Бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
І. Бюджеттік кірісі мен шығысының теориялық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні
1.2 Бюджеттің кірісі мен шығыстары және
олардың құрылымдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
ІІ. Бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы ... ... ... ..21
2.1 Мемлекеттік бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2 Жергілікті бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық
талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..25
2.2.1 Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің қалыптасуын талдауы
2.2.2 Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің кірісінің экономикалық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
2.2.3 Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің шығыстарын
экономикалық талдауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...33
ІІІ. Бюджеттің кірістері мен шығыстарының теңестірілуі мен басты
бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .35
3.1 Бюджеттің кірістері мен шығыстарының теңестірілуі
3.2 Бюджеттің кірісі мен шығыының басты бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... .38
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...42
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық өнім құнының мемлекеттің орталықтандырылған қаражат қорын құру жолымен жоспарлы түрде бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ұдайы өндірісті ұлғайту, қоғамдық қажеттерді қанағаттандыруға
пайдалану барысында мемлекет пен қоғамдық өндіріске басқа да қатысушылардың арасында қалыптасқан ақша қатынастарын белгілейді.
Бюджет экономикаға бюджет механизімі арқылы ықпал етеді. Мұнда бюджеттің бүкіл экономикаға ықпа құралы ретіндегі рөлі көрінеді. “Бюджет механизімі”- мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған қорын құру және пайдалану формалары мен әдістерінің жиынтығы.Экономиканы реттеу орталықтандырылған аражат қорының көлемін белгілеу, оны құру, пайдалану формалары мен әдістерін реттеу, бюджтті құру және орындау процесіндегі қаржы ресурстарын қайта бөліске салу жолымен жүзеге асырылады.
Мемлекеттің негізгі қаржы жоспарының көрсеткіштері республика Жоғарғы Кеңесінің жыл сайын қабылдайтын “мемлекеттік бюджет туралы” заңына сәйкес міндетті турде орындалуы тиіс.
Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық меншік формасындағы кәсіпорындар , бірлестіктер мен шаруашылық жүргізуші субъектілер республикалық бюджетке, кеден тарифтеріне сәйкес ұлттық валютамен экспорттық және импорттық баж салықтарын төлейді.
Экономиканың қазіргі жағдайында орталықтандырылған қаржы ресурстары мемлекетке қоғамдық өндіріс қарқынын қамтамасыз ететін салалық және аумақтық құрылымдар құрып, ірі әлеуметтік өзгерістер жүргізуге мүмкіндік береді. Орталықтан бөлінетін қаржының көмегімен қаражат экономиканың басты аймақтарына шоғырланып, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік саясатын жүзеге асыруға жағдай жасайды. Сөйтіп, құндық бөліністің айрықша бөлігі ретінде “ Мемлекеттік бюджет” айрықша қоғамдық арналымды жалпы мемлекеттік қажеттерді қанағаттандыруға қызмет етеді.
Мына қорларға түсетін және олардан аударылатын қаражат республикалық бюджеттің кірісі құрамында ескеріледі.
Ал, шығысына келетін болсақ Қазақстан республикасының халықтарын әлеуметтік , экономикалық қорғау мақсатында жұмсалады.
Қазақстан Республикасындағы әкімшілік – әрекеттегі қызметкерлер мен жұмысшылардың әлеуметтік - экономикалық қорғалуы, еліміздің қорғаныс қызметіндегі іс – шараларының жүзеге асырылуы осы экономикалық категория ретінде көрінетін бюджетке байланысты.
Курстық жұмысымның тақырыбына сай мемлекеттік бюджет, Республикалық және жергілікті бюджеттің табысы мен шығысы туралы статистикалық мәліметтерге сүйене отырып талдаулар жасадым. Бірінші бөлімінде, табысы мен шығысының теориялық негізі: мәні, құрылымдары, бюджеттің атқаратын қызметі, Қазақстан Республикасындағы бюджет жүйесінің құрылуы сипатталса, екінші бөлімінде бюджеттің кіріс және шығыс бөлімдерінің диамикасы мен қорытынды көрсеткіштерін есепке ала отырып, талдау жасалынды. Екінші бөлімінде мемлекеттік бюджет пен жергілікті бюджеттің шығыс пен кірісін талдай отырып, құрылу көздеріне тоқталдым , үшінші бөлімінде, талдаудың нәтижелері бойынша теңестірілуін қарастырып бюджетті жоспарлау және тапшылығының негізгі себептері мен салдары және тапшылықты жою тәсілдерін ескерк отырып жетілдіру жолдарына тоқталдым.
1. Аманбеков Б "Бюджет есептері" Қазақстан қаражаты-1999 жыл. N8.
2. Амрекулов Н "Қаржы жүйесін ұйымдастыру және бюджет жүйесі" Т.Экономика - 2000 жыл. Оңтүстік Қазақстан облысының және Қазақстан республикасының статистикалық мәліметтері.
3. Аблиакимов К Бюджет-1999. "Баға және талдау" Казхстанская правда 1998 жыл N12 .
4. Бюджет саясаты Статистика бюджет және аудит 1992 ж.
5. Бизнес жоспар әдістемелік материалдар. Р.Г. Маниловский —М: 1996 жыл.
6. Бюджетке жаңаша қарау қажет. Қаржы-ақпарат. N5(70) 03.2002
7. Егеменді Қазақстан "Салық және бюджетке түсетін басқа міндетті төлемдер туралы Салық кодексінің жобасы", 2000.2 қараша.
8. "Закон Республики Казахстана о бюджетной ситеме" 1.04.99. и нормативные акты по финансам 2001.04
9. Республика бюджетінің ҚР Заңдары 1998-2001 жылдар;
10. ЖанибековС. Бюджеттің орындалуын қадағалау маңызы Қазақстан қаржысы —1997 жыл N11.
11. Жүнісова Н.А Бюджет саясаты. Саясат-2001-1.
12. Жанибеков С. Бюджеттің орындалуын қалай көтеру керек. Қазақстан қаржысы 1999 жыл N8 .
13. Иманбердиев Б.Ж Қазақстан Республикасындағы экономикалық саясаттың экономикалық өсу нәтижелері. Статистика есеп және аудит —1999 жыл N2.
14. "О налогах и других обязательных платежах в бюджет и закон РК с изменениями и дополнениями" 1 января 2000 г. Алматы.
15. Облыс бюджетінің басты бағыты. Қаржы-2002- 21 шілде.
16. Облыс бюджетінің басты бағыты. Оңтүстік Қазақстан N81.29.06.2002.
17. 2002 жылғы Шымкент қаласының бюджеті. 2002.16.09.
18. Оңтүстік Қазақстан облысының 2003 жылға арналған облыстық бюджеті жобасы. Шымкент-2002 ж.,
19. Салық- халық несібесі Еегеменді Қазақстан, 2000ж.1 қазан.
        
        ШЫҒЫСЫНЫҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ТАЛДАУЫ
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................4
І. ... ... мен ... ... ... ... экономикалық мәні
1.2 Бюджеттің кірісі мен шығыстары және
олардың
құрылымдары.................................................................
.................9
ІІ. Бюджеттің кірісі мен шығысының экономикалық талдауы..............21
2.1 Мемлекеттік бюджеттің ... мен ... ... ... ... мен ... экономикалық
талдауы.....................................................................
......................................25
2.2.1 Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің қалыптасуын талдауы
2.2.2 Оңтүстік ... ... ... ... ... Қазақстан облысы бюджетінің шығыстарын
экономикалық
талдауы.....................................................................
......33
ІІІ. Бюджеттің ... мен ... ... мен ... Бюджеттің кірістері мен шығыстарының теңестірілуі
3.2 ... ... мен ... басты
бағыты.....................................38
Қорытынды...................................................................
....................................42
Пайдаланылған ... ... ... ... бюджет қоғамдық өнім
құнының ... ... ... ... құру ... түрде бөлу, қайта бөлу процесінде және оны ... ... ... ... ... барысында мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ақша ... белгілейді.
Бюджет экономикаға бюджет механизімі арқылы ықпал ... ... ... экономикаға ықпа құралы ретіндегі рөлі көрінеді. “Бюджет механизімі”-
мемлекеттің ақшалай ... ... ... құру ... ... мен ... ... реттеу
орталықтандырылған аражат қорының көлемін белгілеу, оны құру, ... мен ... ... ... құру және ... ... ресурстарын қайта бөліске салу ... ... ... ... ... ... ... республика
Жоғарғы Кеңесінің жыл сайын қабылдайтын “мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ... ... аумағында орналасқан барлық меншік
формасындағы ... , ... мен ... ... ... ... ... тарифтеріне сәйкес ұлттық
валютамен экспорттық және импорттық баж салықтарын ... ... ... ... қаржы
ресурстары мемлекетке ... ... ... ... ететін
салалық және аумақтық құрылымдар ... ірі ... ... ... ... Орталықтан бөлінетін қаржының көмегімен
қаражат экономиканың басты ... ... ... және ... саясатын жүзеге ... ... ... ... ... ... ... ретінде “
Мемлекеттік бюджет” айрықша қоғамдық ... ... ... ... қызмет етеді.
Мына қорларға түсетін және олардан ... ... ... ... құрамында ескеріледі.
Ал, шығысына келетін ... ... ... ... , ... қорғау мақсатында жұмсалады.
Қазақстан Республикасындағы ...... ... ... ... - ... ... еліміздің
қорғаныс қызметіндегі іс – ... ... ... ... ... ... ... бюджетке байланысты.
Курстық жұмысымның тақырыбына сай ... ... және ... ... табысы мен шығысы туралы
статистикалық ... ... ... ... ... бөлімінде, табысы мен шығысының теориялық негізі: ... ... ... ... ... ... ... құрылуы сипатталса, екінші ... ... және ... ... ... мен ... көрсеткіштерін
есепке ала отырып, талдау ... ... ... ... пен ... ... ... пен кірісін талдай отырып,
құрылу көздеріне тоқталдым , ... ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлау және
тапшылығының негізгі ... мен ... және ... ... ... отырып жетілдіру жолдарына тоқталдым.
Курстық ... жазу ... ... ... ... ... ... мәліметтері және экономикалық
оқулықтар пайдаланылды.
І. Бюджет ... мен ... ... ... ... ... экономикалық мәні
Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні сан ... ... ... ... ... ... салалары
бар. Мәселен, мемлекеттік кәсіпорындармен , ... ... ... қаржы қатынастары қоғамдық өнімді құндық
бөлудің ... ... ... . Бұл ... қоғамдық қажеттерді
өтеуге арналған, орталықтандырылған қаражат ... ... ... Бұл ... ... тікелей қатысуымен жүзеге
асырылып ... ... ... бұл ... “Мемлекеттік
бюджет” деп аталған ұғымның экономикалық ... ... ... экономикалық қатынастардың жиынтығы ретінде
объективтік сипатқа ие. Оны ... ... ... ... ... ... ... өзі айқындайды. Оны жоспарлы ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығы ауқымында қорлардың ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
үшін қажет. Арнайы бюджет саласының ... ... ... ... туындайды. Мемлекет қаржыландыруға бүкіл қоғам
ауқымында ...... ... өткізуге, қорғаныс ... , ... ... жалпы шығындарын ... ... ... ... ... ... ... өндірістің қажеттерінен,
мемлекеттің табиғатынан ... ... ... ... қазіргі жағдайында орталықтандырылған қаржы ресурстары
мемлекеттке ... ... ... ... ... ... ... құрылымдар құрып, ірі әлеуметтік өзгерістер жүргізуге
мүмкіндік ... ... ... ... көмегімен қаражат
экономиканың басты аймақтарына шоғырланып , ... ... ... ... ... ... жағдай жасайды. Сөйтіп, құндық
бөліністің айрықша бөлігі ретінде “Мемлекеттік бюджет” ... ... ... ... ... қанағаттандыруға қызмет етеді.
Нақты, объективті бөлістік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет
экономикалық категория ретінде көрінеді. ... ... ... ... ақша қорларын құрап, пайдалану арқылы жүреді.
Сонымен ... ... ... ... бір ерекшеліктері болады.
Бірақ ол ерекшелік қаржыға тән сипат шегінен шықпайды. Мемлекеттік ... ... ... ... ретінде мыналармен сипатталады.
- жиынтық қоғамның ... ... ... ... ... өтеуге байланысты бөліс қатынастарының айырықша экономикалық
формасы болып ... ;
- ... ... оны ... ... ... материалдық өндіріс
қаржысымен құнды тұтынуға қызмет ететін өндірістен тыс сала қаржысынан
айырмашылығы ... ... ... ... ... , ... ... салалары арасында құнды қайта бөліске
салуға арналған.
Қоғамдық өнімнің ... ... ... мен ... жоқ ... ... одан алашақтау жүзеге асырылады, ал
материалдық өндіріспен ... тыс ... ... ... - ақша ... ... жатады.
Кез келген басқа экономикалық категория ... ... ... ... ... ... лайық материалдық- заттық
көрініс табады. Бюджет қатынастары ... ... ... ... - бюджет қорында заттанады. Нәтижесінде
қоғамда жүріп жаттқан ... ... ... ... пайдаланатын қаражат тасқынынан көрінеді. Бюджет – ... ... ... ... ... ... тиісті
кезеңдерінен өтіп, ұдайы өндірісті ұлғайтып , ... ... ... ... көрсету, қорғаныс, ... ... ... үшін ... ... ... бөлігінің объективті
алғы – шарты бар экономикалық формасы. ... ... ... ... бөлу және қайта бөлуге ... ... ... ... ... категория ретінде мемлекеттік бюджет қоғамдық өнім
құнының ... ... ... ... құру жолымен
жоспарлы түрде бөлу, ... бөлу ... және оны ... ұлғайту, қоғамдық қажеттерді қанағаттандыруға пайдалану
барысында ... пен ... ... ... қатысушылардың
арасында қалыптасқан ақша қатынастарын ... ... ... ... ... ... ... Мұнда
бюджеттің бүкіл эеономикаға ықпал құралы ... рөлі ... ... - ... ... ... ... құру және пайдалану формалары ... ... ... ... ... қаражат
қорының көлемін белгілеу, оны құру, пайдалану формалары мен ... ... құру және ... ... ... ... бөліске салу жолымен жүзеге асырылады.
Өндіріс құрал – жабдықтарына ... ... ... ... ... үйлестіре жүргізуді жүргізуді қажет етеді. ... ... ... жұмыс істеуінің жоспарлы мақсатын алдын ... ... ... мақсаты сипаты, мемлекеттің ақшалай
қаражаттарының ... қоры ... ... ... ... ... ... қаржы құжаты – елдің негізгі қаржы
жоспарында бейнеленетіндігіне жеткізеді. Онда ... ... ... ... ... ... ... баптары мемлекеттің ақшалай қаражаттарының орталықтандырылған
қорын қалыптастыру көздері мен жұмсалу бағыттарын көрсетеді.Негізгі қаржы
жоспары ... ... ... ... ... барлық
мүшелерінің мүдделерін бейнелейтін мемлекет еркі бейнеленеді.
Мемлекеттің негізгі қаржы жоспарының ... ... ... жыл ... ... ... бюджет туралы” заңына сәйкес
міндетті түрде орындалуы тиіс.
Қоғамдық ұдайы ... ... ... ... ең ... ... табыстың 39% -ның жалпы қоғамдық өнімнің 18%-ін бөлуге
және қайта бөлуге түсуінен ... Ол, ... ... ... елдің халықшаруашылығы салалары, қоғамдық қызмет саласы, ... ... ... мен ... ... ... ... бюджеті болғандықтан, мемлекеттік бюджет экономикаға
тұтас ықпал жасайды. Мемлекеттік бюджет материалдық өндіріс ... ... ... ... зор рөл ... ... қаржысы жеке (жеке
кәсіпорындар шеңберінде) және ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін пайдаланылады.
Кәсіпорындардағы күрделі жұмсалымдары мен айналым ... ... ... және ... ... жабу ... ... өзіндік айналым қораларына қосылып, оның ... ... ... береді.
Өндірістен тыс салалардағы бюджет қаржысы олардың қызметінің одан ... ... ... Бұл салалардағы мекемелер мен ұйымдардың ... ... ... ... жоқ ... мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылады. Білім беру, денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру,
ғылым, мәдениет, ... және өнер ... ... ... ... мемлекеттік ауқымдағы әлеуметтік мәдени шараларды жүзеге асыруға
мүмкіндік беретін қаржы базасы. Өндірістік емес ... ... ... ... ете отырып, мемлекет ... ... ... ... ... қалыптастыруға, оны пайдалануда аумақтық
пропорцияға әсер етуі мумкін.
1.2. Бюджеттің табысы мен ... ... ... ... қарағанда барынша тар мағынада болып
келеді. Бюджеттің барлық деңгейіндегі ... ... ... ... бюджеттен тыс қорлар мен бүкіл мемлекеттік ... ... ... басты материалдық көзі – ұлттық табыс. Егер
қаржылық қажеттілікті жабу үшін жеткіліксіз болса, мемлекет ұлттық ... ... ... органдарының ұлттық табысты қайта бөлу үшін ... ... ... ... негізгі әдістерінің бірі – салықтар,
мемлекеттік несие мен ақша эмиссиясы ... ... ... ... ... ... бөлу-салықтар бюджет кірісінің басты үлесін қамтамасыз етеді
Бюджет табыстары ... ... ... ... ... ... олар ... тұлғалардың салықтарына халықтан алынатын салыққа,
заемдерге, мемлекеттік ... ... ... ... және тағы ... Алу ... ... – салықтық, салықтық емес, салық ...... ... құн ... табыс салығына, кіріс салығына
және тағы басқаға бөлінеді.
Қоғамның экономикада бюджеттік шығындардың ролі мен мәнін айқындау ... ... ... қарай жіктейді. Теория мен тәжірибеде бюджет
шығындарын жіктеудің бірнеше белгілері бар. Ең ... ... ... ... қолданылады, олардың ұлғайған ұдайы өндірісінің
барысына өсерін көрсетеді. Бұл ... ... және ... ... бөлінеді. Ақша каражаты бағытталатын қоғамдық қызмет саласын
көрсететін бюджет шығындарының қызметтік жіктелуінің мәні зор.
Ведомствалық жіктеуі- ... ... сай ... ... ... береді. Бюджет шығындарын бұлай ... ... ... ... ... ... үлкен
өзгерістерді көрсетеді.
Мақсаттық бағытына қарай жіктеу, яғни жұмсалуының нақты түріне ... ... ... қаражатын тиімді қолдану үшін алдын-ала жағдайын
туғызады, тиімді жүзеге асыру үшін ... база ... ... аумақтық жіктеу-Қазақстан Республикасының мемлекеттік
басқару деңгейіне сай бюджет шығындары мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... орталықтандырылған қорын жасаумен
және пайдаланумен байланысты бюджеттің ... ... ... ... ... Олар кұндық бөліністің жеке кезеңдерін
көрсетеді.
Екі ... ... және ... ... ... ... ... бар: кірістер мемлекетке қажетті қаражатпен қамтамасыз
етсе, ... ... ... ... мемлекеттік қажеттерге
бөледі.
Кірістер мен шығыстардың құрамы мен құрылымы мемлекеттің нақты
әлеуметтік ... ... ... ... асыратын іске асыру
бағыттарына байланысты соның ... ... ... ... ... нақты жағдайға сәйкес формалары мен әдістерін
пайдаланады. ... ... ... ... ... ... төлемдер болып табылады. Мысалы, бұрынғы Кеңес Одағында ... ... ... түсімдерінің басты көзі кәсіпорындар мен ұйымдар
пайдасынан алынатын төлемдер мен айналым салығының ... ... ... ... ... мәні жағынан салықтық түсімдер ... ... ... олай ... Сол ... 1991 ... ... түрде салықтар қатарына жатпағанымен іс жүзінде өнім мен оны
өткізу бағасының ... ... ... түрде халық төлейтін әлеуметтік
салықтандыруға (10%-ке дейін) бөлінген қаражаттар бюджетке түсетін. Халық
шаруашылығы дамуының ... ... ... ... кірісі
мыналардың есебінен қалыптасып отыр:
- қосылған құнға салынатын салық;
- акциздер;
- меншік ... ... ... ... мен
ұйымдардың, (соның ішінде шетелдік және бірлескен ... ... ... жер салығы;
- тіркелген (ренталық) төлемдер;
- құнды қағаздарйен жасалынатын операцияларға салынатын салық;
- Қазақстан республикасының мемлекеттік ішкі ұтыс ... ... ... ... ... Қысқа мерзімді қазыналық вексельдерді аукциондарда сатудан алынған
табыстар;
- Мемлекеттік мүлікті өткізуден түскен ... ... да ... ... ... ... мен салық алынбайтын
әртүрлі төлемдер;
- Сыртқы экономикалық қызметтен ... ... ... және
импорттық баж салығы, импорт ... ... ... ... ... сатудан түскен түсімдер).
Қазақстан Республикасы аумағында орналасқан барлық меншік формасындағы
кәсіпорындар, бірлестіктер мен ... ... ... ... ... ... сәйкес ұлттық валютамен
экспорттық және импорттық баж салықтарын ... ... ... және ... ... қаражат республикалық
бюджеттің кірісі құрамында ескеріледі: жер қойнауын қорғау және минералдық
шикізат базасын ұдайы толықтыру қоры, экономиканы ... жол, ... ... мемлекеттік, кәсіпкерлік қолдану және бірлестік,
табиғат қорғау қорлары.
Жергілікті бюджеттердің кірістері Қазақстан Республикасының ... ... және ... ақша ... ... республикасы азаматтарының шетел ... ... жоқ ... ... ... ... ... баж салығы, су
үшін төлем және табиғи ресурстаға салынатын салық, ... ... ... ... жергілікті салықтар мен алымдар ставкаларын жергілікті
әкімдер ... ... ... мен ... Қазақстан
республикасының мемлекеттік ішкі заемын орналастырудан түсетін түсімдер,
алымдар мен ... ... ... ... ... ... есебінен есептелінеді; республикалық бюджетке ... ... ... ... ... ... ... салықтар,
алымдар мен төлемдер бөлігінің мөлшерін Қазақстан Республикасының Жоғарғы
Кеңесі белгілейді.
Жергілікті бюджеттер- түсімдер мен ... ... ... қаржыландыру есебінен қалыптасып, конститутциямен, зандармен
және Қазақстан Републикасы Президентінің және ... ... ... ... ... ... асыру үшін жергілікті
атқарушы органдар белгілейтін ... ... ... ... ... ... шешімімен бекітілген әкімшілік -
аумақтық бөліністердің ақша ... ... ... ... ... ... әкімшілік - аумақтық бөліністердің бюджетін өздерінің
аумағына жұмыс ... ... ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау негізінде әзірлеп дербес атқарады. Жергілікті
атқарушы органдар тиісті қаржы жылына арналған бюджетті және өткен ... ... ... ... ... ... ... карап бекітеді.
Облыс бюджетін және аудандар мен қалалар бюджеттерінің ... ... ... ... органдар белгілеп, тиісті
жергілікті өкілді ... ... және ... мен ... бюджеттерінің
арасындағы кірістерді бәлудің тұрақты нормативтерін анықтауды және ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Респубикасының аумағында Қазақстан республикасы Президентінің
шешімімен, қажет болған жағдайда Қазақстан Республикасының мемлекеттің
барлық қаржы ... ... ... ... ... ... бюджет
қолданылған уақытта республикалық ... ... ... және ... ... ... ... күші тоқтатылады. Төтенше бюджеттің
қабылданғаны туралы Қазақстан республикасы парламенті дереу хабардар ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасында төтенше жағдайдың енгізілуі немесе ғаламдық таралу сипаты
бар, табиғи немесе техногендік ... ... ... ... келтірілген елеулі экономикалық және каржылық зиян төтенше
бюджетті енгізуте негіз болып ... ... ... ... обыс ... және аудандар мен
қалалар бюджеттерінің арасындағы кірістерді бөлудің жалпы нармативтерін
анықтауды тиісті жергілікті өкілді ... ... ... Жергілікті бюджеттердің кірістері (арнайы экономикалық аймақтардың
қаржы қорларына ... ... ... олар ... ... ... ... және бюджетке төленетін басқада міндетті
төлемдердің түсімдері:
-заңды түлғалардан алынатын ... ... ... ... арақ ішімдіктері-50%;
-шарап-50%;
-коньяктар-50%;
-шампан шарабы-50%;
-сыра-50%;
-күшейтілген ішімдіктер,күшейтілген шырындар мен бальзамдар-50%;
-шарап материалдары-50%;
-ойын бизнесі;
-жеке адамдардан алынатын табыс салығы;
-әлеуметтік салық;
-заңды және жеке тұлғалардың мүлкіне салынатын ... ... ... ... ... ... ... орай жергілікті бюджетке түсетін бөлігінде
өнім бойынша Қазақстан Республикасының үлесі;
-кәсіпкерлік қызметпен айналысатын жеке адамдарды тіркеу үшін ... ... ... ... ... үшін алынатын лицензиялық
алым;
-занды тұлғалларды мемлекеттік тіркеу үшін алынатын алым;
-аукциондық сатудан алынатын алым;
-рыноктарда тауарларды сату құқығы үшін алынатын ... және жеке ... ... ... рәміздерін өздерінің
фирмалық атауларында қызмет көрсету таңбаларында, тауар таңбаларында заңға
сәйкес пайдаланғаны үшін ... ... үшін ... ... ... үшін ... ... Салықтық емес түсімдер:
-коммуналдық меншік болып табылатын акциялардың пакеттерінен ... ... ... органдардың лотереяларын ... ... ... ... ... ... үшін ... сыйақылар
(мүдделер);
-жергілікті өкілді және атқарушы органдарға сондай-ақ жергілікті
атқарушы органдарға бағынышты ... ... ... ... ... ... ... органдарға бағынышты мемлекеттік мекемелер
көрсететін қызметтерді сатудан түсетін түсімдер;
-коммуналдық ... ... ... ... ... ... ... органдарға бағынышты мемлекеттік мекемелер заңға
сәйкес ұйымдастыратын ... ... ... ... түсетін ақша
түсімдері;
-жер учаскелерін жалға беруден түсетін түсімдер;
-қоршаған ортаны ластағаны үшін, қоршаған ортаны қорғаудың жергілікті
мемлекеттік қорларына-50% мөлшерінде ... ... ... ... өзге де ... ... жергілікті атқарушы органдарға ... ... ... ... ... заң ... ... әкімшілік
айыппұлдар мен санкциялар;
- Қазақстан республикасының заң актілерінде көзделген өзге де салықка
жатпайтын және басқа түсімдер;
в) ... ... ... ... ... ... өзін-өзі қамтамассыз ету үшін сатып алатын астықты
сатудан түсетін түсімдер;
2. Жеке және ... ... ... шет ... ... ... ... трансферттер;
3. Бұрын жергілікті бюджеттерден берілген кридиттер бойынша негізгі
борыштың өтемі;
Жергілікті бюджеттердің каражаты;
- мектепке дейінгі ... ... ... негізгі,
- жалпы орта, қосымша және кәсіптік білім беруді;
- әскери қызыметке тіркеу және шақыру жөніндегі шараларды;
- жергілікті деңгейдегі ... ... ... жүмыстарды;
- жергілікті жердегі құқық қоғау қызметін;
- халықка тегін медициналық қызымет көрсетудің кепілдік көлемін;
- жергілікті деңгейдегі арнаулы ... ... ... ... ... ... әлеуметтік бәсірелі көмек көрсетуді;
- жұмысты камту бағдарламасын;
- жергілікті деңгейдегі өнеркәсіп және обьектілер құрылысын;
- жергілікті деңгейдегі қоршаған ортаны қорғауға;
- ... ... ... ... ... ... елді мекендерді көркейтуді, кала жолдары мен көшелерінің құрлыстарын;
- жергілікті маңызы бар жолдарды пайдалану мен ... ... ;
- ... ... ... бюджетке берілетін ресми
трансферттерді;
- жергілікті атқарушы органдардың бұрыштарына қызымет көрсетуді;
- ... ... ... ... ... ... жұмсалады.
12-баптың 1 тармағында аталған ... ... ... ... ... ... мен оларға бағынышты мемлекеттік
мекемелерді ұстауға арналған шығыстар да ... ... ... бюджеттік бағдарламалардың әкімшілерін ұстауға
арналған шығыстар актілерімен бекітілген штат ... ... мен ... арналған шығыстардың норма типтері негізге ... ... ... ... жергілікті атқарушы органдар
республикалық бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... енгізуте құқылы;
-жергілікті бюджеттердің сыртқы эканомикалық қызымет пен байланысты
және ұлттық ... ... ... ... ... сәйкес
белгіленген қаражатты ұлттық валютаның бөлінген ... ... ... ... жұмсалады.
Қазақстан Республикасының үкіметі мен жергілікті атқарушы органдардың
резервтері ... ... ... үшін ... және
жергілікті бюджеттердің құрамында құралады. Қазақстан ... мен ... ... ... ... ... сот
шешімдері бойынша Қазақстан республикасы үкіметінің орталық және жергілікті
атқарушы органдардың резервтерінен қаражатты тиісті жылға арналған ... ... ... ... ... бөлу және ... Қазақстан Респубикасының үкіметі мен жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... ... шешімдері бойынша жүргізіледі.
Қазақстан респубикасы үкіметінің резервінің құрамында төмендегі тұрған
бюджетгерге несие беруге арналған ... ... ... ... ... ... атқарушы органдар
резервтерінің қаражатын пайдалану тәртібін ... ... ... мен ... ... ... белгілейді.
Қазақстан республикасының үкіметі мен ... ... ... ... ... бюджет көлемінің екі процентінен аспауға тиіс.
Масихаттың тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджеттерден бүрын
берілген ... ... ... ... ... және ... ... көлемі.
Аудандардың (қалалардың) әкімдері облыстық бюджет бекітілгеннен кейін
екі апта мерзімде бюджеттердің жобасын ... ... ... Ол екі апта ... ... ... ... туралы шешім
қабылдайды.
Тиісті маслихаттар тиісті қаржы жылына арналған жергілікті бюджетті
бекіткенге дейін 1-тоқсан ... ... ... ... ... ... ... жобасының 1/4 бөлігі мөлшерінде жүзеге асырылады.
Жергілікті атқарушы органдар жергілікті бюджеттерде ... ... ... беруге құқылы. Жиынтығында облыс ... ... ... ... бюджеттік кредиттер беруте құқылы.
Жергілкті атқарушы ... ... беру ... ... ... ... ... атқарушы органдардың заңды және жеке тұлғалардан, шет
мемлекеттерден Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... үшін ... қаражат алуға
құқығы бар. Жергілікті атқарушы органдардың ... ... заем алу ... ... органдардың бағалы ... ... ... ... ... ... ... алу туралы шешім қабыдау
заем шартгарын жасаудың және жергілікті атқарушы ... ... ... ... ... Республикасының заң актілерімен
белгіленеді. ... ... ... мен ... ... ... бір-бірінің міндеттемелері бойынша жауап берілмейді.
Жергіліісгі атқарушы ... ... ... ... ... бюджеттік қаражаттардың тиімді және ... ... ... ... ... қызмет көрсетуге
қазынашылық органдары жүзеге асырады.
Бөлінген ... ... ... сай ... ... ... органдарымен қаржыландыруды тоқтатуға немесе кері қайтарып
ауға құқығы бар.
Егер жергілікті атқарушы органдар бюджетті басқару барысында шығыстар
ұлғаятындай не төмен ... ... ... ... ... ... ... бұл бюджеттерге қаражат жоғары тұрған
бюджеттерден өтеледі.
Субвенциялар бөліну ... ... ... ... бойынша
шығыстары азайған жағдайда олардың субвенцияларының ... де ... ... ... ... ... мекемелерді
жергілікті бюджеттерден үстауға жол берілмейді.
Мысалы ... ... ... Қазақстан Облысының мысалын алып
қаралық. Қазіргі ... ... ... бірі ... ... оның ... жолдауларында айқындалған басымдылықтарды жүзеге
асыруына бағытталынған. Шын мәніне келгенде оны ... ... ... ... ... мемекеттік қаржылық тәртіпті қатаңдатып және бүкіл
барысын реформалауды талап етеді. Мысалыға облыс ... 2000 жылы ... ... оның ... 9,5 ... тенгесі субвенция болып келеді. Бірақ,
табыс бойынша болжамдық ... жүз ... ... ... ... толық түсімінде бюджеттік мекемелердің шығынының негізгі
баптары бойынша тұтынысын қамтамасыз ету өте ... ... ... ... ... 18 млрд.тенге құрайды. Әлі күнге ... ... ... ... ... базалық инфрақұрылымы мен тауары материалдық құндылықтардың
бұрынғы қорларымен күн ... ... ... бұл ... таусылды.
Барлық мекемелердегі жабдықтар тозды, және жұмсақ ... да ... ... ... тек 80 ... ғана жабады. Бірақ осы
қолдағы бармен жұмыс жасауымыз қажет.
Мемлекеттік бюджеттің шығыс бөлігі ... ... ... ... былай біріктендіріледі: халық шаруашылығын қаржыландыруға
бөлінетін қаржы ... ... 19 ... ... әлеуметтік - мәдени
шараларды қаржыландыруға бөлінетін қаржы- 6 пайыздан ... ... ... мемлекеттік үкімет, мемлекеттік басқару, сот органдарымен
прокуратураны, құқық қорғау органдарын ... ... ... бір ... ... ... ... қорын құрауға,
мемлекеттік борышты ақтауға және басқаларға жұмсалады.
Республика бюджетінің шығыс бөлігінің құрамы мен ... ... ... ... ... ... шараларды қаржыландыруға 6,4
% мемлекеттік үкімет органдарын, сот органдарын және прокуратураны ... %. ... ... құру және ... ... ... шығындар
қарастырылады. Халық шаруашылығын және әлеуметтік — мәдени ... ... ... ... субвенция формасында төменгі
бюджеттерге жіберіледі.
Кірістер мен шығыстардың тәптіштелген ... мен ... ... ... ... ... бұл ... қаржы
органдардың бүкіл бюджеттік қызметінің негізін қалайтын бюджеттің кірістері
мен шығыстарының жүйеленген экономикалық топтамасы.
Бюджет жіктемесі мемлекеттің экономикалық және ... ... ... мен ... ... мен ведомствалар,
ұйымдар мен мемлекеттердің қаржы жоспарлары бюджеттің байланысын қамтамасыз
етеді, жеке сметалар мен ... ... ... ... ... ... ... береді, жиынтық жоспарлар мен ... ... ... ... жіктемесінің бөлім, тарау және ... ... ... ... бөлімдер кірістердің (қосылған құнға салынатын
салық, халықтан алынатын мемлекеттік салықтар және тағы ... ... ... ... ... ие: ... ... құнға салынатын салық"
бөлімінде тараулар өнім өндіретін және осы салықты арнайы бөлімдер бойынша
төлейтін ... ... ... ... ... ... кірістерін есептейтін бөлімде импорт және экспорт баж салықтары,
тауар айырбасы операцияларынан ... ... ... операцияларынан
түсетін түсімдерге және тағы басқа тарауларға бөлінеді.
Шығыстар жіктемесінде бөлімдер ... ... ... ... 100 ... ... ... 150 бөлім "сыртқы
экономикалық қызметпен байланысты шығындар", 200 бөлім "ағарту", 201 бөлім
"мәдениет және бұқаралық ақпарат ... және тағы ... ... ... ұйымдар мен кәсіпорындар бір тұрпатты мекемелер, сондай-ақ
шығындар мен ... ... ... ... ... ... мен ... үшін кірістерді есептейді және бөлімдер мен тараулар
тұрғысынан шығындарды қаржыландыру тараулар бойынша ... ... мен ... қаржыландыру шығындардың жеке
түрлерін анықтайтын баптар бойынша жүргізіледі: еңбек ақы қоры (еңбекке ... ... ... кеңсе және шаруашылық шығындары, ... алу ... ... ... ... ... және тағы
басқалары.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... қалыптасатын қатынастарды реттейді, республикалық ... ... ... ... және ... ... ... тәртібін айқындайды. Бюджет мемлекеттің орталықтандырылған
ақшалай қоры, заңмен немесе жергілікті үкметті ... ... Заң ... ... ... ... төлемдерден басқа да
міндетті төлемдерден, капиталмен жүргізген операциялар табысының, салықтық
және ... да ... ... және ... өз ... ... етуіне тағайындалған ақшалай қор болып келеді.
Бюджеттік алу — облыстық бюджеттермен және ... ... ... республикалық бюджетке заңмен айқындалған соммада берілетін
заңды трансферттер немесе жергілікті ... ... ... ... және кала ... ... ... берілетін заңды
трансферттер.
Бюджеттік жіктелу - қызметтік, ведомстволық және экономикалық сапасы
бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және ... ... топтамалары болып келеді. Облыс бюджеті — бір-
бірінің арасындағы өзара ... ... ... жасалған
облыстық, халалық және аудандық бюджеттің жиынтығы. Бюджеттік бағдарлама -
айқын бір мемлекеттік ... ... ... іс ... жиынтығы.
Бюджеттік процедура — бюджетті жасау, қарау, бекіту, ... ... ... ... ... ... ... органдар мен қызметтік
тұлғалардың қызметтерін заң өкілдерімен белгілеу.
Үкіметпен кепілдендірілген қарыз - ... ... ... бар, ... бір уақытта игерілген сома және қайтарылмаған,
өтелмеген заемдар.
Мемлекеттік ... ...... және ... ... ... құнды қағаздарын және Қазақстан республикасы ұлттық
банкінің құнды қағаздары.
Мемлекеттік бюджет- бір - ... ... ... ... ... ... жиынтығы.
Бюджеттер тапшылығы — шығыстар көлемінің бюджеттен қайтарымды ... ... ... ... ... ... ... асып
кетуі. Бекітілген республикалық бюджет тапшылығының мөшері ұлттық валютамен
және ішкі жалпы өнімге қатысты процестен, ал жергілікті ... ... ... көрсетіледі.
Бюджет кірістері- салықтардан, алымдар мен бюджетке төленетін басқа да
міндетті төлемдерден алынатын түсімдердің салыққа ... және өзге ... ... бюджетке қайтарылмайтын негізде келіп ... ... ... ... ... ... бюджеттер — облыстық ... ... ... ... ... ... (аудандық маңызы бар қалалардан басқа)
қала аудандарды қоспағандағы, аудандардың бюджеттері; жергілікті атқарушы
органдардың қарыз ауыл — ... ... және ... ... ... аткарушы органдардың шарты немесе бағалы қағаздарды нысанадағы
заемдарда тарту, алу, ... ... ... және өтеу ... профициттік пайдалану — ... ... ... ... ... профицитінің заем қаражаттары түсімі шегерілген көлемі.
ІІ. Бюджеттің табысы мен шығысының экономикалық талдауы
2.1. Мемлекеттік бюджеттің табысы мен шығысының ... ... ... бұл ... өкімет органдарының қызметін
қамтамасыз ету үшін ... ... ... және ... ... жоспары. Мемлекеттік бюджет республикалық және жергілікті бюджеттерді
біріктіреді.
Бюджеттің табысы — салық және салыққа жатпайтын түсімдер мен ... ... ... ... ... түсетін капиталмен
жасалған операциялардан ... ... ... ... табысы:
- Салық түсімдерінен:
-занды тұлғалардан алынатын табыс салығы
-жеке тұлғалардан алынатын табыс ... ... құн ... ... ... ... салығы
- Салыктық емес түсімдер
- Капитал операцияларынан түскен табыс
- Алынған ресми трансферттер
- Бюджеттен бұрын ... ... ... ... ... ... мен ... Жалпы сипаттағы мемлекеттік қызметтер
- Қорғаныс
- Қоғамдық тәртіппен қорғаныс
- Білім беру
- Денсаулықсақтау
- Әлеуметтік ... және ... ... ... спорт және
ақпарат
-Отын —энергетикалық кешен және жер қойнауын пайдалану
-Тұрғын үй- коммуналдық шаруашылық
-Ауыл су, орман, балық шаруашылығы және қоршаған ортаны ... ... ... және жер ... ... Көлік және байланыс
- Экономикалық қызметтерге байланысты басқа да қызметтер
- Борышты ... ... ... ... беруге жұмсалады.
Осы аталған бөлімдердің мемлекеттік бюджет бойынша ... ... ... ... ... қаржы жүйесі
Мемлекеттік бюджеттің орындалуы
Млн.тенге
|Көрсеткіштер ... ... |
| | ... |
| |2004 |2005 |2006 |+,- |% ... |398592 |598746 |746612 |147866 |124,6 ... |392950 |587026 |733660 |146634 |124,9 ... ... |330267 |524026 |635792 |111766 |121,3 ... ... | | | | | ... ... алынатын табыс салығы |54759 |163529 |169048 |5519 |103,4 ... ... ... ... ... |35329 |51016 |68574 |17558 |134,4 ... салық |70463 |99082 |124284 |25202 |125,4 ... құн ... |89030 |115159 |159913 |44754 |138,8 ... |18956 |19285 |21830 |2545 |113,2 ... ... |24537 |26693 |33472 |6779 |125,4 ... ішінде: | | | | | ... ... |15210 |14763 |20944 |6181 |141,9 ... салығы |4644 |5506 |5454 |-52 |99,1 ... емес ... |26896 |38602 |72505 |33903 |187,2 ... операцияларынан түскен табыс |35787 |24379 |25363 |984 |104,0 ... ... ... |2629 |3196 |233 |-2963 |7,2 ... бұрын берілген несие бойынша |30313 |8511 |12719 |4208 |149,4 ... ... өтеу | | | | | ... мен ... |468423 |602024 |759610 |157586 |126,2 ... |447426 |576182 |726016 |149834 |126,0 ... ... | | | | | ... ... ... ... |28856 |35114 |50772 |15658 |144,6 |
|Қорғаныс |17198 |20379 |32481 |12102 |159,4 ... ... ... |32507 |47738 |64319 |16581 |134,7 ... беру |78491 |84668 |106419 |21751 |125,7 ... сақтау |44825 |54323 |62323 |8000 |114,7 ... ... және ... |171065 |186715 |15650 |109,1 ... | | | | | ... спорт және ақпарат |12237 |17487 |18076 |169228 |103,4 ... ... ... және жер | | |5500 |5500 |100,0 ... ... | | | | | ... үй-коммуналдық шаруашылық |6012 |22106 |30454 |8348 |13,8 ... су, ... ... ... және |6944 |11441 |23168 |11727 |202,4 ... ортаны қорғау | | | | | ... ... ... және жер |2867 |7191 |4771 |-2420 |66,4 ... ... | | | | | ... және ... |12865 |37804 |44212 |6408 |116,9 ... ... ... |26118 |31325 |59042 |27717 |188,5 |
|басқа да қызметтер | | | | | ... ... ... ... |19442 |35541 |37764 |2223 |106,2 ... беру |20997 |25842 |33594 |7752 |129,9 ... тапшылығы (артуы) |-69831 |-3278 |-12998 |-9720 | ... %-бен |3,5 |-0,1 |-0,4 | | ... ... ... ... ... ... бюджеттің
2000 жылмен 2001 жылдың көрсеткіштерін салыстыру ... ... ... ... 24,6 ... ... ... бөлігінің тиісінше
26,2 пайызға артқанын көруімізге болады.
Мемлекеттік бюджеттің түсімі мен шығысының салыстырмалы көрсеткіші
Бірақ бюджет тапшылықта, яғни ... ... асып ... ... ... ресми трансферттің 92, 8 пайызға кемуінен, шығыс
бөлігінің едәуір аргуынан ... ... ... ... табысы мен шығысының
экономикалық талдауы
2.2.1. Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің қалыптасуын талдау
Облыс экономикасындағы оң ілгерушіліктер облыстық бюджеттің кірісі мен
шығыс бөліктеріне де игі ... ... ... ... ... ... өндіру 2000 жылы өткен жылмен
салыстырғанда 36,9 пайызға өссе, 2001 жылы өсім 17,6 ... ... ал ... нақты өнім көлемінің индексі 2001 жылмен салыстырғанда 124 пайызды
құрады. Тиісінше облысымыздың бюджетінің кіріс ... 2000 жылы 1999 ... 60,5 ... 2001 жылы 1,2 ... ... ... ... кіріс
бөлігі 2002 жылы 22,6 пайыз өсіммен ... 2001 ... ... ... 1999 жыл ... салыстырғанда корпорациялық табыс
бойынша 81,6 пайыз, меншік табыс салығы бойынша —66,5 пайыз, әлеуметтік
салық бойынша 60,4 ... ... өсім ... ... 2001 ... ... дамытуға бағытталғандығын атап өту керек. Облыстың
жергілікті атқарушы органдары салық салу ... ... және ... ... ... ... етуде елеулі шараларды жүзеге асыруда.
Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасында 2001
—2002 жылдары шағын ... ... мен ... мемлекеттік
бағдарламасы туралы" Жарлығында алға қойылған міндеттер ... ... ету, ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау мен қорғау
мәселесіндегі ролін арттыру, шағын кәсіпкерліктің ... ... ... беру ... табылады.
Шағын кәсіпкерлікті дамыту барысында жасалған талдаулар көрсеткеніндей,
бұл бағыттағы жүмыстар серпімді ... ... ие ... өзінің игі жемісін
беруде және халықты жұмыспен қамту арқылы ... ... ... ... ... негіз болып отыр. Жаңа кәсіпорындар
мен жұмыс орындарын ... ... ... кәсіпкерлік халықтың едәуір
бөлігін жұмысқа тартты және қызмет көрсету түрлерінің өсуіне ықпал жасады.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... және дамыту
бағдарламасының негізгі шараларын жүзеге асырудың нәтижесінде 1999 жыл мен
2002 жыл ... 657 ... ... ... ... 856781,0 ... ... бөлінді.
Облыс бюджеті әлеуметтік -экономикалық саясаттың басым бағыттарына
негізделген. Әлеуметтік сала ... әр кез ... ... ... ... ... көп ... болып саналады, олардың басым бөлігі ... ... ... ... үш жылда үш есеге дерлік ұлғайды. Мұның
өзі бюджеттік ... ... ... ... төлеуге,
тамаққа, дәрідәрмекке жұмсалатын шығындарды арттыруға, сонымен ... ... ... денсаулық сақтау, мәдениет пен спорт
саласының материалдық - ... ... ... ... ... 1999 жылы ... ... саласының шығыстары 2,8 млрд. тенгені
құраса, 2002 жылы бұл ... 2 ... ... 5,7 ... аса ... құрады.
Денсаулық сақтау қызметкерлерінің ай сайынғы орташа ... ... үш ... 68 пайыз жуық мөлшерде өсіп, 2002 жылы 8756 тенгені құрады, ... ... ... 12320 ... ... ... 29 ... артты.
2000-2001 жылдары емдеу — прафилакткалық мекемелерінің жайларын күрделі
жөндеуге, қазіргі заманғы құрал — жабдықтар мен санитарлық ... ... ... Тек 2000 жылы ... ... ... ... құны
329,0 млн. тенге тұратын бірегей медициналық ... ... ... оның
ішінде: қатерлі ісік ауруларын емдейтін гамма- сәуле терапиясының ... ... ... ... ... ... және
гнекологиялық аппаратуралар. Сондай- ақ қалалық бюджет қаржысының есебінен
құны 140 млн.тенгелік компьютер ... ... ... ... 2 ... ... қатарына тағы 95 автомашина қосылды, оның 85-і
бюджет қаржысы есебінен алынды. Бұл көліктің 95 ... ... ... ... ... Елбасымыздың Жарлығымен 2002 жылдың Денсаулық
жылы болып жариялануына байланысты 1996-1998 ... ... ... жабылып қалған фельшерлік —амбулаториялық пунктерді
қайта ашу жоспарланып отыр. Жыл басынан бері жаңадан 7 ... ... 12 ... ... ... ... жөндеу жұмыстары
жүргізілуді.
Бюджет қаржысының 50 пайызға жуығы білім мекемелерін ұстауға жұмсалады.
Егер 1999 жылы бюджет 6,4 ... ... биыл ол 2 ... ... 13
млрд.тенгеге дейін өсіп отыр. Білім беру ... ... ... ... 1999 ... ... 57 пайызға өсті. 2002 жылы
жалақының көтерілуі есебінен айлық еңбекақы 11003 ... оның ... 13690 ... ... Президентінің үстіміздегі жылдың сәуір айында Қазақстан халқына
Жолдауына білім беру жүйесіндегі ... ... ... ... ... ... атап көрсетті. Еліміз үшін мұғалім мәртебесін
арттыру ең алдымен ауылдық жерде арттыру, ең өзекті мәселе бірінші кезекте
мұғалім ... ақы ... ... шешу ... 1999 жылы ... ... саны 935 ... биыл 967-ге жетіп
отыр және оларда 544740 оқушы білім алуда. 2001 жылы облыстағы ... ... ... ... үшін жаңа ... ... оған
облыстық бюджеттен 310 млн. тенге бөлінді. Сонымен бірге 2002 жылы 310 млн.
тенге бөлу ... ... ... ... парталар мен тақталар алынды.
Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауында ... ... таза ... өмір ... ... ... қызмет көруге
ұмтылатындығы айтылған. Бұл ретте таза, сапалы суды ... ... ... ... ... ... таза да ... ауыз сумен
қамтамасыз етуге күрделі жағдай ... ... ... ... ең ... су
құбырлары мен жүйелерінің тұрақты және мінсіз жұмыс істеуіне байланысты.
ал, олардың әбден тозығы ... ... су ... ... ... ... ... мен вирусты гепатитті тарату көзі ... ... ... ... ... ... мен ... Төлеби,
Отырар, Қазығұрт, Түлкібас, Ордабасы аудандарында ауру жиі ... ... да осы ... ... шешу үшін ... ... сәуір
айынан бастап, облыс әкімі Б Сапарбаев бекіткен ... су" ... ... ... ... Бүгінгі таңда облыстағы 897 елді
мекеннің 402 ... ... ... бар, ... 495 елді ... ... ... көздері жоқ. 402 елді мекеннің 265 су
құбырларымен 100 пайыз қамтамасыз етілген, қалған 69 сумен ... ... мен су ... ... ... су ... ... тағы басқа себептерге байланысты ішінара қамтамасыз етіліп
отыр. 402 су ... ... 5 ... ... ... ... Қазығұрт ауданының Бейнеткеш ауылындағы су
құбырлары жүйесін қайта құрылымдауға 6,0 млн. ... ... ... ... ... ... 10,0 млн. ... Бәйдібек ауданының Шаян
аулында су қорын жинақтайтын 2 резервуар. Құрылысына 9,0 млн. тенге сондай-
ақ Шардара ... су ... ... 5,0 млн. ... ... ... ... су қорғау шараларына 50 млн.тенге, оның ішінде
жабық суландыру жүйелерін ... ... ... ... ... жүзеге асыруға 17 млн. тенге қарастырылған.
Облыс әкімшілігінің Оңтүстік Қазақстан облысын 2000-2002 жылдары дамыту
бағдарламасын жүзеге асыру жөніндегі іс-қимыл жоспарын ... ... ... мен ... көріктендіруте бөлінетін қаржының көлемі
жылдан-жылға артып келеді. Мысалы 2001 жылы ... мен ... ... ... ... 316983 мың тенге бөлінді. Бұл 1999 жыл
бөлінген қаржыдан 4 есе, 2000 жылғыдан 23 пайыз ... жыл жол ... ... ... ... ... ... мен оны күтіп ұстауға 2001 жылы 485 ... ... бұл ... салыстырғанда 4 есе артық. Облыс бойынша ... ... ... ... қарқынмен жүргізілген. Түркістан
қаласының 1500 ... ... ... ... Түркістан қаласында 1999
жылы коммуналдық меншік құрылыстары басталды. Атап ... ... 1999 ... ... 69,8 млн. ... 2000 жылы 4910 млн. тенге бөлінді. Сонымен
бірге 2001 жылы ... ... мен ... ... ... ... объектілеріне барлығы 1018,5 млн. тенге бөлінді.
Үстіміздегі құрылыс ... ... 794,2 млн. ... ... жылы ... ... ... орай облыстық туберкулез
диспансерінің, қатерлі ісік ауруларыны диспансерінің құрылыстары ... жылы ... ... 67 млн. ... ... 150 ... Темірлан ауылында 10 млн. ... ... ... бюджетінің көлемі соңғы 148,6 пайызға артып отыр. Мұның өзі
бюджеттік мекемелер ... ... ... төлеуге, тамаққа,
дәрідәрмекке жұмсалатын шығындарды арттыруға, сонымен бірге мемлекеттік
органдардың, білім, денсаулық ... ... пен ... ... - техникалық базаларын нығайтута мүмкіндік береді.
Осы аталған бюджеттің табысын ескере ... ... ... ... ... ... келетін болсақ, 2002 жылында
33172797,4 мың тенгені құраған, болжамнан 16,9 пайыз артық ... ... ... бюджетке —15480134,1 мың тенге, немесе 134 пайыз;
- жергілікті бюджетке 17692663 мың тенге немесе 104 ... ... ... ... ... ... ... жылы 2001 салыстырғанда мемелекеттік бюджет 136,2 ... ... 137,7 ... жергілікті бюджет 136,1 пайыз орындалып
отыр.
Бюджеттің орындалуының кіріс бөлігіне келетін болсақ, 2002 жылы ... және ... емес ... мен ... ... ... ... мен салықтардың барлығы- 33172797,4 мың тенге, ... ... - ... ... алынған салықтар- 7276365,1 мың тенге, (129,3%);
- жеке тұлғалардан алынған салықтар- ... мың ... ... ... ... ... мың ... (101,7 %);
- мүлік салығы-782773,7 мың тенге, (112,1%);
- жер салығы —331144,0 мың ... (83,0 ... ... салынатын салық — 305750,0 мың тенге, (95,6%);
- ... ... 6155958 мың ... ... ... баж- 170638,4 мың ... (100,5%);
- салықтық емес түсімдер - 404022,8 мың тенге, (88,5%);
- капитал операцияларынан түскен түсімдер — 274360,6 мың ... ... ... мен ... ... ... мың ... салыстырғанда – 104,8 %:
- жеке тұлғалардан алынған салықтар- 2656696,5 мың теңге,
(103,0%);
- әлеуметтік салық- 6456900,5 мың теңге, (101,7%);
- ... ... 782773,7 мың ... (112,1%);
- жер салығы- 331144 мың теңге, (83,0%);
- көлік құралдарының ... 305750,0 мың ... ... ... ... мың ... ... мемлекеттік баж- 170638,4 мың теңге, (100,5%);
- барлық салықтық түсімдер- 17281566,3 мың теңге, ... ... ... емес ... мың ... ... операцияларынан түскен түсімдер- 273161,3 мың теңге,(115,3%).
Облыс бюджетінің орындалуы
Мың тенге
|Көрсеткіштер ... |
| |2004 |2005 |2006 |
|I ... ... |25804479 |31883983 |
|Кірістер ... ... ... |
|Соның ішінде: | | | ... ... ... |12221382 |17281566 |
|Салықтық емес түсімдер |274142 |550060 |137936 ... ... | | | ... |28550 |225116 |273161 ... ... ... |8274039 ... ... ... несиелік | | | ... жабу |300855 |347209 |384531 ... ... ... ... ... ... |
|Шығыстар ... ... ... ... ішінде: | | | ... ... | | | ... ... |873699 |833712 |920472 ... |263865 |381391 |498577 ... ... ... |920524 |875828 |1049920 ... |8412773 ... ... ... ... |4842667 |4408780 |5991057 ... қамсыздандыру және | | | ... ... |1672452 |3781294 |4675631 ... үй ... |606973 |943289 |384025 ... спорт, туризм және ақпараттық| | | ... |1878143 |826232 |9905814 ... су, ... ... | | | ... және ... | | | ... ... |13187 |282296 |275849 ... және ... |10000 |12900 |55544 ... және ... |580908 |655607 |560179 ... |734435 |1556595 |2660169 ... |805441 |264573 |193325 ... ... тапшылығы (артуы) |-319994 |183140 |-87180 |
| | | | ... ... ... және ... емес ... ... бөлігі
көбейгенін көруімізге болады. Себебін, жоғарыда атап ... ... ... ... Қазақстан облысы бойынша келтірілген кестеден бюджет
тапшылығы 2000 жылы ... ... ... Негізгі себеп, 1999 жылғы
өндіріс салалары мен кәсіпорындардың шаруашылық қызметтерінің қиыншылық
жағдайына, баға ... ... ... ... ... мен материалдардың
қымбаттауынан болып отыр. Облыс әкімі шешімімен осы шаралардың негізінде
бірнеше міндеттемелер мен жұмыстар атқарылды орта және ... ... жеке және ... шаруашылық негізіндегі меншік иелеріне мемлекекттік
қарызды ... ... ... көздеді.
Бюджет қаражатын жұмсаудағы ерекше бағыттың бірі әлеуметтік сипаттағы
төлемдерді қамтамасыз етіп, ... ... ... ... Бұл ... бюджеттің жұмсауының шығыс бөлігінің 2/3 құрап
отыр. Әлеуметтік саланың ... ... ... 84 пайызын құрайды, оның
ішінде білімге деген жұмсалу- 23,6 ... ... ... мен әлеуметтік
қамқамтамасыз ету- 35,1 және мәдениет саласындағы қызмет ... Бұл ... ... ... пен ... бірқалыптылыққа
денсаулық сақтау мен білім саласындағы кейбір қызметтерді жеке секторға
беру арқылы қол жеткізуге ... ... 2005 жыл мен 2006 ... ... ... жұмсалымдар
мен кірістердің артуы мен кемуін, ауытқуын жәке ... ... ... Президентінің “Ішкі және сыртқы саясаттың 2003 жылғы
негізгі бағыттары туралы” Қазақстан халқына жолдаудағы ... ... үшін ... ... ... ауылддар мен селоларды дамытуға кең ауқымды
бағдарламасы белгіленіп отыр. 2002 жылы бюджеттің орындалуының ... ауыл ... ... ... ... ... қаржы 2,3%
кеміген осы бағытта жоғарыда атап ... 2003ж ... таза ... ету, ... ортаны ластамауға аса көңіл бөлінуде. Сонымен
қатар, автомобиль жолдарының құрылысы мен қайта ... ... ... ... ... ... қаржы арттырылатын болды.
Облыс бюджетінің орындалуы мен өсу қарқыны
| ... ... ( мың ... ) |Өсу қарқыны |
| | 2005 | 2006 | +,-| % ... ... ... |6079504 |123,5 ... ... ... |466105 |136,1 |
|Соның ішіеде : | | | | ... ... ... ... |5060184 |141,4 ... емес ... |550060 |137936 |-412124 |25,0 ... операцияларының | | | | ... |225116 |273161 |48045 |121,3 ... ... ... ... ... |1346077 |110,8 ... негізгі несиелік | | | | ... жабу |347209 |384531 |37322 |110,7 ... ... мен ... ... ... |6349824 |124,7 |
|Шығыстар ... ... |6421072 |125,3 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... |833712 |920472 |86760 |110,4 ... |381391 |498577 |117186 |130,7 ... ... ... |875828 |1049920 |174092 |119,8 ... ... ... |2914109 |126,9 ... ... |4408780 |5991057 |1582277 |172,5 ... қамсыздандыру және | | | | ... ... |3781294 |4675631 |894337 |123,6 ... үй ... |943289 |384025 |-559264 |40,7 ... ... ... және | | | | ... ... |826232 |990514 |164282 |119,8 ... су, ... ... | | | | ... және ... | | | | ... ... |282296 |275849 |-6447 |97,7 ... және ... |12900 |55544 |42644 |430,5 ... және ... |655607 |560179 |-95428 |85,4 ... |1556595 |2660169 |1103574 |170,8 ... |264573 |193325 |-71248 |73,0 ... ... ... |183140 |-87180 | | ... | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінгің табысын
экономикалық талдауы
Бюджеттің табысы- салық және салыққа жатпайтын түсімдер мен алымдар көлемі,
сондай- ақ қайтарылмайтын негізде ... ... ... ... ... табыстар жатады. Сонымен қатар, ресми ... ... ... ... ... іске ... байланысты
бюджетті қолдау немесе халықаралық ұйымдар өтеусіз аударатын қаражаттар.
Оңтүстік Қазақстран бюджетінің облысының табыстары 3 бөлімнен:
1. Кірістерден:
- салық ... ... ... ... ... ... ... Несиелерді қайтарудан тұрады.
Бюджеттің 1-бөлімі: Кірістердің салықтық түсімдері:
- кірістерге салынатын табыс салығы;
- жеке табыс салығы;
- төлем ... ... жеке ... ... ... қызметпен айналысатын жеке тұлғалардан алынатын ... ... ... бір жолы ... ... жүзеге асыратын жеке
- тұлғалардан алынатын жеке табыс салығы;
- ... ... ... ... және қызмет көрсетуге салынатын салықтар;
- акциздер;
- Қазақстан Республикасының аумағындағы өндірілген арақ;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... өндірілген сыра;
- Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген темекі сүзгілі;
- Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген, құрамында
темекі бар басқа да ... және ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген шарап материалдары;
- құмар ойын бизнесі;
- арнайы жабдықталған стационарлық бекеттерден ақырғы тұтынушыға
сатылатынан басқа , ... ... ... ... ... ... );
- арнайы жабдықталған стационарлық бекеттерден ақырғы тұтынушыға
сатылатыннан басқа, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... және ... ... ... үшін төленетін төлемдер;
- басқа да салықтар;
- жергілікті ... ... ... ... да ... түсімдер.
Салықтық емес түсімдер:
- кәсіпкерлік қызмет пен меншіктен түсетін кірістер;
- заңды тұлғалардан және ... ... ... салыққа жатпайтын
түсімдер,
- жергілікті өкілді органдардың шешімдері бойынша бекітілетін мемлекеттік
латореядан түсетін мемлекеттің кірістерінің түсімдері;
- айыппұлдар мен санкциялар бойынша ... ... ... ... ... ... заңдарды бұзғаны үшін
- төленетін түсімдер;
- салықтық емес басқа да түсімдер
- табиғатты пайдаланушылардан келтірілген зиянның ... ... ... ... ... ... аңшылықтың және балық аулаудың
тәркіленген құралдарын ,заңсыз олжаланған
- ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың жоғары тұрған органдаынан түсетін;
- Республикалық бюджеттен түсетін трансферттер:
- ағымдағы;
- күрделі;
- субенциялар;
- мақсатты ... ... ... ... ... ішкі ... қайтару;
- заңды тұлғаларға жергілікті бюджеттен берілген несиелерді қайтару;
- шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін ... ... ... ауыл ... ... ... ... несиелерді қайтару;
- экономика салаларын қолдау және дамыту үшін берілген
- несиелерді;
- басқа да ... ... ... ... ... орындалуы мен өсу қарқыны
|Көрсеткіштер ... ... |Өсу ... |
| |2004 |2005 |+,- |% |
|I ... ... ... |6079504 |123,5 |
|Кірістер ... ... |466105 |136,1 ... ... | | | | ... ... ... ... |5060184 |141,4 ... емес ... |550060 |137936 |-412124 |25,0 ... ... | | | | ... |225116 |273161 |480445 |121,3 ... ... ... ... ... |1346077 |110,8 ... негізгі несиелік | | | | ... жабу |347209 |384531 |37322 |110,7 ... ... 2001 ... ... көрсеткіштерін салыстыру
арқылы облыс бюджетінің табысының ... жылы ... ... көруге болады. Артуына кірістер 36,1 пайызға, соның ішінде
: салықтық түсімдердің 41,4 ... ... ... ... ... арнайы трансферттік алымдар 10,8 пайызға, берілген негізгі
несиелік қарыздарды жабу 10,7 пайызға ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысы бюджетінің шығыстарын экономикалық талдауы
Оңтүстік Қазақстан облыстық ... ... ... бөлім: шығындар:
Жалпы сипаттағы мемлекеттің қызметтер:
- мемлекеттік басқарудың жалпы функцияларын орындайтын ... және ... ... ... ... әскери мұқтаждықтар;
- төтенше жағдайлар жөніндегіжұмыстарды ұымдастыру.
Қоғамдық тәртіп және қауіпсіздік:
- құқық қорғау қызметі;
- жеке ... ... және ... ... ету жөніндегі қызмет.
Білім беру:
- мектепке дейінгі тәрбие және оқыту;
- жалпы бастауыш, жалпы ... ... орта ... ... ... ... білім беру;
- орта кәсіби білім беру;
- қосымша ... ... ... ... беру ... өзге де ... сақтау:
- кең биімді ауруханалар;
- халықтың денсауллығын қорғау;
- мамандандырылған медициналық көмек;
- емханалар;
- медициналық көмектің басқа да түрлері;
- денсаулық сақтау саласындағы өзге де ... ... және ... ... ... қамтамасыз ету;
- Әлеуметтік көмек;
- Әлеуметтік қамтамасыз ету және әлеуметтік көмек саласындағы басқа
да қызметтер.
Тұрғын үй- ... ... ... үй ... ... және ақпараттық кеңістік:
- мәдениет саласындағы қызмет;
- спорт және туризм;
- ақпарттық кеңістік;
- мәдениет саласындағы қызмет, ... және ... және ... ... ... да ... орман, балық шаруашылығы және қоршаған ортаны қорғау:
- ауыл шаруашылығы;
- су шаруашылығы;
- қоршаған ортаны қорғау;
- ауыл ... су ... және ... ортаны қорғаудағы
өзге де қызметтер.
Өнеркәсіп және құрылыс:
- Құрылыс.
Көлік және байланыс:
- автомобиль көлігі;
- ... және ... ... ... ... ... ... несиелер жатады.
Облыс бюджетінің шығыстарының орындалуы мен өсу қарқыны
|Көрсеткіштер ... (мың ... |Өсу ... |
| |2005 |2006 |+,- |% ... мен ... ... ... |6349824 |124,7 |
|Шығыстар ... ... |6421072 |125,3 ... ... | | | | ... маңыздағы мемлекеттік | | | | ... |833712 |920472 |86760 |110,4 ... |381391 |498577 |117186 |130,7 ... ... қорғаныс |875828 |1049920 |174092 |119,8 ... ... ... |291409 |126,9 ... |4408780 |5991057 |1582277 |172,5 ... ... | | | | ... ... ... |3781294 |4675631 |894337 |123,6 ... үй ... |943289 |384025 |-559264 |40,7 ... ... және | | | | ... ... |826232 |990514 |164282 |119,8 ... балық шаруашылығы | | | | ... ... ... ... |282296 |275849 |-6447 |97,7 ... және ... |12900 |55544 |42644 |430,5 ... және ... |655607 |560179 |-95428 |85,4 ... |1556595 |2660169 |1103574 |170,8 ... |264573 |193325 |-71248 |73,0 ... ... 2001 ... 2002 ... ... ... обылыс бюджетінің шығыстарының ... жылы ... ... ... болады.Шығыстар 25,3 пайыз, соның ішінде:жалпы
маңыздағы ... ... ... 30,7 ... ... қорғаныс 19,8 пайыз,
білім беруге 26,9 пайыз,денсаулықсақтау 72,5 пайыз,әлеуметтік қамсыздандыру
және әлеуметтік ... 23,6 ... ... ... ... және ... 19,8 ... жұмсалымдар артқанын көруге болады.
Талдау барысында ауыл су, орман, балық шаруашылығы және қоршаған
ортаны ... ... 2,7 ... кемігендігін ескере отырып ... осы ... ... ... ... ... атап ... табысы мен шығысын талдй ... ... ... ал
баланстылықты қамтамасыз ету жолдарын келесі бөлімде қарастырдым.
III.Бюджеттің кірістері мен шығыстарының теңестірілуі мен басты бағыттары
3.1. Бюджеттің кірістері мен шығыстарының ... ... ... ... ... ... ... құқықтық нормаларға негізделген ... ... ... ... ... бюджет жиынтығында мемлекеттік бюджетті
құрайтын республикалық бюджетпен жергілікті бюджеттер дербес ... ... ... ... ... ... деңгейінің өзара
байланысына негізделген және оларды әзірлеу, қарау,бекіту, атқару, бақылау
тәртібімен сондай- ақ ... және ... ... ... есеппен қамтамасыз етіледі.
Бюджеттік процес мемлекеттік кірістері мен шығыстарын баланстайды,
теңдестіреді. Бірақ қазіргі кезде ... ... ... ... оның ... мен ... ... тез өсуде. Оның
себептері көп, ... ... ең ... ... сан түрлі
салаларындағы мемлекет рөлінің үздіксіз артуы, оның экономикалық ... ... ... ... ... өсуі және ... ... Бюджеттік шығындардың көбеюі салық түсімдерімен сәйкес
келмейді, сондықтан ... ... ... ... оның ... ұлғаяды.
Бюджеттің тапшылығы барлық мемлекеттерде абсолютті мөлшері бойынша да жалпы
ұлттық өнімнің қатынасынан да ... ... ... тұрақты тапшылығының негізінде көптеген себептер
жатыр. Оның қатарына жоғарыда көрсетілген құрылымдық факторларды ... ... Ол ... ... және ... ... және осы мақсатқа шығынның көбеюіне байланысты. ... ... ... ... ... түсетін салықтар азаяды. Бюджеттік
тапшылық мемлекеттік қаржылардың терең сәйкессіздігінің салдары. ... олар ақша ... ... ... де ... ... реттеу қазіргі мемлекеттің экономика саласындағы ең
күрделі проблемасына айналды.
Бюджеттік тапшылықтарды қаржыландырудың басты жолы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мұнда
мемлекет заем немесе кредитор- несие беруші рөлін ... Егер ... ... ... ... ... онда мемлекеттің қызметі
бізді заем беруші ретінде ... ...... ... түсетін кірістер мен ресми
трансферттер түсімдерінің және бұрын бюджеттен берілген кредиттер ... ... ... ... сомасының жалпы шығыстар көлемінен және
қайтарымды негізде ... ... асып ... Бекітетін бюджет
профицитінің мөлшері ұлттық валютамен немесе жалпы ішкі өнімге пайызбен
есептелінеді. Бюджет ... ... ... шегіне қайтарылмайтын
негізде бөлінетін қаражат.
Мемлекеттік қарыз (кредит) жеке адамның несие беруінен ... ... ... ол ... ... ... Бұл несие
бойынша процесс өндіріс процесіндегі құнның ... ... ... ... жоюға бағытталған меммлекеттік несие көп жағдайда
өндірістік қызметпен байланысты емес. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ... есебінен төлейді.
Мемлекеттік борышты процентпен төлеу бюджет шығыстарының басты бөлігін
алады. Мемлекеттік қарыздарды жеке ... ... өз ... ... одан әрі ... жол береді. Бірақ үкімет өзінің
казначейлік міндеттемелерін есептей отырып, банк айналысқа көптеген қосымша
төлем қаржыларын ... ... ... ... ... ... мен еш
байланысы жоқ.Мұндай жағдайда мемлекеттік ... ақша ... ... ... ... және ... ақша саясаты макроэканомикалық реттеудің кең
көлемдегі мәселелерін ... ... ... антициклдық
саясатты жүргізу, жұмыспен қамту, төлеу қабілеті бар ... ... ... іскерлік белсенділікті реттеу жатады.
Бюджеттік шығыстары ұлғайту мен салықтарды азайту шаралары ... ... ... жалпы төмендеу кезінде ... ... ... ... ... Мемлекеттің шығыстарын
қаржыландыру жиынтық сұраныстың жалпы көлемін ... ... ... . ... шығындардың артуы ... ... ... ... ... ... ... кірістен осындай арттық болуы- активтік бюджетті дефицит деп
аталынды. Сонымен қатар, экономикалық белседіліктің ... ... ... ... ... ... деп аталынады.
Дефиляциялық шаралардың күрделілігі мынада: оның жүзеге асыру
мемлекеттік ... ... ... ... жол ... ... ... қажет етеді. Мұның бәрі өз кезеңінде шекті ... ... ... ... ... ... ... көбейтеді.Сонымен, мемлекеттік қарыз ... ... ... кешемен, бюджет саясатымен, мемлекеттік экономикалық
белсенділік ықпалымен және әлеуметтік процестермен тілей байланысты.
Сыртқы қарыз. Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... жүреді. Қажетті қаржы қаражаттарын
шоғырландыру үшін мемлекет ұлттық ... тыс ... ақша ... пайдаланады. Мұның нәтижесінде сыртқы борыш пайда болады, ... ... ішкі ... ... ... Сонымен, шығыстар
бюджеттен қайтарымды негізде ... ... ... ... жалпы сомасынан асып түсуі. Бекітілген республикалық бюджет
тапшылығының ... ... ... және ішкі жалпы ... ... ал ... ... ... ұлттық валютамен көрсетіледі.
Бюджет тапшылын қаржыландыру – борыштың негізгі ... ... ... ... түсетін заемдар қаражаты түсімінің көлемі.
Бюджет тиісті қаржы ... ... ... ... ... Республикасына
әлеуметтік- экономикалық дамуының ... ... ... ... ... Қазақстан халқына жыл сайынғы жоспарын
ескере отырып ... ... ... ... ... және олардың атқарылуын
есепке алу ұлттық валютамен жүзеге асырылады.
Бюджеттердің бірлігі ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай бюджеттік сыныптаманы
пайдаланумен, бюджеттің бір деңгейімен беріліп отыратын ... ... ... ... ... рәсімінің принциптерімен, ақша
жүйесінің бірлігімен қамтамасыз ... Ол ... ... ... ... ... іс- ... жасауға негізделген.
Бюджеттердің толымдылығы Қазақстан Республикасының салық және ... ... ... ... ... ... ұлттық
компаниялар түсімдерінің және шығыстардың бюджеттерде ... және ... ... етіледі.
Бюджеттердің нақтылығына Қазақстан Республикасының президентінің
Қазақстан халқына жыл сайынғы ... ... ... ... ... ... даму ... жоспар
өлшемдеріне сәйкес келтіру арқылы қол жеткіледі. Бюджеттердің жариялығы
олардың ... ... ... ... ... ... етіледі.
Экономикалық теорияда бюджет тапшылығын шешетін бірнеше тәсілдер бар:
1. Бюджет жыл сайын ... ... ... ... саясат антициклдық
ағымды мәселені шешуде мемлекеттің қолын байлайды. Мәселен, экономикада
жұмыссыздық ұзақ ... ... ... табысы төмендеп, бюджетке салық
кірісіде азаяды. Бюджеттің балансы үшін, үкімет салықты көтереді немесе
мемлекет ... ... осы екі ... ... ... ... ... салдары жинақталған сұранысты қыстартады. Келесі мысал:
елде инфляция делік. Ақша ... ... және ... кірістері көп. Бюджет
мемлекеттік шығысты көбейтеді, екі шараның балансын қолданады осының ... ... ... ... жыл ... ... ол ... кезеңнің барысында
болуы керек. Мысалы, елде экономикалық құлдырау болын. Оған қарсы тұру
үшін, үкімет ... ... және ... ... ... болған
бюджеттің оң сальдосы мемлекеттік қарызды жабады. Бұл қарыз құлдырау
кезінде пайда болған.
3. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... үшін ең бастысы макроэкономикалық тұрақтылықты қадағалау.
Осы мақсатқа жету үшін кез-келген тапшылықты енгізуге болады.
Осы пікірлердің әрқайсысының әлсіз және ... ... бар. ... ... ... бірінші пікірге бағаланған.
Мемлекеттік бюджет тапшылығын арттыру мемлекеттік қарыздың өсуіне
әкеледі.
3.2. Бюджеттің табысы мен шығысының ... ... оң ... ... бюджеттің кіріс және шығыс
бөліктеріне де ... ... ... ... өнім ... ... ... да игі әсерін тигізуде. Соңғы жылдары облысымызда
экономиканы ... оң ... ... ... ... ... ... жағдай 2003 жылы шынайы , әлеуметтік
бағыттағы, теңестірілген облыс бюджетін қамтамасыз етуге ... ... ... 2001 ... 23 ... ... ... мемлекеттік басқару туралы” №148, 1999 жылғы 1
сәуіріндегі “Бюджет жүесі туралы”
№357-1 және “2003 жылға арналған респуликалық ... ... ... ... ... ... маслихаты 2003 жылға арналған бюджет
туралы жобаны ... ... ... ... мен ... орындалуын ескере отырып
теңестірілу принципін қолдаған.
Төмендегі көрсетілген кестеден жоба бойынша 2006 жылы ... ... мен ... ... яғни баланстылығын қамтамасыз етеді.
Бюджет шығысының басты ... ... атап ... ... және ... ... ауыл су
мен қоршаған ортаны қорғауға бағытталған.
Оңтүстік Қазақстан облысының 2003 жылға арналған облыстық бюджеттің
жобасы
|Көрсеткіштер |2004 жыл |
| ... |
|I ... ... ... |8489684 ... ... | ... түсімдер |8476226 ... емес ... |13455 ... ... ... ... ... ... ... ... жабу |1158725 ... Шығыстар мен несиелер |303838 ... ... ... ... | ... ... мемлекеттік |291446 ... | ... |634591 ... ... қорғаныс |484043 ... |3404158 ... |2353076 ... қамсыздандыру | ... ... ... |3511145 ... үй шаруашылығы |99233 ... ... және ... құралдар |744247 ... ... ... және | ... ортаны қорғау |385346 ... және ... |1511000 ... және ... |534399 ... ... ... |227000 ... ... ... |0 |
| | |
| | ... ... бюджеттің орындалуының басты бағыты ауыл мен ауыл
шыруашылығын ... ... ... ... ауыл
шыруашылығына негізделуіне байланысты аудандағы басты салық төлеушілер де
ауыл шыруашылық құрылымдары болып табылады.
Ауыл ... ... ... ... ... ... жергілікті бюджеттер маслихаттардың шешімдерімен бекітіледі.
Бюджеттік жоспарлау бірлігі:
- республикалық және жергілікті бюджеттерден ... ... ... қалыптастыруға;
- республикалық бюджеттен облыстардың ... ... және ... ... ... бюджетке
бюджеттік алулардың ұзақ ... ... ... заң ... ... ... ... мемлекеттік қаржыларды басқаруға жауап
беретін өкіметті мемлекет органымен келісе ... ... ... және ... ... бюджеттеріне түсетін түсімдер
сомасын анықтауға;
- Республикалық бюджет туралы заңмен бекітілген жергілікті атқарушы
органдар ... ... ... ... ... Қазақстан
республикасының үкіметінің облыстар тиісті ауыл жылына арналған
бюджеттерінің қарыз алу лимитін белгілеуіне;
- Қазақстан ... ... ... тәртіппен жергілікті
атқарушы органдардың қарыз алуы жөніндегі сый ... ... ... ... ... ауыл жылына арналған республикалық бюджет жобасын жасау үшін
Қазақстан Республикасының бюджет комиссиясын құрады, ол ... ... ... ... ... өлшемдері негізінде мынадай бюджеттік көрсеткіштерді:
- бюджеттік бағдарламалардың функционалдық топтары мен әкімшілері
бойынша республикалық бюджеттің ... мен ... ... ... ... ... ... бөлігіндегі жергілікті атқарушы органдардың қарыз алу
лимитін қалыптастырады және Қазақстан ... ... ... ... атқарушы органдардың функционалдық ... ... ... ... мен ... ... ... округтерде дербес бюджет құру барысында мына ... еске алу ... ... “Жергілікті мемлекеттік басқару туралы”
Заңы мен”Бюджет жүйесі туралы” Заңына сәйкес қазір республикалық,
облыстық, ... және ... ... ... ... деңгейінде дербес бюджет құру ауыл әкімдерінің ынтасы
мен ... ... ... ... қамту жөніндегі жауапкершіліктерін
арттыра түсер еді. Ауылдық бюджеттер құру үшін ... ... ... ... ... ... ... Заңдарына өзгерстер
енгізіп, аудандар мен ауылдық округтер деңгейіндегі коммуналдық
меншікті ... ... ... ... салықтарға:мүлік, жер салығы, жер
учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемдер мен ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады. Ауылдық бюджеттің
бастапқы медициналық- санитарлық жәрдем, мектепке дейінгі және жалпы ... ... ... ... ... органдарының
аппараттарын ұстау шығындарынан тұратын шығыстар бөлігін ... ... ... субенцияның тұрақты нормативін белгілеу керек.
Өйткені меншіктен түсетін кірістер ... ... ... дерлік
жаба алмайды.
Бұл шараның бәрі де жаңа, сапалы бюджет аралық қатынастар жүйесін құруды
қажет етеді, ол үшін:
1. Заңды түрде ... ... ... меншігіндегі мүліктерін
анықтау керек, ол үшін ҚР “Муниципалдық меншік ... ... ... керек;
2. Үкімет деңгейінде бюджет қаржысын әлеуметтік салада бір ... ... ... ... жасап, бекіту керек. Бұл
аумақтардың әлеуметтік экономикалық жағдайын теңестіруге мүмкіндік
береді.
3. ... ... ... спецификасын ескеріп бюджет
саласындағы мекемелер бойынша коммуналдық ... ... ... ... яғни ҚР ... ... ... бойынша электр қуатын жылуды, ыстық суды
және басқа коммуналдық қыэметтерді пайдаланудың нормативтері туралы”
қаулысына өзгерістер енгізу ... ... ... ... ... ... өнім ... орталықгандырылған кдражат қорын құру жолымен жоспарлы ... ... бөлу ... және оны ... ... үлғайту, қоғамдық
қажеттерді қанағаттандыруға пайдалану барысында ... пен ... ... да ... арасында қалыптасқан ақша қатынастарын
белгілейді.
Бюджет экономикаға бюджет ... ... ... етеді. Мүнда
бюджетгің бүкіл экономикаға ықпал құралы ретіндегі рөлі ... ... ... ... ... көлемін белгілеу, оны
құру, пайдалану формалары мен әдістерін реттеу, бюджетті құру және орындау
процесіндегі ... ... ... ... салу жолымен жүзеге асырылады.
Қазақстан Республикасының бюджет ... ... ... ... ... ... ... реттейді, республикалық және
жергілікті бюджеттердің орындалуын бақылайды және орындалуын, ... ... ... ... ... ... негізгі принциптерінің ... ... ... ... ... Яғни, бюджет
қүрылымындағы өзгерістермен, кіріс шығыс арасындагы ... ... ... ... ... ... мен ... қолдану.
Қазіргі бюджеттің маңызды ерекшелігінің бірі Елбасы Н.Ә Назарбаевтың
оның халықкд жолдауарында айқындалған басымдылыктарды ... ... Шын ... ... оны ... асыру бюджетке ... ... ... ... ... кдтандатып және бүкіл
барысын реформалауды талап етеді.
Қорыта айтқанда жоғарыда атап өткенімдей кірістер шығыстарды жабу ... ... ... ... ... ... ... етеді, ол үшін: -
Заңцы түрде ауылдық округтердің коммуналдық меншігіндегі мүліктерін анықгау
керк, ол үшін ҚР "Муниципалдық меншік туралы" Заңының ... ... ... Үкімет денгейінде бюджет кдржысын әлеуметтік салада бір ... ... ... ... жасап, бекіту крек. Бүл аумақгардың
әлеуметтік экономикалық жағдайын теңестіруге ... ... ... ... ... спецификасын ескеріп бюджет
саласындағы мекемелер бойынша коммуналдық қызметті пайдалану нормативін
жасау ... яғни ҚР ... ... ... ... электр куатын жылуды, ыстық және суық суды және ... ... ... ... туралы" кдулысына өзгерістер енгізу
қажет.
Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауында барлық адамдардың экологиялық
таза ортада өмір ... ... ... ... көруге ұмтылатындығы
айтылған. Бүл ретте таза, сапалы суды ... ... ... ... ... ... таза да сапалы ауыз сумен ... ... ... ... ... Судың сапасы ең алыдмен су ... ... ... және ... ... істеуіне байланысты. ал, олардың
әбден тозығы жеткен. ... су ... ... ... ішек жұқпалы
аурулары мен вирусты ... ... көзі ... табылады. Статистика
көрсеткендей, Шымкент, Кентау қалалары мен Созақ, Төлеби, Отырар, ... ... ... ауру жиі ... Міне ... да осы
осынау проблеманы шешу үшін үстіміздегі жылдың сәуір айынан ... ... Б ... бекіткен "таза су" облыстың бағдарламасы жүзеге асырыла
бастады. Бүгінгі танда облыстағы 897 елді ... 402 ... ... бар, ... 495 елді ... ... ... жабдықтау
көздері жоқ. 402 елді мекеннің 265 су қүбырларымен 100 ... ... ... 69 ... ... ету көздері мен су кабылдағыштар
куатының аздығынан су жүйелерінің аппатты ... тағы ... ... ... кдмтамасыз етіліп отыр. 402 су қүбырлары жүйесінің 5
істен шыкты.
2002 жылдың ... ... ... ... ауылындағы су қүбырлары
жүйесін кдйта қүрылымдауға 6,0 млн. тенге, Созақ ... ... ... ... 10,0 млн. тенге, Бәйдібек ауданының Шаян аулында су қорын
жинақгайтын 2 резервуар. ... 9,0 млн. ... ... ... су ... ... 5,0 млн. ... бөлу жүмсалған. Сонымен
бірге су қорғау шараларына 50 млн.тенге, оның ішінде ... ... ... ... жөніндегі "Гидрант" облыстық бағдарламасын жүзеге
асыруға 17 млн. тенге карастырылған.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Аманбеков Б ... ... ... ... жыл. N8.
2. Амрекулов Н "Қаржы ... ... және ... ... - 2000 жыл. ... ... облысының
және Қазақстан республикасының статистикалық мәліметтері.
3. ... К ... ... және талдау" Казхстанская
правда 1998 жыл N12 .
4. Бюджет саясаты ... ... және ... 1992 ... ... ... ... материалдар. ... —М: 1996 ... ... ... қарау қажет. Қаржы-ақпарат. N5(70)
03.2002
7. Егеменді ... ... және ... ... ... міндетті
төлемдер туралы Салық кодексінің жобасы", 2000.2 қараша.
8. "Закон ... ... о ... ... 1.04.99. и
нормативные акты по финансам 2001.04
9. ... ... ҚР ... 1998-2001 жылдар;
10. ЖанибековС. Бюджеттің орындалуын ... ... ... —1997 жыл N11.
11. Жүнісова Н.А ... ... ... ... С. ... ... ... көтеру керек. Қазақстан
қаржысы 1999 жыл N8 .
13. ... Б.Ж ... ... ... ... өсу ... Статистика
есеп және аудит —1999 жыл N2.
14. "О ... и ... ... ... в бюджет и закон РК с
изменениями и дополнениями" 1 января 2000 г. Алматы.
15. ... ... ... ... Қаржы-2002- 21 ... ... ... ... бағыты. Оңтүстік Қазақстан
N81.29.06.2002.
17. 2002 жылғы Шымкент қаласының бюджеті. 2002.16.09.
18. ... ... ... 2003 ... ... облыстық бюджеті
жобасы. Шымкент-2002 ж.,
19. Салық- халық несібесі Еегеменді Қазақстан, 2000ж.1 қазан.
-----------------------
Қазақстан ... ... ... ... ... мен ... ... қаржылары
ТМД-ның бірлескен мемлекеттік бірлестіру органдарын ұстауға жұмсалған қаржы
Коммуналдық шаруашылықтың қоғамдық ұйымдар, білім беру, денсаулық ... ... ... ... ... ... мемлекеттік нысаналы қорлар
Желі жол қоры
Халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қоры
Әлеуметтік сақтандыру қорлары
Зейнетақы қорлары
Өндірістік емес сфераның
Мақсатты қаржы қорлары
Жергілікті ... ... ... ... ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бюджеттің кірістері, шығыстары және бюджеттік құқықтық қатынастар 7 3. Мемлекеттік борыш 1311 бет
Бюджеттің экономикалық маңызы және оның кірістері мен шығыстары35 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті бюджеттердің мәні, кірістері мен шығыстары20 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстары34 бет
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарын құқықтық реттеу8 бет
Мемлекеттік бюджеттің кірістері мен шығыстарының құрамы мен құрылымы33 бет
Республикалық бюджет кірістері мен шығындарының атқарылуын талдау12 бет
ҚР бюджет кірістері мен шығыстары52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь