықталады. Егер ол өсетін ... ... қор ... де ... және керсісінше. Орнын толтыру қорының
рөлінің ... ... және ... ... ие. ... орнын толтыру қоры есебінен ... жеке ... ... ... өсіруге, өндірістік емес сфераны дамытуға бағытталған
ұлттық ... ... ... ... салымдарының ұдайы өндірістік құрылымына өндірістік негізгі
қорлардың істен шығуының жеделдетілген процесі үлкен әсер етеді. Ал ... және ... ... энергияны үнемдеуші және табиғатты
үнемдеуші өндрісті, материалдың ресурстардың үнемділігін қамтамасыз ... ... өнім ... ... ... ... Тұтыну қорының өсуі адамдардың әл-ауқатын, өмір
сүру деңгейін, жұмысшылар біліктілігін арттыруға әкеледі, ол өндірістің
тиімділігіне ... әсер ... Олай ... ... ... ... ... пассивті бөлігіне жатқызуға болмайды. Ол жеке ... көзі ... ... ... ресурсты үнемдеу типіндегі ұлғай малы ұдайы өндірістің
белсенді факторы ретінде көрінеді, яғни сапалы ... өсу ... ... ... ... ... және әлеуметттік даму анализі ұлттық табыстың өсу қарқыны
технологиялық ресурс ... ... ... ... ... ... ... жеделдету кезінде өсетіндігін көрсетеді.
Қазіргі технологиялық ... ... ... үшін ... ... ... дамыту үшін инвестициялық ресурсқа ие болуы
керек. Инвестиция ... ... ... ... көтеруге, оның ресурс үнемділігіне кері әсер ... ... және ... даму ... да. ... ... өсу
және экологиялық мәселелері тиімділігін қарастырғанда, ең алдымен «өндіріс
тиімділігі» туралы сөз қозғалады.
1992 жылдан кейінгі Қазақстандағы ... ... ... ... ... (еңбек жағдайының нашарлауы, халықтың
негізгі бөлігінің нақты табыстарының ... ... ... ... ... қызметінің және рыноктық қатынастар
субъектілерінің қызметінің ... ... өсу және ... ... толығырақ қарастыруға әкеледі.
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері әдетте ... ... ... және оның өсу қарқынымен байланысты. Экономиканың
тоқырау ... ... ... өту ... екі ... бар: ... ... қол жеткізілген өндіріс деңгейін қалпына келтіру және
одан әрі ... ... ... жай ... ... шегінде ғана қалып
қояды, яғни қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... ЖҰӨ-ң өсімі өндіріс көлемінің ... ... ... ... болады. Осыған байланысты
өндірістің салалық құрылымы даму ... ... ала ... және ... ... қамтамасыз етеді. Ескірген өндіріс
үлесі мен өнімдер түр ... ал ... – тез ... ... ... нәтижесінде әрқашан прогрессивті тенденция болып табылатын
капиталдың техникалық және органикалық құрылымы өзгерді.
Экономикалық өсу және ... ... ... ... ... ... және инвестициямен көрінетін, ЖҰӨ-ң
абсолютті және салыстырмалы үлесінің өзгеруі; инфляция ... ... ... ... ... ... ... өнім мен шикізат ресурстарындағы; сыртқы сауда сальдосының
өзгеруі; сыртқы ... ... және ... мөлшері, қоғамдық
өнімнің салалық жән ұдайы өндірістік құрылымы; өндірісі рентабельділігі.
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері қарқынының мәселесі удайы
өндіріс процесінің ... ... ... бірі және ... ... ... ... шешімдер деңгейін анықтайды.
Жоғарыда көрсетілген топтар үнемі позитивті болмайды, яғни экономиканы
макрореттеуде қателіктер ... ... ... ... ... ... ... негізсіз сынуы, яғни ғылымды қажетсінетін ... ... ... және ... шикізат салаларында өсуі. Бұған
негізгі себеп мемлекеттік ... ... ала ... ... ... түскен пайданы спекулятивті
операцияларға жұмсау арқылы кәсіпорынды ... ... ... ... ... ... қолдауынан айыру. Осыған байланысты өндірістің
дамуы парадоксальді формада жүзеге асырылды – ... ... ... ... ... ... әкелді.
ЖІӨ-ң өндірісінің және таза өнімнің төмендеуіне КСРО республикаларының
арасындағы кооперациондық байланыстардың үзілуі де себеп ... ... ... рынокқа қайта бейімделуі болды.
Қазақстанда 2008 жылығы желтоқсан да 830 ірі және орта кәсіпорындар
тіркелген.Өнеркәсіптік кәсіпорындардың ... ... ... ... ... сектордағы жандану деңгейі өте жоғары болды. Бұл
жандану Халықаралық Валюталық ... ... ... ... ... ... ... ол ұйымдар қаржы беруден бұрын, бірнеше ... ... ... ... ... , елдің ірі өнеркәсіп салаларына
шетелдік инвесторлардың басқаруына беру немесе біріккн шаруашылық жүргізу.
2008 жылы экономикаға ... ... ... 3836,1 млрд ... ол 2007 ... салыстырғанда 4,6%-ке өсті. 2008 жылы жылы ... ... 33%, ... ... ... 2008 ... барлық түріндегі кәсіпорындармен 30160 тенге шетелдік инвестиция
пайдаланды.2007-2008 жылдары ... ... өсуі ... [6, 26 ... ... ... ... өткізу деңгейіне сәйкес келмейді. Өндіріс
көлемін ... ... ... ... бәсеке
қабілеттілігін көтеру мүмкін емес. Ал ... жаңа ... ... үшін ... ... ... ... қызметтердің
ішкі тұтыну рыногын бюджеттік инвестициялар кеңейтедеді, ал ол өз кезегінде
қаржылық қызмет рыногын ... және ... ... ... әкеледі.
Бюджет табысының өсуі мемлекеттік шығыстардың белгілі бір деңгейіне дейін
көтерілуіне әкеледі. Мемлекет ... ... ... құқығын қорғау, ақша
жүйесін реттеуден басқа көптеген ... де ... ... ... ... денсаулық сақтау және қоршаған ортаны ... ... ... ... ҚР ... өсу және ... мәселелерііне талдау.
Экономистер арасында экономиканың ... ... ... рөлі ... ... әр ... көзқарастардың біреуіне сай төменде ... ... ... ... Бұл ... ... экономикалық өсу және
экологиялық мәселелеріінің қиындығынан пайда болды, бұған экономикасы артта
қалған мемлекеттер кезігеді.
1. ... пен ... ... мемлекеттерде қылмыс пен ішкі қақтығыстар болады, бұл
ахуал жер мен жалпы ресурсты дұрыс ... алып ... ... әрі ... ... ... ... пен тәртіпті орнату қажет.
2. Меншік кәсіпкерлігінің әлсіздігі
Көптеген мемлекеттерде табыс тауып, өндірісті дамыта алатын және оған
ниеті бар қуатты кәсіпкерлер аз ... ... ... ... ... ... ... күші бола алмайды.
3. Инфрақұрылым
Әлеуметтік тауар мен ... ... ... экономиканың
өсуінде инфрақұрылымның жеткілікті дамуынан ... ... ... ... және медициналық бағдарламалар, білі, жерді
өңдеу мен оны қорғау, жолды жөндеу және ... да ...... ... ... ... емес тауарлар мен қызметтер болып табылады,
бірақ халыққа ... ... ... ... Тек ... қана ... тауар
мен қызмет өн.дірісін қамтамасыз ете алады.
4. Міндетті жинақ пен капиталды салымдар
Кей – ... ... пен ... поблемалары мемлекеттің тарапынан
реттеуді қажет етеді.
5. Әлеуметтік орналасуы
Экономиканың ... ... ... барлық жағдайы бар. Жер
реформасы мен ... ... ... – басты міндет болып табылады, әл
ауқатты жоғарлату үшін мемлекеттің кірісуі керек. Тек ... қан ... ... экономикалық өсу және экологиялық мәселелерідің негізгі
мақсаттары ... яғни ... ... өмір сүру ... ... қауіпсіздікті қолдау, нығайту кезкелген елдің басты міндеті.
Өмір сүру деңгейі ... ... ... бірі ... Өмір сүру деңгейі деп – ... ... ... және ... ... ... ... тұтыну және
рационалды қажеттіліктерді қанағаттандыру деңгейін айтады. «Халықтың өмір
сүру деңгейі» ұғымының кең ... өмір ... ... ... ... бос ... ... білім беру және тіршілік етудің табиғи
ортасын жатқызуға болады. Халықтың тұрмыс-жағдайын, өмір сүру ... ... ... және ... ... ... ету әр
елдің приоритетті бағыты.
Өмір сүру деңгейін зерттеудің маңызды ...... ... ... ... яғни ел ... және оның аймақтары
деңгейінде сәйкес процестерді, халықтың әлеуметтік-демографиялық топтарын
және үй шаруашылығының әртүрлі типтерін зерттеу. Бұл өмір сүру ... ... ... және т.б. ерекшеліктерден, сонымен
қатар халық табысынан тәуелділік өзгешеліктерін бақылауға мүмкіндік ... ... ... ... ... өсу ... төмендеуі,
құрылыс көлемінің қысқаруы және ... ... өсу ... байланысты 2008 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі 1 %-ға төмендейді. ... ... өсу ... ... дейін жоғарлауы және өңдеу
өнеркәсібіндегі өндіру көлемінің 2,6 %-ға қысқаруымен байланысты 2008 ... ... ... өсу ... 2,1%- ды ... Кен ... ... өсуі негізінен 2008 жылы мұнай өндіру көлемінің
4%-ға ... ... ... ... ... ... ... металлургия өнеркәсібіндегі өндірудің қысқаруымен байланысты
болып отыр. 2008 жылдың аяғында басталған әлемдік ... пен ... ... ... қара ... ... ... болжам
бойынша 30%-ға дейін, түсті металлургия 2 %-ға дейін ... ... жылы 2 %-ға ... ... ... ... және ... төмендеуі 2008 жылы қызмет саласында өсу қарқынының, ... ... ... ... ... ... қызметінің 11,1%-ға дейін,
сауданың 3,2%-ға дейін жоғарылады. ... ... ... ... әсер ... бұл 2009 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуіне бағалау ... ... ... ... 2009 ... ... ... теңгенің құнсыздануын
ескере отырып, инфляция 11 %-дық деңгейде бағалануда. [6, ... ... ... қысқаруы, қазақстандық экспорттың басты тауарлық
құрамдас бөліктеріне әлемдік бағаның төмен ... және ... ... ... ... ... төмендеуі экспорт пен импорт
көлемінің төмендеуіне ықпал ететін болады. Болжам бойынша 2008 жылы ... 45,1 ... АҚШ ... ... бұл 2007 жылға қарағанда 26,8 млрд.
АҚШ долларына төмендеген. Импорт 3,8 ... АҚШ ... ... ... АҚШ долларын құрайды. Импорттың төмендеуінен асатын экспорт көлемінің
төмендеуі, 2009 жылы 5,9 ... АҚШ ... ... ... ... ... тапшылығының құрылуына ықпал етеді. Төлем теңгерімінің
болжамды параметрлері ... ... ... және ... ... кезеңге арналған макроэкономикалық дамуының параметрлерімен
үйлесімді. [7] 2010 жылдан бастап 3,0 %-дан, 2013 жылы 4,3 %-ға ... ... өсу және ... ... қарқындарының артуы
күтілуде. Өнеркәсіп өнімі көлемінің орташа жылдық өсуі 2010 – 2013 жылдары
2,8 %-ды ... ... мен газ ... ... ... 2008 ... ... тоннадан 2013 жылы 82,0 млн. тоннаға дейін өседі. Ауылшаруашылығы
өнімдерінің ... ... өсуі 3,5 %-ды ... Құрылыс жұмыстарының
орташа жылдық өсуі 2,1-3,0 % деңгейінде күтілуде. Көлік қызметтері 3-3,5 ... ... ... ... ... 10,0 %-дан ... ... жылға қарай халықтың жан басына шаққандағы ЖІӨ 10822 АҚШ долларына
жетеді.[9]
2009 – 2013 ... ... жан ... ... ... жылдың кезең соңында инфляция деңгейінің (теңгенің ... ... 11 %-ға ... артуынан кейін, біртіндеп 2013 жылдың
соңында 5,5-7,5 % төмендеу ... ... ... және ... ... ... ... өсуінің негізі болады.
2010-2013 жылдары инвестициялардың өсу қарқыны 4,4-5,3 %-ды құрайды. ... ... ... ... мүмкіндік беретін негізгі
капиталдың жинақталуының жеткілікті жоғары ... ... ... ... жылдары тұтынудың өсуі 2,7-3,5 %-ды құрайды. Бұл ретте мемлекеттік
тұтыну, үй шаруашылықтары тұтынуының өсу ... ... ... ... ... ... ... алғанда Үкімет ЖІӨ-нің
құрамдауыштары өсуінің келесі көрсеткіштерін қамтамасыз ететін болады.
3-кесте. Экономиканың 2009-2013 жылдарға ... өсу ... ... ... ... |2009 |2010 |2011 |2012 |2013 ... |0,3 |2,7 |3,1 |3,3 |3,5 ... ... |-0,2 |2,2 |2,5 |2,7 |3,0 ... ... | | | | | ... |3,0 |4,4 |5,0 |5,2 |5,3 ... |0,0 |4,2 |4,6 |5,1 |5,3 ... мен ... |3,1 |2,0 |2,3 |3,2 ... | | | | | ... мен ... |3,7 |1,1 |1,5 |2,7 ... | | | | | ... ... орта ... ... ... ... ... тұтыну мен инвестициялардың көрсетілген өлшемдерін қамтамасыз
ету қажеттілігіне негізделіп құрылатын болады.
Экономикалық өсу және ... ... ... жүргізуді қолдаудың
басымдықтары ретінде халықтың тыныс-тіршілігінің сапасын және ... ... ... көздейді.
4-кесте .Негізгі әлеуметтік индикаторлар
|Көрсеткіштер атауы |2007 |2008 ж. ... |
| ... ... | |
| | | |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. |2012 ж. |2013 ж. ... ең төменгі|9752 |12025 |13717 |14548 |15639 |16733 |17821 ... ... | | | | | | | ... ... |3000 |4810 |5487 |5819 |7820 |8367 |8911 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ең |7236 |7900 |9875 |12344 |16047 |17491 |18978 ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... ... |9653 |12025 |13717 |14548 |15639 |16733 |17821 ... ... | | | | | | | ... есептік |1092 |1168 |1296 |1375 |1478 |1581 |1684 ... ... | | | | | | | ... ... ... экономикалық өсуді және экологиялық
мәселелерді жетілдіру жолдары
Соңғы кездерге дейін экономикалық өсу мен қоршаған ортаны ... ... ... бір дәрежеде қарама-қайшылықтар болды.
Экономикалық өсу табиғатқа зиян ... ... ... деп ... мемлекеттік мәселелерді шешуде оның болашақта неге ... ... ... қадамдар жасау өмірде орны толмас
трагедиялық жағдайларға ... ... күні ... ... ... ... ... полигонындағы т.б. экологиялық дағдарыстар ... ... ... ... жету үшін ... жұмыстардың
салдарлары болып табылады.
Өткен ғасырдың екінші жартысынан ... ... ... ... ... бастады, Семей полигонындағы жарты ғасырға
созылған жарылыстар, Байкоңыр ғарыш айлағынан жыл ... ... ... зымырандар, Арал теңізінің тартылуына қолдан жол беріп, құрып ... ... ... ... ... ... біле түра адамдардың өзі
жол бергенін ашық айтуымыз керек. Әлемдегі ірі державалар ... ... ... ... ... ... бәсекелестік, ешбір зиян-
зардаптары ескерілмей техникалық прогрессті осы мақсатқа пайдаланудағы
біржақты көзқарас кез ... ... ... апатты жағдайға әкелді.
Егін шаруашылығында дақылдың шығымдылығы мен ... ... ... ... шараларды сақтау орнына егіс ... ... ... ... ұмтылды. Соның салдарынан миллиондаған гектар мақта
мен күріш егісін ен далаға орналастырып, оған су ... үшін ... ... ... ... ... тоспалар, су қоймаларын салып, ... ... ... ... ... ... ... тартып
алу мақсатында жүргізілген теріс экономикалық ... ... ... ... әкелді. Космосты игерудегі келешек жер бетіндегі өмірге,
әуе кеңістігіне келтірер зиянын жете ... ... ... ... апарып соқтыратынын әзір ешкім болжап білмейді.
Бір ғана Қызылорда облысындағы Арал өңірінің апатты аймаққа айналуы
ғасырлар бойғы бодандық ... ... ... ... халқымыздың
өмірге деген сенімін жоғалту қаупін туғызды. Теңіздің құрғауына байланысты
халыктың ... ... күн ... ... ... сор ... ... шаңданған құрғақшылыққа айналдырды. Осыған байланысты халық негізгі
күнкөрісі - ... ... мал ... жер ... мүмкіндігінен айырыла
бастады. Су тартылған соң ол өңірде генетикалық және ... ... ... өз-өзіне қол салып, өмірін өлімге байлайтын ... ... ... ... өкпе ... ауыратындар саны есепсіз өсіп
кетті.
Семей полигонындағы адам өміріне аса қауіпті жарылыстардың ... ... ... Бұл аймақтардың адам төзгісіз экологиялық апат
өңіріне айналуы одан зардап шеккен азаматтарды ... ... ... Республикасының арнайы Заңдары қабылданды. Бұл ... ... ету үшін жыл ... ... бюджеттен бірнеше
миллиардтаған қаржы бөліп отыруға тура келді.
Жалпы Қазақстан дүниежүзілік бірлестік Аралға ... ... ... ... ... ... деп есептейді. Өйткені тұрақты
даму — бұл тек ... ... ... ал бүкіл адамзаттың тірі қалу
формуласы.
Біздің экологиялық дипломатиямыз аймақтық экологиялық жүйені басқаруды
реттейтін екі ... және ... ... ... ... ... Оған ... және Рейн комиссиялары, Үлы ... ... ... ... бола ... Бұларда халықаралық
алакөздікті және өндіріс пен ауыл шаруашылығы ... үшін ... ... ... ... ... нақты механизмі
жасалған.
Елімізде экологиялық қауіпсіздікті сақтамау салдарынан бүгінде бүкіл
әлемге қауіп төндіріп, адам өмірін қысқартып ... аса ... ... ... ... ... ... бөліп отырған жоқ. Арал өңіріндегі
экологиялық апат ... ... ... ... ... Заң ... бері ... жетімсіздігінен тоқтап тұр. Бүл Заң толық ... ... жыл ... ... 5 ... теңгедей қаржы бөліп, экологиялық
апаттың зардабын шегіп отырған Арал өңірі халқының әлеуметтік ... ... тиіс ... ... ... ... экологиялық
қауіпсіздіктің сақталмай, өрескел бұзылуынан ... ... өтеу ... ... ... ... ... жүзеге асыра алмады. Алғашқы
төрт-бес жылда қабылданған Заңның тек жекелеген баптары ... ... ... бөліп келді.
Байқоңыр ғарыш айлағынан есепсіз ұшырып жатқан зымыран зардаптарын
шегіп жатқан халық әлі күнге ... ... өз ... қамқорлық көріп
отырған жоқ. Қазақстан үкіметі бұл ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Жер бетіндегі табиғаттың бірте-бірте тозып, экологиялық дағдарысқа
ұшырауы адамзаттың қолдан жасаған кесапаты ... ... ... ... ... ... экологияға ұшыраған аймақтарды шұғыл сауықтыруға үнемі
назар аударып, тағдыры тығырыққа тірелген ... ... ... қамқорлық жасау мемлекеттік іс. Егер ... ... осы ... ... ... оң ... ... халықтың келешекке
сенімі молаятыны, болашаққа деген үміт оты пайда ... ... ... ... ... ... ... аса қауіпті түрлі ... ... өте ... ... ... ... келтірер
зиянын халыққа айтпай, жасырды. Сол кезеңде әскери-өндірістік кешендерге
Қазақстанның 20 млн ... жері ... ... Бұл жерлерді ел
игілігіне пайдалануға, барлау ... ... ... байлықтарын
игеруге рұқсат етілмеді. Адам айтқысыз ... ... ... ... ... ... көлді, жер жаннатында таза ауалы ен даласы ... ... ... ... ... ... ... жанашырлық көрсеткен жоқ.
Өкінішке орай, біздің елімізде осы кезге дейін ... ... өз ... мән ... аса ... ... онды ... кейінге қалдырылып келді.
Республикамыздың Президенті Н.Ә.Назарбаевтың сөзімен ... мәні ... ... жер мен ... ... ... еткен ведомстволар, сонымен қатар экологиялық тұрғыдан таза
өндірістерге мүдделі ... жоқ және ... ... үшін нақты
жауапкершілік арқалаған емес. "Ешкімнің де ... ... ... ... ... ... білмеген ғаламдық апаттарға киліктірді.
Экологиялық сауатсыздық қоғам мен ... ... ... ... бұл ретте аса қиын жағдайда болды"/19/.
Ғылыми-техникалық өрлеудің қазіргі деңгейі, қуатты компьютерлердегі
талдаудың жүйелілік ... ... ... ... кейпін алдын ала
түсінуге мүмкіндік береді. Оларды іс жүзіне асырмас бұрын табиғатқа ... ... оны ... ... іздестіру қажет.
Табиғат компоненттері өзара үйлесіммен құралған. Оның даму ... ... бар. ... ... дағдарыстың түпкі себебі осы
заңдылықты білмеуде, түсінбеуде, оған ... ... ... ... зат және ... алмасу жүйесі бұзылады. Сондықтан әрбір қоғам
мүшесі табиғат құбылыстары негізімен аздап болса да ... ... ... ... жою - ... ... арасында жүргізетін
негізгі бір жұмысына айналуы тиіс.
Сондай-ақ, қоғамды экологияландырумен қатар, қоршаған ортаны ... ... ... ... ... берудің барлық кезеңінде балаларды оқыту
керек. Экология мәселелері ... ... ... мемлекеттік бағдарламасын
жасау да қажет. Қоғамның тұрақты дамуына ... ... ... ... ... ... Еліміздің Президенті Н.Ә.Назарбаевтың
"Қазақстан-2030" даму стратегиясында халыққа экологиялық ... ... ... ... аударылған/20/.
Республикамыз егемендік алғанға дейін табиғаттың қай саласы болмасын
азып-тозды. Бұған еліміздің қазіргі экологиялық жағдайы куә. ... ... ... ... ... құр ... ... айналдырып бос уақыт өткізумен шешетін мәселе емес ... ... ... ... ... экологиялық зардаптардан құтқарудың
жолын "халықты басқа жаққа көшіру керек" деп елді босқа қобалжытатын, ... ... ... ... ... ұсыныс жасаушылар көбейді.
Экологиялық қауіпсіздікті сақтауға немқұрайлы қарап, оны ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан
алдымен халықты, экономиканы, экологияны сауықтыру керек. Экологиядан
зардап шеккен ... ... өмір ... ... ... жағдайлар
жасалуы тиіс.
Республикада қазіргі кездегі қол ... ... ... тұрақтылықты көрсетеді. Енді бүгінгі күнгі Қазақстанның
әлемдік аренадағы орнын ... ... ... табыстар, өсу қарқыны
бұдан былай тұрақтылықты қамтамасыз ете ме? Соңғы жылдарда жиі орын ... ... ... экспорттық тауарларымыздың бағасы әлемдік
рынокта төмендеп кеткен жағдайда тұрақтылықты ... ... ... ... орынды сұрақтардың туындауы заңды. Бұған ғылыми негізделген
жауап беру үшін елімізде қалыптасып отырған ... және ... ... ... ашық ... баға ... тиіспіз. Осы тұрғыда
Қазақстан Республикасы Ғылым және білім Министрлігінің Экономика ... ... ... ... өсу қарқынының негізгі және
қажетті жағдайларына: экономиканың өсуінің жоғары потенциалы, ... ... да ... тиімсіз жағдайлардан шыға білуі, ұлттық
экономиканың қолда бар белгілі бір ... ... ... ... ... жоғары дәрежедегі табысы,
экономиканы мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігі жататындығын көрсетті.
Қазақстан экономикасының қазіргі кезеңіндегі ... осы ... ... бар. Атап ... ... өсу ... ... өндірістік салалар (бәрінен бұрын мұнай өндіру), халықтың
табысының ... ... ... ... ... ТМД елдерімен
салыстырғанда), экономикалық қолайсыздық туындаған жағдайда беріктік қоры
(Ұлттық қор) құрылуда және т.б.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жиналыстағы сөйлеген сөзінде атап
көрсеткеніндей, ... үш ... ... тұрақтылық білінді,
зауыттарымызға жан кіріп жұмыс істей бастады, ... да ... ... мен ... орталықтары көркейе бастады, еліміз өркендеу сатысына
қадам басты.
Әлемдік тәжірибе (Жапония, ҚХР) көрсетіп отырғандай, жинақтау ... ... ... болмайтын деңгейге жеткен кезде экономиканың тұрақты өсуі
басталады. Қазақстан биылғы жылы жалпы ұлттық табыстың 25 ... ... ... ... 2001 жылы ... берген несие көлемі 460 млрд
теңгені (3 млрд доллардан астам) құрады. Ұлттық банктің қайта қаржыландыру
мөлшерлемесі 1994 жылы ... 34% ... жылы 9%-ға ... ... бес ... ... (ішкі жалпы өнім) нақты өсімі Қазақстанда 26%
деңгейіне жеткенін атап көрсетуге болады. Мысалы: бұл ... ... ... 24,4% болды. Нақ осы кезең ішінде инфляция біздің елімізде
52,1%, Польшада 49%, Венгрияда 70%-ды құрады.
Қазақстан ... ... ... болып өз еркімен ядролық қарудан бас
тартты. Мұны ... ... ... қалыптастыруға, Жер бетіндегі
бейбітшілік ісіне қосылған теңдесі жоқ үлес десек, ешбір асыра ... ... ... бұл өз ... ... етуге қосылған ең
қомақты үлес.
Осы орайда біз әлемнің барлық ресми түрғыда ... ... ... ... және ... қауіпсіздік
кепілдіктерін беруіне қол жеткіздік.
Қазіргі ... ... даму ... ... кейін
экономиканың тұрақты даму идеясын практика жүзінде көрсету үшін мемлекет
қызметінің барлық саласын ... ... ... шарттар және
келісімдер, республикалық заңдар деңгейіндегі тиісті ... ... ... ... ... қажет.
ҚОРЫТЫНДЫ
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелері өз ... ... ... ... ете ... Ол үшін ... экономикалық және әлеуметтік
саясат қажет, яғни мемлекеттің ... ... ... ... ... экономикалық өсу және экологиялық мәселелері тиімділігін
арттыру үшін де ынта тудыруы ... ... өсу және ... ... әрине, өндіріс тиімділігі мен түсіндіріледі, яғни
тауар мен ... ... ... ... ... ... толық қанағаттандыруға мүмкіндік беретін тауарлар өндірісін
игеру; өндірісті мамандандыру, ресурстарды тиімді пайдалану, жаңа техника-
технологияларды жедел түрде енгізу т.б. Ол үшін ... ішкі ... ... ... ... ... Осы жерде Д. Кейнстің мультипликатор
әсерін еске түсірейік, яғни бастапқы инвестиция әсері ... ... жаңа ... ... ... ... ол ... және басқа да
міндетті төлемдерді өсіреді, мемлекеттік бюджет өседі, өз кезегінде әртүрлі
салаларға, әлеуметтік инфрақұрылым ... ... ... мөлшерін
арттырды, бюджет дефицитін болдырмауға және ... ... ... береді. Ол Қазақстан Республикасының шетел инвестициясын ... ... ... ... елде ... ... әлеуметтік топтары арасында
табыстың әділетсіз ... кең етек ... яғни ... ... ... ... ... өндірісті ұлғайтуды ынталандырудың
әлсізділігі табысты азайтады, ал тұтынудың төмен деңгейін тұғызады, ол өз
кезегінде тиімсіз ... ... одан ішкі ... ... ... адам ... деңгейі төмендейді, рентабельділік пен тиімділікте
азаяды.
Бірқатар ... ... ... қалушылығын институционалды
шарттармен байланыстырады, соның ішінде, ұлттық білім беру мен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
білім беру мен кәсіби даярлауға
кадрларды қайта даярлауға жеткілікті қаржы бөле ... ... және ... беру ... ... ... ... ұлттық білім беру
білікті мамандардың төменгі сапасын ... Ал ол ... ... кері әсер ... Оның ... өсу ... ... артта
қалудың басты себебі болып табылады. .
Пайдаланған әдебиеттер
1. Б.М.Мұхамедиев, Р.Т. ... ... Н.Қ. ... ... «Макроэкономика» Алматы.
«Экономика» баспасы, 2003
3. Е.Б.Жатқанбаев. «Экономикалық теория бойынша практикалық ... ... ... ... П.И.Гребенников, А.И.Леусский, Л.С.Тарасевич
«Макроэкономика» Издательство Санк ... ... ... и ... 1997 ... Т.А.Агапова, С.Ф.Серегина «Макроэкономика» 6-е ... ... и ... ... ҚР ... ... «ҚР ... экономикалық даму» 2008
жылғы қаңтар - желтоқсан. «Астана» баспасы, 2009ж
7. веб сайт www.stat.kz
8. веб сайт www.akorda.kz
9. веб сайт ... - ... ... ... ... болжамы Қазақстан
Республикасы Үкіметінің отырысында мақұлданған 2009 жылғы 24
наурызындағы № 13 ... өсу ... ... сапасын жоғарлату
Ресурстарды пайдалану тәсiлдерiн жоғарлату
Жұмыс күшiнiң
сапасының өсуi
Жұмыс күшiнiң сапасын жақсарту
Затталған капитал сапасын
жақсарту
Технологияны жетiлдiру
Өнiрiс пен ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық өсу және экологиялық мәселелер16 бет
Қазіргі кезеңнің әлеуметтік экологиялық мәселелері адам санының өсуі адам демографиясының әлеуметтік-географиялық ерекшеліктері12 бет
Қазіргі кезеңнің әлеуметтік экологиялық мәселелері Адам санының өсуі. Адам демографиясының әлеуметтік-географиялық ерекшеліктері10 бет
Қазіргі кезеңнің әлеуметтік экологиялық мәселері Адам санының өсуі Адам демографиясының әлеуметтік-георафиялық ерекешеліктері11 бет
Әлеуметтік экологиялық мәселелер: халық санының өсуі,ресурстық дағдарыс, генофондтың өзгеруі, ортаның жалпы агрессивтілігінің өсуі, әсер етудің жаңа түрлері. Тұрақты өндіріс пен тұтыну. Өндіріс пен тұтынуды экологияландыру. Ресурсты сақтаушы және азқалдықты технологиялар. Экологиялық таза өнім. Экоинновациялар. Адам экологиясы. Ағзаның кіріс-шығыстық моделі18 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауыр металдардың өсімдіктің өсу процестеріне әсері17 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары7 бет
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь