Ерекше қорғауға алынған территориялар

Мазмұны

1. Кіріспе: Ерекше қорғауға алынған территориялар.

2. Қорықтар . табиғи лаборотория.
3. Қазақстандағы қорықтар.
4. Қазақстанда жаңа қорықтар ұйымдастыру.
5. Қорықшалар.
а) Мемлекеттік табиғат ескерткіштері.
б) Тірі табиғат ескерткіштері.
в) Мемлекеттік қорғалымдар.
6. Биосфералық қорықтар.
7. Биосфераны қорғаудың «Қызыл кітабы».

8. Қорытынды.

Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Кіріспе.
Ерекше қорғауға алынған территориялар.
Халық санының өсуіне байланысты барлық негізгі табиғи бірлестіктердің бөліктерін бастапқы түрінде сақтап қалудың маңызы артып отыр. Тек адам қолымен өзгерілмеген бірлестіктер болғанда ғана адамның жасаған, оларды болдырмауға мүмкіндік туады.
Кез – келген мемлекеттің ерекше қорғалатын табиғи территорияларды құрып, дамыту стратегиясы негізгі екі міндеттің орындалуын қамтамасыз етуі тиіс:
1. оның территориясындағы барлық негізгі географиялық аймақтар мен өңірлердің табиғи эталондардың барынша толық көрсетілуі;
2. жүйелі топтастырылған деңгейдегі биологиялық ресурстарды, топырақты енгізе отырып, өсімдіктер мен жануарлар дүниесін және микроорганизмдерді сақтау;
Мұны арттыру үшін ең дұрыс шара – қорықтар мен ұлттық парктерді ұйымдастыру болып табылады.
Табиғатты қорғаудың маңызды формаларының бірі – ерекше қорғауға алынған территориялар. Осындай территориялардың түрлері көп: қорықтар, қорғалымдар, табиғат ескерткіштері, ұлттық және табиғат саябақтары, ботаникалық бақтар, биосфералық резерваттар.
Қорықтар- табиғатты қорғаудың бір түрі. Қазіргі кезде қорықтық территориялар Жер шарының шамамен 1,6 – 2,0% - ын құрайды. Дүние жүзіндегі ең ірі ұлттық саябақ Гренландияда. Оның ауданы шамамен 7 млн. гектар; Ботсванадағы рталық Калахари резерваты: 5,3 млн. гектар; Вуд – Баффало (Канада) - 4,5 млн. гектар; Үлкен Гобий қорғаны (Монғолстан) – 4 млн. гектар.
Қазақстанда екі ұлттық бақ құрылған: Баянауыл және Алтынеміл.
Қорықтар – толық қорғаудың жетілдірілген түрі, себебі, оған табиғи комплекске кіреді де табиғат ресурстарын шаруашылықта пайдалануға рұқсат берілмейді.
Белгілі бір шаруашылық жұмыстарын жүргізе отырып, табиғаттың ерекше объектілерін қорғауға алынған жүйені ұйымдастыру түрі қорғалымдар болып табылады.
Табиғи тіршілік орталарын қорғаудың әр түрлі формаларының ішінен қорықтардың орны ерекше. Себебі, қорықтар алуантүрлілікті қамтамасыз ететін маңызды звено болып табылады. Бірақ, ХХ ғасырдың екінші жартысында «қорық - өзгермеген табиғаттың эталоны» деген принцип бұзылып отыр. Атмосфераның өндірістік улы қосылыстармен, радиациялық ластану, олардың тасымалдануы – біздің планетамыздың кез – келген бөлігіне міндетті түрде әсер етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.

1. Ғ. Сағымбаев. «Экология негіздері». Алматы, 1995 жыл.
2. «Қазақ Совет Энциклопедиясы». Алматы, 1980 жыл.
3. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева «Экология». Алматы - «Экономика», 2002 жыл.
4. З.М. Модахметов, А.М. Ғазалиев, С.Д. Фазылов «Экология негіздері». Қарағанды, 2002 жыл.
5. Ғ.С. Ғарапова, Н.М. Жақынбаева «ЖОО арналған оқулық – тест. География».Алматы, 2005 жыл.
        
        Мазмұны
1. Кіріспе: Ерекше қорғауға алынған территориялар.
2. Қорықтар – табиғи лаборотория.
3. Қазақстандағы қорықтар.
4. Қазақстанда жаңа ... ... ... ... ... ескерткіштері.
б) Тірі табиғат ескерткіштері.
в) Мемлекеттік қорғалымдар.
6. Биосфералық қорықтар.
7. Биосфераны қорғаудың «Қызыл кітабы».
8. Қорытынды.
Қолданылған ... ... ... ... ... территориялар.
Халық санының өсуіне байланысты барлық ... ... ... бастапқы түрінде сақтап қалудың маңызы артып
отыр. Тек адам қолымен өзгерілмеген ... ... ғана ... ... болдырмауға мүмкіндік туады.
Кез – келген мемлекеттің ерекше қорғалатын табиғи территорияларды
құрып, ... ... ... екі міндеттің орындалуын қамтамасыз етуі
тиіс:
1. оның территориясындағы барлық негізгі ... ... ... ... эталондардың барынша толық көрсетілуі;
2. жүйелі топтастырылған деңгейдегі биологиялық ресурстарды,
топырақты енгізе отырып, өсімдіктер мен жануарлар ... ... ... ... үшін ең дұрыс шара – қорықтар мен ұлттық парктерді
ұйымдастыру болып табылады.
Табиғатты қорғаудың маңызды ... бірі – ... ... территориялар. Осындай территориялардың түрлері көп: ... ... ... ... және ... саябақтары,
ботаникалық бақтар, биосфералық резерваттар.
Қорықтар- табиғатты қорғаудың бір түрі. Қазіргі кезде ... Жер ... ... 1,6 – 2,0% - ын құрайды. Дүние жүзіндегі
ең ірі ... ... ... Оның ... шамамен 7 млн. гектар;
Ботсванадағы рталық ... ... 5,3 млн. ... Вуд – ... - 4,5 млн. ... ... ... қорғаны (Монғолстан) – 4 млн.
гектар.
Қазақстанда екі ұлттық бақ құрылған: Баянауыл және Алтынеміл.
Қорықтар – ... ... ... ... себебі, оған табиғи
комплекске кіреді де табиғат ресурстарын шаруашылықта пайдалануға рұқсат
берілмейді.
Белгілі бір ... ... ... ... табиғаттың ерекше
объектілерін қорғауға алынған жүйені ұйымдастыру түрі қорғалымдар болып
табылады.
Табиғи тіршілік орталарын қорғаудың әр ... ... ... орны ерекше. Себебі, қорықтар алуантүрлілікті қамтамасыз ететін
маңызды звено болып табылады. Бірақ, ХХ ғасырдың екінші жартысында «қорық -
өзгермеген табиғаттың ... ... ... бұзылып отыр. Атмосфераның
өндірістік улы ... ... ... ... ... ... планетамыздың кез – келген бөлігіне міндетті түрде әсер етеді.
2. Қорықтар – табиғи ...... ... ол қашанда жер бетінде тіршіліктің қайнар
бұлағы. Қазақ жерінде тәуелсіз мемлекет орнату онай шаруа емес ... ... ... ... табиғи ресурстарға тікелей байланысты
екенін қазақ елі жақсы біледі. Табиғи ресурстарды ... ... ... ... ... жағы. Ал биосфера компоненттерін қорғау
тәуелсіз мемлекетіміздің дамуының екінші жағы. Осы екі ... ... шешу ... ... бай ... бұрынғыдан да гүлденіп, ол
өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы дамыған алдыңғы қатарлы тәуелсіз мемлекетке
айналдырып жібереді. Осы ... жер ... ... ... ... байлығы,
мұнай, газ өндіріліп сан мыңдаған кәсіпорындағы қайтадан өрлеу үстінде.
Биосферада қазынасы сарқылмайтын дүние емес. Оның адам игілігі ... ... ... үшін ... үшін адамның қамқорлығын керек етеді.
Айналаны ... орта ... ... қазба байлықтар, су байлығы,
жануарлар дүниесі мен өсімдіктер әлемі ғалым биологтар назарында ... ... ... ... ресурстарды рационалды түрде пайдалану, оны
қорғау-өте күрделі мәселе. Ол үшін ең алдымен адам мен ... ... ... ... ... ... ... ысырапсыз пайдалануға ат
салысу, оның байлығын арттыра түсу ... ... ... ... ... ... ... етеді. Бір сөзбен айтқанда биосферадағы
экологиялық-биологиялық тепе-теңдік ... ... ... ... ... ... ... Бұл міндетті ойдағыдай шешуде ... ... рөлі өте зор. ... көп ... ... өтіп жататын өзгерістерге бақылау жүргізіліп, оның ... ... ... ... ... ... ... болатын өзгерістерді зерттеу ... ... ... ... Сондықтан да қорықтар нағыз күрделі табиғи лаборотория
болып табылады. Биосфераның қорғауға алынған бұл ... ауа райы ... ... ... мен жануарлар дүниесі арасында бірнеше мыңдаған
жылдар бойы қалыптасқан биологиялық – ... ... ... биосфера эталоны. Мұндайғы орман - тоғай жай алаған ... ... ... ... ... ... ... өзендер мүмкіндігіне
қарай сол ежелгі әсем ... ... ... Қай ... ... ... күн тәртібінен ешқашан да түскен емес. Өйткені
биосфера байлықтарын қорғау, онда ғылыми - ... ... ... компоненттерін қорғау жөніндегі үгіт - насихат экологиялық білім
және тәрбие беруді ұйымдастыруын жургізуде ... өте ... ... ... ... орай ... ... бөлініп, Қазақстанның
шөл-шөлейтті аймақтарында үйір-үйірмен жайылып ... ... ... ... кеткен құландарды қорғап қалуда қорықтардың әсіресе Бадхыз
қорығының ролі өте зор ... ... ... ... ... да айтарлықтай
үлес қосты. Бүгінгі Бадхыз қорығында құландар саны көбейе түсуде. ... ... ... ... кеткеннен кейін ондағы құландарды арнаулы ұшақтармен
Алтынемел ұлттық биосфера паркіне, Іле өзенінің жағасына ... ... ... олар ... – жылға өсіп көбеюде.
Қазақстанның бірнеше табиғи - географиялық аймақтары – солтүстігінен
өңтүстігіне қарай орманды дала, ... ... ... ... ... Д.И. Менделеев кестесіндегі химиялық элементтердің бәрі
дерлік ... ... ... табиғи ресурстарға аса бай өлке.
Жоғарғы сатылы өсімдіктердің 5777 ... ... 150, ... ...  150, қос мекенділердің 12 түрі тіршілік ... ... ... Бұл бай өлкені шын мәнінде табиғи байлықтарының қайнар
көзі деп ғалымдар бекерден – ... ... ... ... бұл інжу ... қанша мол болғанымен, ол сарқылмайтын дүние емес екені кейінгі
кезде өзінен -өзі өне беретін зат ... ... да оны ... ... ... ... байлығын молайта беруге барлық мүмкіндікті
жасау керек. Осы бағыттағы шаралардың бірі – «жер ... деп ... ... ... ... аймақтарды, өлкелерді, өңірлерді ... ... ... өмір ... ... ... Қазақстан Республикасында соңғы жылдар ішінде қыруар
ғылыми –зерттеу жұмыстарын жүргізіп, келдік. 1962 жылы Қазақ ССР ... ... ... заңы ... ... табиғи ортаны көркейтудің
бірнеше нақты шаралары анық корсетілген. Олар – ... ... мен ... ескерткіштерді сақтау ережесі (1962). Сонымен бірге
1972 жылы Қазақ ССР мемлекеттік қорықтарының ережесі ... ... ... ... ... ... мен табиғат ескерткіштерін
ұйымдастырудың мақсаты мен міндеттері және биосфераны ... ... ... Қазақстан Республикасындағы қорықтардың жұмысын жақсартуына
үлкен көңіл бөлінген. Оған бұрынғы ... ССР ... ... ... ... ... ... қаулы – қарарлары дәлел бола алады. 1969
жылы 9 ... ... ... ... ... ... ... мен
қорғау шаралары туралы», 1972 жылы 2 тамызда «Қазақ ССР ... ... ... ... ... 1976 жылы 12 ... ССР- інде қорықтар жұмыстарын жақсарту ... ... ... Бұл ... ... қорықтардың ғылыми – ұйымдастырушылық
жұмыстарын ... зор ... ... ... кетуге болмайды.
Қазақстан Республикасының Қорықтарында қол жеткен табыстары мен орын ... ... ... жоюдың нақты жолдары айқын көрсетілген.
Осы кезде Қазақстан Республикасы жерінде (1980 ... ... 531 мың ... алқапты алып жатқан 6 қорық (Ақсу-Жабағылы, Алматы,
Наурызым, Барсакелмес. Қорғалжын және Марқакөл) көлемі 4288 мың ... 50- дей ... ... ... 3644 мың ... 26
зоологиялық және ботаникалық объектілер, ... ... және ... ... бар. Олар (Павлодардағы «Гусиный перелет», Шарын
бойындағы көне заманнан бері қарай ... ... өсіп - өніп келе ... Іле ... шыршалар). Қорғауға алынған учаскелерді, әсіресе,
қорықтарда, бұрын осы ... ... ... ... ... саны ... ... хайуанаттар мен сирек кездесетін ... ... ... ... ... ... Шығыс Қазақстанның далалық аймақтарында
өсімдіктердің 1600 түрі тек осы аймаққа тән ... және ... ... ... Ал Мұғалжар далалы ауданында 15 – ке жуық ... ... ... ... ... 1800 ... 15 –
і, жуық сирек ... ... ... ... ... ... 1800 түрінің 7 – і Республикамыздың басқа
жерлерінде кездеспейді. Сондай – ақ, Оңтүстік Алтайда ... ... ... оның 18 – і, ... ... 2021 түрі кездессе, 58 –
і, Қаратауда  500 түрі өссе, оның 100 –і сол ... ғана тән ... ... ... үнемі қамқорлығымен аялы алақаны болмаса, мұндай
бағалы түрлердің биосферадан жойылып кетуі мүмкін екендігін естен шығаруға
болмайды. Сондай – ақ, ... ... ... сұлу ... мен ... алып ... ... мен де құнды. Қорықтардың кейбіреулері
ЮНЕСКО – ның жанындағы биосфераны қорғаудың халықаралық ... ...... ... ... тек саны ... кеткен, мүлде жойылып кеткен,
мүлде жойылып кету қаупі төнген хайуанаттар дүниесі мен аса ... ... ғана ... ... ... ... бірге Қазақстан
Республикасының ежелден бері әйгілі болған таңғажайып көрікті орындарының
бұрынғы атақ – даңқын арттыра беру мақсатында зор ... ...... ... ... ... ... уақытта табиғи
ресурстарды пайдалану және олардың қайталанбас сұлулығын сақтаудың ғылыми
негізін ... ... ... ... пен міндеттер тұр. Бұл ... ... ... ... ... ... халық шаруашылығына
рационалды түрде пайдалану үшін зор маңызы бар. Бұл ... ... ... ... ... да алып ... ... аян. Көлемі 2,7 миллион шаршы километр жерді алып жатқан ... ... ... да аялы ... ...... оның мекендеген сан түрлі
хайуанаттары, өзендерімен ... ... ... ... 34 ... ... егін егуге, бау – бақша өсіруге
жарайтын құнарлы жер бар. 186 -187 ... ... ... ... 22 ... гектар орман (оның ішінде 4-5 миллион гектар аса
бағалы сексеуіл орманы бар). Д. И. ... ... ... ... ... ... ... байлықтардың ірі кен орындары, 11 мың
өзен, 7 мыңнан астам көлдер мен су ... бар. ... – ақ, ... ... ... елім ... алуан түрлі жан жануарларға өте бай.
Осымен биосфера қазыналарын көздің қарашағында сақтап, қорғауға ... ... ... Ақсу – ... ... ... ... Баянауыл, Үстірт, Алтын Еміл және т.б. қорықтардың
маңызы арасан зор. Ұлан – байтақ Қазақстан ... ... де ... ... ...... ... берсе екен
деген ойдамын.
3. Қазақстан қорықтары.
Қазір Қазақстан территориясында төмендегі ... ... ...... 1926 жылы құрылған, ертеден келе жатқан қорық. Талас
Алатауының солтүстік батыс бөлігін алып жатыр. Ауданы 73 мың ... ... ... ... жоқ. ...... ... екі бөлікке бөлінеді. Бес өсімдік белдеулеріне
бір мыңнан астам өсімдіктер, құстардың – 130 дан ... ... ... ... ... және т.б. ...... Арал теңізінің солтүстік бөлігінде Барса – ... ... 1939 жылы ... ... ... 198 шаршы км.
Аралдың флорасында  130 – дан ... ... ... ... ... көп ... ... алты түрі, амфибиялардың екі түрі және
құстардың  110 түрі тіршілік етеді. Олардың барлығы 1927 жылы ... ... ... ... құм ... басқалары
аборигенді түрлер болып табылады.
Наурызым. 1931 жылы құрылған. Қостанай облысының Жетісу ауданында
орналасқан. ... 100 мың ... ...  151 ... ... рептилиялардың 5 түрі, амфибиялардың 2 және балықтардың
8 түрі ... 1934 жылы ... . ... ... ... ... Іле Алатауының тау жотасының топырақ жабыны альпілік өсімдіктер
жабыны бар таулы – ... ... ... ... 1300 түрінен
астамы кездеседі. Жануарлар әлеміне құстардың 200 ... ... ... ... 3 ... ... 16 түрі және ... 8
түрі кездеседі.
Қорғалжын. 1958 жылы құрылған . ... 237 мың ... ... ... ... ... Қорық Қорғалжын мемлекеттік қорықтық
аңшылық шаруашылығымен байланысты. Қорықтағы ғылыми – ... ... әсем ... ... тізбегі қызғылт ... ... ұя ... ең ... орны ... ... ... табиғи резерваты ретінде маңызы зор.
Марқакөл. 1976 жылы құрылған. 71 мың гектар ... ... оның 44 мың ... ... көлі алып ... территориясына Азутау жотасының оңтүстік беткейлері және
Күршім тау жотасының оңтүстігі кіреді. Марқакөл ойпатының өсімдіктер жабыны
өте бай және ... ... Оның ... ... ... ... ... астам түрлері кіреді. Жануарлар дүниесі де өте бай, құстардың
232 түрі ... ... 125 түрі ұя ... – дала. Сарысу өзені мен Балқаш көлінің арасында территорияда
орналасқан. Ол ... төрт ... ... ... (Қызылқұм) қорығы. Оңтүстік Қазақстан облысының Арыс және ... ... ... ... 150,6 мың ... жылы
Шымкент облыстық Атқару Комитетінің шешімімен құрылған. Қаратау қорығы
Қаратау тау жоталарының өте бай ... ... ... ... ... 1,5 мың ... ... Өсімдіктердің эндемик
түрлерінің саны бойынша Қаратау жоталары республикада бірінші ... ... 1984 жылы ... ... 223,3 мың ... ... ... Қызыл кітапқа енген шөл зонасының 12 түрлі аң мен ... үшін ... ... 1992 жылы құрылған. Ауданы 56 мың гектар. Шығыс Қазақстан
облысының, ... ... ... ... 131, ... 50 ... ... 564, балықтардың 5 түрі кездеседі.
Алакөл.1998 жылы құрылған. Ауданы 20,7 мың гектар. Алматы ... ... ... ... су ... ландшафтылары қорғалады.
Құстардың 283 түрі, сүтқоректілердің 40 ... ... 323 ... ... 2002 жылы жаңадан құрылған қорық.
4. Қазақстанда жаңа қорықтар ұйымдастыру
Жер көлемі 2754 мың ... ... ұлан - ... ... ... бары 10 қорық бар дегенге сенудің өзі
қиын.
Қазақстан Республикасындағы территорияларвының ... ... ... қандай мүмкіншілік бар деген сауалға біраз тоқталып
өткенді мен жөн ... ... ... әсем ... ... мен ... мөлдір
сәулетін, аңдар мен құстардың тіршілігін, өсімдіктер әлемі қымбат қазынадай
қадірлеп, қастерлеп, аялап ... ... ... ...... ... шөл және шөлейтті аймақтарда жоқтың қасы. Алтай,
Жоңғар, ... ... ... Орал, Сырдария, Іле өзендері
жағалауында да ... ... ... нәрсе емес. Ғалым – биологтардың
назарын аударып отырған осы жайт. Өйткені, ... ... ... ... жерлерді игеру (1953) мен ... ... ... мал
шаруашылығы үшін кеңінен пайдалануға байланысты қара ... ... ... ... ... ... ... қара
қандыағаш, дәрмене бидайықтың біраз түрлерінің қоры күрт төмендеп кеткені
ғалым – ботаниктерге белгі беріп отыр. ... ... ... ... мен
өсімдіктер түрлерін, түрлі табиғат ... ... ... ... ... ... ... жүзілік маңызы бар қорықтар
ұйымдастыру бүгінгі таңда кезек ... ... Ол ... ... ... ... академиясының «Табиғатты қорғау және оның ресурстарын рационалды
түрде пайдалану» мәселесімен шұғылданатын ғылыми ... ... ... ... ... талқыланғаны туралы қолымызда ғылыми деректер
бар.
Бұл отырыста Қазақстанның ірі ғалым – ... ... ... және ... ұйымдастыру және оларды ұйымдастыру жолдарын ғылыми
тұрғыдағы ...... ... ... ... ғалым -
биологтары келешекте Қазақстан Республикасының барлық географиялық
зоналарын қамтитын 21 ... ... ... ... ғылыми қорытындыға
келіп жүр. Олардың жер көлемі қазіргі кездегі қорықтардың жер көлемімен
бірге есептегенде, 2149 мың ... ... ... яғни ... ... 75% ... табиғи ресурстарын қорғайтын жаңа қорықтарды
ұйымдастыру үшін алдымен ол маңда арнайы түрде ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру үшін ғылыми деректер керек.
Табиғи қорықтардың бірін Батпақ дала шөлді ... ... ... ғалымдар бір ауыздан шешімгк келген.
БІРІНШІ- ШӨЛДІ АЙМАҚ. Бетпақ дала қорығы территориясында Шу өзенінің
солтүстігінде жатқан ұсақ тасты ... ... ... ... ... ... ... жусан, баялыш, бұйрығын өссе, ал үстіртті
жерлерде қараған, теріскен өседі. Өте көне ... ... ... бұта ... ... шалынады. Ауа – райы өте құбылмалы,
жазы ыстық, қысы аязды келеді. Жауын – шашын де ... өте аз ... ... мм. ... дала ... тезірек ұйымдастыруды өмірдің өзі асықтырып
отыр. Бұл қорықта сүтқоректілердің 40, құстардың  150 - 200 – дей ... ... 15 – тен ... түрі ... етеді. Міне,
осылардың бәрі қорғалуы тиіс.
ЕКІНШІ- ... ... Оған ... облысына қарасты Ағадыр
селосының батысындағы бұталы дала жатады. Көлемі 40-50 мың ... ... ... қорғалатын негізгі объектілер жұпар, қамшат, орман сусары,
құр, емен, шегіршін сияқты ... ... аң, құс, ... ... ... ҚОРЫҚТАРЫ. Бұл қорықтарда ең көлемділері -
Үстірттің Батыс тік жарлы қыраттары Үстірт қорығына кекілік, құлан ... ... да ... жиі – жиі ... ... Шөлейтті аймақтық
қорықтардың бірі – Аңдысай қорығы. Оның көлемі 330 мың гектар жерді қамтуы
мүмкін. ... ... ... ... ... ... қара
құйрық, киік, жалман, реликті гүлтобылғы, Регель қызғалдағы.
Шөлейтті аймақтық қорық, оған торғай өзенінің төмегі ағысы, Нұра мен
Тәуіп учаскесіндегі көптеген алқаптар ... Жер ... ... ... мың ... ... объектілері – ақбөкен, дуадақ, безгелдек, су
құстары, бидайықтар өсетін ойлы жерлер.
Алматы ... ... ... ... ... Ілеге құя
берісіндегі тоғайлы алқапта да шамамен алғанда 20-30 мың гектар жер ... Ол ... ... ұйымдастыруға болатыны анықталып отыр. Іле өзені
тоғайлы қорығын ұйымдастыру ғалымдардың ойында. Мұндай мекендейтін жабайы
шошқа, ... ... ... ... ... ... ... күзен,
қырғауыл және сирек кездесетін тоғай өсімдіктері қорғалуға тиіс.
Балқаш ауданынында тағы бір қорық ешылмақ, ол – ...... ... 40-50 мың ... жер бар. Егер ... ... қалған
күнде негізгі қорғалатын объектісі сексеуіл, қызылша, жусан, ... ... ... секілді басқа да өсімдік, құс, аңдар болмақ.
Шөлейтті аймақта тағы да ... ... ... ... ... ... ... Олар Шарын (Алматы облысы Шарын өзенінің
төменгі ағысы) бұл жерде көлемі 20 мың гектар келетін қорық ... ... «Жер ... өлке бар. ... ... ... Шалқар
ауданында) 30 мың гектар жер қорық ұйымдастыруға жарайды, Қызылқұм (
Қызылорда облысының ... және Жаңа ... ... ... 50 -60 мың ... жер қорық ұйымдастыруға жарайды. Бұл жерлерде
қорғалатын объектілер – шетен реликті орманы, ... ... ... ... ...... дуадақ, жүзгін, сексеуіл және тағы
басқа өсімдік түрлері.
Қазақстан ... ... ... ... бір тобы – тау ... болуы тиіс. Бұл қорықтардың көлемдісі
(250 мың гектар) – Жоңғар Алатауы, Басқан өзені, ... ... ... ... ... ...... ақтырнақты
аю, барыс, тау сусары, қызыл қасқыр (сирек кездесетін аң), арқар, ... ... құр, май ... шыршалы ормандар, алый шабындықтары,
оларда өсетін сирек кездесетін өсімдік түрлері. Ал ... ... ... ... қорық ұйымдастыратын көлемі 200 мың ... ... ... ... ... өте көп – ... ... аю, таутеке,
тұндра шілі, меңіреу құр, шұбар шіл, тырбақ ... ... ... Шыңғыстау, Тарбағатай (Шығыс Қазақстан облысы) бұл өңірде қорық
ұйымдастыруға келетін көлемі 50 -60 мың ... жер бар. ... ... ... мыналар – бадам, жабайы алма бағы, субальпі шабындығындағы
өсімдіктердің кейбір түрлері.
Зайсан ойпатында да қорық ұйымдастыруға ... ... бар ... ... ... ... бұл өңірде өте сирек кездесетін
хайуанаттардың өкілдері бар. ... ... ... ... жерсіндіруге
болатыны толығымен анықталып отыр. Алакөл көліндегі «Реликті шағала» ... ... ... күн ... ... ... шараларды іске асырғанда ғана биосфера байлықтарын
ғылыми тұрғыдан қорғауға болатыны ... ... ... уақытта жалпы ауданы 4600 мың гектар 80 қорықша
бар.Олар қорғалатын ... ... ... ... ... т.б. деп бөлінеді.
Қорықшалардың ерекшелігі – мұнда табиғат нысандарының тек жеке
бөліктерін шаруашылыққа шектеп, ... бір ... және ... ... зиян ... ... ғана пайдалануға рұқсат етіледі.
Қазақстанда қазіргі ... ... ... 4600 мың ... 80 ... ... нысандарына байланысты геологиялық, ботаникалық,
хайуанаттар қорықшалары т.б. деп ... ... ... ерекше, сирек кездесетін геологиялық
түзілістер мен жер ... ... мен жер ... ... ... ... Ботаникалық қорықшалар өсімдік жамылғысының ерекшелігіне қарай әр
зонаның бар ландшафтыларында орналасқан. Мұнда флораны сақтау және
қалпына келтіру жұмыстары жүргізіледі.
3. Хайуанаттар ... ... ... мен құстардың миграциясы
жолдарында орналасқан табиғат кешенерін қамтиды, ... ... ... ... ... ... ... ортаның жан – күйіне қатысты ғылыми
жұмыстар жүргізілген биосфералық қорықтар, резерваттар ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қорықшалар қатарына:
1. Алматы мемлекеттік қорықшасы. Алматы облысының ... ... ... ... 424 мың ... ... ... қорықшасы. Ақмола облысында орналасқан. Ауданы
39,5 мың гектар.
3. Рахман қайнарлары қорықшасы. Алматы облысында орналасқан. ... ... ... маңы ... ... ... ... Ауданы 200
мың гектар.
а) Мемлекеттік табиғат ескерткіштері.
Мемлекеттік табиғат ... ... ... ... бір жерге
тән, ғылыми, мәдени – танымдық және денсаулық ... ... ... ... кіреді. Оларға: ормандар, көлдер, жазықтар мен
жағалаулардың бөліктері, тау, тау ... ... ... ... және т.б. жатады. Табиғат ескерткіштеріне, ... ... шығу тегі бар ... ... – ертеден келе жатқан
аллеялар мен саябақтарды және т.б. жатқызуға ... ... ... ... ... Тірі ... ... табиғат ескерткіштеріне жекелеген ұзақ өмір сүріп келе жатқан
ағаштар да ... Бұл ... ... сақиналарын зерттей отырып,
климотологтар бірнеше ғасырлар барысындағы ауа райының ... – жаңа ... ... ... уақытын, физиктер – жердің
магнит өрісінің өзгерістерін анықтайды.
Оңтүстік Қазақстан ... ... 39 ... орналасқан. Палеолит пен неолиттің материалдық және ... ...... ... ... ... ... ең бірінші жер асты мешіті орналасқан.
в) Мемлекеттік ... ... ... жекелеген немесе бірнеше
компоненттерін сақтау, қалпына келтіру, ... және ... ... ... тұру мақсатында құралды. Қорғалымдар ландшафтық,
биологиялық, гидрологиялық, геологиялық, ... ... ... ... ... ... қорғауға алынған территориялардың бір формасы болып
табылатын биосфералық қорықтар көптен құрыла бастады.
Биосфералық қорық. ... әр ... ... ... ... ... болып табылады. Олар экожүйелерге
жыл бойы және көпжылдық зерттеулер жүргізу мен биосфераға ... ... ... үшін ... база ... табылады. Биосфералық
қорықтық белдеу (биорезерваттың ядросы), буферлік белдеу мен интенсивті
шаруашылық ... ... ... ... ... бір ... және бір – бірінен онша алыс емес арақашықтықта орналасуы қажет.
Биосфералық қорықтар туралы концепцияны 1974 жылы ... – ның ... және ... бағдарламасының жұмысшы тобы ұсынған. Биосфералық
қорықтар құру 1976 жылы ... 1995 ... ... оған 82 ... 324 ... ... 1983 жылы ЮНЕСКО мен БҰҰ – ның қоршаған орта
туралы бағдарламасы (ЮНЕН), ФАО, МСОП – ның ... ... ... ... бойынша брінші Халықаралық Конгресс өтті. Конгресстің
жұмысы нәтижесінде 1984 жылы ... ... ... жұмыс жооспары»
қабылданды.
1992 жылы Рио – де – Жанейрода өткен ... ... ... ... ... мен оның ... ... қорғау
болып табылады. Ұлттық саябақтар мен қорғауға ... ... ... ... ... ... төртінші Дүниежүзілік Конгрессте
биосфералық қорықтарды басқаруға жаңалықтар ... ... жаңа ... ... ... ... Халықаралық конференция (Севилья 1995
жыл) ХХІ ... ... ... рөлі мен дамуының Севилья
стратегиясы жасалды.
Биосфералық қорықтар өзара толықтырушы үш ... ... ... ресурстарды, биологиялық түрлер экожүйелер мен
пейзаждарды сақтауға бағыт талған қорғау функциясы;
• тұрақты экономикалық және адамзаттық ... ... үшін ... ... ... қолдау үшін материалдық – техникалық
қамтамасыз ету функциясы;
сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ғаламдық сипаттағы іс – шараларға байланысты ... ... ... ... үш ... тұруы қажет:
1. Қорықтық белдеу. Биологиялық алуантүрлілікті сақтау ... ... ... ... ... ... ...
зерттеулер, зиян келтірмейтін қызмет, мысалы ... ... ... ... ... ... ... белдеудің айналасында,
шектесіп жатады. Ол ... ... ... жүргізуге,
соның ішінде экологиялық білім беру, демалу, экотуризм,
қолданбалы және ... ... ... үшін
қолданылады.
3. Өтпелі белдеу. Мұнда ... ... ... тұрғын жерлер, осы территорияның ресурстарын тұрақты
игеру мен ... ... ... әр ... ... ... жұмыс жүргізілуі мүмкін.
7. Биосфераны қорғаудың «Қызыл кітабы».
Өміріне, экономикалық жағдайына, географиялық ... ... көз ... ...... ... табиғат қойнында бірге өсіп,
біте қайнасып келе жатқанын аңғарамыз. ... ... ... ... ... ... етіп жіберген сияқты. Халықтың табиғатқа деген
көркемдік сезімін, ілтипатын, ...... ... ... ғана емес, бүгінгі өмірден, ... сан ... ... Қай ... босағасына бас сұқсаңыз оюлы сырмақ,
текемет, түс киіз, немесе айшықты ертоқым, ыдыс – аяқ, үй ... ... ... киім ... бір ... ... өзінде де
кездестіруге болады. Ол көзі қимай сақтаған ескінің қалдығы емес, ... ... ... ... тән ... ... ... болашақ ұрпаққа да сол мән – мағынасымен баратын даңғыл жол екенін
көрсетеді.
Жер ... егін ... мал ... ... орман – тоғайлар
түгелмен игерілді. Адам баласының аяғы тимеген жер жоқ. Бәрі де ... ... ... - ... ... ... мен ... аударып
отыр. Теңіз бен мұхиттардағы тірі организмдер құрлық пен тұщы сулардағыдан
әлдеқайда артық. Тек балықтардың қоры 800 – 900 ... ... ... балдырлар – азық – түліктің, дәрі – дәрмектің таусылмайтын мол қоры.
Табиғатты қорғаудың «халықаралық табиғат қоғамы» 1948 жылы ... ... және саны күрт ... ... аңдарды, өсідіктерді қорғау
комиссиясын құрды. ... ... ... жүзіндегі әйгілі ғалым –
биологтар кірді. Олар 1948 – 1954 ... ... ... ... өте ... ... тізімін жасады. Бұл құжат «Қызыл кітап» деп ... ... бұл ... 1956 жылдан бері мүше.
1971 жылға дейін «Қызыл кітапқа» сүтқоректілердің 236, құстардың
 287, өсімдіктердің 1000 түрі ... ... ... оған ... қос ... 81, ... ... 119 түрі
жазылған. Кітап жануарлардың қай ... ... өсіп ... ... мөлшерін көрсеткен.
Халықаралық «Қызыл кітапқа» Қазақстан жерінде өсіп – өнетін
қарақұйрық, құлан, ... ... ... ... ... қызыл қаз,
қоқиқаз сияқты бірнеше құстар жазылған.
Бұл құжатқа тіркелген аңдар, ... және ... ... сол ... мекендейтін жердегі халыққа тапсырылған. Мұның
Қазақстанға, оның ішінде Ақмола облысына да ... ... айта ... ... ... ... мен ... сақтап қалу үшін көп елдер әр
түрлі шаралар қолдануда.
Біздің елде «Қызыл кітап» 1978 жылы ... Онда ... 21 түрі ... тектес сирек кездесетін аңдар мен құстардың 8 түрі көрсетілген, оларды
сақтап қана қоймай, санын көбейтудің барлық ... ... ... ... мен ... түрлері «Қызыл кітаптан» алынып
отырады.
Дүниежүзілік экологиялық ...... ... ... ... интернационалды жастар
қоры: Даниядағы жастардың «Жасылдар қозғалысы» - Некст стоп.
Гринпис («Жасыл әлем») ... ... ... ... ... 17 ... топтары бар, 2.5 млн. адам мүше.
« Робин Вуд»-германиялық жастардың « қышқыл ... ... ... ... қоғамы.
ФАО-Біріккен Ұлттар Ұйымының ауыл ... және ... ... айналысатын органы. өзінің тікелей міндетімен қатар
жануарлар дүниесі мен ... ... ... және ... табиғатты
қорғау ұйымдары мен ұлттық парктердің қызметкерлерінің ... ...... ... ... және ... ресурстары ұйымы.
ВФОП –бүкіл дүниежүзілік табиғатты ... ... ... ... ... ... проблемасымен айналысады: халықаралық жастар курсын,
лагерлерімен табиғат қорғау клубтарын және т. б. ... ... ... еліміздегі табиғат қорғау шаралары жануарлар дүниесін одан
әрі көбетуге мүмкіндік беруде. Мәселен, тұқымы мүлде құруға ... ... қара ... сияқты жануарлар мемлекеттік бақылауға алынғандықтан,
соңғы 15 жылдың ішінде көбейгені соншалық, киікті жыл сайын  100 – ... ... ... ... ... ... ... адамдары жабайы жануарлар мен өсімдіктерді өздерінің ұлттық
байлығы ретінде санайды. Олар белгілі маусым кезінде ғана ... ... ... Табиғатты қорғау туралы Қазақстан Республикасының Заңы бар.
Онда ... бар ... ... ... ... ... ... шаралар
белгіленген.
Жаңа қоғам орнатушы Қазақстан азаматтары сан алуан міндеттерді
шешумен ... ... ... оны қорғау керек. Бұл үшін ... ... мен ... салаларындағы жетістіктер әбден жеткілікті.
Соларды әрбір ... ... өзі ... ... ... отыруы қажет. Сонда
ғана болашақ ұрпақ ата – бабаларына риза болады. Ол үшін ... ... ... – баршаның ісі.
Табиғатты қорғау мен табиғат қорларын тиімді пайдаланудың екі ... ... және ... ... біз өзіміз, мемлекеттің
қолына қарамай өзіміздің ... ... ... ... Бұл біздің
үйіміз және ондағы тыныштықты тек қана өзіміз ұйымдастыра аламыз. Біз ... ... күш – ... ... ... керек. Өз өміріміз –
өз қолымызда!
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
1. Ғ. Сағымбаев. «Экология негіздері». Алматы, 1995 ... ... ... Энциклопедиясы». Алматы, 1980 жыл.
3. Г.С. Оспанова, Г.Т. Бозшатаева ... ... ... 2002 ... З.М. ... А.М. Ғазалиев, С.Д. Фазылов «Экология
негіздері». Қарағанды, 2002 жыл.
5. Ғ.С. Ғарапова, Н.М. ... «ЖОО ... ...... 2005 жыл.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы ерекше қорғауға алынған территориялар4 бет
Австралия жайлы25 бет
Адам әрекеті нәтижесінде табиғи кешендердің өзгеруі туралы ақпарат28 бет
Табиғатты қорғау мәселелері9 бет
Қорықтар Аймағы8 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының ерекше қорғалатын табиғи территориялары68 бет
Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аймақтары23 бет
In vitro жағдайында стевиядан оқшауланып алынған жапырақ экспланттарының каллусогенез және морфогенез ерекшеліктері35 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
Атырау облысы топырағынан бөлініп алынған көмірсутегін тотықтырушы микроорганизмдерді зерттеу52 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь