Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің дамуы

Кіріспе 3
І. Несиенің мәні, қажеттілігі, формалары және түрлері
1.1 Несиенің мәні, қажеттілігі 4
1.2 несиенің түрлері, соның ішінде тұтыну несиесі туралы 11
ІІ. Тұтыну несиенің қызметтері мен заңдары
2.1 Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің түсінігі, ақшаларды айналдыру несиелік құралдарымен ауыстыру 14
2.2 Несиеннің экономикадағы ролі және оны қолданудың шектері және заңдары 17
2.3 Несиелердің мониторингі 19

Қорытынды 22
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 23
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін нарықтық экономика аумағында жинақталған тұтыну несиесінің даму тәжірбиесін дұрыс қолдана білу керек. Қазақстандық реформаларды жүргізу тәжірибесі экономикалық сауатсыздық нарықтық қатынастардың даму жолында күшті тежеуіш болатынын көрсетіп отыр.
Курстық жұмыстың міндеті – тұтыну несиесінің қызметінің ұйымдастырылуы, реттеу және бағалау, өтімділігін басқару, олардың нарықтық экономикаға өтудегі рөлі мен қызметтері жайлы нақты Қазақстан Республикасының тәжірибесіне сүйене отырып жазылғандығымен сипаталады.
Курстық жұмыстың өзектілігі Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің дамуы, осы несие арқылы адамдар өз қажеттіліктерін қанағаттандыра алатындықтарында және де тұтыну несиесі арқылы өз тұрмыс деңгейлерін көтере алатындықтарында.
Осы курстық жұмыстың негізгі мақсаты, бұл жалпы Қазақстандағы тұтыну несиенің қызметі ашықтықтың айтулы өнегесі болуға тиіс. Тұтыну несиенің қабылдайтын шешімдерге елеулі ықпалы бар барлық тұлғалар уәкілетті органның келісімін ала отырып, өздерінің мәртебиесін нақтылай түсулері керек.
Осы курстық жұмыс жалпы кіріспеден, екі бөлімнен және қорытындыдан тұрады.
Бірінші бөлімде, Несиенің мәні, қажеттілігі және формалары, түрлері қарастырылады. Бұл жалпы несиелік саясат тұтыну несиелік қызметінің міндеттерін, оларды іске асыру құралдары мен әдістерін, сондай – ақ несиелік процесті ұйымдастыру принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік саясат несиелік механизм көмегімен жүзеге асырылады.
Несиенің түрі – бұл несиелік қатынастар құрылымының, олардың негізгі қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық сақталатын көрінісі.
Екінші бөлімде, Тұтыну несиенің қызметтері мен заңдары. Тұтыну несиенең өзіндік ерекшелігі бар. Кең мағынада, Банктік инвестиция – пайда табу мақсатында банктің ресурстарын орналастыруға бағытталған активтік операциялардың жиынтығы.
Несиелік мониторинг — несиені бврген мезеттен бастап өтелуін және негізгі қарыздың толығымен қайтарылуын және қарыз алушының қызметіне әрдайым талдау жүргізу жолымен сыйақы, несиенің сапасының төмендеуі жағдайында қарыз алушыға адекваттылық шамаларының әсерін қабылдау және келісілген келісімшарттың барлық талаптарын қадағалау үшін бақылау (несиелік және кепіл келісімшартына).
Курстық жұмыста қолданылған әдебиеттер: Мақыш С.Б., Крымова В., Әубәкіров Я., Сейтқасымов.Бұдан басқа көптеген газет-журналдар қолданылды.
1. Әубәкіров Я.Ғ, Байжұманов Б.О. Экономикалық теория, Алматы қазақ уневерситеті, 1999 жыл [115-125 б.б.]
2. Жүнісов Б.А. Жалпы экономикалық теория.- Алматы, 2001 жыл [121-124 б.б.].
3. Жукова Е.Ф. Банки и банковские операции, Москва 1997 год [160-164 б.б.].
4. Крымова В. Экономикалық теория , Алматы 2003 жыл [56-59 б.б.].
5. Колесникова В.И. банковское дело, Москва 1995 год [160-163 б.б.].
6. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары, Алматы: ИздатМаркет, 2004 жыл [139-145 б.б.].
7. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие, Алматы: ИздатМаркет, 2004 жыл [135-145 б.б.].
8. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы – Алматы, изд. 2 – е , перераб. И доп. Қаржы – қаражат, 1997 жыл [425-429 б.б.].
9. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер, Алматы экономика, 2001 жыл [124-139 б.б.].
10. // Жетісу, 2003 жыл, 25 қаңтар Ж.Б. Нургазинов «Қазақстан Республикасының несие түрлеріне түсінік» [10 б.б.].
11. // Егеменді Қазақстан – 2000 жыл, 4 маусым Т. Т. Акбаев «Несиелердің халыққа көрсететін қызметі» [15-16 б.б.]
12. // Қаржы – қаражат – 2004 №6 Н.Б. Бақытжанов «Несие мониторигі» [50-55 б.б.]
13. // Саясат – 2004 №5 Е.С. Абдырахманов «Несие заңдарына түсініктеме» [14-17 б.б.].
14. // Банки Казакстана – 2004 №6 О.Р. Нургалиев «Теория кредитования» [25-27 б.б.].
15. Қазақстан Республикасының Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы 2004, 2005 жыл.
        
        Мазмұны
Кіріспе
3
І. Несиенің мәні, қажеттілігі, формалары және түрлері
1.1 Несиенің мәні, қажеттілігі
4
1.2 несиенің түрлері, соның ішінде тұтыну ... ... ... ... ... мен заңдары
2.1 Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің түсінігі, ақшаларды
айналдыру несиелік құралдарымен ауыстыру
14
2.2 Несиеннің экономикадағы ролі және оны ... ... және ... Несиелердің мониторингі
19
Қорытынды
22
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
23
Кіріспе
Қазақстан Республикасындағы экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін
нарықтық экономика аумағында жинақталған тұтыну ... даму ... ... білу ... ... ... жүргізу тәжірибесі
экономикалық сауатсыздық нарықтық қатынастардың даму ... ... ... көрсетіп отыр.
Курстық жұмыстың міндеті – тұтыну несиесінің қызметінің ұйымдастырылуы,
реттеу және бағалау, өтімділігін ... ... ... экономикаға
өтудегі рөлі мен қызметтері жайлы нақты Қазақстан ... ... ... жазылғандығымен сипаталады.
Курстық жұмыстың өзектілігі Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің
дамуы, осы несие ... ... өз ... ... және де ... несиесі арқылы өз тұрмыс деңгейлерін көтере
алатындықтарында.
Осы курстық жұмыстың негізгі мақсаты, бұл жалпы ... ... ... ашықтықтың айтулы өнегесі болуға тиіс. Тұтыну несиенің
қабылдайтын шешімдерге елеулі ықпалы бар барлық ... ... ... ала отырып, өздерінің мәртебиесін нақтылай түсулері керек.
Осы курстық жұмыс жалпы кіріспеден, екі бөлімнен және қорытындыдан тұрады.
Бірінші ... ... ... ... және ... ... Бұл ... несиелік саясат тұтыну несиелік қызметінің
міндеттерін, оларды іске асыру ... мен ... ... – ақ
несиелік процесті ұйымдастыру принциптері мен тәртібін белгілейді. Несиелік
саясат несиелік механизм көмегімен жүзеге асырылады.
Несиенің түрі – бұл ... ... ... ... ... яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын көрінісі.
Екінші ... ... ... ... мен заңдары. Тұтыну несиенең
өзіндік ерекшелігі бар. Кең ... ... ...... ... банктің ресурстарын орналастыруға бағытталған активтік
операциялардың жиынтығы.
Несиелік ...... ... мезеттен бастап өтелуін және негізгі
қарыздың толығымен қайтарылуын және ... ... ... ... ... ... сыйақы, несиенің сапасының төмендеуі жағдайында қарыз
алушыға адекваттылық шамаларының ... ... ... ... ... ... ... үшін бақылау
(несиелік және кепіл келісімшартына).
Курстық жұмыста қолданылған әдебиеттер: Мақыш С.Б., Крымова В., Әубәкіров
Я., Сейтқасымов.Бұдан басқа ... ... ... ... ... мәні, қажеттілігі және формалары мен түрлері
1.1 Несиенеің мәні, қажеттілігі
Несиенің мәнін анықтаған кезде бірқатар әдістемелік ... ... ... ... түрі формалардан тәуелсіз оның ... ... ... ... алғанда несиенің мәнін ашуы ... Егер ... ... ... онда бұл ... ... ... білдіреді;
несиенің мәнін талдауда несиенің құрылымын, қозғалыс
сатыларын, несиенің негізін қарастырған жөн.
Несиеде өзгермейтін, тұрақты болып ... ... - ... ... ... ... ... де бір-бірімен өзара әрекетке
түсетін бірнеше элементтен тұрады. Ондай элементтерге ең алдымен несиелік
қатынастың барлық субъектілері, ... ... ... ... ... беруші мен қарызға алушылар жатады. Оларды бөлуге және
бөлек қарастыруға болмайды. Оларды бірге қарастырған жағдайда ғана несиенің
мәнін анықтауға болады.
Несие беруші - ... ... ... ... ... Мұны іске ... онда ... қаражаттың белгілі бір қоры болуы керек. Ол ақша өзінікі
болуы немесе басқа біреуден ... ... ... да ... ... уақытта
карызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші – банк болып ... ... ... ... мен халықтың уақытша бос қаражаттарын
шоғырландырып, оларды қарызға ... ... ... үшін ... түрінде
ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиені тек қарызға ... ғана ... ... да ... иесіне (кәсіпорынға халыққа) тартылған
ресурстарды (ақшаларды) қайтаруға міндетті. Бұл арада банк бір ... ... ... ... ... - ... ... болып көрінеді.
Қарызға алушы – несиелік қатынастар ... ... ... ... ... ... жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша мұқтаждығы
туғандар қарызға ақша ... ... ... ... ... ... сай
қарызға алушылар - кәсіпорындар, кәсіпкерлер, халық, мемлекеттер мен
банктер ... ... ... ... ... ... алынған қаражаттың
меншік иесі болып табылмайды, өндіріс саласында, айналымда оны ол ... ... Бұл ... ол алынған ақшадан ... ... ... айналым қоры таусылғаннан кейін оны іске асырып,
пайдаланғаны үшін ... ... ... артық көлемде төлейді.
Несиелік мәміледе қарызға алушы несие берушіге тәуелді, оған несие беруші
өз талаптарын ... ... ... ... мен ... ... ... толық құқықты жақтары болып табылады. Олар міндетті түрде
қатысуы керек. Және бұл ... олар ... ... ... Несие
беруші - қарызгер (кәсіпорындар мен халық бос қаражаттарын есептік және
депозиттік ... ... ... ... мүмкін. Несие беруші мен қарызға
алушы өзара іс ... ... ... ... ... ... қатысушылары ретінде олар оның қарама-қарсы жақтарында
тұрады. Олардың мүдделері де бөлек, ... ... ... ... пайыздық
несие бергісі келсе, қарыз алушыға мүмкіндігінше арзан несие
алып, қосымша қаржылар табу мүддесі болады.
Несие ... мен ... ... ... несие катынасы құрылымының
элементі алыс-берістің объектісі - кұнның негізгі бөлігі сияқты ... кұны — ... құн ... стоимость) болып табылады.
Несиеленген құн ұдайы өндіріс процесін жылдамдататын ерекшелікке ... ... ... ... ... ... жүргізуге және
болжанбаған шығындарға қажет меншікті қорларын жинақтаудын қажеттігі жоқ.
Сондықтан, бұл ... ... ... есебімен қанағаттандыры-лады.
Осылайша, несиеленген құн өндірістік қорлардың ауыспалы айналымының
үздіксіз болуын қамтамасыз етеді және ... ... ... Бұл ... ... несиеленген құн ғана емес, сонымен қатар өскен
пайызбен қоса, несиенің қайтарымдылығы ... ... ... өз ... ... ... басынан бастап, оның банкке қайтарылуына дейін
сақтайды.
Несиенің ... ... оның ... ... ... ... болжайды.
Несиеленген кұн қозғалысының сатыларын қарастырсақ, келесідей көрсетіледі:
Но- Қан-Нп …-Р б….Нқ …-Бқ,
мұндағы:
Но- несие орналастыру;
Қан- ... ... ... алуы;
Нп — несиенің пайдаланылуы;
Рб - ресурстарды босату;
Нк - несиенін қайтарылуы;
Бк — банктің аталмыш қарызды алуы.
Несиеленген құнды орналастыру ... ... Он ... ... ... ... табылады. Оған ... ... яғни ... бос қаражаттар себепкер болады. Несие беруші
қарыз алушыға белгіленген мерзімде ... ... ... болған
кезде ғана несие бере алады.
Несие алу (Қш) ... ... ... ... ... несиелік катынастың басқа тарапы ойы белгілі бір
уақытқа ғана береді.
Несиені пайдалану (н) қарьз алушының оны өз ... ... ... ... ... ... ету ... білдіреді.
Ресурстардың босатылуы (Бр) қарыз алушының шаруашылығында күннің ауыспалы
айналымның аяқталу ... ... ... ... қажеттіліктерін
қанағаттандыру мүддесінде күннің пайдаланылу процессін сипаттайды. Несие
қозғалысьның бұл ... оның ... ... өтуі үшін ... ... табылады.
Несиенің қайтарылуы (Нк) уақытша пайдаланылған күшінің қарыз алушыдан
несие берушіге қайтуын көрсетсді. ... ... ... ... ... ... жүзеге асқан құн өзінің уақытша иесінеи кетіп, несие
берушіге өтеді.
Уақытша пайдаланылғаннан кейін (Нп) ... ... ... алу ... ... ... сатысы болып табылады. Уақыт бойынша несиенің
қайтарылуы (Нк) және несие берушінің алған ... ... ... ... ... мүмкін. Аталмыш сатыларды сөз болып отырғам сол бір ... ... ... алушы қарыздың белгілі бір бөлігін несие
берушіге ... ал ол дәл осы ... ... ... ... ... ... толық айналымымың бір
бөлігі болып саналатын несиенің қозғалысын көруге болады, ол тек ... ... ... ... ... ... несислік қатынастар айналым
шеңберінде ғана туындайды, сондықтан несиеге несие ... ... ... ... ... және керісінше деп қараған жөн.
Несиенің мәнін тану оның ... ... яғни ... ... базада қарастыруды ұйғарады. Несенің мәнін ашып ... ... ... база ... ... О.И. ... ... есептейді. Ол несие қозғалысының бір сатысы бола тұрып, бір
мезгілде несиеленген құн ... ... ... қамтиды. Несие
ақшасын жарат (орналастыру), алу және оны ... ... ... асады. Несиеленген құнның қайтарылу кезеңі оның жалпы ... ғана ... ... - ... ... тән белгіні
анықтайтын өзіндік ерекшелікті көрсетеді.
Несиенің қайтарылуы - уақытша пайдаланған ... ... ... ... ... Ол өзінен-өзі туындамайды. Ол кұнның ауысмалы айналымында
аяқталатын материалдық процестерде ... ... бұл тек ... жасайды. Уақытша пайдалануға алған ақшалай қаражатты қайтаруға
босаған қаражаттар қарыз алушыға ... ... ... ғана ... ... ... қамтарылуы объективті процесс болып табылады,
яғни оны мәміленің табиғатын ... ... ... ... ... мен ... алушы бекіткен келісімшартқа сәйкес ол заңды бекітілген
сипат алады. Халық шаруашылығы денгейінде несиеиің ... ... ... жиынтығ ын корсетеді. Бұл жерде ол альшгаи несиенің бір ғана
белгісін көрсетпейді. экономикалык категория сиякты бар несиенің ... ... ... оның ... сипатқа тән
екендігінде.
Банкке, несие берушіге қарыз ... ... ... ... ... ... өзіне несие берушілерге (өздерінің уақытша бос қаражаттарын
депозиттік шоттарда сақтаған заңды және жеке тұлғаларға) талап етуі ... ... ... ... қосарлы қайтарылу сияқты.
Несиенің құрылымын қозғалыс кезеңдерін және ... ... ... ... ... емес ... ... айтуға болады: несие беруші мен
қарыз алушының несиелік құнның төлем мен ... ... ... ... ... ... екендігі.
Несиенің тағы да көп анықтамалары бар. Мысалы, ... — бұл ... ... ... ... - бұл ... талабымен пайызбен
төленетін, меншік иелеріне несиеге ұсынылатын ақша капиталы. Ал, ... ... ... ... құн. Онын ... ... сапалы ерекшелігі сол. Ал,
капитал - өзінен-өзі өсетін кұн, оның ... ... ... ... өзінен-өзі өсетін құнның бір түрі, ал ақша болса, өзінен-өзі
өсім бере алмайды.
Несиенің мәнін ашу - бұл ... ... ... ... ... ... көрсететін, оның мәнді анықтығын білдіретін
сапаларын тану болып табылады. Сондықтан несиенің мәні және ... ... ... ... оның кұрылымын, қозғалысының
заңдылықтарын қарастырып көрейік.
Несиенің кұрылымы белгілі бір ... ... және ... ... ... ... көрінеді. Ол несиеде тұрақты, ... ... ... тұрғысынан алғанда несие зерттеу объектісі
ретінде, бәрінен ... оның ... ... ... ... Несиелік мәміледе қатынас субъектілері қарыз ... және ... ... ... мен ... ... қалыптасуы тауар өндірісі мен
тауар айналысы негізінде жүреді.
Сатып алу-сату процесінде тауарларды өткізу сатушының ... ... әр ... тез арада алуына мүмкіндік бермейді. Сатып алушы
тауарды белгілі бір мерзімнен кейін төлеуі мүмкін. Бір тауар ... ... ... ... ал ... ... ... немесе болашақтағы ақшаньң
өкілі ретінде бола ... ... ... ... ... - ... ... ал
сатып алушы борышқор болады. ... және ... ... бір ... мерзімінін ұзартылуы, ал басқасында оның төленуі жүзеге асатын
жағдайлардың барлығына қатысады.
Бастапқыда кредитор және қарыз ... ... ... ... ... ... байланысты артық өнімдері бар ... ... ... ... ... алатын болды. Алғашқы есім
қорлар металл ақшадан бұрын пайда болған. Өсімқор - саудагер, көпес ... ... ... ... ... ... ... -ол өте үлкен тарихи
жолдан өтті. Кредитор ретінде храмдар, ... ... ... ... ... ... шаруашылық пен тұтыну
мақсаттарына қызмет ... ... ... ... ... - ... ... қарызды ұсынушы жағы. Қарыз беру үшін
кредитордын қарамағында белгілі бір қаражаттар болуы керек. Оның көздері ... ... өз ... ... ... ... ... басқа субъектілерінен алынған ресурстар бола ... ... ... ... ... тек өз ... ... ғана емес онын шоттарында сақтаулы тартылған қаражаттар есебінен
сонымен қатар ... және ... ... ... ... ... де бере ... кұрылуымен кредиторлардың шоғырлануы жүреді. Банкирлер басқа
барлық кредиторлардың ... ... ... ... кредиторлар ретінде бола
отырып, несиелеу үшін шаруашылықта уақытша пайдаланылмайтын ... ... ... ... ... жасай алады. Кейбір жағдайларда
босаған ... ... ... ... да ... ... ... кезінде кредитор сатылуға ... ... ... ... жіберілу факті, алайда жүк жіберушіні кредитор етпейді. Тауарды
жөнелту мен сатудан түсетін ... ... ... бойынша үзіліс
кредитордың пайда болуына векелді мүмкін. Бұл үшін ... ... ... ... ... рұқсат берілуі керек. Мына жағдайды
ескерте кетейік: кредиторды сатып алу-сату, тауарды жіберу мен оны ... ... ... ... ... тудырмайды, оны төлемнің кейінге
қалдырылуын белгілейтін, төлемді тез арада емес ... бір ... ... шешетін қосымша келісім тудырады.
Кредитор ретінде басқа шаруашылық иесіне белгілі бір ... ... ... ... ... бойынша кредитор ерікті түрде болады. Қарыз
алушы несиені белгіленген мерзімде ... ... ... ... ... ... алушылармен анағұрлым қатаң қатынастарға әкеп
соғады. ... бар ... ... ... ... ... Несиенің мерзімі өз кезегінде ұдайы өндіріс процесінін барысына
байланысты.
Қарыз ... - ... ... ... ... және ... ... міндетті жағы болып келеді. Борышқор және қарыз алушы - ... ... ... шамасы бірдей түсінік емес. Борыш - міндетті ... ... кен ... ... мәмілеге сәйкес борышқор туралы
емес, қарыз алушы туралы айту керек. Тарихи ... ... ... ... ... ... тұлғалар болды. Бастапқыда олар өз
қоректерімен күн ... ұсақ ... ... ... еді. ... бар ... ... формасы - ақсүйектердін көбінесе жер иелеріне
ақшалай қарызды беруі. Банктердің құрылуымен қарыз берушілердің шоғырлануы
жүреді.
Қазіргі уақытта ... ... ... ... және мемлекеттің
өзі де қарыз алушылар ретінде ... ... ... ... ол ... мәміледе төмендегідей ерекшеліктерге ие.
Біріншіден ол қарызға берілетін қаражаттардың меншік иесі ... ... ... иесі ... болады өзіне тиісті емес, бөтен біреудің
ресурстарымен жұмыс ... ... ... алушы қарызға алынған
қаражаттарды айналыс сферасында да, өндіріс сферасында да ... ... ... ... айырбас фазасы кезінде де қарызды
ұсына алады.
Үшіншіден, ... ... ... ... ... айналымын аяқтаған
қарызға алынған қаражаттарды қайтарады. ... ... ... ... есеп ... қоса ... ... өтеу үшін ұдайы өндіріс
процесін өркендете түсу керек.
Төртіншіден, қарыз алушы ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар, қарыз пайызын да төлейді.
Бесіншіден, қарыз алушы өзінің кредиторы қойған талаптарын орындауға
тәуелді болады. ... ... ... ... ... ... алынған қаражаттарды ұтымды пайдалануға, қарыз алушы ретінде өз
міндеттемелерін орындауға мәжбүр етеді.
Кредитор және ... ... ... қатынас жасай отырып, өз мақсаттары мен
мүдделерінің бірлігін көрсетеді. Несиелік қатынастар шеңберінде ... ... ... ... ауысуы мүмкін: кредитор қарыз алушыға, қарыз
алушы кредиторға айналады.
Кредитор мен қарыз алушының өзара әрекеті қарама-қарсылықтардын ... ... ... ... ... ретінде кредитор және
қарыз алушы онын қарама-қарсы жағында тұрады. Кредитор - ... ... ... алушы - берілген қарызды алушы жақ бүтіннің шенберінде олардың
әркайсысының өздерінін ұдайы өндірістегі ерекше жағдайларына байланысты өз
мүдделері болады. ... ... ... ... ... ... болса,
қарыз алушы - анағұрлым арзан ... ... ... ... ... ... кредитордан қарыз алушыға берілетін және
қарыз алушыдан кредиторға қарай кері қозғалатын объекті болып ... ... ... құн ... Ол ... ... бөлігі ретінде
болады.
Несиелік қатынас ішіндегі құн ерекше қосымша тұтыну құнына ие. ... ... ... тән ... ... ... кұн кредитор мен қарыз алушы
арасыңда қозғалыс жасай отырып, ұдайы өндіріс процесін жылдамдатудың ерекше
қасиетін алады.
Қарызға берілген ... өте ... жағы - оның ... ... ... ... ... құрылуына мүмкіндік туғызып, қарыз алушының иелігіне
түсуі керек. Осы мағынада несие қарыз алушының шаруашылығында ... ... ... ... ... онда жасалуы тиіс табыстарды болжап
біледі. Іс жүзінде қарыз алушы кредиторға несие беру ... ... сол ... ... еркін ақшалай қаражаттың болмауынан ғана емес,
сонымен қатар ол табыс ... ... ... және сол ... ... үшін ... мүмкіндігін ескереді. Сонымен бірге қаражаттарды
авансылаудың кез келгені несие болып табылмайды.
Несиенің мәні онын қозғалысының зандылықтарымен тағы ... ... ... несиенін қоғгалысын көрсетуге болады: несиені
орналастыру (Но) ... ... ... алуы (На) - ... пайдалану
(Нп) - ресурстардың босауы (Рб) - уақытша алынған құнның ... (Ққ) ... ... ... ... кредитордың алуы (Қа).
Несиені орналастыру (Но) - оның қозғалысындағы ... ... ... ... ... ... (рационалды) формада орналастырылғанына
сенімді болуы керек. Банктер ... ... ... кезеңінің
талаптарына сәйкес несие береді - қарыздың қайтарылуы, демек оның ... ... ... ... алуы (На) ... ... ... бір уақытқа ұсынылғанын білдіріеді. Несиенің пайдалану процесінде
(Нп) беріледі объектісі ретінде оның тұтыну құны өткізіледі. Ресурстардың
босауы (Рб) ... ... ... процесінде құнның шеңбер айналымы
актінің аяқталуымен сипатталады, сондықтан несие қозғалысының бұл ... ... ... келесі жаңа фазасына өтуі үшін материалдық
алғашарт ... ... ... (Нқ) ... алынған құнның қарыз алушыдан кредиторға
өткенін білдіреді. Несие қозғалысынын ... ... - бұл ... ... (Қа) ... ... алу ... болады.
Осылайша, несие қозғалысының заңдылықтарын талдау процесінде біз бұл
қозғалыстың ... ... ... ... ... ... ... айналымын
бөліктері ретінде өзара байланыста және өзара шартты екенін көреміз.
Несиенің объективті қажеттілігі табиғи және ақшалай түрде ... ... ... ... шығарып тастайды. Ол капитал түрі
үнемі ауысып тұратынын ұйғарады, меншіктің ақшалы түрі тауарға, ... ... ... ... және тауарлық қайтадан ақша
түріне ауысып тұрады, яғни А – Т - Ө - Т1 – А1 ... ... ... ... ... ... ... ауысып кетеді, екінші
кезеңде - өндіріс процесінде – дайын өнім жасалады, өндірістік ... ... ... ... сатылып, бастапқы ақша түріне ауысады.
Капиталдың осындай ауыспалы айналымы тұрақты түрде бөлек және ... ... ... ... ... ... жатады. Капиталдың озғалысы –
оның тек ауыспалы айналымы емес, ... оның ... да. ... ... оның ... ... ... айналымы түсіндіріледі.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің жеке ауыспалы айналымнан туындайтын
несиеге қажеттілік ... ... ... ... төлем қаражаттарын құру
және жаңа бекітілген құны қайта бөлу процесінде оның ... жете ... оны ... дәрежеде анықтамайды. Ақша эммиссиясының ... ... емес ... ... ... ... несие
капиталының бір көзі болып табыладытын несие операцияларының нәтижесі бар.
Несие объективті ... ... және ол ... өндіріс
процесінде маңызды рөл ... ... ... ... ... ... етеді және несие берушлер мен қарызға
алушылардың арасындағы ...... ... көмегімен мемлекеттің, халықтың, ұйымдардың және кәсіпорындардың
табыстары мен бос ... ... ... ... ... ... ... капиталына айналады.
2. Несиенің түрлері, соның ішінде тұтыну несиесі
Несиенің түрі – бұл несиелік ... ... ... негізгі
қызметтерінің, яғни әр алуан сыртқы және ішкі өзгерістер барысында толық
сақталатын көрінісі.
Несие берушілер мен ... ... ... ... ... де, ... түрі сол күйінде сақталады.
Коммерциялық банктер өздерінің клиенттеріне әр түрлі несиелер береді. Олар
мынадай белгілеріне байланысты жіктеледі:
І Қарыз ... ... ... Қаржылық инситуттарға берілетін несиелер
- мақсатты қорларға
- банктерге
- қаржы – несие мекемелеріне
2. Қаржылық емес ... ... ... ... ... ауыл ... ... дайындау ұйымдарына
- жабдықтау – сату ұйымдарына
- кооперативтерге
- жеке кәсіпкерлерге
3. ... ... ... ... ... қарай
- қысқа мерзімді (1 жылға дейін)
- орта мердімді (1 жылдан 3-5 жылға ... ұзақ ... (5 ... ... ... және пайдалану сипатына қарай
- негізгі қорларға жұмсалатын
- ... ... ... ... ету ... ... ... етілген
- кепілхатпен
- кепілдемемен
- кепілдікпен
2. Сақтандырылған
3. ... ... ... ... ... дәрежесіне қарай
1. Стандартты несие – қайтарылу уақыты жетпеген, бірақ қайтуында ешқандай
күмән жоқ несиелер
2. Күмәнді несиелер – қайтарылу уақыты кешіктірілген, ... ... банк үшін ... ... несиелер. Соңғы қабылданған активтердің
жіктеу ережесіне сәйкес, күмәнді несиелер ішінара бөлінеді: 1 – ... 2 - ... ... 3 - ... ... 4 - ... ... 5 -
санатты күмәнді.
3. Үмітсіз несиелер – қайтару уақыты кешіктірілген, мерзімі өткен несиелер
шотына жазылған несиелер.
4. Валютамен берілуіне ... ... ... ... ... ... ... қарай
1. Тұтыну несиесі – бұл жеке тұлғаларға тұтыну тауарларын сатып алу үшін
және тұрмыстық қызметтерді өтеуге берілетін несие.
2. ... ... – бұл ... ... ... ала отырып, ұзақ
мерзімге берілетін несиені білдіреді.
3. Овердравт ...... ... ... шегеру, дебиттік қалдық
бойынша берілетін қысқа мерзімді несиенің формасы.
4. Овернайт несиесі - өтімділікті қолдау мақсатында бір ... ... ... түрі.
5. Онкольдық несие – кредитордың алғашқы талабы бойынша өтелетін ... ... . ... несие – банктердің бір – біріне беретін несие.
7. Ламбартық несиесі – тез іске ... ... ... ... ... ... алып, берілетін несие.
8. Лизингтік несие – құрал – жабдықтарды жалға ... ... ... ... ...... ішке алып кіру және ... фабрикат
пен дайын өнімдерді сыртқа шығару тәжірбиесінде пайдалынатын несие.
10. Сенім несиесі – банктің сеніміне кірген, ... ... ... ... несие.
11. Маусымдық несие – жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен түсімді алу
мерзімі арасындағы уақыт ... ... ... арналған несие.
12. Консорциалдық несие – ірі жобаларды ... ... ... ... беретін несиелері.
Тұтыну несиенің функцияларын қарастыру үшін келесідей ғылыми амалдар
орынды. Біріншіден, бәрінен ... ... да ... мәні сияқты
объективті сипатта. Функция кредитор мен қарыз алушы ... ... түсе ... ... бөлгші бір ... ... ... несненің функциясын талдау кезінде тағы да бір
жағдайды ескеру керек несие өзінің қозғалыс ... ... ... ... емес, олардың біреуімен немесе бірнешеуімен өз мәнін
көрсетеді. Демек, әрбір кезенде ... ... ... ... бір
сатысында болады, сондықтан өзінің мәнді көріністерінің барлық жиынтығын
бірден көрсете алмайды. Мысалы, ақша төлем кұралы ... бір ... ... ... ... қор ... ... атқара алмайды. Несие
де сол сияқты, Үшіншіден, функция - бұл ... ... ... ... ... ... өзгеруімен қатар оның көрінісі де өзгереді.
Төртіншіден, функция несиенің біртұтас процесс ретіндегі ... ... ... жеке ... ... ... алушыға емес, жалпы несиелік
қатынасқа жататындығымен түсіндіріледі несиенін көрінуі, тек егер ол ... ... ... екі ... да қатысты болса ғана, онын
Функциясы ретінде анықталуы мүмкін.
Мұнан басқа, ... ... ... ... ... мен ... ... керек. Коммерция-несиенің, банктік несиенің жеке
бөлектенген функциялары жоқ. Функцияны тұтыну несиенің ... ... оның ... ... ... мәні ... ... теориясында оның келесі функциялары бөлініп шығарылады
қайта бөлу, ... ... ... мен ... алушы расында несиелік
қатынас айырбас процесінде ... ... ... ... ... ... ... бөлу сатысында пайда болады сонан соң бұл құн ... ... ... ... Осындай байланысты несиенін қайта бөлу функциясын
көрсету керек Бірінші ... ... ... ... ... ... ... -материалдық құндылықтарды бере алса, басқа жағдайда
ақшалай ... ... ... екі жағдайда да беру объектісінің
формалары әр түрлі болғаны (мен оның мазмұны біреу - кұн ... ... ... бөлу функциясының көмегімен құн қайта бөлінеді.
Қайта бөлу қандай белгілер ... ... ... ... бөлінеді: аумақ аралық, ... ... ... ... ... ... ... берілген құнға меншік
иесі өзгермейтінін, ескерте кету керек. Берілген ... ... ... ... ... қатынасқа кредитор мен қарыз алушы ретінде олардың
орналасқан жерлеріне тәуелсіз әр ... ... ... ... ... ... бөлінуін аумақаралық деп айтуға болады. Салаішілік қайта бөлу
салалық банктерден несие алған кезде орын алады. Егер құн бір ... ... ... ... ... ... ... болып табылатын қарыз
алушыға берілген жағдайда несиенін көмегімен салааралық ... бөлу ... ... бір ... ... уақытша бос ақшалай
қаражаттарын ... оны ... ... ... беру көзі ... онда ... шаруашылықаралық қайта бөлінуі орын алады.
Тұтыну несие ... ... ... ... әр ... ... болады. Несиелік қатынастардың субъектілері деңгейінде кұннын
жеке шеңбер айналымында және айналымында тауарлы-материалдық құндылықтардың
да ақшалай қаражаттардың да ... ... ... ... ... ... жиынтық шеңбер айн-алымында оның қозғалысы несие ... ... өнім мен ... ... ... ... ... Тұтыну
несиеңің қайта бөлу функциясы құнның жалпы қайта бөлінуін емес, уақытша
босаған кұнның ... ... ... Қазіргі тауар шаруашылығында
қарызға берілген құнның шаруашылық айналымына өнуі ақшаның жалпылама орнын
басу ... ... ал ... айналымда олардың уақытша
орнын басу функциясын орындайды. Қарыз алушынын алған және шаруашылық
айналымына ... ... ... құн ... тән ... орындай бастайды
(тауарлы-материалдық құндылықтарды алу үшін жалақыны төлеу және т.б.
пайдаланылады).
Нақты ақшалардың ... ... ... ... ... ... банктік жүйенің дамуы және төлем айналымын ұйымдастыруда оның
ролінін жоғарылауы;
екіншіден, экономикада төлем ... ... ... бар ... дербес айналысы;
үшіншіден, орталық банктердін ... ... ... ... ... несиенің қызметтері мен заңдары
2.1 Қазақстан Республикасындағы тұтыну несиесінің түсінігі, ақшаларды
айналдыру несиелік ... ... ... қызметін айтқанда, әдетте оның мәнінің арнайы көрінісі
ұғылады. ... ... ... ... ... байлаиысты; қызметтін
атқаруындары қарым-қатынастардың мәнінісіз ол өмір сүре алмайды. Қызметтің
несие мәні ... ... ... бар. Әрбір сәттегі өзінің өрістеу
барысында несие барлық қызметінің мәнін ... бір ... ... ғана ... ... - қатып калған емес, өзгеріп тұратын
құбылыс.
Тұтыну несие мәнінің өзгеруімен қатар, онын көрініс танытуды да ... ... ... ... ... ... ... көрінісін байқатады,
яғни қызмет несиелік қатынасқа бүтіндей қатысты. Несие қызметі оның ... мен ... ... ... ... ... ... несиенің ұдайы өндіріс процесінде алатын орны жайлы біркелкі
ғалымдардың пікірлері жоқ. Кейбір ғалымдар оны ... ... ... бөлу белгісіне жатқызады. В.М. Тарасов несиені ұлттық табысты
(несиеден қарыз алушыға және ... ... бөлу ... бөлу ... ... Және де ... ... айырбас қатынастарына тән ерекшеліктері мен мүмкіндіктері бар.
Айырбас фазасында бөлу қатынастарының сәтін айрықшалап көрсету ... ... ... да дәл осыған ... ... ... бөлу категориясы бола отырып, айырбас белгісіне де жатады,
немесе екі жақтылық ерекшелікке де ие. ... өзі ... ... ... көрсетеді.
Тұтыну несие туралы теорияда, оның атқаратым қызметінін саны мен мазмұны
жайлы орныққан біркелкі көзқарас жоқ. ... екі, ... үш ... (осы
аталган екеутнен бөтен бақылауды қосады), үшіншілер –төрт (және капиталды
шоғырландыру мен ... ... ... ... атайды. Ал
жекелеген авторлар несиенін қызметін: ... ... ... ... ... ... бос қаражаттарды жинастыру т.б. ... ... ... ... ... ол - ... ... сияқты басқа да
категорияларға тән екендігін айтқан дұрыс. Ал, шындығында бақылауды несие
емес, банк ... ... ... айналымнын жанама түрлері бойынша несиенің қызметі
ақшаларға да, ... да тән - бұл ... ... ... ... категорияларынын, мазмұнына да енеді.
Экономиканы ретке келтіру қызметі жайлы айтатын болсақ несиенің ... ... ... ... ... ... категориялары арқылы да жүзсге
асырылады.
Корларды ынталандыру ... да ... ... ... ... отырып, жекелеген ғалымдардын несие дербес қызмет аткара
алады дегендерінің ... ... ... ... ... ... ... таныту болып табылады.
Айналымның жанама түрден ... ... ... ... ... тек ... ғама емес, баға, каржы, еңбекакы, бюджет, табыс
т.б. құндылық ... да ... ... орын алып ... қарамастан, несиеніц барлық
формалары мен турлерінде мәнін ашып көрсететін оның үш түрлі қызметін бөліп
көрсеткіміз келеді. Олар - ... ... ... ... ... несие
құралдарымен ауыстыру және капиталды шоғырландыру мен ... ... ... ... шын ... ... ... ел
ішінде айналысқа түспейді, олардың несие ... ... ... ... болады. Нақты ақшалардын шығарылуы, немесе қолма-қол
есептен ақша қорларын ұлғайту сол мезетте ... ... ... ... ... қызметінің дамуы банк жүйесінің пайда болуымен байланысты
екендігін ескерген жөн. Ақшаларды ... есеп ... ... ... ... тауарлар мен қызмет үшін қолма-қол ақшасыз есептерді
жүзеге асыруға, өзара ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді. Мұның өзі ақшаны қолмен санап алыс-беріс жасау айналымын ... ... мен ... ... ... ... Шаруашылық жүргізу
субъектілерінің және халықтын есепшоттардағы қаржылары банктердін несиелік
ресурсы болып ... ... ... ақша ... ... ... иелерімен несиелік байланыстары болып қалады.
Несиелеу процесі кезінде ақша массасыныд құрылымына, төлем айналысына және
ақша айналымының жылдамдығына әсер ететін сол акша ... ... ... қолма-қол акшасыз есеп} үшін түрліне төлем ... ... ... акшаларды несиелік ақшалармен және несмелік ... ... ... ... ен қарапайым қарыздық міндеттемелер ... ... ... ... ... ... несие
ақшаларының түрліше формалары пайда болады.
Экономиканың дамуының алғашқы сатысында бұл ... ... ... ... болды. Қазіргі кезде нағыз акшаларды алмастыратын
несие қызметі ақша тасқындарының ... ... ... ақшасыз
есептер, несие карточкаларын, вексельдерді, ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықта қалдағы ақшаны несие операцияларымен ауыстырудың
қажетті шарттары ... ... бір ... ... ... есеп жасау үшін аудару, өзара талаптарды ... акша ... ... ... ... туады.
2.2 Несиенің экономикаға ролі және оны қолданудың
шектері және заңдары
Несие заңдарын білу және ... ... ... несие механизмін ретке
келтіру өндіріс ... ... мен ... ... ... бос ... ... орынды пайдалануға мүмкіндік
береді.
Несие заңдарына ең алдымен несие заңының пайда ... ... Ол ... ... ... мен ... беру ... құрылу қатынастарын
білдіреді. Қоғамда несиелік қатынастардын пайда болуы капитал айналыстары
мен айналымдарынын біркелкі еместігінен туындайды да, ... ... ... сипаттарға ие болады. Қарыз беру қорының құрылуы жайында ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін қарыз беру
қоры да объективті, қажетті және аса маңызды сипатқа ие ... ... ... өндірістің барысында уақытша бос тұратын қаржылардын ... ... ... қажет ететін дұрыс талаптарды қанағаттандыруға
жұмсалуға ... ... өзі ... белгілі бір шегін сақтап, соған сәйкес
сол шекараның бұзылуына жол бермейтін механизм құру қажет.
Несиенің пайда болу ... ... ... ... дұрыс
жұмыс істеуі жағдайында ғана әрекеттік күші бар. ... ... ... ... ... және ... ... негізделген
экономика салаларында ғана туындайды.
Егер шаруашылық субъектісінін өзі атқарып отырған жұмысының нәтижесі үшін
нақты материалдық ... ... ... қатынастардын дұрыс
жұмыс істеуінің несиенін қайтарылып келетіндігінің кепілдігі болмайды.
Несиенің ... болу ... ... ... ... ... әкеп ... заңдарының басқа да экономикалық заңдар сияқты ... ... өте ... ... ... ... заңдарының өзінің қозғалыс заңдары іспеттес көрінсі бар. ... ... ... ... ... несие берушіден
қарыз алушыға өтіп, қайта қайтқанда пайда болады, яғни несие турақты түрде
қозгалыс үстінде ... Егер ол бір ... ... ... ... өзінің
мәнін жоғалтып, несие болудан ... ... ... ... ... маңызды, жалпыламалы, нақты дүние. Яғни, ... оның аса ... ... өмір ... ... заңына тән Заң - оның қайта айналып құйылу ... ... ... ... ... ... ... белгісі мен
ерекшеліп - қайта айналып құйылушылығы. Егер тарылған құндылық ... - ... ... ... ... ... болса, онда өзінің мәнін
жоғалтып, жеке экономикалық категория ретіндегі несие боп ... ... ... өзі шыққан пунктке қайта оралып келу үшін белгілі бір
«жұмыс» істейді, яғни ұдайы ... ... ... пайызын өсіру
үшін уақытша пайдалануға берілген ... ... ... ... ... ... Бұл ... объективтілік, қажеттілік, жалпыламалық
және т.б. экономикалық талаптардың барлық ... бар. Осы ... ... ... несие заңы - тарылған құндылық заңы. Тарылғап ... ... оны ... ... жолда өзінің тұтынушылық ерекшеліктерің,
сондай-ақ құндылыгын жоғалтпайды да, өзінің айналымдарында бастапкы тепе-
теңдік түрін ... жаңа ... ... ... екендігімен бастапқы
пункке (несие берушіге) қайта оралады. Бұл өзінің бастапқы сапасын, ... ... ... ... ... мен ... ... танып білудін
тәжірибелік манызы бар. Олардын бұзылуы: ақша ... ... ақша ... ... ... аса ... экономикалық
қиындықтарына ұшыратады. Ұлттық валютамын ... ... ... әкеп ... жәме ... ... несиелік қатынастардың жұмыс істеуіне әкеліп соқтыратын
нәтижесімен анықтауға болады. Несие ... ... ... ... ... әсер етеді. Жоғарыда аталып өткендей, несиенін өз қызмет саласы
бар, ол қозғалыстың барлық құндылықтарымен ... ... ... тұрған, қайта айналып құйылудың бастапқы кезінде ... ... ... ғана байланысты. Несиенін көмегімен шешілетін
міндеттер қоғамдық дамудың әр түрлі ... ... ... мүмкін.
Экономика дамуының сатысана қарамастан, несиенін арқасында қарыз беру
капиталы құрылып, оның өнім өндіруге пайдалануы ... ... ... ... процесінің үздіксіздігі мен тездетілуіне қызмет ... бос ... және ... ... қайтарымдық және төлемдік
негізде қайта бөлуді қамтамасыз етуші несие кез-келген экономикалық субъект
бойынша ағымдағы өндірістік шығындар мен ... ... ... ... мен экономика салаларында тауарларды ... ... ... жұмсауға қажетті көлемі мен қолда бар жынтықтардың
арасында болатын қарама-қайшылықтарды шешіп отырады. Ұдайы ... ... ... түзету ең алдымен қоғамдық өндірістін үздіксіздігін қуаттап
отырудын арқасында қамтамасыз етіледі. Жоғарыда көрсеткеніміздей, ... ... ... ... бір ... бос тұрған
қаржылар пайда болады, ... ... ... ... орын алады.
Уақытша қаржылық қиыншылықтарға ұшыраған кәсшорындарға берілетін несие
оларға ұдайы өндіріс процесін жалғастыруға ТМҚ үшін ақы ... ... ... ... және т.б. ... тудырады.
2.3 Несиелердің мониторингі
1999 жылдың 16 тамызынан бастап ҚРҰБ №276 ... ... ... ... ... ... құжаттауды жүргізу. Ережесіне сәйкес
несиені толық өтеу туралы несие ... ... ... ... алушыға
несиелік іс жүргізеді. Несиелік шарт әрекет ету мерзімі бойынша банк қарыз
алушымен тығыз қатынасты сақтап, оның ... ... ... ... пайдаланылуын, оның қамтамасыз етілуіне кепілге берілген мүлкінің
сақталу жағдайын тексереді, яғни несиелік мониторинг жүргізіледі.
Несиелік мониторинг — ... ... ... ... өтелуін және негізгі
қарыздың толығымен қайтарылуын және қарыз алушының қызметіне әрдайым талдау
жүргізу жолымен сыйақы, ... ... ... жағдайында қарыз
алушыға адекваттылық ... ... ... және келісілген
келісімшарттың барлық ... ... үшін ... ... және
кепіл келісімшартына).
Ағымдағы несиелер бойынша мониторинг несиелерді өтеу қиындықтарын және
проблемаларды туындау мүмкіндіктерінің алғы ... ... ... оларды шешуі қажет, ал нашарлау несие бойынша қайтарымсыз қарызға
байланысты мүмкін шығындарды азайту немесе тіпті жою және ... әсер ... ... ... ... ... кепілді сату, активтердің жойылуы және
басқалары). Несиелік офицер жағынан ... ... ... берілген несиелер бойынша өзіне қосады:
- ұлттық заңдылықтар мен ... ... ... болатын
өзгерістерін және жалпы экономикалық жағдайында қарыз алушының ... ... ... қарыз алушылардың басшыларымен және мамандарымен
үнемі кеңесуі;
- қарыз ... ... және ... ... талдау жасау, кепіл
затын ... және ... ... ... ең маңызды қаржылық ақпараттарды жинау (соңғы ... ... ... ... кассадағы ақшалай қалдық қоймада ... ... ... есеп ... және валюталық шот бойынша айналымды талдау кезіндегі
дебиторлық және кредиторлық карыздарының жалпы сомасы және т.б.);
- ... ... ... ... кезінде табылған қателіктері ... ... ... жолдарын табу.
Мониторинг жүргізіліп жатқанда несие алушының ... ... ... ... ақпараттар да пайдаланылады. Мониторингті
жүзеге асыруда толығымен алынған ақпараттар екі түрге бөлінеді:
• үстіртін ... - ... ... ... ... еш ... ... жүргізіледі;
•терең мониторинг - несиенің мерзіміне, сомасына байланысты жүргізіледі
немесе қайта есептеу нәтижесінде күрделі.
1 жағдай туындаған кезеңде, ... ... ... ... ... ... қателіктер жіберген кезде жүргізіледі.
Ай сайынғы үстіртін мониторинг тәртіп бойынша барлық қарыз алушылар ... ... ... мониторингтің мақсаты - ... жол ... Оның ... ... ... белгілерін алдын
ала айқындау. Мониторинг әдісі қарыз алушы жобасының ... ... ... ... пен ... дер кезінде жеткізіп беру, құрал-
жабдықтарды шығаруға және іске қосудың басталуына, өнімдерді ... ... ... т.б.), ... ... аударылу жүргізіледі. Ай сайын
жүргізілетін мониторингтен ... ... ... ... терең
талдауға ауысуы керек. Ал егер ... ... ... ... өтеу
қабілетіне, іс-әрекетіне әсер ететін салдары мен және басқа факторлардан
қауіпті белгілер туындаған кезде берілген ... ... және ... тез ... терең мониторинг жүргізу ұсынылады. Ай сайынғы ... ... ... ... ... бірі — ... мүлкінің
нақты болуын және техникалық жағдайын, оның ... ... ... ... ... түрде тексеру керек. Сонымен қатар ... ... ... және ... ... ... ... нарығын тексеру
қажет. Мониторинг жүргізілу барысында несие офицерінің іс-әрекетінің
мынадай жүйелілігі ... ... ... ... ... маңызды жақтарын
қамтамасыз ету, оның қабілеттілігіне маңызды ... ... ... ... ... орында қарыз алушының жұмысыііт,щ жағдайын бағалау
қажет және оның ... ... ... ... қызмет көрсету
бойынша мүм-кіндігін және болашақтағы ниетін, сонымен қатар оның опера-
циялары табысты боларын, не ... ... ... ... біткен соң банктің міндетті түрдегі әр несие ... ... ... ... ... келісімшарт жасалғаннан кейін несиені уақытында және ... ... үшін ... ... асыру қабілеттілігі бойынша қарыз
алушының қаржылық жағдайын тексеру мақсатында қарыз алушы мен банк ... ... ... ... ... ... үшін ... мүлікті
түгендеу актілері;
- қарыз алушының кепілгері немесе кепілдік берушісінің қаржылық жағдайын
көрсететін, бекітілген ... ... ... ... ... ... ... және толығымен қайтарылуын бейнелейтін
құжаттар;
- қарыз алушылар өздерінің ... ... ... ... ... ... тиісті шараларды қолдануы туралы құжаттар.
Жүргізілген талдаулар ... ... және ... ... ... мен ... ... анықта-ғаннан кейін, болашақта
мұндай қателіктерді жібермеу үшін тез арада бұл ... ... ... басшылары және мамандарымен бірге талқылап, оңтайлы ... ... ... бойынша пайдаланылмағаны туралы дәлел табылған жағдайда
банк несие келісімшартын бұзуы мүмкін және несиелік келісімшартта ... ... ... ... ... ... ... және
аударылган сыйақыны төлеу мерзімін бұзған жагдайда карыз ... ... ... ... өндіріп алу шараларын ... ... ... соманы аударылмаған несие және алынбаған сыйақы
шотына және ... өтіп ... ... ... салады. Осы көрсетілген
шоттағы қарыз сомасына банкте ай сайын, айдық соң-ғы күні ... ... ... ... ... ... өтінішімен банк кезекті төлемнін,
мерзімін 30 ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Төтенше жағ-дайларда қарыз алушының орынды себептері және қарызды өтеудің
нақты мерзімі көрсетілген болса, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Төлем мерзімін 30 күнге дейін үзарту
туралы шешімді банктің несиелік келісімшартқа қол қойған ... ... 30 ... ... ... ... қабылдайды. Ал егер несиені
өтеудің және сыйақының мерзімі үзартылғаны ... шарт ... ... банк ... ... ... мөлшерде айъгапұл санкция-
сын қолдануға құқығы бар, сонымен қатар ... ... ... ... ... және оған сыйақыны өндіріп ала алмайтын жағдайда,
банк карызды қайтарудың заңды тәртіппен бекітілген ... ... ... ... ... ... несиесі және оның
қандай біздін елімізгі қажетті ... ... ... ... Жалпы айтқанда,
Қарыз алушы - несиелік қатынастың, несиені алушы және ... ... ... жағы болып келеді. Борышқор және қарыз алушы - бір-
біріне жақын, бірақ шамасы бірдей түсінік ... ... осы ... ... тұтыну несиенің жүзеге асыру
керек. Жалпы алғанда, табыс немесе пайда алу ... ... ... ... ... ... ... өткен жөн.
Нарықтық қатынастарға сай экономиканың тиімді дамуын қамтамасыз ететін
несие ... ... ... несиелеу әдістері ... және ... ... ... ... ... ... бөліктерін қарастырып кеттім.
Жалпы несиелік саясат мынандай сипатта болуға тиіс:
- нұсқаулық емес, яғни директивті нұсқауларды қамтиды;
- несиелеудің мақсаттарын ... және ... ... мүмкіндік
береді;
- нақты мақсаттарды іске асырудың бірнеше ережелерін қамтиды;
- оны іске ... ... ... ... мен ... ... тұрады.
Несиенің ролін несиелік қатынастардың жұмыс істеуіне әкеліп соқтыратын
нәтижесімен ... ... ... ... ... ... ұдайы өндіріс
процесіне әсер етеді. Жоғарыда ... ... ... өз ... ... ол ... барлық құндылықтарымен емес, шаруашылық айналымда
пайдаланылмай тұрған, қайта айналып құйылудың ... ... ... мүмкін бөлігімен ғана байланысты. Несиенін көмегімен шешілетін
міндеттер қоғамдық дамудың әр ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тұтыну несиенің жағдайы
және алдына қойылған мақсатары туралы жалпы түсініктеме беріп, толық ашып
кеттім. Осы ... ... ... ... ... ашып ... ... әдебиеттер тізімі
1. Әубәкіров Я.Ғ, Байжұманов Б.О. Экономикалық теория, Алматы қазақ
уневерситеті, 1999 жыл [115-125 б.б.]
2. ... Б.А. ... ... теория.- Алматы, 2001 жыл [121-124
б.б.].
3. Жукова Е.Ф. Банки и банковские операции, Москва 1997 год [160-164
б.б.].
4. Крымова В. ... ... , ... 2003 жыл [56-59 ... Колесникова В.И. банковское дело, Москва 1995 год [160-163 б.б.].
6. Мақыш С.Б. ... ... ... ... ... жыл [139-145 ... ... С.Б. Ақша айналысы және несие, Алматы: ИздатМаркет, 2004 жыл
[135-145 б.б.].
8. Мельников В.Д., Ильясов К.К Финансы – ... изд. 2 – е ... И доп. ...... 1997 жыл [425-429 ... ... Ғ.С. Ақша, несие, банктер, Алматы экономика, 2001 ... ... // ... 2003 жыл, 25 ... Ж.Б. ... ... ... түрлеріне түсінік» [10 б.б.].
11. // Егеменді Қазақстан – 2000 жыл, 4 ... Т. Т. ... ... көрсететін қызметі» [15-16 б.б.]
12. // Қаржы – қаражат – 2004 №6 Н.Б. ... ... ... ... // ... – 2004 №5 Е.С. ... ... заңдарына
түсініктеме» [14-17 б.б.].
14. // Банки Казакстана – 2004 №6 О.Р. ... ... [25-27 ... ... ... ... ... халқына Жолдауы
2004, 2005 жыл.
-----------------------
Несиенің құрылымы
Несиеленген құн
Қарызға алушы
Несие беруші

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Delta Bank» акционерлік қоғамының тәжірибесі негізінде тұтыну несиеcін ұйымдастыруды72 бет
Банк несиелері мен қарызға алынған қаражаттардың есебі мен аудиті95 бет
Екінші деңгейдегі банктерде жеке тұлғаларды несиелеу қызметін талдау70 бет
Екінші деңгейлі банктердің тұтыну несиелері8 бет
Жеке тұлғаларды несиелеу71 бет
Коммерциялық банктердің тұтынушыларды несиелеу19 бет
Коммерциялық банктерде тұтыну несиелерін беру тәртібі71 бет
Түлыну несиесінің классификациясы21 бет
Тұтыну несиелері55 бет
Тұтыну несиесi туралы мәлімет67 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь